I OSK 1582/23

I OSK 1582/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-05-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-07-03
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Siegień /przewodniczący/
Jolanta Rudnicka
Marek Stojanowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
IV SA/Wr 723/22 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2023-03-29
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 615
art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1 a
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 6, 7, 8, 77, 80, art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2020 poz 1359
art. 128, art. 129 art. 132
Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1359).
Dz.U. 2023 poz 259
art. 184, 193 zd. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie: Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T.J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 29 marca 2023 r., sygn. akt IV SA/Wr 723/22 w sprawie ze skargi T.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 30 sierpnia 2022 r., nr SKO 4316/355/22 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 29 marca 2023 r., sygn. akt IV SA/Wr 723/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, po rozpoznaniu skargi T.J. (dalej również: "wnioskujący", "odwołujący się", "skarżący", "strona") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu (dalej również: "organ II instancji", "organ odwoławczy", "SKO", "Kolegium") z 30 sierpnia 2022 r., nr SKO 4316/355/22 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, oddalił skargę.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł T.J. zarzucając:
1. na zasadzie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej: "ppsa") naruszenie prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa w zw. z art. 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2020 r., poz. 1359 ze zm., dalej: "krio"), art. 129 krio, art. 132 krio w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 4 oraz 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 615 ze zm., dalej: "uśr"), przez ich błędną interpretację i niezasadne uznanie, że T.J. na którym spoczywa obowiązek alimentacyjny, rezygnującemu z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z powodu opieki nad bratem – H.J. legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego;
b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 4 oraz 1a uśr i niezasadne uznanie, że brat niepełnosprawnego nie jest uprawniony do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne w związku ze sprawowaniem osobistej opieki nad nim, ponieważ ich matka żyje i nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności i to na niej spoczywa obowiązek alimentacyjny w stosunku do syna;
2. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, przez błędną wykładnię, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: "kpa"), art. 7 kpa, art. 8 kpa, art. 9 kpa, art. 77 kpa, art. 80 kpa w zw. z art. 107 § 3 kpa, przez błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego i bezzasadne ustalenie, że matka niepełnosprawnego jest w stanie opiekować się synem, podczas gdy ona sama wymaga wsparcia w czynnościach dnia codziennego, co potwierdza załączone do akt zaświadczenie lekarskie z 18 marca 2022 r.
Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uwzględnienie złożonej skargi, alternatywnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu. W środku zaskarżenia zawarto również wniosek zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Ponadto skarżący kasacyjnie złożył oświadczenie wyrażające wolę rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym.
W uzasadnieniu środka zaskarżenia przedstawiono argumentację na poparcie wskazanych powyżej zarzutów.
Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 183 § 1 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W przedmiotowej sprawie przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 ppsa, nie zachodzą.
Rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 ppsa, gdyż w środku zaskarżenia wyroku – na podstawie art. 176 § 2 ppsa – zawarto oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o jej przeprowadzenie.
W skardze kasacyjnej powołano się na obie podstawy, o których mowa w art. 174 pkt 1 i 2 ppsa, jednakże istota sporu dotyczy wykładni norm prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1a w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 4 uśr.
W pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają, co do zasady, zarzuty naruszenia przepisów postępowania. W analizowanej sprawie zarzuty te jednak w sposób bezpośredni związane są z zarzutami naruszenia przez Sąd I instancji prawa materialnego, stąd też ocena przez Naczelny Sąd Administracyjny zarzutów naruszenia norm postępowania wymaga uprzedniego odniesienia się do zasadniczego problemu w sprawie, tj. do poprawności dokonanej przez Sąd Wojewódzki wykładni prawa materialnego.
Stosownie do art. 17 ust. 1 uśr, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności; - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Zgodnie z art. 17 ust. 1a uśr, osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4 ww. przepisu, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku, gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
W świetle przywołanych powyżej norm zauważyć należy, że dotyczą one osób ubiegających się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, innych niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki. W analizowanej sprawie osobą ubiegającą się o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest brat niepełnosprawnego w stopniu znacznym H.J., a więc osoba spokrewniona w drugim stopniu linii bocznej. Oznacza to, że ww. norma znajduje zastosowanie w sprawie. Zarzuty sformułowane w środku zaskarżenia, a oparte na naruszeniu art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1a uśr, nie mogły jednak uzyskać aprobaty Sądu kasacyjnego.
W tym miejscu przywołać wypada, wydaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w związku z wnioskiem Rzecznika Praw Obywatelskich z 6 kwietnia 2022 r., uchwałę w składzie siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 listopada 2022 r., I OPS 2/22, która w związku z brzmieniem art. 269 § 1 ppsa, wiąże sądy administracyjne, a więc i skład orzekający w tej sprawie, który podziela w pełni stanowisko w niej wyrażone.
Ww. uchwałą skład poszerzony NSA stwierdził, że: "1. Warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615 ze zm., dalej: u.ś.r.) osobom wskazanym w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, jest legitymowanie się przez rodziców osoby wymagającej opieki, osoby spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 1a u.ś.r.); 2. Warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., z tytułu sprawowania opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim osobie wskazanej w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innej niż współmałżonek, jest legitymowanie się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.)."
Uzasadniając powyższe stanowisko, skład poszerzony stwierdził, że akceptuje tezę uznającą kompleksowy charakter wykładni norm prawa. Powinna ona zatem być przeprowadzana z wykorzystaniem różnych dyrektyw interpretacyjnych, w celu weryfikacji konkurencyjnych alternatyw interpretacyjnych i dokonania ostatecznego wyboru jednej z możliwości. Jednocześnie jednak stwierdzono, że waga argumentów przemawiających za odmiennym rozumieniem norm prawnych, regulujących dostęp do świadczenia pielęgnacyjnego osób zobowiązanych do alimentacji osoby wymagającej opieki ze względu na jej niepełnosprawność, jest dostatecznie doniosła, by uzasadnić konieczność modyfikacji zastosowanych przesłanek. W związku z tym dokonano analizy treści omawianego uregulowania, zawartego w uśr w kontekście przepisów krio, stwierdzając w efekcie, że odesłanie zawarte w art. 17 ust. 1 pkt 4 uśr do przepisów krio, ma ograniczony charakter w tym znaczeniu, że nie daje podstaw do odwoływania się do przepisów krio w procesie wykładni - w zakresie szerszym, niż wynika to z tego odesłania. W uzasadnieniu uchwały wskazano, że kontekst systemowy jest w tym zakresie ograniczony, a w szczególności brak jest podstaw do przyjmowania, że stanowi go również art. 132 kro i przyjęte w nim przesłanki, wyznaczające kolejność powstawania obowiązku alimentacyjnego.
W wyniku powyższego skład poszerzony doszedł do przekonania, że w kwestii kolejności dostępu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego ustawodawca nie odsyła do przepisów krio, a ustawa zawiera własną regulację, która nie jest aktualnie w pełni koherentna z modelem przyjętym w przepisach krio. Nie świadczy to jednak o braku spójności systemowej. W zakresie kryteriów i przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uśr ma bowiem charakter autonomiczny, a więc brak jest podstaw do przyjmowania, że art. 17 ust. 1a uśr powinien być interpretowany z uwzględnieniem art. 132 krio oraz wskazanych w nim przesłanek, odnoszących się do braku możliwości lub nadmiernych trudności w zadośćuczynieniu obowiązkom alimentacyjnym.
W uzasadnieniu uchwały wyjaśniono też, że art. 17 ust. 1a uśr - w brzmieniu pierwotnym (od 1 stycznia 2010 r.) - zawierał przesłankę odnoszącą się do braku faktycznej możliwości sprawowania opieki przez osobę spokrewnioną w pierwszym stopniu z osobą opieki wymagającą. Osoby inne niż spokrewnione w pierwszym stopniu, posiadały więc uprawnienie ubiegania się o przyznanie świadczenia, w sytuacji gdy osoby spokrewnione w pierwszym stopniu faktycznie nie były w stanie sprawować opieki. Z 1 stycznia 2013 r. ustawodawca dokonał w tym zakresie zmiany, poprzez wprowadzenie do normy art. 17 ust. 1a uśr przesłanki legitymowania się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności przez osoby uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego w pierwszej kolejności. Jak wybrzmiało w uzasadnieniu opisywanej uchwały: "Brak jest podstaw do przyjęcia, (...) aby przepis w poprzednim brzmieniu rodził wątpliwości interpretacyjne co do rozumienia przesłanki braku możliwości sprawowania opieki przez osoby spokrewnione w pierwszym stopniu, dotyczące tego, czy brak ten powinien być potwierdzany w sposób sformalizowany, w szczególności orzeczeniem o niepełnosprawności. (...) zmiana w brzmieniu przepisu powinna być zatem wyjściowo traktowana jako wprowadzająca zmianę w dotychczasowym stanie prawnym i stan ten modyfikująca. Ustawodawca zastąpił przesłankę braku możliwości sprawowania opieki przez osobę spokrewnioną w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki na przesłankę legitymowania się przez tę osobę orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wyjściowo działanie prawodawcy musi być potraktowane jako zamierzone i celowe, to jest nakierowane na osiągnięcie skutku wyrażającego się zmianą normy prawnej."
W ten sposób kryterium, jakim już wcześniej posłużono się w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a uśr, zostało powielone w odniesieniu do analizowanej normy. Prawodawca zrezygnował tym samym z konieczności badania w trakcie postępowania o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego faktycznych możliwości sprawowania opieki przez osoby uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego w pierwszej kolejności – na rzecz legitymowania się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności w stopniu znacznym. Regulacja ta pozostaje więc w korelacji z negatywną - wprowadzoną z 1 stycznia 2013 r. do art. 17 ust. 1 pkt 4 uśr - przesłanką, zgodnie z którą osoby objęte tym przepisem, legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie mogą ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne. Działanie takie, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, powinno być potraktowane jako zamierzone i celowe, a więc nakierowane na osiągnięcie skutku wyrażającego się zmianą normy prawnej.
W uzasadnieniu uchwały zauważono przy tym, że kryterium wprowadzone do art. 17 ust. 1a i art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a uśr nie było przedmiotem kontroli Trybunału Konstytucyjnego po zmianie brzmienia przepisów.
Z omawianej uchwały wynika ponadto, że świadczenie pielęgnacyjne uznawać należy za instrument wspierania rodzin, których trudna sytuacja wynika z konieczności zapewnienia opieki ich niepełnosprawnym członkom. Obowiązek taki, nie oznacza jednak automatycznego wspierania każdego z jej członków w taki sam sposób. Przez odesłanie do standardów określonych w ustawie, ustrojodawca upoważnił bowiem ustawodawcę (w Konstytucji RP) do przyjęcia szczegółowych form i zasad realizowania wskazanych zadań państwa. Katalog takich zadań może być więc różnorodny, a przyjęte w związku z nim rozwiązania ustawowe również będą zróżnicowane. NSA zaznaczył, że w przypadku analizowanych regulacji przyznawania świadczeń pielęgnacyjnych, przyjęte aktualnie rozwiązanie, regulujące kolejność dostępu poszczególnych osób do świadczenia, może nie być optymalne z punktu widzenia interesów świadczeniobiorców. Podkreślił przy tym, że kwestią podlegającą rozstrzygnięciu przez skład siedmiu sędziów NSA, nie było znalezienie optymalnego rozwiązania normatywnego, a rozstrzygnięcie, czy rozwiązanie ustalone w oparciu o brzmienie nadane ustawie przez prawodawcę, jest względem standardów konstytucyjnych przeciwskuteczne, rażąco i w sposób oczywisty je naruszające. Podkreślono, że rozbieżność w orzecznictwie i wątpliwości interpretacyjne nie dotyczą rozumienia tekstu prawnego spowodowanego jego niejednoznacznością, a odstąpienia od jednoznacznego brzmienia przepisów i stosowania ich z pominięciem warunków wprost w nich wyrażonych, czyli z pominięciem fragmentu normy, która musiałby zostać uznana nie tyle za zbędną, co za niedopuszczalną, rażąco naruszającą Konstytucję RP, prowadzącą do sprzeczności z chronionymi przez nią wartościami.
Wprowadzenie przez ustawodawcę określonej kolejności ubiegania się przez członków rodziny o przyznanie świadczenia z uśr nie oznacza, że państwo nie wywiązuje się z obowiązku ochrony rodziny, czy nie uwzględnia jej dobra oraz nie udziela wsparcia rodzinom znajdującym się w trudnym położeniu ze względu na niepełnosprawność. Sytuację rodziny jako całości analizować należy z uwzględnieniem stanu zdrowia poszczególnych jej członków, co następczo uzasadnia udzielanie odpowiedniej pomocy. Uwzględnienie kontekstu systemowego i celu ustawy powoduje zaś konieczność wzięcia pod uwagę katalogu pozostałych świadczeń opiekuńczych. Skład siedmiu sędziów NSA wskazał też, że limitowanie dostępu do świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o kryterium zobiektywizowane nie może zostać uznane za rażące naruszenie zasad równości i sprawiedliwości społecznej. Kryterium to zapewnia bowiem dostęp do świadczenia wszystkim osobom pozostającym w zbliżonej sytuacji faktycznej, nie ma więc charakteru dyskryminującego, a udzielanie świadczenia nie jest w konsekwencji oparte o uznanie organu. Regulując kryteria przyznawania świadczenia pieniężnego ze środków publicznych w trybie administracyjnym, ustawodawca był więc uprawniony do takiego skonstruowania przesłanek, które zapewniają ich konkretność, ograniczając jednocześnie sferę uznaniowości organu. Sprzyja to zachowaniu równości i transparentności w dostępie do świadczeń ze środków publicznych. Wskazane wyżej, kryterium "przesunięcia" uprawnienia do świadczenia na osoby zobowiązane w kolejności dalszej stanowi stopień orzeczonej niepełnosprawności osoby uprawnionej do świadczenia w pierwszej kolejności. Jest ono zobiektywizowane, a jednocześnie w sposób rzeczowy związane z możliwością sprawowania osobistej opieki nad osobą tego wymagającą.
Regulacja taka nie przy tym, zdaniem NSA, sprzeczna z wyrażoną w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP zasadą równości wobec prawa, ani też z wywodzoną z art. 2 zasadą sprawiedliwości społecznej. Sprawiedliwość społeczna oznacza nakaz równego traktowania podmiotów należących do takiej samej kategorii istotnej, wyróżnianej za pomocą sformalizowanego kryterium, związanego tu z legitymowaniem się orzeczeniem o niepełnosprawności, które pozostaje w rzeczowym związku z celami świadczenia pielęgnacyjnego, a więc nie ma charakteru arbitralnego. Zastosowanie takiego zobiektywizowanego kryterium, alternatywnie do zależnego od ocen stanu faktycznego dokonywanych każdorazowo przez organ, nie narusza w tej sytuacji wartości wiązanych z państwem prawnym, takich jak pewność prawa i przewidywalność rozstrzygnięć władzy publicznej w stosunku do obywatela.
Powyższe stanowisko, wyrażone w przytoczonej uchwale Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w analizowanej sprawie w pełni aprobuje.
Mając na uwadze treść przywołanej powyżej uchwały, należy uznać, że zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa w zw. z art. 128 krio, art. 129 krio, art. 132 krio w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 4 oraz 1a uśr oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 4 oraz 1a uśr okazały się pozbawione podstaw.
Fakt, że matka osoby wymagającej opieki – A.J. – nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, co bezspornie wynika z akt sprawy i nie jest kwestionowane, wyłącza bowiem możliwość ustalenia, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje skarżącemu, który jest bratem niepełnosprawnego. Jak słusznie wskazał Sąd Wojewódzki, przeszkodą do ustalenia prawa do wnioskowanej formy pomocy państwa skarżącemu, jest fakt, że żyje matka braci, która nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W świetle bowiem przywołanej wyże uchwały NSA, w sytuacji, gdy osoba podlegająca opiece posiada rodzica, który nie legitymuje się ww. orzeczeniem, brak jest możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego innej osobie (niż rodzic), nawet jeśli znajduje się ona w kręgu osób zobowiązanych do alimentacji, czy nawet faktycznie – w miejsce rodzica – sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym, jednocześnie rezygnując z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Bezspornie, matka podopiecznego należy do kręgu osób wskazanych w art. 17 ust. 1 pkt 4 uśr, w związku z czym jej drugi syn nie może skutecznie żądać ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad wymagającym pomocy bratem, gdy nie posiada ona stosownego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.
Przechodząc do rozpoznania zarzutów naruszenia prawa procesowego związanych z błędną, zdaniem strony, oceną zebranego w sprawie materiału dowodowego i bezzasadnym ustaleniem, że matka niepełnosprawnego jest w stanie opiekować się synem, podczas gdy ona sama wymaga wsparcia w czynnościach dnia codziennego, wskazać należy, że zakres stanu faktycznego sprawy ustalanego w toku postępowania wyjaśniającego jest pochodną kształtu przepisów prawa materialnego regulujących określony stosunek prawny. Organ ma więc obowiązek ustalenia jedynie tych okoliczności sprawy, które pozostają prawnie istotne z punktu widzenia normy prawa materialnego. Skoro zatem w analizowanej sprawie okolicznością istotną był fakt legitymowania się (bądź nie) przez żyjącego rodzica niepełnosprawnego orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, organ prawidłowo pominął ustalenia dotyczące możliwości matki podopiecznego w zakresie faktycznego sprawowania przez nią opieki. Sytuacji tej nie zmienia również przedłożone do akt sprawy zaświadczenie lekarskie, które nie może "zastąpić" wymaganego normami ustawy orzeczenia o stopniu niepełnosprawności rodzica. Nie ma to bowiem znaczenia z punktu widzenia przyjętej wykładni art. 17 ust. 1 pkt 4 oraz 1a uśr.
W konsekwencji zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 6 kpa, art. 7 kpa, art. 8 kpa, art. 9 kpa, art. 77 kpa, art. 80 kpa w zw. z art. 107 § 3 kpa nie zasługiwał na uwzględnienie.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw i na mocy art. 184 w zw. z art. 182 § 2 i 3 ppsa, orzekł jak w sentencji.
Uzasadnienie wyroku zostało sporządzone zgodnie z art. 193 in fine ppsa.