I OSK 1588/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną C. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach w przedmiocie odpłatności za pobyt ojca skarżącego w Domu Pomocy Społecznej. Prezydent Miasta ustalił obowiązek ponoszenia odpłatności przez C. S., wskazując na dochód na osobę w rodzinie przekraczający kryterium dochodowe. Kolegium utrzymało tę decyzję w mocy, odmawiając rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłaty jako postępowania odrębnego. Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko organów. Skarżący kasacyjnie zarzucił m.in. naruszenie art. 64 ustawy o pomocy społecznej poprzez odmowę rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłaty, a także błędną wykładnię i zastosowanie przepisów dotyczących ustalania dochodu i możliwości finansowych oraz kręgu zobowiązanych. Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za zasadną. Sąd wskazał, że po nowelizacji art. 64 ustawy o pomocy społecznej, osoba zobowiązana do ponoszenia opłaty może złożyć wniosek o zwolnienie z tej opłaty w toku postępowania o ustalenie jej wysokości, a organ jest zobowiązany do jego rozpatrzenia. Ponadto, NSA uznał za zasadny zarzut naruszenia art. 61 ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej w zw. z art. 103 ust. 2 tej ustawy, wskazując na potrzebę szerszej analizy 'możliwości' ponoszenia opłaty przez zobowiązanego. Sąd zakwestionował również przyjętą przez Sąd Wojewódzki wykładnię art. 61 ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej w związku z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, dotyczącą kolejności obciążania obowiązkiem ponoszenia opłaty bliższych i dalszych zstępnych, uznając ją za niewłaściwe zastosowanie przepisów. W konsekwencji, NSA uchylił zaskarżony wyrok oraz decyzje organów, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej, w szczególności art. 64 u.p.s. (możliwość zwolnienia z opłat w toku postępowania) oraz art. 61 i 103 u.p.s. (analiza możliwości finansowych i kręgu zobowiązanych).
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą o pomocy społecznej i może wymagać uwzględnienia indywidualnych okoliczności faktycznych każdej sprawy.
Zagadnienia prawne (3)
Czy organ administracji publicznej jest zobowiązany do rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej w toku postępowania o ustalenie wysokości tej opłaty, czy dopiero po jego prawomocnym ustaleniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organ jest zobowiązany do rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłaty w toku postępowania o ustalenie jej wysokości, zwłaszcza po nowelizacji art. 64 ustawy o pomocy społecznej.
Uzasadnienie
Po nowelizacji art. 64 ustawy o pomocy społecznej, osoba zobowiązana do ponoszenia opłaty może złożyć wniosek o zwolnienie z niej w toku postępowania o ustalenie wysokości opłaty, a organ musi go rozpatrzyć.
Jak należy interpretować pojęcie 'możliwości' ponoszenia opłaty przez zobowiązanego w kontekście art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Pojęcie 'możliwości' obejmuje różne okoliczności życiowe, rodzinne i osobiste, które mogą zmniejszać zdolność do ponoszenia opłaty, w tym przesłanki uzasadniające zwolnienie z opłaty.
Uzasadnienie
Ocena 'możliwości' ponoszenia opłaty powinna być dokonana zgodnie z zasadami k.p.a., uwzględniając indywidualną sytuację zobowiązanego, a nie tylko wysokość dochodu.
Czy przy ustalaniu kręgu osób zobowiązanych do ponoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej należy stosować analogię do przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego dotyczących kolejności obowiązku alimentacyjnego (bliżsi stopniem przed dalszymi)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ustawa o pomocy społecznej nie zawiera odpowiednika normy kodeksowej wskazującej na spoczywanie obowiązku na bliższych krewnych przed dalszymi, a Sąd Wojewódzki niewłaściwie zastosował przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.
Uzasadnienie
Ustawa o pomocy społecznej ma zamknięty katalog osób zobowiązanych, a podobieństwo do przepisów k.r.o. ma ograniczony zakres; brak jest podstaw do automatycznego stosowania zasady 'bliżsi stopniem przed dalszymi' przy wykładni art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s.
Przepisy (21)
Główne
u.p.s. art. 61 § ust. 1, ust. 2 pkt 2, ust. 3
Ustawa o pomocy społecznej
Dotyczy ustalenia obowiązku ponoszenia odpłatności za pobyt w DPS. Sąd zakwestionował sposób ustalenia kręgu zobowiązanych i ich kolejności.
u.p.s. art. 61 § ust. 2d
Ustawa o pomocy społecznej
Dotyczy warunku dochodowego przy ustalaniu odpłatności. Sąd wskazał na potrzebę analizy 'możliwości' zobowiązanego.
u.p.s. art. 64
Ustawa o pomocy społecznej
Dotyczy zwolnienia z opłaty za pobyt w DPS. Sąd uznał, że wniosek o zwolnienie może być rozpatrzony w toku postępowania o ustalenie opłaty.
u.p.s. art. 103 § ust. 2
Ustawa o pomocy społecznej
Dotyczy ustalania wysokości opłaty w drodze umowy z uwzględnieniem dochodów i możliwości. Sąd podkreślił znaczenie analizy 'możliwości'.
Pomocnicze
u.p.s. art. 119 § pkt 2
Ustawa o pomocy społecznej
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy wymogów uzasadnienia wyroku. Sąd uznał, że zarzut naruszenia tego przepisu jest niezasadny.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 188
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 203 § pkt 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 11
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 136
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
k.r.o. art. 128
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Sąd odniósł się do tego przepisu w kontekście obowiązku alimentacyjnego, ale stwierdził brak podstaw do jego stosowania w tej sprawie.
k.r.o. art. 129
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Sąd odniósł się do tego przepisu w kontekście obowiązku alimentacyjnego, ale stwierdził brak podstaw do jego stosowania w tej sprawie.
k.r.o. art. 27
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie art. 64 u.p.s. poprzez odmowę rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłaty w toku postępowania. • Niewłaściwa wykładnia i zastosowanie art. 61 ust. 2 pkt 2 oraz ust. 2d u.p.s. w zw. z art. 103 u.p.s. poprzez pominięcie analizy 'możliwości' finansowych skarżącego. • Niewłaściwe zastosowanie art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s. poprzez błędne ustalenie kręgu osób zobowiązanych do ponoszenia opłaty i zastosowanie analogii do przepisów k.r.o. w zakresie kolejności obowiązku.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, 80, 136 k.p.a. został uznany za niezasadny.
Godne uwagi sformułowania
rozstrzygnięcie w przedmiocie zwolnienia z opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej może zostać wydane dopiero po ostatecznym ustaleniu osoby zobowiązanej i określeniu wysokości opłaty miesięcznej za pobyt. • w aktualnym stanie prawnym rozstrzygnięcie o zwolnieniu z opłaty (lub o niezwolnieniu) może być wydane toku postępowania o ustalenie zobowiązanych do ponoszenia opłaty i o ustalenie wysokości opłaty. • ustalenie w drodze umowy z małżonkiem, zstępnymi przed wstępnymi mieszkańca domu wysokości wnoszonej przez nich opłaty za pobyt tego mieszkańca w domu pomocy społecznej, następuje po wzięciu pod uwagę wysokości dochodów i możliwości. • interpretację pojęcia 'możliwości', o którym mowa w art. 103 ust. 2 u.p.s., ustawodawca pozostawia organowi, należy mieć tu na względzie różne okoliczności życiowe, rodzinne i osobiste, które mogą zmniejszać zdolność danej osoby do ponoszenia opłaty.
Skład orzekający
Marek Stojanowski
przewodniczący
Maria Grzymisławska-Cybulska
sprawozdawca
Monika Nowicka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej, w szczególności art. 64 u.p.s. (możliwość zwolnienia z opłat w toku postępowania) oraz art. 61 i 103 u.p.s. (analiza możliwości finansowych i kręgu zobowiązanych)."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą o pomocy społecznej i może wymagać uwzględnienia indywidualnych okoliczności faktycznych każdej sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego społecznie tematu pomocy osobom starszym i chorym oraz obciążeń finansowych rodzin. Wyrok NSA wyjaśnia istotne kwestie proceduralne i materialne związane z odpłatnością za pobyt w DPS.
“Czy musisz płacić za pobyt rodzica w DPS? NSA wyjaśnia kluczowe zasady i możliwości zwolnienia z opłat.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.