I OSK 1588/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą przyznania zasiłku celowego, potwierdzając prawidłowość doliczania dochodu z gospodarstwa rolnego do dochodów wnioskodawcy.
Skarżąca wniosła skargę kasacyjną na wyrok WSA, kwestionując sposób ustalenia jej sytuacji finansowej i przyznanie zbyt niskiego zasiłku celowego. Zarzucała błędne doliczenie dochodu z gospodarstwa rolnego, którego nie prowadzi. Naczelny Sąd Administracyjny uznał jednak, że zgodnie z art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej, dochód z gospodarstwa rolnego jest przypisywany posiadaczowi gruntu w formie ryczałtu, niezależnie od faktycznego prowadzenia działalności. Sąd podkreślił również, że pomoc społeczna ma charakter subsydiarny i nie zastępuje własnych wysiłków wnioskodawcy w poprawie sytuacji bytowej.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej M.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który oddalił jej skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie w przedmiocie przyznania zasiłku celowego specjalnego. Skarżąca zarzucała Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów K.p.a. i ustawy o pomocy społecznej poprzez błędną ocenę jej sytuacji osobistej i finansowej, w szczególności poprzez doliczenie do jej dochodów dochodu z gospodarstwa rolnego, którego rzekomo nie posiada. Kwestionowała również wysokość przyznanego jej dofinansowania do czynszu jako niewystarczającą. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, odwołał się do utrwalonego orzecznictwa, zgodnie z którym art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej nakłada obowiązek przypisania dochodu z gospodarstwa rolnego w formie ryczałtu (na podstawie powierzchni przeliczeniowej) osobie będącej jego posiadaczem, niezależnie od faktycznego prowadzenia działalności czy uzyskiwania rzeczywistych dochodów. Sąd podkreślił, że jest to fikcja prawna mająca na celu ułatwienie ustalania dochodu na potrzeby świadczeń z pomocy społecznej. Sąd kasacyjny wskazał, że skarżąca od lat jest samoistnym posiadaczem gruntów rolnych i podatnikiem podatku rolnego, co zostało potwierdzone dokumentami. Ponadto, sąd odniósł się do zarzutów dotyczących wysokości przyznanej pomocy, podkreślając, że pomoc społeczna ma charakter subsydiarny i uzupełniający, a organy nie są zobowiązane do zaspokajania wszystkich oczekiwań wnioskodawców, zwłaszcza w sytuacji ograniczeń finansowych. Sąd zwrócił uwagę, że skarżąca otrzymywała znaczące wsparcie finansowe z pomocy społecznej w poprzednim roku. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając zarzuty za niezasadne.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, dochód z gospodarstwa rolnego należy przypisać posiadaczowi gruntu w formie ryczałtu, niezależnie od faktycznego prowadzenia działalności.
Uzasadnienie
Przepis art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej ma charakter imperatywny i wprowadza fikcję prawną, zgodnie z którą posiadanie gruntu rolnego oznacza uzyskiwanie dochodu w określonej wysokości, co jest niezbędne do ustalenia kryterium dochodowego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (21)
Główne
u.p.s. art. 8 § ust. 9
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Dochód z gospodarstwa rolnego przypisywany jest posiadaczowi gruntu w formie ryczałtu (na podstawie powierzchni przeliczeniowej), niezależnie od faktycznego prowadzenia działalności.
P.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa art. 184
Dz.U. 2024 poz 935 art. 184
Pomocnicze
u.p.s. art. 2 § ust. 1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
u.p.s. art. 3 § ust. 1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
u.p.s. art. 3 § ust. 3
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
K.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 77
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
u.p.s. art. 107 § ust. 5b pkt 11
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
P.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 250 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 209
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 210
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 254 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 258
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 261
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przypisanie dochodu z gospodarstwa rolnego posiadaczowi gruntu w formie ryczałtu, zgodnie z art. 8 ust. 9 u.p.s., jest obligatoryjne i nie wymaga ustalania faktycznych dochodów. Pomoc społeczna ma charakter subsydiarny i nie zobowiązuje organów do zaspokajania wszystkich potrzeb wnioskodawcy, zwłaszcza gdy dysponuje on własnymi zasobami. Przyznana kwota zasiłku celowego, uwzględniająca dodatek mieszkaniowy, była wystarczająca do pokrycia znacznej części kosztów czynszu.
Odrzucone argumenty
Błędne ustalenie sytuacji osobistej i finansowej skarżącej poprzez doliczenie dochodu z gospodarstwa rolnego, którego nie prowadzi. Niewystarczająca wysokość przyznanego zasiłku celowego, która nie pozwala na pokrycie niezbędnych potrzeb życiowych. Naruszenie przepisów K.p.a. i ustawy o pomocy społecznej poprzez wadliwą ocenę sytuacji skarżącej.
Godne uwagi sformułowania
Ustawa o pomocy społecznej nie określa, czy wówczas dochód z gospodarstwa nadal należy przypisywać jego właścicielowi. Wykształcona linia orzecznictwa opowiedziała się jednak za takim rozwiązaniem. Ustawodawca przyjął tu fikcję prawną, zgodnie z którą posiadanie gruntu rolnego oznacza jednoczesne uzyskiwanie dochodu. Dla ustalenia dochodu na potrzeby postępowania w sprawach świadczeń z pomocy społecznej nie ma znaczenia, jakie rzeczywiste dochody osiągane są z gospodarstwa rolnego ani czy grunt jest w ogóle uprawiany. Funkcji pomocy społecznej nie można jednak utożsamiać z obowiązkiem stałego dostarczania środków pieniężnych w wysokości satysfakcjonującej wnioskodawców oraz zaspokajania wszystkich ich oczekiwań zmierzających do podwyższenia standardu codziennego funkcjonowania beneficjentów pomocy społecznej. Przerzucenie przez stronę obowiązku ponoszenia wszystkich swoich wydatków na ośrodek pomocy społecznej nie znajduje uzasadnienia w zasadzie sprawiedliwości społecznej.
Skład orzekający
Anna Wesołowska
sprawozdawca
Krzysztof Sobieralski
przewodniczący
Monika Nowicka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej w kontekście przypisywania dochodu z gospodarstwa rolnego posiadaczowi gruntu, a także zasady subsydiarności pomocy społecznej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej interpretacji przepisów ustawy o pomocy społecznej i może być stosowane w podobnych sprawach dotyczących ustalania dochodu z gospodarstw rolnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak przepisy prawa (fikcja prawna dotycząca dochodu z gospodarstwa rolnego) mogą wpływać na dostęp do pomocy społecznej, co jest istotne dla zrozumienia mechanizmów wsparcia socjalnego.
“Czy posiadasz ziemię, ale jej nie uprawiasz? Może to oznaczać, że masz dochód, którego nie widzisz!”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 1588/23 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2025-06-13 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-07-03 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Anna Wesołowska /sprawozdawca/ Krzysztof Sobieralski /przewodniczący/ Monika Nowicka Symbol z opisem 6320 Zasiłki celowe i okresowe Hasła tematyczne Pomoc społeczna Sygn. powiązane III SA/Kr 1060/22 - Wyrok WSA w Krakowie z 2022-12-12 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 935 art. 184 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Krzysztof Sobieralski Sędziowie: sędzia NSA Monika Nowicka sędzia del. WSA Anna Wesołowska (spr.) Protokolant: starszy asystent sędziego Tomasz Muszyński po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 12 grudnia 2022 r. sygn. akt III SA/Kr 1060/22 w sprawie ze skargi M.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] kwietnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku celowego specjalnego oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wyrokiem z 12 grudnia 2022 r. III SA/Kr 1060/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę M.P. (Skarżąca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie (Kolegium) z [...] kwietnia 2022 r., znak [...] w przedmiocie przyznania zasiłku celowego oraz przyznał od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata J.G. kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą dla tego rodzaju czynności w dniu orzekania. Skarżąca zaskarżyła wyrok Sądu pierwszej instancji skargą kasacyjną w całości zarzucając mu: 1. naruszenie art. 145 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a." w zw. z art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. w zw. z art. 8 ust. 9 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2021 roku, poz. 2268 z późn. zm., dalej : "u.p.s.") poprzez ich błędne zastosowanie i nieuchylenie w całości decyzji z dnia [...] kwietnia 2022 roku, znak [...], będące skutkiem wadliwej oceny sytuacji osobistej i finansowej Skarżącej, i dowolnego przyjęcia, że do dochodów Skarżącej podlega doliczeniu dochód z gospodarstwa rolnego, gdy tymczasem Skarżąca nie jest samoistnym posiadaczem jakiegokolwiek gospodarstwa; 2. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a, w zw. z art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. poprzez ich błędne zastosowanie i nieuchylenie w całości decyzji z dnia [...] kwietnia 2022 roku, znak [...], będące skutkiem wadliwej oceny sytuacji osobistej i finansowej Skarżącej w kontekście realiów społeczno-gospodarczych w Polsce, a w konsekwencji przyjęcie, że zasadne było przyznanie Skarżącej dofinansowania do opłat za czynsz w okresie luty-czerwiec 2022 w kwocie 750 zł, która to kwota jest jednak zaniżona i niewystarczająca, bowiem nie pozwala na pokrycie kwoty opłat za energię elektryczną w pełnej wysokości, co skutkuje popadaniem Skarżącej w dalsze zadłużenie; 3. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i ust. 3 u.p.s. poprzez ich błędne zastosowanie i nieuchylenie w całości decyzji z dnia [...] kwietnia 2022 roku, znak [...], będące skutkiem wadliwego przyjęcia, że przyznanie pomocy społecznej nastąpiło w rozmiarach adekwatnych do potrzeb Skarżącej, nieumożliwiających życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Na podstawie wyżej wymienionych zarzutów Skarżąca wniosła: 1) na zasadzie art. 188 P.p.s.a. – o zmianę zaskarżonego wyroku w całości i uchylenie decyzji Kolegium z [...] kwietnia 2022 roku, znak [...]; ewentualnie o: 2) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania; a w każdym wypadku o: 3) przyznanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie kosztów pomocy prawnej udzielonej Skarżącej z urzędu, które to koszty nie zostały pokryte ani w całości ani w części; Jednocześnie Skarżąca wniosła o rozpoznanie niniejszej skargi kasacyjnej na rozprawie. Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Przed przystąpieniem do ustosunkowania się do zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej przypomnieć należy istotę sprawy poddanej pod rozstrzygnięcie sądu kasacyjnego. Pismami z 7 stycznia i 17 stycznia 2022 r. Skarżąca zwróciła się do ośrodka pomocy społecznej o przyznanie zasiłku okresowego, zasiłku celowego na żywność, na usługę elektryka celem naprawy oświetlenia, na karty telefoniczne, na środki do dezynfekcji, na prześcieradło, na stelaż do łóżka i transport, przyznanie wyższej kwoty na pościel, a także na zakup poduszki, na energię, na gaz, na czynsz, na leki i na leczenie kanałowe zębów. Wskazała, że prosi o wyższe zasiłki, bo wszystko bardzo podrożało. Decyzją z [...] lutego 2022 r. organ pierwszej instancji przyznał Skarżącej zasiłek celowy specjalny w kwocie 750 zł na dofinansowanie do opłat za czynsz. W odwołaniu od powyższej decyzji Skarżąca zakwestionowała przyznaną kwotę zasiłku jako niepełną i powodującą "w ciągu dwóch miesięcy utratę prawa do dodatku mieszkaniowego". Decyzją z [...] kwietnia 2022 r. organ odwoławczy utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W złożonej skardze Skarżąca podniosła, że rozstrzygnięcie wydano bez wyjaśnienia i przypisano jej dochody, których nie osiąga. Podkreśliła, że jest niepełnosprawna i chora, żyje w nędzy, mieszka w zagrzybionym mieszkaniu i często jest głodna. Zarzuciła organom, że nie uwzględniają stanowisk Skarżącej i szukają powodów, dla których odmawiają stosowania prawa. Odpowiadając na skargę, organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko. Ustalenia faktyczne dokonane przez organ drugiej instancji i ich ocenę prawną w pełni podzielił Sąd pierwszej instancji, stwierdzając, że decyzje organów obu instancji nie były arbitralne, lecz podjęte zostały z poszanowaniem mających zastosowanie przepisów materialnoprawnych oraz przepisów procedury. W zarzucie objętym punktem 1 petitum skargi kasacyjnej Skarżącej kwestionuje prawidłowość zaakceptowania przez Sąd Wojewódzki ustaleń faktycznych poczynionych przez organy sytuacji co do jej sytuacji osobistej. W ocenie Skarżącej, Sąd naruszył przepisy prawa materialnego podzielając stanowisko organów, że uzyskuje ona dochód z gospodarstwa rolnego, w rozumieniu art. 8 ust. 9 u.p.s. Sąd pierwszej instancji zaakceptował stanowisko organów, w świetle którego na dochód Skarżącej składa się dodatek mieszkaniowy w wysokości 306,33 zł oraz ustalony na podstawie informacji z Urzędu Gminy T. dochód z gospodarstwa rolnego, którego samoistnym posiadaczem jest Skarżąca – 505,12 zł, zaś od 1 stycznia 2022 r. 565,80 zł (1,64 hektara przeliczeniowego pomnożone przez 308 lub 345 zł). Oznacza to, że dochód Skarżącej przekracza kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ust 1 u.p.s. w wysokości 776 złotych. Kwestionując możliwość uznania, że do dochodu Skarżącej należy doliczyć dochód miesięczny z 1 ha przeliczeniowego, o którym mowa w art. 8 ust. 9 u.p.s. Skarżąca zarzucała Sądowi Wojewódzkiemu błędną wykładnię tegoż przepisu podkreślając, że ryczałtowy tryb ustalania dochodu osiąganego z gospodarstwa rolnego dotyczy osoby, która prowadzi gospodarstwo rolne lub ma możliwość jego prowadzenia i uzyskiwania tą drogą środków utrzymania. Skarżąca wskazywała, że takie rozumienie analizowanego przepisu prezentowane jest w doktrynie. Podkreślała, że takie rozumienie powyższego przepisu oznacza, iż organ administracji ma obowiązek ustalenia, czy osoba wnioskująca o udzielenie pomocy społecznej m arealną możliwość osiągania dochodów z gospodarstwa rolnego. Sąd kasacyjny wyjaśnia, że faktycznie, w jednym z komentarzy do ustawy o pomocy społecznej znalazło się powyższe stwierdzenie, będące w istocie przywołaniem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 15 września 2006 r., I SA/Wa 1215/06. W dalszej części przywołanego przez Skarżącą komentarza wskazano jednak "Obowiązujące przepisy nie przewidują możliwości ustalenia dochodu z gospodarstwa rolnego w innej wysokości niż określona w art. 8 ust. 9, nawet jeśli faktyczny dochód z tego tytułu nie jest uzyskiwany. Dla ustalenia dochodu na potrzeby postępowania w sprawach świadczeń z pomocy społecznej nie ma znaczenia, jakie rzeczywiste dochody osiągane są z gospodarstwa rolnego ani czy grunt jest w ogóle uprawiany. Decydują tytuł własności lub posiadania gruntu oraz jego zaklasyfikowanie (rodzaj użytków, klasa gleboznawcza). W praktyce problemy rodzi ustalanie dochodu w przypadku oddania przez właściciela gospodarstwa rolnego w posiadanie innej osobie, zwykle na podstawie umowy dzierżawy lub użyczenia. Ustawa o pomocy społecznej nie określa, czy wówczas dochód z gospodarstwa nadal należy przypisywać jego właścicielowi. Wykształcona linia orzecznictwa opowiedziała się jednak za takim rozwiązaniem. Ustawodawca przyjął tu fikcję prawną, zgodnie z którą posiadanie gruntu rolnego oznacza jednoczesne uzyskiwanie dochodu. A zatem w celu ustalenia prawa do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej należy przyjąć, że każdy właściciel nieruchomości wchodzącej w skład gospodarstwa rolnego uzyskuje dochód miesięczny w wysokości 345 zł z hektara przeliczeniowego, niezależnie od tego, w jaki sposób korzysta z tej nieruchomości lub w jaki sposób nią rozporządził" (I. Sierpowska [w:] Pomoc społeczna. Komentarz, wyd. VI, Warszawa 2023, art. 8.) Stanowisko powyższe podzielane jest jednolicie w aktualnym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyroki z 9 lutego 2018 r. I OSK 2454/17, 15 listopada 2018 r. I OSK 2694/18, 24 sierpnia 2023 r. I OSK 1302/21 W wyrokach tych podkreśla się, że zwrot "przyjmuje się" z art. 8 ust. 9 u.p.s. sprawia, że organ pozbawiony jest w oznaczonym zakresie swobodnej oceny dowodów, gdyż ma obowiązek przy ustalaniu stanu faktycznego przyjąć, iż z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w określonej wysokości. A zatem z brzmienia tego przepisu nie wynika obowiązek ustalania rzeczywistego dochodu gospodarstwa rolnego z 1 ha przeliczeniowego, lecz przeciwnie - właśnie ów przepis determinuje prawnie ustalenia faktyczne organu, od których to założeń organ odstąpić nie może. Analizowana norma ma charakter imperatywny i nie pozostawia luzów interpretacyjnych czy uznania po stronie organu. Sąd Wojewódzki w zaskarżony wyroku dostrzegł, że Skarżąca jest posiadaczką gospodarstwa rolnego, nie zaś jego właścicielką czy też współwłaścicielką. Zwrócił jednak uwagę, że zgodnie z art. 107 ust. 5b pkt 11 u.p.s., sytuację osobistą, rodzinną, dochodową i majątkową osoby lub rodziny ustala się m.in. na podstawie zaświadczenia urzędu gminy albo oświadczenia o powierzchni gospodarstwa rolnego w hektarach przeliczeniowych. Wskazał następnie, że już we wcześniejszych wyrokach wydawanych ze skarg Skarżącej na decyzje z zakresu pomocy społecznej uznawano, że nie ma podstaw do kwestionowania ustaleń organu, co do dochodu skarżącej z gospodarstwa rolnego. Skarżąca od 2000 roku jest samoistnym posiadaczem gruntów rolnych o powierzchni 1,64 ha przeliczeniowego, stanowiących masę spadkową po F.P. Z tego tytułu jest podatnikiem podatków rolnego i od nieruchomości. Ustalenia te zostały poczynione w szczególności na podstawie pism Urzędu Miejskiego w T. z 29 marca 2021 r. i 8 kwietnia 2021 r. Sąd kasacyjny obecnie rozpoznający sprawę wskazuje, że kwestia prawidłowość uznania za dochód Skarżącej dochodu z tytułu posiadania przez nią gospodarstwa rolnego była już rozważania w wyrokach NSA z 13 grudnia 2024 r. (I OSK 228/24, I OSK 233/24, I OSK 230/24, I OSK 235/24, I OSK 232/24, I OSK 234/24, I OSK 236/24). Wskazano w nich, że niekwestionowane i udokumentowane w aktach sprawy fakty dotyczące tego, że od 2000 r. Skarżąca figuruje jako samoistny posiadacz gruntów rolnych o powierzchni 1,64 ha (stanowiących masę spadkową po F.P.) oraz podatnik podatku rolnego i od nieruchomości od działki nr [...] zlokalizowanej w K., mają znaczenie dla oceny spełnienia przez skarżącą kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, warunkującego możliwość przyznania wnioskowanej pomocy ze środków publicznych. W wyrokach z 26 września 2024 r. (I OSK 2175/23, I OSK 2176/23, I OSK 2172/23, I OSK 2173/23, I OSK 2178/23, I OSK 2174/23, I OSK 2177/23, I OSK 2179/23 i I OSK 2180/23) wyjaśniono również, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalone są poglądy, że nie ma podstaw by przyjąć, iż zastosowanie regulacji art. 8 ust. 9 u.p.s. może być uzależnione od dodatkowych ustaleń dotyczących chociażby: sytuacji osobistej i zdrowotnej właściciela gospodarstwa, sposobu zagospodarowania gospodarstwa, powodu z jakiego gospodarstwo nie jest uprawiane oraz wysokości rzeczywistych dochodów uzyskiwanych z tego gospodarstwa (vide: wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2009 r. sygn. akt I OSK 724/09; wyrok z dnia 24 listopada 2011 r. sygn. akt I OSK 1154/11; wyrok NSA z dnia 16 maja 2012 r. sygn. akt I OSK 2090/11, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Poglądy te uznane zostały przez skład ówcześnie orzekający za nadal aktualne, podziela je również skład rozpoznający obecną skargę kasacyjną. Oznacza to, że Sąd Wojewódzki również w analizowanym wyroku przedstawił prawidłową wykładnię art. 8 ust. 9 u.p.s. Skarżąca podkreślała w skardze kasacyjnej, że ustalenia, co do faktu posiadania przez nią gospodarstwa rolnego poczynione zostały na podstawie dokumentów, które nie znajdowały się w aktach administracyjnych sprawy. Sąd kasacyjny dostrzega, że w aktach administracyjnych nadesłanych przez organ nie znajdowały się pisma Urzędu Miejskiego w T. z 29 marca 2021 r. i 8 kwietnia 2021 r. Zwrócić jednak należy uwagę, że Skarżąca korzysta w sposób stały ze świadczeń pomocy społecznej i jak wynika z akt administracyjnych przekazanych przez organ, stanowią one jedynie część dotyczącej jej dokumentacji, związaną z obecnie rozpatrywanymi skargami. Pisma Urzędu Miejskiego w T. przywołane przez Sąd Wojewódzki w uzasadnieniu wyroku były już wielokrotnie analizowane przez sądy administracyjne rozpoznające skargi skarżącej i uznawane za stanowiące podstawę dla przyjęcia, że jest ona samoistną posiadaczką gospodarstwa rolnego. Stanowisko to podzielane było również przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd kasacyjny obecnie rozpoznający sprawę ustalił, że w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 26 kwietnia 2023 r. III SA/Kr 1320/22 wskazane zostało, że w aktach sądowych sprawy III SA/Kr 706/22 znajdują się kserokopie pism Urzędu Miejskiego w T. z 29 marca 2021 r. oraz 8 kwietnia 2021 r., których oryginały dołączone zostały do akt administracyjnych załączonych do akt sprawy III SA/Kr 1502/21. W konsekwencji Sąd kasacyjny zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie o nadesłanie kserokopii powyższych pism znajdujących się w aktach sądowych sprawy III SA/Kr 706/22 a następnie pod otrzymaniu tychże pism, dołączył je do akt sądowych niniejszej sprawy. Skoro dokumenty w postaci pism Urzędu Miejskiego w T. zostały już wielokrotnie ocenione w prawomocnych wyrokach sądów administracyjnych i Naczelnego Sądu Administracyjnego dla zakwestionowania ustaleń poczynionych na ich podstawie nie jest wystarczające stanowisko Skarżącej, że nie wyraża zgody na powiększenie jej dochodu o kwotę wynikającą z art. 8 ust. 9 u.p.s. czy też, że nie jest samoistną posiadaczką gospodarstwa rolnego. W konsekwencji, w niniejszej sprawie nie mogła znaleźć zastosowania wykładnia przedstawiona w przywołanym przez Skarżącą wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 25 listopada 2015 r. II SA/Bd 1206/15. Przedstawiony w nim pogląd o możliwości ustalenia, czy osoba korzystająca z pomocy społecznej rzeczywiście osiąga dochód z gospodarstwa rolnego wyrażony został na tle szczególnego stanu faktycznego – to jest umieszczenia skarżącego w domu pomocy społecznej właśnie z uwagi na fakt pozbawienia go możliwości korzystania z zamieszkiwania w gospodarstwie rolnym, w którym zamieszkiwał jego syn i była żona. Podsumowując zatem Sąd Wojewódzki nie naruszył wskazanych przez Skarżącą w punkcie 1 petitum skargi kasacyjnej przepisów postępowania uznając, że organy prawidłowo ustaliły sytuację osobistą i finansową Skarżącej przypisując jej dochód z gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 8 ust. 9 u.p.s. Sposób sformułowania zarzutów objętych punktem 2 i 3 petitum skargi kasacyjnej uzasadnia łączne ich rozpoznanie. Stawiając je Skarżąca dąży bowiem w istocie do wykazania, że Sąd zaakceptował dokonaną przez organy wadliwą ocenę jej sytuacji osobistej i finansowej, co skutkowało przyznaniem pomocy w zbyt niskiej kwocie, co z kolei stanowi naruszenie zasad działania pomocy społecznej określonej w przywołanych przez Skarżącą przepisach prawa materialnego. Odnosząc się do tak sformułowanych i uzasadnionych zarzutów Sąd kasacyjny wskazuje, że w świetle przywołanych przez Skarżącą w punkcie 3 petitum skargi kasacyjnej przepisów prawa materialnego, to jest art. 2 ust. 1, art. 3 ust 1 i ust. 3 u.p.s. pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rolą organów pomocy społecznej jest zatem wspieranie potrzebujących osób i rodzin w celu ich usamodzielnienia się oraz ich integracji ze środowiskiem. Funkcji tej nie można jednak utożsamiać z obowiązkiem stałego dostarczania środków pieniężnych w wysokości satysfakcjonującej wnioskodawców oraz zaspokajania wszystkich ich oczekiwań zmierzających do podwyższenia standardu codziennego funkcjonowania beneficjentów pomocy społecznej. Co również istotne, rozpatrując wniosek o przyznanie pomocy społecznej, organ winien brać pod uwagę zarówno cele tej pomocy określone w ustawie, jak i możliwości finansowe organu. Sąd kasacyjny przypomina, że w kontrolowanej sprawie organy uznały, że mimo przekroczenia kryterium dochodowego uzasadnione jest przyznanie Skarżącej zasiłku celowego specjalnego w kwocie 750 złotych to jest po 150 złotych miesięcznie celem dofinansowania czynszu. Kolegium w uzasadnieniu decyzji utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta wyjaśniło, że kwota 150 zł miesięcznie jest wystarczająca, bowiem opłata za czynsz wynosi 524,38 zł, a w okresie od 1 lipca do 31 grudnia 2021 r. Skarżąca miała przyznany dodatek mieszkaniowy w wysokości 306,33 zł, natomiast na okres od 1 stycznia do 30 czerwca 2022 r. przyznano jej dodatek mieszkaniowy w wysokości 315,38 zł. Kolegium podkreśliło, że uprawnienia wynikające z ustawy mają charakter subsydiarny i uzupełniają środki, możliwości i uprawnienia własne wnioskodawcy. Powyższe oznacza, że osoba wnioskująca o przyznanie pomocy zobligowana jest w pierwszej kolejności do przezwyciężania swoich problemów we własnym zakresie. Kolegium zwróciło uwagę, że Skarżąca dysponuje mieszkaniem własnościowym położonym w Krakowie oraz gospodarstwem rolnym. Kolegium podkreśliło również, że wyznacznikami przyznania oraz ustalenia rodzaju i rozmiaru świadczeń są nie tylko sytuacja materialna wnioskującego ale i cel, któremu pomocy ma służyć jak również możliwości finansowe organów pomocy społecznej. Podkreśliło (a pogląd ten Sąd kasacyjny w pełni podziela), że wobec istnienia coraz większy grup społeczeństwa wymagających pomocy oraz dysponowania przez organy pomocowe niewystarczającymi środkami na udzielenie wsparcia finansowego nie jest możliwe zaspokajanie wszystkich – nawet niezbędnych potrzeb osób ubiegających się o pomoc. Zatem, jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, organy przyznając Skarżącej zasiłek celowy wzięły pod uwagę zarówno potrzeby Skarżącej jak i posiadane przez nią zasoby. Jak podkreślił Sąd Wojewódzki, mimo przekroczenia przez skarżącą kryterium dochodowego, organ zdecydował się na przyznanie jej świadczenia w wysokości 150 złotych miesięcznie, co wraz z otrzymywanym dodatkiem mieszkaniowym pozwala na pokrycie znacznej części czynszu (około 90%). Słusznie zatem Sąd Wojewódzki uznał, że przerzucenie przez stronę obowiązku ponoszenia wszystkich swoich wydatków na ośrodek pomocy społecznej nie znajduje uzasadnienia w zasadzie sprawiedliwości społecznej oraz zasadach wynikających z art. 3 ustawy. Prawidłowo również zaznaczył, że zgodnie z intencją ustawodawcy, celem pomocy społecznej jest jedynie udzielenie wsparcia, a nie zastąpienie indywidualnych wysiłków w dążeniu do poprawy swej sytuacji bytowej. Końcowo Sąd kasacyjny zwraca uwagę, że jak wynika z uzasadnienia decyzji Kolegium Skarżąca jest objęta szeregiem świadczeń z pomocy społecznej, co potwierdza fakt, że w 2021 r. (to jest roku poprzedzającym wydanie zaskarżonych decyzji) uzyskała pomoc finansową na kwotę 12.320,89 złotych, to jest średnio miesięcznie 1026,74 złote. Zatem również zarzuty objęte punktami 2 i 3 petitum skargi kasacyjnej nie mogły zostać uznane za zasadne. Mając na uwadze powyższe wywody Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. Uzasadnienie zostało sporządzone stosownie do wymogów określonych w art. 193 zdanie 2 p.p.s.a zgodnie z którym uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy (art. 250 § 1 p.p.s.a.), gdyż przepisy art. 209 i art. 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach w art. 254 § 1 i art. 258-261 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI