I OSK 1578/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną A. A. od wyroku WSA w Szczecinie, który oddalił jej skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego odmawiającą przyznania specjalnego zasiłku celowego na zakup lodówki. Skarżąca argumentowała, że jej stan zdrowia, sytuacja życiowa i cel zakupu (lodówka jako podstawowy element wyposażenia) stanowiły 'szczególnie uzasadniony przypadek'. Sąd pierwszej instancji oraz organy administracji uznały, że potrzeba została zaspokojona we własnym zakresie, a sytuacja skarżącej (niepełnosprawność od dzieciństwa, dochód przekraczający kryterium) nie kwalifikuje się jako zdarzenie nagłe czy nadzwyczajne, uzasadniające przyznanie pomocy mimo przekroczenia kryterium dochodowego. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną, podkreślił, że nie można wyręczać strony w formułowaniu zarzutów. Analizując zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego, sąd stwierdził, że przepisy dotyczące zasiłku celowego (art. 39 i 41 u.p.s.) zostały prawidłowo zastosowane. Sąd podzielił stanowisko organów i WSA, że zakup lodówki z własnych środków, brak obiektywnej konieczności pilnego zakupu (np. awarii) oraz fakt, że niepełnosprawność skarżącej jest długotrwała, a inflacja dotyka szerokie grono społeczeństwa, nie uzasadniają przyznania specjalnego zasiłku celowego. Sąd podkreślił, że decyzja o przyznaniu specjalnego zasiłku celowego mieści się w ramach uznania administracyjnego, które zostało wykonane prawidłowo, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu strony. W konsekwencji, skarga kasacyjna została oddalona.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja pojęcia 'szczególnie uzasadniony przypadek' w kontekście zasiłków celowych dla osób przekraczających kryterium dochodowe, a także zasady formalizmu skargi kasacyjnej.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i interpretacji przepisów ustawy o pomocy społecznej. Uznaniowy charakter decyzji w sprawach pomocy społecznej ogranicza możliwość bezpośredniego stosowania wyroku w innych sprawach.
Zagadnienia prawne (2)
Czy sytuacja osoby z niepełnosprawnością, która przekracza kryterium dochodowe, ale potrzebuje środków na zakup podstawowego sprzętu domowego (lodówki), może zostać uznana za 'szczególnie uzasadniony przypadek' uprawniający do specjalnego zasiłku celowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli potrzeba została zaspokojona we własnym zakresie, a brak jest obiektywnych okoliczności uzasadniających pilny zakup (np. awaria), a długotrwała niepełnosprawność i ogólna sytuacja ekonomiczna (inflacja) nie stanowią zdarzeń nadzwyczajnych.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że pojęcie 'szczególnie uzasadniony przypadek' wymaga sytuacji nadzwyczajnej, dotkliwej i ingerującej w plany życiowe, wynikającej ze zdarzeń nienależących do codziennych. W przypadku skarżącej, zakup lodówki z własnych środków i brak dowodów na pilną potrzebę (awarię) wykluczyły taką kwalifikację, mimo jej trudnej sytuacji życiowej.
Czy sąd administracyjny może wyręczać stronę w formułowaniu zarzutów skargi kasacyjnej poprzez analizę przepisów nieprzywołanych wprost?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd jest związany granicami skargi kasacyjnej i nie może domniemywać intencji strony ani uzupełniać jej zarzutów.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że skarga kasacyjna jest środkiem sformalizowanym i wymaga precyzyjnego wskazania podstaw kasacyjnych. Sąd nie jest uprawniony do analizowania sprawy poza zakresem wyznaczonym przez skarżącego.
Przepisy (8)
Główne
u.p.s. art. 39 § 1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Dotyczy przyznania zasiłku celowego w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Sąd uznał, że przepis ten nie miał zastosowania, gdyż dochód przekraczał kryterium.
u.p.s. art. 41 § 1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Dotyczy przyznania specjalnego zasiłku celowego w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobom i rodzinom o dochodach przekraczających kryterium. Sąd uznał, że sytuacja skarżącej nie spełniała tych kryteriów.
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy podstawy uchylenia lub stwierdzenia nieważności zaskarżonego orzeczenia sądu administracyjnego. W skardze kasacyjnej wskazano na naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c.
K.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prawdy materialnej i uwzględniania interesu społecznego oraz słusznego interesu strony. W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie art. 7 w związku z błędnym ustaleniem stanu faktycznego.
K.p.a. art. 77 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie art. 77 § 1 w związku z błędnym ustaleniem stanu faktycznego.
K.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada swobodnej oceny dowodów. W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie art. 80 w związku z błędnym ustaleniem stanu faktycznego.
P.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasada związania NSA granicami skargi kasacyjnej. Sąd podkreślił, że nie może wyręczać strony w formułowaniu zarzutów.
P.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa oddalenia skargi kasacyjnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sytuacja skarżącej nie spełnia kryteriów 'szczególnie uzasadnionego przypadku' w rozumieniu art. 41 ust. 1 u.p.s. • Potrzeba skarżącej została zaspokojona we własnym zakresie (zakup lodówki). • Brak obiektywnych okoliczności uzasadniających pilny zakup nowego sprzętu (np. zniszczenie, awaria). • Długotrwała niepełnosprawność i inflacja nie stanowią zdarzeń nagłych lub nadzwyczajnych. • Sąd jest związany granicami skargi kasacyjnej i nie może uzupełniać zarzutów strony.
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, 80 K.p.a.) przez błędne ustalenie stanu faktycznego. • Naruszenie prawa materialnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z art. 39 ust. 1 i art. 41 pkt 1 u.p.s.) przez błędną wykładnię pojęć 'niezbędna pomoc', 'szczególnie uzasadniony przypadek', 'zdarzenia nadzwyczajne'.
Godne uwagi sformułowania
Sąd kasacyjny nie jest uprawniony do wyręczania strony i uzupełniania za nią zarzutów kasacyjnych. • Szczególnie uzasadniony przypadek (...) występuje wówczas, gdy sytuacja życiowa osoby lub rodziny, ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że jest nadzwyczajna, dotkliwa w skutkach i głęboko ingerująca w plany życiowe, a wynika ze zdarzeń nienależących do zdarzeń codziennych. • Narastająca inflacja i związane z tym zwiększone wydatki nie dają się zakwalifikować jako zdarzenie nagłe, niespodziewane i wyjątkowe.
Skład orzekający
Agnieszka Miernik
sprawozdawca
Karol Kiczka
przewodniczący
Piotr Przybysz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'szczególnie uzasadniony przypadek' w kontekście zasiłków celowych dla osób przekraczających kryterium dochodowe, a także zasady formalizmu skargi kasacyjnej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i interpretacji przepisów ustawy o pomocy społecznej. Uznaniowy charakter decyzji w sprawach pomocy społecznej ogranicza możliwość bezpośredniego stosowania wyroku w innych sprawach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje trudności w uzyskaniu pomocy społecznej przez osoby z niepełnosprawnością, które przekraczają kryterium dochodowe, a także pokazuje rygoryzm formalny postępowania kasacyjnego.
“Czy choroba i niepełnosprawność to zawsze 'szczególnie uzasadniony przypadek' do uzyskania zasiłku?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.