I OSK 1584/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą przyznania zasiłku celowego, potwierdzając prawidłowość zaliczania dochodu z gospodarstwa rolnego do dochodów wnioskodawcy.
Skarga kasacyjna dotyczyła odmowy przyznania zasiłku celowego na żywność oraz kwestionowania sposobu ustalania dochodu skarżącej, w tym zaliczania dochodu z gospodarstwa rolnego. Sąd pierwszej instancji oddalił skargę, a NSA w wyroku z 13 czerwca 2025 r. oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że zaliczanie dochodu z gospodarstwa rolnego, nawet jeśli nie jest ono faktycznie uprawiane, jest zgodne z przepisami ustawy o pomocy społecznej, co skutkowało uznaniem, że dochód skarżącej przekracza kryterium dochodowe.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 13 czerwca 2025 r. oddalił skargę kasacyjną M.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który wcześniej oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie w przedmiocie przyznania zasiłku celowego. Skarżąca kwestionowała wysokość przyznanego zasiłku na żywność oraz sposób ustalania jej dochodu, zarzucając błędne zaliczanie dochodu z gospodarstwa rolnego, którego nie prowadzi. NSA, analizując zarzuty naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego, potwierdził prawidłowość wykładni art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej. Sąd podkreślił, że ustawa przewiduje fikcję prawną, zgodnie z którą posiadanie gruntu rolnego oznacza uzyskiwanie dochodu, niezależnie od faktycznego jego wykorzystania. W związku z tym, dochód skarżącej, uwzględniający dochód z gospodarstwa rolnego (1,64 ha przeliczeniowego) oraz dodatek mieszkaniowy, przekroczył kryterium dochodowe, co uzasadniało odmowę przyznania świadczenia. Sąd odniósł się również do kwestii polityki przyznawania świadczeń oraz możliwości finansowych organów pomocy społecznej, wskazując, że celem jest zaspokojenie niezbędnych potrzeb, a nie wszystkich oczekiwań beneficjentów. Sąd zauważył, że skarżąca otrzymywała znaczną pomoc finansową w poprzednim roku, co potwierdzało jej objęcie systemem wsparcia.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, dochód z gospodarstwa rolnego jest uwzględniany na podstawie fikcji prawnej wynikającej z art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej, niezależnie od faktycznego prowadzenia gospodarstwa.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na utrwalone orzecznictwo NSA, które interpretuje art. 8 ust. 9 u.p.s. jako przepis imperatywny, nakazujący przyjmowanie ryczałtowego dochodu z hektara przeliczeniowego, bez konieczności badania faktycznych dochodów czy sposobu wykorzystania gruntu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (24)
Główne
P.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 1 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
K.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 77
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
u.p.s. art. 2 § ust. 1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
u.p.s. art. 3 § ust. 1 i ust. 3
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
u.p.s. art. 8 § ust. 9
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
u.p.s. art. 8 § ust. 1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
u.p.s. art. 39
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
u.p.s. art. 107 § ust. 5b pkt 11
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Uchwała Rady Miasta Krakowa XCV/1425/14 z dnia 15 stycznia 2014 r. art. 7
Uchwała Nr 140 Rady Ministrów z dnia 15 października 2018 r.
P.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 183 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 189
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 250 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 209
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 210
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 254 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 258-261
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 3 § 2 pkt 1 w zw. z art. 1 § 2 P.p.s.a. poprzez przekroczenie granic kontroli legalności. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. poprzez błędne zastosowanie i nieuchylenie decyzji z uwagi na wadliwą ocenę sytuacji osobistej i finansowej. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i ust. 3 u.p.s. poprzez błędne zastosowanie i nieuchylenie decyzji z uwagi na wadliwe przyjęcie, że pomoc społeczna nastąpiła w rozmiarach adekwatnych do potrzeb. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. w zw. z art. 8 ust. 9 u.p.s. poprzez błędne zastosowanie i nieuchylenie decyzji z uwagi na wadliwą ocenę sytuacji osobistej i finansowej oraz dowolne przyjęcie, że do dochodów Skarżącej podlega doliczeniu dochód z gospodarstwa rolnego.
Godne uwagi sformułowania
Ustawa o pomocy społecznej nie określa, czy wówczas dochód z gospodarstwa nadal należy przypisywać jego właścicielowi. Wykształcona linia orzecznictwa opowiedziała się jednak za takim rozwiązaniem. Ustawodawca przyjął tu fikcję prawną, zgodnie z którą posiadanie gruntu rolnego oznacza jednoczesne uzyskiwanie dochodu. Dla ustalenia dochodu na potrzeby postępowania w sprawach świadczeń z pomocy społecznej nie ma znaczenia, jakie rzeczywiste dochody z tego tytułu są uzyskiwane ani czy grunt jest w ogóle uprawiany. Funkcji pomocy społecznej nie można utożsamiać z obowiązkiem stałego dostarczania środków pieniężnych w wysokości satysfakcjonującej wnioskodawców oraz zaspokajania wszystkich ich oczekiwań zmierzających do podwyższenia standardu codziennego funkcjonowania beneficjentów pomocy społecznej.
Skład orzekający
Anna Wesołowska
sprawozdawca
Krzysztof Sobieralski
przewodniczący
Monika Nowicka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej w zakresie ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego dla osób będących jego posiadaczami, ale nieprowadzących go."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej interpretacji przepisów ustawy o pomocy społecznej i może być stosowane w podobnych sprawach dotyczących ustalania dochodu z nieruchomości rolnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu pomocy społecznej – sposobu ustalania dochodu, co ma bezpośrednie przełożenie na życie wielu osób. Interpretacja fikcji prawnej dochodu z gospodarstwa rolnego jest kluczowa.
“Czy posiadasz ziemię rolną, ale jej nie uprawiasz? Może to oznaczać, że masz dochód, którego nie widzisz!”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 1584/23 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2025-06-13 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-07-03 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Anna Wesołowska /sprawozdawca/ Krzysztof Sobieralski /przewodniczący/ Monika Nowicka Symbol z opisem 6320 Zasiłki celowe i okresowe Hasła tematyczne Pomoc społeczna Sygn. powiązane III SA/Kr 1056/22 - Wyrok WSA w Krakowie z 2022-12-12 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 935 art. 184 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Krzysztof Sobieralski Sędziowie: sędzia NSA Monika Nowicka sędzia del. WSA Anna Wesołowska (spr.) Protokolant: starszy asystent sędziego Tomasz Muszyński po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 12 grudnia 2022 r. sygn. akt III SA/Kr 1056/22 w sprawie ze skargi M.P. na decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] kwietnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie przyznanie zasiłku celowego oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wyrokiem z 12 grudnia 2022 r. III SA/Kr 1056/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę M.P. (Skarżąca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie (Kolegium) z [...] kwietnia 2022 r., znak [...] w przedmiocie przyznania zasiłku celowego oraz przyznał od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata J.G. kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą dla tego rodzaju czynności w dniu orzekania. Skarżąca zaskarżyła wyrok Sądu pierwszej instancji skargą kasacyjną w całości zarzucając mu: 1. naruszenie art. 3 § 2 pkt 1 w zw. z art. 1 § 2 P.p.s.a. poprzez przekroczenie granic kontroli legalności działań organów administracji publicznej wskutek oparcia zaskarżonego wyroku na ustaleniach i okolicznościach, które nie były podstawą zaskarżonej skargą decyzji Kolegium i zaskarżonej odwołaniem decyzji Prezydenta Miasta Krakowa (Prezydent); 2. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. poprzez ich błędne zastosowanie i nieuchylenie w całości decyzji z [...] kwietnia 2022 roku, znak [...], będące skutkiem wadliwej oceny sytuacji osobistej i finansowej Skarżącej w kontekście realiów społeczno-gospodarczych w Polsce, a w konsekwencji przyjęcie, że zasadne było przyznanie dofinansowania posiłków w marcu 2022 w kwocie 210 zł, która to kwota jest jednak zaniżona i niewystarczająca dla nabycia składników niezbędnych dla przygotowania pełnowartościowego posiłku lub na nabycie takiego gotowego posiłku, 3. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2021 roku, poz. 2268 z późn. zm., dalej "u.p.s.") poprzez ich błędne zastosowanie i nieuchylenie w całości decyzji z [...] kwietnia 2022 roku, znak [...], będące skutkiem wadliwego przyjęcia, że przyznanie pomocy społecznej nastąpiło w rozmiarach adekwatnych do potrzeb Skarżącej, nieumożliwiających życia w warunkach odpowiadających godności człowieka; 4. naruszenie "art. 145 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a." w zw. z art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. w zw. z art. 8 ust. 9 ustawy u.p.s. poprzez ich błędne zastosowanie i nieuchylenie w całości decyzji z [...] kwietnia 2022 roku, znak [...], będące skutkiem wadliwej oceny sytuacji osobistej i finansowej Skarżącej, i dowolnego przyjęcia, że do dochodów Skarżącej podlega doliczeniu dochód z gospodarstwa rolnego, gdy tymczasem Skarżąca nie jest samoistnym posiadaczem jakiegokolwiek gospodarstwa. Na podstawie wyżej wymienionych zarzutów Skarżąca wniosła: 1) na zasadzie art. 188 P.p.s.a. – o zmianę zaskarżonego wyroku w całości i uchylenie decyzji Kolegium z [...] kwietnia 2022 roku, znak [...]; ewentualnie o: 2) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania; a w każdym wypadku o: 3) przyznanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie kosztów pomocy prawnej udzielonej Skarżącej z urzędu, które to koszty nie zostały pokryte ani w całości ani w części; Jednocześnie Skarżąca wniosła o rozpoznanie niniejszej skargi kasacyjnej na rozprawie. Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Przed przystąpieniem do ustosunkowania się do zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej przypomnieć należy istotę sprawy poddanej pod rozstrzygnięcie sądu kasacyjnego. Pismami z 7 stycznia i 17 stycznia 2022 r. Skarżąca zwróciła się do ośrodka pomocy społecznej o przyznanie zasiłku okresowego, zasiłku celowego na żywność, na usługę elektryka celem naprawy oświetlenia, na karty telefoniczne, na środki do dezynfekcji, na prześcieradło, na stelaż do łóżka i transport, przyznanie wyższej kwoty na pościel, a także na zakup poduszki, na energię, na gaz, na czynsz, na leki i na leczenie kanałowe zębów. Decyzją z [...] lutego 2022 r. organ pierwszej instancji przyznał Skarżącej zasiłek celowy z przeznaczeniem na zakup żywności na przygotowanie jednego posiłku dziennie w kwocie 210 zł za marzec 2022 r. W odwołaniu od powyższej decyzji Skarżąca zakwestionowała przyznaną kwotę zasiłku na zakup żywności, w sytuacji gdy odmówiono jej zasiłku stałego i zasiłku okresowego. Decyzją z [...] kwietnia 2022 r. organ odwoławczy utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W złożonej skardze Skarżąca podniosła, że rozstrzygnięcie wydano bez wyjaśnienia i przypisano jej dochody, których nie osiąga. Podkreśliła, że jest niepełnosprawna i chora, żyje w nędzy, mieszka w zagrzybionym mieszkaniu i często jest głodna. Zarzuciła organom, że nie uwzględniają stanowisk Skarżącej i szukają powodów, dla których odmawiają stosowania prawa. Odpowiadając na skargę, organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko. Ustalenia faktyczne dokonane przez organ drugiej instancji i ich ocenę prawną w pełni podzielił Sąd pierwszej instancji, stwierdzając, że decyzje organów obu instancji nie były arbitralne, lecz podjęte zostały z poszanowaniem mających zastosowanie przepisów materialnoprawnych oraz przepisów procedury. W skardze kasacyjnej podniesione zostały zarówno zarzuty naruszenia prawa materialnego jak i przepisów postępowania, zatem co do zasady Sąd kasacyjny winien ustosunkować się w pierwszej kolejności do zarzutów naruszenia przepisów postępowania. Zarzuty objęte punktami 2 i 4 petitum skargi kasacyjnej koncentrują się wokół prawidłowości zaakceptowania przez Sąd Wojewódzki ustaleń faktycznych poczynionych przez organy sytuacji co do sytuacji osobistej i finansowej Skarżącej, w tym prawidłowości stanowiska, że Skarżąca uzyskuje dochód z gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 8 ust. 9 u.p.s. Sąd pierwszej instancji zaakceptował stanowisko organów, w świetle którego na dochód Skarżącej składa się dodatek mieszkaniowy w wysokości 306,33 zł oraz ustalony na podstawie informacji z Urzędu Gminy T. dochód z gospodarstwa rolnego, którego samoistnym posiadaczem jest Skarżąca – 505,12 zł, zaś od 1 stycznia 2022 r. 565,80 zł (1,64 hektara przeliczeniowego pomnożone przez 308 lub 345 zł). Oznacza to, że dochód Skarżącej przekracza kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ust 1 u.p.s. w wysokości 776 złotych. Kwestionując możliwość uznania, że do dochodu Skarżącej należy doliczyć dochód miesięczny z 1 ha przeliczeniowego, o którym mowa w art. 8 ust. 9 u.p.s. Skarżąca zarzucała Sądowi Wojewódzkiemu błędną wykładnię tegoż przepisu podkreślając, że ryczałtowy tryb ustalania dochodu osiąganego z gospodarstwa rolnego dotyczy osoby, która prowadzi gospodarstwo rolne lub ma możliwość jego prowadzenia i uzyskiwania tą drogą środków utrzymania. Skarżąca wskazywała, że takie rozumienie analizowanego przepisu prezentowane jest w doktrynie. Podkreślała, że takie rozumienie powyższego przepisu oznacza, iż organ administracji ma obowiązek ustalenia, czy osoba wnioskująca o udzielenie pomocy społecznej ma realną możliwość osiągania dochodów z gospodarstwa rolnego. Sąd kasacyjny wyjaśnia, że faktycznie, w jednym z komentarzy do ustawy o pomocy społecznej znalazło się powyższe stwierdzenie, będąc w istocie przywołaniem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 15 września 2006 r., I SA/Wa 1215/06. W dalszej części przywołanego przez Skarżącą komentarza wskazano jednak "Obowiązujące przepisy nie przewidują możliwości ustalenia dochodu z gospodarstwa rolnego w innej wysokości niż określona w art. 8 ust. 9, nawet jeśli faktyczny dochód z tego tytułu nie jest uzyskiwany. Dla ustalenia dochodu na potrzeby postępowania w sprawach świadczeń z pomocy społecznej nie ma znaczenia, jakie rzeczywiste dochody osiągane są z gospodarstwa rolnego ani czy grunt jest w ogóle uprawiany. Decydują tytuł własności lub posiadania gruntu oraz jego zaklasyfikowanie (rodzaj użytków, klasa gleboznawcza). W praktyce problemy rodzi ustalanie dochodu w przypadku oddania przez właściciela gospodarstwa rolnego w posiadanie innej osobie, zwykle na podstawie umowy dzierżawy lub użyczenia. Ustawa o pomocy społecznej nie określa, czy wówczas dochód z gospodarstwa nadal należy przypisywać jego właścicielowi. Wykształcona linia orzecznictwa opowiedziała się jednak za takim rozwiązaniem. Ustawodawca przyjął tu fikcję prawną, zgodnie z którą posiadanie gruntu rolnego oznacza jednoczesne uzyskiwanie dochodu. A zatem w celu ustalenia prawa do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej należy przyjąć, że każdy właściciel nieruchomości wchodzącej w skład gospodarstwa rolnego uzyskuje dochód miesięczny w wysokości 345 zł z hektara przeliczeniowego, niezależnie od tego, w jaki sposób korzysta z tej nieruchomości lub w jaki sposób nią rozporządził" (I. Sierpowska [w:] Pomoc społeczna. Komentarz, wyd. VI, Warszawa 2023, art. 8.) Stanowisko powyższe podzielane jest jednolicie w aktualnym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyroki z 9 lutego 2018 r. I OSK 2454/17, 15 listopada 2018 r. I OSK 2694/18, 24 sierpnia 2023 r. I OSK 1302/21 W wyrokach tych podkreśla się, że zwrot "przyjmuje się" z art. 8 ust. 9 u.p.s. sprawia, że organ pozbawiony jest w oznaczonym zakresie swobodnej oceny dowodów, gdyż ma obowiązek przy ustalaniu stanu faktycznego przyjąć, iż z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w określonej wysokości. A zatem z brzmienia tego przepisu nie wynika obowiązek ustalania rzeczywistego dochodu gospodarstwa rolnego z 1 ha przeliczeniowego, lecz przeciwnie - właśnie ów przepis determinuje prawnie ustalenia faktyczne organu, od których to założeń organ odstąpić nie może. Analizowana norma ma charakter imperatywny i nie pozostawia luzów interpretacyjnych czy uznania po stronie organu. Sąd Wojewódzki w zaskarżony wyroku dostrzegł, że Skarżąca jest posiadaczką gospodarstwa rolnego, nie zaś jego właścicielką czy też współwłaścicielką. Zwrócił jednak uwagę, że zgodnie z art. 107 ust. 5b pkt 11 u.p.s., sytuację osobistą, rodzinną, dochodową i majątkową osoby lub rodziny ustala się m.in. na podstawie zaświadczenia urzędu gminy albo oświadczenia o powierzchni gospodarstwa rolnego w hektarach przeliczeniowych. Wskazał następnie, że już we wcześniejszych wyrokach wydawanych ze skarg Skarżącej na decyzje z zakresu pomocy społecznej uznawano, że nie ma podstaw do kwestionowania ustaleń organu, co do dochodu skarżącej z gospodarstwa rolnego. Skarżąca od 2000 roku jest samoistnym posiadaczem gruntów rolnych o powierzchni 1,64 ha przeliczeniowego, stanowiących masę spadkową po F.P. Z tego tytułu jest podatnikiem podatków rolnego i od nieruchomości. Ustalenia te zostały poczynione w szczególności na podstawie pism Urzędu Miejskiego w T. z 29 marca 2021 r. i 8 kwietnia 2021 r. Sąd kasacyjny obecnie rozpoznający sprawę wskazuje, że kwestia prawidłowość uznania za dochód Skarżącej dochodu z tytułu posiadania przez nią gospodarstwa rolnego była już rozważania w wyrokach NSA z 13 grudnia 2024 r. (I OSK 228/24, I OSK 233/24, I OSK 230/24, I OSK 235/24, I OSK 232/24, I OSK 234/24, I OSK 236/24). Wskazano w nich, że niekwestionowane i udokumentowane w aktach sprawy fakty dotyczące tego, że od 2000 r. Skarżąca figuruje jako samoistny posiadacz gruntów rolnych o powierzchni 1,64 ha (stanowiących masę spadkową po F.P.) oraz podatnik podatku rolnego i od nieruchomości od działki nr [...] zlokalizowanej w K., mają znaczenie dla oceny spełnienia przez skarżącą kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, warunkującego możliwość przyznania wnioskowanej pomocy ze środków publicznych. W wyrokach z 26 września 2024 r. (I OSK 2175/23, I OSK 2176/23, I OSK 2172/23, I OSK 2173/23, I OSK 2178/23, I OSK 2174/23, I OSK 2177/23, I OSK 2179/23 i I OSK 2180/23) wyjaśniono również, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalone są poglądy, że nie ma podstaw by przyjąć, iż zastosowanie regulacji art. 8 ust. 9 u.p.s. może być uzależnione od dodatkowych ustaleń dotyczących chociażby: sytuacji osobistej i zdrowotnej właściciela gospodarstwa, sposobu zagospodarowania gospodarstwa, powodu z jakiego gospodarstwo nie jest uprawiane oraz wysokości rzeczywistych dochodów uzyskiwanych z tego gospodarstwa (vide: wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2009 r. sygn. akt I OSK 724/09; wyrok z dnia 24 listopada 2011 r. sygn. akt I OSK 1154/11; wyrok NSA z dnia 16 maja 2012 r. sygn. akt I OSK 2090/11, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Poglądy te uznane zostały przez skład ówcześnie orzekający za nadal aktualne, podziela je również skład rozpoznający obecną skargę kasacyjną. Oznacza to, że Sąd Wojewódzki również w analizowanym wyroku przedstawił prawidłową wykładnię art. 8 ust. 9 u.p.s. Skarżąca podkreślała w skardze kasacyjnej, że ustalenia, co do faktu posiadania przez nią gospodarstwa rolnego poczynione zostały na podstawie dokumentów, które nie znajdowały się w aktach administracyjnych sprawy. Sąd kasacyjny dostrzega, że w aktach administracyjnych nadesłanych przez organ nie znajdowały się pisma Urzędu Miejskiego w T. z 29 marca 2021 r. i 8 kwietnia 2021 r. Zwrócić jednak należy uwagę, że Skarżąca korzysta w sposób stały ze świadczeń pomocy społecznej i jak wynika z akt administracyjnych przekazanych przez organ, stanowią one jedynie część dotyczącej jej dokumentacji, związaną z obecnie rozpatrywanymi skargami. Pisma Urzędu Miejskiego w T. przywołane przez Sąd Wojewódzki w uzasadnieniu wyroku były już wielokrotnie analizowane przez sądy administracyjne rozpoznające skargi skarżącej i uznawane za stanowiące podstawę dla przyjęcia, że jest ona samoistną posiadaczką gospodarstwa rolnego. Stanowisko to podzielane było również przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd kasacyjny obecnie rozpoznający sprawę ustalił, że w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 26 kwietnia 2023 r. III SA/Kr 1320/22 wskazane zostało, że w aktach sądowych sprawy III SA/Kr 706/22 znajdują się kserokopie pism Urzędu Miejskiego w T. z 29 marca 2021 r. oraz 8 kwietnia 2021 r., których oryginały dołączone zostały do akt administracyjnych załączonych do akt sprawy III SA/Kr 1502/21. W konsekwencji Sąd kasacyjny zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie o nadesłanie kserokopii powyższych pism znajdujących się w aktach sądowych sprawy III SA/Kr 706/22 a następnie pod otrzymaniu tychże pism, dołączył je do akt sądowych niniejszej sprawy. Skoro dokumenty w postaci pism Urzędu Miejskiego w T. zostały już wielokrotnie ocenione w prawomocnych wyrokach sądów administracyjnych i Naczelnego Sądu Administracyjnego dla zakwestionowania ustaleń poczynionych na ich podstawie nie jest wystarczające stanowisko Skarżącej, że nie wyraża zgody na powiększenie jej dochodu o kwotę wynikającą z art. 8 ust. 9 u.p.s. czy też, że nie jest samoistną posiadaczką gospodarstwa rolnego. W konsekwencji, w niniejszej sprawie nie mogła znaleźć zastosowania wykładnia przedstawiona w przywołanym przez Skarżącą wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 25 listopada 2015 r. II SA/Bd 1206/15. Przedstawiony w nim pogląd o możliwości ustalenia, czy osoba korzystająca z pomocy społecznej rzeczywiście osiąga dochód z gospodarstwa rolnego wyrażony został na tle szczególnego stanu faktycznego – to jest umieszczenia skarżącego w domu pomocy społecznej właśnie z uwagi na fakt pozbawienia go możliwości korzystania z zamieszkiwania w gospodarstwie rolnym, w którym zamieszkiwał jego syn i była żona. Podsumowując, Sąd Wojewódzki nie naruszył wskazanych przez Skarżącą w punkcie 4 petitum skargi kasacyjnej przepisów postępowania uznając, że organy prawidłowo ustaliły sytuację osobistą i finansową Skarżącej przypisując jej dochód z gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 8 ust. 9 u.p.s. Niezasadny jest również związany z tym zarzutem, zarzut przekroczenia granic kontroli legalności działań organów administracji publicznej wskutek wydania zaskarżonego wyroku na ustaleniach i okolicznościach, które nie były podstawą zaskarżonej skargą decyzji Kolegium i Prezydenta (pkt 1 petitum skargi kasacyjnej). Sąd kasacyjny zwraca w tym miejscu uwagę, że w zakresie dotyczącym przywołanego jako wzorzec kontroli art. 1 § 2 p.p.s.a. zarzut ten uchylał się spod kontroli kasacyjnej, z uwagi na nieistnienie wskazanego przepisu w przywołanej ustawie. W zarzucie objętym punktem 2 petitum skargi kasacyjnej Skarżąca kwestionuje stanowisko Sądu Wojewódzkiego, w świetle którego organy administracji posłużyły się obiektywnym kryterium dochodu danej osoby przyjmując, że im niższy dochód na osobę, tym wyższe świadczenie można przyznać, Skarżąca kwestionuje również stanowisko Sądu, zgodnie z który "Z akt sprawy jasno wynika, że podstawą ustalenia wysokości świadczenia była przyjęta w organie pomocowym polityka przyznawania świadczeń w ramach programu osłonowego dotyczącego udzielania mieszkańcom Gminy Miejskiej Kraków pomocy w zakresie dożywiania, według której osobom samotnie gospodarującym, których miesięczny dochód przekracza 700 zł, można przyznać zasiłek w miesięcznej wysokości 180-210 zł. Ustalanie przez organ kwoty zasiłku celowego na zakup żywności za pomocą kryteriów uniwersalnych służyło takiemu określeniu wysokości udzielanej pomocy (w granicach 165-255 zł), który odpowiada celom (w szczególności zapewnieniu pomocy jak największej liczbie osób potrzebujących) i możliwościom pomocy społecznej oraz potrzebom beneficjentów." Podstawą prawną dla przyznanego Skarżącej zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup żywności na przygotowanie jednego posiłku dziennie w kwocie 210 zł w marcu 2022 r. był art. 39 u.p.s. w związku z § 7 uchwały XCV/1425/14 Rady Miasta Krakowa z dnia 15 stycznia 2014 r. w sprawie przyjęcia programu osłonowego dotyczącego udzielania mieszkańcom Gminy Miejskiej Kraków pomocy w zakresie dożywiania (Dz.Urz. Woj. Małopolskiego z 2014 r., poz. 415, dalej: uchwała Rady Miasta Krakowa). W świetle przywołanego przez organy aktu prawa miejscowego, możliwe było przyznanie zasiłku celowego na zakup żywności w ramach współfinansowanego z dotacji w ramach wieloletniego rządowego programu "Posiłek w szkole i w domu" na lata 2019-2023, przyjętego uchwałą Nr 140 Rady Ministrów z dnia 15 października 2018 r. (M.P. z 2018 r. poz. 1007). Dochód Skarżącej nie przekraczał bowiem 150 % kryterium dochodowego, o którym mowa w ustawie. Sąd kasacyjny zwraca uwagę, że jak wynika z załącznika do polecenia służbowego znajdującego się na karcie 5322 akt administracyjnych, kwota przyznawanego zasiłku powiązana została z wysokością dochodu uzyskiwanego przez wnioskującego o przyznanie pomocy. Słusznie zatem Sąd Wojewódzki uznał, że organy dostosowały wysokość przyznawanej pomocy do kryteriów uniwersalnych, dążąc do zapewnienia pomocy jak największej liczbie potrzebujących. Sąd kasacyjny dostrzega zasadność podniesionych w skardze kasacyjnej argumentów dotyczących kosztów utrzymania w tym kosztów przygotowania nawet w warunkach domowych jednego posiłku. Sąd kasacyjny wskazuje, że w świetle przywołanych przez Skarżącą w punkcie 3 petitum skargi kasacyjnej przepisów prawa materialnego, to jest art. 2 ust. 1 , art. 3 ust 1 i ust. 3 u.p.s. pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rolą organów pomocy społecznej jest zatem wspieranie potrzebujących osób i rodzin w celu ich usamodzielnienia się oraz ich integracji ze środowiskiem. Funkcji tej nie można jednak utożsamiać z obowiązkiem stałego dostarczania środków pieniężnych w wysokości satysfakcjonującej wnioskodawców oraz zaspokajania wszystkich ich oczekiwań zmierzających do podwyższenia standardu codziennego funkcjonowania beneficjentów pomocy społecznej. Co również istotne, rozpatrując wniosek o przyznanie pomocy społecznej, organ winien brać pod uwagę zarówno cele tej pomocy określone w ustawie, jak i możliwości finansowe organu. Jak wynika z akt sprawy, organy przyznając Skarżącej zasiłek celowy wzięły pod uwagę zarówno potrzeby Skarżącej jak i możliwości finansowe organów oraz potrzeby innych osób korzystających ze wsparcia. Zwrócić bowiem należy uwagę, że organy pomocy społecznej zobowiązane są, w ramach posiadanych środków finansowych, identyfikować najistotniejsze potrzeby wszystkich tych osób, które takiej pomocy wymagają, dlatego nie jest celem pomocy społecznej zaspokajanie wszystkich oczekiwań osób potrzebujących, a tylko tych najbardziej podstawowych. Końcowo Sąd kasacyjny zwraca uwagę, że jak wynika z uzasadnienia decyzji Kolegium Skarżąca jest objęta szeregiem świadczeń z pomocy społecznej, co potwierdza fakt, że w 2021 r. (to jest roku poprzedzającym wydanie zaskarżonych decyzji) uzyskała pomoc finansową na kwotę 12.320,89 złotych, to jest średnio miesięcznie 1026,74 złote. Zatem również zarzuty objęte punktami 2 i 3 petitum skargi kasacyjnej nie mogły zostać uznane za zasadne. Mając na uwadze powyższe wywody Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. Uzasadnienie zostało sporządzone stosownie do wymogów określonych w art. 193 zdanie 2 p.p.s.a zgodnie z którym uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy (art. 250 § 1 p.p.s.a.), gdyż przepisy art. 209 i art. 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach w art. 254 § 1 i art. 258-261 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI