I OSK 1596/10
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą wykreślenia dzierżawy z ewidencji gruntów, podkreślając deklaratoryjny charakter ewidencji i wymóg wspólnego wniosku stron umowy.
Sprawa dotyczyła odmowy wykreślenia informacji o dzierżawie z operatu ewidencji gruntów, mimo jednostronnego wypowiedzenia umowy przez właścicieli. Sądy obu instancji uznały, że ewidencja gruntów ma charakter deklaratoryjny i nie rozstrzyga sporów prawnych. Kluczowe było § 11 ust. 2 rozporządzenia ws. ewidencji, który wymaga wspólnego wniosku stron do ujawnienia lub wykreślenia danych dzierżawy. Wobec braku takiego wniosku i sporu między stronami, odmówiono wprowadzenia zmian.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę właścicieli działki na decyzję odmawiającą wykreślenia informacji o dzierżawie z operatu ewidencji gruntów. Właściciele złożyli wniosek o wykreślenie dzierżawy po jednostronnym wypowiedzeniu umowy dzierżawcy z powodu nieterminowego uiszczania czynszu i innych naruszeń. Organ ewidencyjny odmówił wprowadzenia zmiany, wskazując na konieczność rozstrzygnięcia sporu przez sąd powszechny oraz na § 11 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa w sprawie ewidencji gruntów i budynków, który wymaga wspólnego wniosku stron do ujawnienia lub wykreślenia danych dzierżawy. Sąd administracyjny podkreślił techniczno-deklaratoryjny charakter ewidencji, która nie rozstrzyga sporów prawnych, a jedynie odzwierciedla stany prawne ustalone w innym trybie. Wobec braku wspólnego wniosku stron i istnienia sporu, odmowa wprowadzenia zmian była uzasadniona. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA, że wykreślenie danych dzierżawcy z ewidencji wymaga wspólnego wniosku stron umowy dzierżawy, a organ ewidencyjny nie jest uprawniony do rozstrzygania sporów cywilnoprawnych.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, organ ewidencyjny nie jest zobowiązany do wykreślenia danych dzierżawcy w takiej sytuacji.
Uzasadnienie
Ewidencja gruntów ma charakter deklaratoryjny i nie rozstrzyga sporów prawnych. Zgodnie z § 11 ust. 2 rozporządzenia ws. ewidencji, ujawnienie lub wykreślenie danych dzierżawcy wymaga wspólnego wniosku stron umowy. W przypadku sporu, organ ewidencyjny nie jest uprawniony do oceny skuteczności wypowiedzenia umowy, a kwestia ta wymaga rozstrzygnięcia przez sąd powszechny.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (5)
Główne
Rozporządzenie ws. ewidencji gruntów i budynków art. 11 § ust. 1 pkt. 2 i ust. 2
Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków
Dane ewidencyjne o gruntach będących przedmiotem dzierżawy oraz o dzierżawcach ujawnia się w ewidencji na wspólny wniosek podmiotów, które zawarły umowę dzierżawy. Dotyczy to również wykreślenia tych danych.
Pomocnicze
Rozporządzenie ws. ewidencji gruntów i budynków art. 46 § ust. 1 i 2
Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków
Dane w ewidencji podlegają aktualizacji z urzędu lub na wniosek. Aktualizacja jest procedurą sformalizowaną w zakresie określenia dokumentów stanowiących podstawę zmienionego wpisu.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Prawo geodezyjne i kartograficzne art. 22 § ust. 2
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne
Starosta może żądać od zgłaszających zmiany dokumentów niezbędnych do wprowadzenia zmian w ewidencji.
u.u.s.r. art. 28 § ust. 4 pkt. 3
Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników
Wskazuje na podstawę ujawnienia danych dzierżawców w ewidencji w kontekście ubezpieczenia społecznego rolników.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ewidencja gruntów ma charakter deklaratoryjny i nie rozstrzyga sporów prawnych. Wykreślenie danych dzierżawcy z ewidencji wymaga wspólnego wniosku stron umowy dzierżawy (§ 11 ust. 2 rozporządzenia ws. ewidencji). Organ ewidencyjny nie jest uprawniony do oceny skuteczności wypowiedzenia umowy dzierżawy ani do rozstrzygania sporów cywilnoprawnych.
Odrzucone argumenty
Jednostronne wypowiedzenie umowy dzierżawy przez właścicieli jest skuteczne i stanowi podstawę do wykreślenia dzierżawcy z ewidencji. Organ ewidencyjny powinien dokonać zmian na podstawie innych dokumentów niż te wymienione w § 46 ust. 2 rozporządzenia, np. na podstawie art. 22 ust. 3 Prawa geodezyjnego i kartograficznego. Możliwość zaktualizowania zmian ewidencyjnych na podstawie analogicznie stosowanego przepisu art. 28 ust. 4 pkt 3 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.
Godne uwagi sformułowania
techniczno – deklaratoryjny charakter ewidencji gruntów i budynków organ dokonujący aktualizacji zapisów ewidencyjnych nie posiada kompetencji do rozstrzygania sporów prawnych zmiany w ewidencji nie można doprowadzić do modyfikacji, czy ustalania spornego stanu prawnego nieruchomości, ale dopiero zmiana lub ustalenie tego stanu w innym przewidzianym przez prawo trybie (...) powinna znaleźć swoje odzwierciedlenie w ewidencji gruntów i budynków dane ewidencyjne o gruntach będących przedmiotem dzierżawy oraz o dzierżawcach ujawnia się w ewidencji wyłącznie na wspólny wniosek podmiotów, które taką umowę zawarły obowiązek zamieszczania w ewidencji wyłącznie danych bezspornych wyklucza samodzielne rozstrzyganie przez organ rejestrujący wszelkich kwestii związanych z prawem do nieruchomości istniejąca wątpliwość co do kontynuacji umowy dzierżawy wymaga wyjaśnienia w odrębnym postępowaniu przed sądem powszechnym i dopiero jego wynik w postaci prawomocnego orzeczenia może być podstawą aktualizacji ewidencji
Skład orzekający
Joanna Banasiewicz
przewodniczący
Arkadiusz Despot - Mładanowicz
sprawozdawca
Teresa Rutkowska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie zasady, że ewidencja gruntów ma charakter deklaratoryjny, a wszelkie spory dotyczące stanu prawnego nieruchomości, w tym stosunku dzierżawy, wymagają rozstrzygnięcia przez sąd powszechny. Podkreślenie wymogu wspólnego wniosku stron do ujawnienia lub wykreślenia danych dzierżawy w ewidencji."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego przepisu rozporządzenia ws. ewidencji gruntów i budynków, ale jego ogólne przesłanie o charakterze ewidencji i kompetencjach organów jest szeroko stosowalne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa ilustruje praktyczne problemy związane z ewidencją gruntów i rozgraniczeniem kompetencji między organami administracji a sądami powszechnymi. Jest to istotne dla prawników zajmujących się nieruchomościami i prawem administracyjnym.
“Ewidencja gruntów to nie sąd: dlaczego jednostronne wypowiedzenie dzierżawy nie wystarczy do wykreślenia z rejestru?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 1596/10 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2011-09-29 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2010-09-13 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Arkadiusz Despot - Mładanowicz /sprawozdawca/ Joanna Banasiewicz /przewodniczący/ Teresa Rutkowska Symbol z opisem 6120 Ewidencja gruntów i budynków Hasła tematyczne Geodezja i kartografia Ewidencja gruntów Ubezpieczenia Sygn. powiązane II SA/Bk 253/10 - Wyrok WSA w Białymstoku z 2010-06-24 Skarżony organ Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2001 nr 38 poz 454 § 11 ust. 1 pkt. 2 i ust. 2, § 46 ust. 1 i 2 Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art. 184 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dz.U. 2005 nr 240 poz 2027 art. 22 ust. 2 Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jednolity Dz.U. 1998 nr 7 poz 25 art. 28 ust. 4 pkt. 3 Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - tekst jedn. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Banasiewicz Sędziowie: Sędzia NSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz (spr.) Sędzia del. NSA Teresa Rutkowska Protokolant asystent sędziego Michał Zawadzki po rozpoznaniu w dniu 29 września 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. S. i I. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 24 czerwca 2010 r. sygn. akt II SA/Bk 253/10 w sprawie ze skargi E. S. i I. S. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w B. z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 24 czerwca 2010 r., sygn. akt II SA/Bk 253/10, oddalił skargę I. S. i E. S. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w B. z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów. Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy: Starosta S. decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r., nr [...] odmówił wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów obrębu G., gmina B., polegającej na wykreśleniu informacji o dzierżawie działki nr [...] przez A. D. Wniosek o wykreślenie złożyli obecni właściciele działki – I. i E. S. Powyższa decyzja jest drugą wydaną w sprawie, po uchyleniu pierwszej przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w B. w dniu [...] listopada 2009 r. W ponownie prowadzonym postępowaniu administracyjnym organ ustalił, że umowa dzierżawy została zawarta w dniu 3 marca 2003 r. na okres dziesięcioletni pomiędzy A. D. a ówczesnym właścicielem działki S. K. W 2004 r. tytuł własności działki nabyła D. K., która sprzedała ją w 2008 r. I. i E. S. Obecni właściciele w dniu 12 maja 2009 r. złożyli dzierżawcy na piśmie jednostronne oświadczenie o wypowiedzeniu umowy dzierżawy z uwagi na nieterminowe uiszczanie czynszu, nieprawidłowo prowadzoną gospodarkę rolną, zmianę przeznaczenia przedmiotu dzierżawy bez zgody właściciela, a następnie w dniu 8 czerwca 2009 r. złożyli w Starostwie S. wniosek o wykreślenie dzierżawy z ewidencji gruntów. A. D. złożył oświadczenie zawierające sprzeciw wobec wypowiedzenia. Organ wskazał na konieczność rozpoznania sporu przez sąd powszechny. Od powyższej decyzji I. i E. S. złożyli odwołanie. P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w B. decyzją z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Skargę na decyzję złożyli I. i E. S. wnosząc o jej uchylenie oraz o uchylenie decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty z uzasadnienia zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z 22 kwietnia 2010 r. pełnomocnik skarżących ustosunkowała się do argumentacji zawartej w odpowiedzi na skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając skargę stwierdził, że postępowanie administracyjne przeprowadzone zostało w sprawie w sposób prawidłowy. Sąd zwrócił uwagę na techniczno – deklaratoryjny charakter ewidencji gruntów i budynków. Organ dokonujący aktualizacji zapisów ewidencyjnych nie posiada kompetencji do rozstrzygania sporów prawnych. Przyjmuje się, że przez zmiany w ewidencji nie można doprowadzić do modyfikacji, czy ustalania spornego stanu prawnego nieruchomości, ale dopiero zmiana lub ustalenie tego stanu w innym przewidzianym przez prawo trybie (np. w postępowaniu cywilnym przed sądem powszechnym) powinna znaleźć swoje odzwierciedlenie w ewidencji gruntów i budynków. W rozporządzeniu Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454), z upoważnienia art. 20 ust. 4 prawa geodezyjnego i kartograficznego, rozszerzono ustawowy zakres informacji objętych ewidencją, z uwzględnieniem zadań administracji publicznej. Z uwagi na techniczno – deklaratoryjny charakter ewidencji prawodawca wskazał expressis verbis dokumenty, z których zmiany danych ewidencyjnych powinny wynikać, by możliwe było ich ujawnienie w ewidencji. Aktualizacja ewidencji jest zatem procedurą sformalizowaną w zakresie określenia dokumentów stanowiących podstawę zmienionego wpisu. Sąd wskazał na § 11 ust. 2 w/w rozporządzenia, zgodnie z którym dane ewidencyjne o gruntach będących przedmiotem dzierżawy oraz o dzierżawcach ujawnia się w ewidencji wyłącznie na wspólny wniosek podmiotów, które taką umowę zawarły. Prawodawca uregulował w sposób szczególny podstawy i przesłanki aktualizacji ewidencji w zakresie podmiotów i przedmiotu dzierżawy, wprowadzając wymóg wspólnego wniosku stron tej umowy. Przedmiotowy wspólny wniosek obowiązuje co do ujawnienia samego faktu dzierżawy i praw podmiotowych wynikających z tej umowy – co powinno nastąpić w oparciu nie tylko o wniosek, ale i o inne wskazane dokumenty, w tym umowę dzierżawy (§12 ust. 1 pkt 1 - 6), jak i co do wszelkich zmian w zakresie innych elementów tego stosunku zobowiązaniowego (podmiotowo – przedmiotowych), w tym dotyczących jego rozwiązania. Taka regulacja nie wyklucza oczywiście możliwości aktualizacji ewidencji w oparciu np. o prawomocne orzeczenie sądu, bowiem jest to dokument, w oparciu o który organ ma obowiązek wprowadzać zmiany również z urzędu (§ 46 ust. 2). Pochodny charakter informacji znajdujących się w ewidencji w stosunku do źródeł tych informacji wymienionych w § 12 ust. 1 pkt 1 – 6 i § 11 ust. 2 rozporządzenia oznacza, że wszelkie zmiany danych ewidencyjnych powinny mieć charakter bezsporny. Można to osiągnąć wyłącznie przez dokonywanie ich rejestracji w sposób przewidziany w rozporządzeniu. Obowiązek zamieszczania w ewidencji wyłącznie danych bezspornych wyklucza samodzielne rozstrzyganie przez organ rejestrujący wszelkich kwestii związanych z prawem do nieruchomości. Wymaganie bezsporności prawodawca uznał za spełnione na podstawie § 11 ust. 2 rozporządzenia w stosunku do umowy dzierżawy, gdy wniosek złożą wspólnie strony umowy. W ocenie Sądu organ dokonał prawidłowej wykładni przepisów § 11 i 12 rozporządzenia właściwie przyjmując, że wyłącznie wspólny wniosek stron umowy dzierżawy mógłby stanowić podstawę jej wykreślenia z ewidencji. Wobec braku takiego wniosku, aktualizacja w podanym wyżej zakresie nie mogła nastąpić. Organ nie mógł dokonać zmian wyłącznie na podstawie wniosku skarżących – właścicieli gospodarstwa rolnego oraz na podstawie treści doręczonego dzierżawcy pisemnego wypowiedzenia umowy, bowiem takich dokumentów jako podstaw wprowadzenia zmian ewidencyjnych rozporządzenie z 29 marca 2001 r. nie przewiduje. Organ ewidencyjny nie był również uprawniony do oceny, czy wobec braku zgody dzierżawcy na rozwiązanie umowy – takie wypowiedzenie było, w oparciu o przepisy prawa cywilnego, wystarczające. Wymagałoby to bowiem dokonania wykładni przepisów art. 693 – 709 Kodeksu cywilnego regulujących stosunek prawny dzierżawy i faktycznie ich zastosowania, a więc rozstrzygnięcia sporu o istnienie umowy dzierżawy, co wykraczałoby poza wyłącznie rejestracyjne kompetencje organów ewidencyjnych. Istniejąca wątpliwość co do kontynuacji umowy dzierżawy wymaga wyjaśnienia w odrębnym postępowaniu przed sądem powszechnym i dopiero jego wynik w postaci prawomocnego orzeczenia może być podstawą aktualizacji ewidencji. Brak wspólnego wniosku stron dzierżawy, wymaganego przepisem § 11 ust. 2 rozporządzenia, uniemożliwiał zatem dokonanie zmian wnioskowanych przez skarżących. Sąd nie podzielił również stanowiska skarżących o możliwości zaktualizowania zmian ewidencyjnych na podstawie analogicznie stosowanego przepisu art. 28 ust. 4 pkt 3 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. W ocenie Sądu bezpodstawne pozostają zarzuty naruszenia art. 26 ust. 2 prawa geodezyjnego i kartograficznego, bowiem jako przepis kompetencyjny nie mógł być on podstawą rozstrzygnięcia, nawet w związku z innym przepisem tej ustawy lub aktu wykonawczego. Sąd nie stwierdził też naruszenia § 46 ust. 1 rozporządzenia z dnia 29 marca 2001 r., wprowadzającego zasadę dokonywania aktualizacji ewidencji z urzędu lub na wniosek. Skarżący skorzystali z możliwości zainicjowania postępowania aktualizacyjnego i zostało ono przeprowadzone. Przepisy § 11 ust. 1 pkt 2 i § 12 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia zostały zrealizowane poprzez ujawnienie w ewidencji umowy dzierżawy zawartej w 2003 r., natomiast ich treść nie mogła przesądzać o rozstrzygnięciu niniejszej sprawy, bowiem dotyczy ona wykreślenia informacji o dzierżawie, a nie ujawnienia faktu istnienia tej umowy. Sąd wskazał, że zmiany ewidencyjne mogą zostać wprowadzone w drodze czynności materialno – technicznej, gdy przedstawiony przez stronę dokument może być podstawą tych zmian według treści rozporządzenia i przedmiotowe zmiany z niego wynikają. W sytuacji wątpliwości co do zasadności lub dopuszczalności dokonania zmian na podstawie przedłożonych dokumentów, organ powinien powzięte wątpliwości wyjaśnić. W niniejszej sprawie w tym celu wszczęto postępowanie administracyjne i dokonano oceny dokumentów: wniosku, wypowiedzenia, oświadczeń pełnomocnika dzierżawcy. Jeżeli zdaniem organu brak było podstaw do aktualizacji, a z przedłożonych dowodów nie wynikała możliwość uzyskania dodatkowych wyjaśnień lub innych dokumentów, mógł odstąpić od stosowania art. 22 ust. 3 prawa geodezyjnego i kartograficznego bez uchybienia przepisowi § 47 ust. 3 rozporządzenia. Sąd podkreślił, iż z art. 22 ust. 3 ustawy wynika obowiązek dostarczenia na żądanie organu nie jakichkolwiek dokumentów, ale "niezbędnych do wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków". Niezbędny w stanie faktycznym sprawy był wniosek stron umowy, którego nie przedstawiono. Wyłącznie techniczno – deklaratoryjny charakter ewidencji wyłączał możliwość zawieszenia postępowania do czasu rozstrzygnięcia sporu o istnienie umowy dzierżawy przed sądem powszechnym. Przede wszystkim postępowanie takie w trakcie rozpoznawania wniosku skarżących się nie toczyło. Ponadto wniosek o wprowadzenie zmian w ewidencji może zostać złożony w każdym czasie i wydanie decyzji odmownej, zaskarżonej w niniejszej sprawie, nie wyłącza możliwości ponownego jego zgłoszenia – wspólnie z dzierżawcą jak stanowi § 11 ust. 2 rozporządzenia lub też po uzyskaniu prawomocnego orzeczenia rozstrzygającego spór o istnienie umowy. Sąd zwrócił uwagę, że można mieć zastrzeżenia do dokładności wskazania w rozstrzygnięciach organów podstaw prawnych odmowy (nie wymieniono wprost § 11 ust. 1 i 2, w decyzji organu II instancji nie wymieniono art. 22 czy art. 20 prawa geodezyjnego i kartograficznego), jednak treść uzasadnienia nie budzi wątpliwości, że właśnie wskazane przepisy stanowiły tę podstawę. Powyższe uchybienie przepisom procesowym nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Mając na względzie powyższe, Sąd – na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej jako p.p.s.a. - orzekł o oddaleniu skargi. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wnieśli E. S. i I. S., zaskarżając wyrok w całości, zarzucając naruszenie prawa materialnego: 1. § 11 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa w sprawie ewidencji gruntów i budynków z dnia 29 marca 2001 r. (Dz. U. Nr 38, poz. 454) – poprzez błędną jego wykładnię; 2. § 46 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa w sprawie ewidencji gruntów i budynków z dnia 29 marca 2001 r. – poprzez jego niewłaściwe zastosowanie; 3. § 12 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa w sprawie ewidencji gruntów i budynków z dnia 29 marca 2001 r. – poprzez jego niewłaściwe zastosowanie oraz błędną wykładnię; 4. art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027 z późn. zm.) – poprzez jego niewłaściwe zastosowanie. Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i orzeczenie reformatoryjnie w trybie art. 188 p.p.s.a., uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że Sąd I instancji zastosował błędną wykładnię przepisu § 11 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa w sprawie ewidencji gruntów i budynków z dnia 29 marca 2001 r., gdyż stwierdził, iż podstawą do dokonania wnioskowanych zmian przez skarżących powinien być wspólny wniosek stron dzierżawy. Zdaniem skarżących wykładnia językowa powyższego przepisu nie powinna budzić zastrzeżeń. Dyspozycja normy wyraźnie wskazuje, że w ewidencji uwidacznia się dane dzierżawców na wspólny wniosek stron, nie mówi nic o zmianie danych ani też o wykreśleniu danych dzierżawcy. Skarżący podnieśli, że wypowiedzenie umowy dzierżawy bez zachowania terminów wypowiedzenia było skuteczne i ważne. Umowa dzierżawy przestała zatem istnieć w obrocie prawnym, a były dzierżawca nie może być dalej legitymowany do możliwości uwidaczniania go w ewidencji gruntów. Wypowiadający umowę dzierżawy – w przedmiotowej sprawie skarżący – nie posiadają interesu prawnego, będącego podstawową przesłanką możliwości wniesienia powództwa ustalającego nieistnienie stosunku umownego w trybie art. 189 k.p.c. Interes prawny leży wyłącznie po stronie byłego dzierżawcy, który z niego nie korzysta. Jedynym interesem prawnym, jaki może być rozpoznawany przez Sąd, jest interes prawny nie zgadzającego się na wypowiedzenie umowy dzierżawy – dzierżawcy, który powinien złożyć powództwo do sądu o ustalenie istnienia stosunku prawnego. Skarżący nie podzielili argumentacji Sądu I instancji, że wykreślenie osoby dzierżawcy musi być dokonane za obustronną zgodą stron. Jedną z form wygaśnięcia umowy, oprócz wypowiedzenia i rozwiązania, jest upływ czasu, na który została zawarta. Argumentacja Sadu I instancji, przyjmującego konieczność porozumienia stron w tym zakresie, w przypadku istnienia sporu z dzierżawcą, powodowałaby obowiązek uzyskania zgody dzierżawcy, uwidocznionego w ewidencji gruntów, na jego wykreślenie z ewidencji pomimo zakończenia obowiązywania umowy. Zgodnie z § 46 ust. 1 wskazywanego rozporządzenia dane zawarte w ewidencji (w tym też o ustaniu umowy dzierżawcy i jednoczesnym braku uwidaczniania go w dalszym ciągu w ewidencji) podlegają aktualizacji z urzędu lub na wniosek osób, organów i jednostek organizacyjnych, o których mowa w § 10 i 11 – w tym też właścicieli i dzierżawców. Przepis nie stanowi o wspólnym, zgodnym wniosku, ale o wniosku którejkolwiek ze stron. W ocenie składającego skargę kasacyjną tryb postępowania wszczętego na wniosek powinien bazować na podstawie innych dokumentów niż wymienione w § 46 ust. 2 rozporządzenia. Norma art. 22 ust. 3 prawa geodezyjnego i kartograficznego nakazuje wprost staroście, aby żądać od właścicieli zgłaszających zmiany w ewidencji dokumentów geodezyjnych, kartograficznych i innych niezbędnych do wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków. Kategoria powyższych dokumentów nie pokrywa się z enumeratywnym wyliczeniem dokumentów dokonanym w § 46 ust. 2 rozporządzenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Skarżący sformułowali zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego (§§ 11 ust. 1 pkt 2, 46 ust. 1 i 2, 12 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, art. 22 ust. 2 ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne), mające zakwestionować wykładnię zaprezentowaną przez Sąd I instancji, prowadzącą do tego, że w celu wykreślenia z ewidencji gruntów i budynków danych ewidencyjnych dotyczących gruntów umowy dzierżawy oraz dzierżawcy niezbędny jest wniosek obu stron umowy dzierżawy. Również tej kwestii dotyczy sformułowany w uzasadnieniu skargi kasacyjnej zarzut błędnej wykładni art. 11 ust. 2 wskazanego wyżej rozporządzenia. Odnosząc się do zarzutów skargi kasacyjnej przede wszystkim trzeba podkreślić, co zaznaczył także Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że organy administracji publicznej, prowadząc ewidencję gruntów, rejestrują jedynie stany prawne w oparciu o określone dokumenty i nie mogą samodzielnie rozstrzygać w kwestii uprawnień objętych tymi dokumentami. Ewidencja gruntów jest bowiem tylko zbiorem informacji, a rejestr ewidencji gruntów jest wyłącznie odzwierciedleniem danych wynikających z przedłożonych organowi dokumentów i stąd też ma on charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny. Oznacza to, że nie kształtuje nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdza stan prawny zaistniały wcześniej. W orzecznictwie utrwalił się pogląd, że ewidencja gruntów pełniąc funkcje informacyjno-techniczne, nie rozstrzyga sporów o prawa do gruntów, ani nie nadaje tych praw. Rejestruje jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy, a zmiany danych w ewidencji gruntów można dokonać tylko w oparciu o decyzje administracyjne, orzeczenia sądowe lub akty notarialne, w których zawarte są dane objęte ewidencją gruntów (zob: np. wyrok NSA z 20 sierpnia 1998 r., III SA 766/98 i z 19 kwietnia 2001 r., II SA 862/00 oraz z 4 stycznia 2011 r., I OSK 389/10). Dlatego też dokonując wykładni przepisów regulujących kwestie wpisu danych do ewidencji gruntów i budynków należy mieć na względzie charakter niniejszej ewidencji. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji przedstawił prawidłowe rozumienie przepisów §§ 11 ust. 1 pkt 2, 11 ust. 2 i 12 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Przepis § 11 ust. 1 pkt 2 wskazanego rozporządzenia stanowi, że w ewidencji oprócz danych, o których mowa w § 10, wykazuje się także dane dotyczące osób i jednostek organizacyjnych, które władają gruntami na podstawie umów dzierżawy, zwanych dalej "dzierżawcami", zgłoszonych do ewidencji stosownie do art. 28 ust. 4 pkt 3 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. Stosownie zaś do § 12 ust. 1 pkt 6 omawianego rozporządzenia prawa osób i jednostek organizacyjnych, o których mowa w § 11 ust. 1 pkt 2, do gruntów uwidacznia się w ewidencji na podstawie umów dzierżawy, o których mowa w § 11 ust. 1 pkt 2. Z przedstawionych przepisów wynika zatem jakie dane są wykazywane w ewidencji oraz na podstawie jakich dokumentów. Natomiast co istotne w § 11 ust. 2 rozporządzenia postanowiono, że dane ewidencyjne o gruntach będących przedmiotem dzierżawy oraz o dzierżawcach ujawnia się w ewidencji na wspólny wniosek podmiotów, które zawarły umowę dzierżawy. Oznacza to, że niniejsze dane nie mogą zostać ujawnione na wniosek tyko jednej ze stron umowy dzierżawy. W tym miejscu trzeba zauważyć, że analizowane przepisy stanowią o wpisie do ewidencji danych związanych wyłącznie z umowami dzierżawy, których zawarcie pozwala uznać, że emeryt lub rencista zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej, o których mowa w art. 28 ust. 4 pkt 3 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznych rolników ( obecnie jest to art. 28 ust. 4 pkt 1). Zatem chodzi o wpis nie jakiejkolwiek umowy dzierżawy lecz umowy wyraźnie określonej i z tego względu obwarowanej obowiązkiem wpisu do ewidencji gruntów. Dlatego też wprowadzony został obowiązek zgodnego działania obu stron takiej umowy celem ujawnienia danych w ewidencji gruntów. W konsekwencji, jak prawidłowo uznał Sąd I instancji, wniosek o wykreślenie tak wpisanych danych, złożony przed upływem okresu na jaki została zawarta umowa dzierżawy, również winien zostać złożony przez obie strony umowy dzierżawy. W razie braku takiego wniosku organ ewidencyjny nie jest uprawniony do rozstrzygania sporu cywilnoprawnego i dokonywania oceny czy doszło do skutecznego wypowiedzenia umowy dzierżawy przez jedną ze stron. Wbrew twierdzeniom autorki skargi kasacyjnej, kwestia czy i jakie roszczenia przysługują skarżącym w postępowaniu cywilnym pozostaje poza sferą ocenną organu prowadzącego ewidencję gruntów i budynków, a tym samym sądu administracyjnego sprawującego kontrolę nad działalnością tego organu. Jak wynika z powyższych rozważań brak jest podstaw uzasadniających zarzut błędnej wykładni wskazanych wyżej przepisów. Przechodząc do zarzutu niewłaściwego zastosowania §§ 46 ust. 1 i 2, 12 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków oraz art. 22 ust. 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego należy odnotować, że skoro z niezakwestionowanego przez skarżących stanu faktycznego wynika, iż wniosek o wykreślenie z ewidencji gruntów danych dotyczących dzierżawy złożyła wyłącznie jedna strona tej umowy, zaś druga strona wyraźnie oświadczyła, że nie zgadza się z wypowiedzeniem niniejszej umowy, to nie zaistniała sytuacja obligująca organ ewidencyjny do wykreślenia wpisu dotyczącego dzierżawy. Dlatego też brak jest podstaw usprawiedliwiających zarzut naruszenia wskazanych wyżej przepisów. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI