I OSK 1550/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną w sprawie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, uznając, że cel wywłaszczenia został zrealizowany poprzez budowę szpitala i niezbędnej infrastruktury technicznej.
Skarżący domagali się zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, argumentując, że cel wywłaszczenia (budowa szpitala) nie został zrealizowany, a działka została zagospodarowana jako parking dla centrum handlowego. Podnosili również zarzut naruszenia zasady równego traktowania w porównaniu do zwrotu sąsiedniej działki. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że budowa infrastruktury technicznej (kanalizacji) była integralną częścią realizacji celu wywłaszczenia, a późniejsze wykorzystanie części działki na parking nie ma znaczenia dla oceny realizacji pierwotnego celu.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Wojewody Mazowieckiego odmawiającą zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Skarżący zarzucali naruszenie prawa materialnego (ustawy o gospodarce nieruchomościami) poprzez błędne przyjęcie, że cel wywłaszczenia – budowa szpitala – został zrealizowany, podczas gdy nieruchomość stała się zbędna. Podnosili również zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 8 k.p.a. (zasada zaufania i równego traktowania), wskazując na odmienne rozstrzygnięcie w analogicznej sprawie zwrotu sąsiedniej działki. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że realizacja celu wywłaszczenia obejmuje nie tylko budynek główny, ale także infrastrukturę towarzyszącą, niezbędną do funkcjonowania szpitala, taką jak kanalizacja sanitarna i deszczowa znajdująca się na spornej działce. Podkreślono, że późniejsze wykorzystanie części działki na parking dla centrum handlowego nie ma znaczenia dla oceny realizacji pierwotnego celu wywłaszczenia. Sąd stwierdził również, że naruszenie zasady równego traktowania nie może prowadzić do wydania rozstrzygnięcia niezgodnego z prawem, nawet jeśli inne decyzje były wydane w analogicznych sytuacjach.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Realizacja celu wywłaszczenia obejmuje nie tylko budynek główny, ale także tereny, na których wykonano obiekty oraz infrastrukturę towarzyszącą, konieczną do prawidłowego funkcjonowania inwestycji.
Uzasadnienie
Kanalizacja sanitarna i deszczowa na działce były wykonywane wraz z budową szpitala i są niezbędne dla jego funkcjonowania, co potwierdzają dokumenty techniczne. Istnienie takiej infrastruktury nie koliduje ze zwrotem nieruchomości, jeśli stanowi ona część realizacji celu wywłaszczenia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (10)
Główne
u.g.n. art. 136 § ust. 3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 137
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 174 § pkt 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 6
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8 § § 1 i 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 767 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie prawa materialnego (art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 u.g.n.) poprzez błędne przyjęcie, że cel wywłaszczenia został zrealizowany. Naruszenie przepisów postępowania (art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77, 8, 80, 107 § 3, 138 § 1 pkt 1 k.p.a.) poprzez nieuwzględnienie skargi mimo naruszeń proceduralnych, w tym braku ustaleń odnośnie zwrotu sąsiedniej nieruchomości, naruszenia zasady równego traktowania i zaufania, dowolnej oceny dowodów oraz niepełnego uzasadnienia decyzji.
Godne uwagi sformułowania
realizacja celu wywłaszczenia polegająca na budowie szpitala nie obejmuje jedynie tych działek, na których zrealizowano budynek szpitalny, ale także tereny na których wykonano obiekty oraz infrastrukturę towarzyszącą, konieczną do prawidłowego funkcjonowania tego rodzaju inwestycji. budowa podziemnej infrastruktury technicznej z natury rzeczy nie koliduje ze zwrotem nieruchomości, ale tylko w sytuacji, gdy ta infrastruktura techniczna nie stanowi celu wywłaszczenia, a związana jest chociażby z realizacją innej inwestycji. następcze wykorzystanie wywłaszczonej nieruchomości na inny cel, mające miejsce już po zrealizowaniu celu wywłaszczenia, nie ma znaczenia dla sprawy zwrotu nieruchomości. zasady zaufania do organów władzy publicznej i utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw nie mogą prowadzić do wydania rozstrzygnięć niezgodnych z prawem, tylko z tej przyczyny, że w podobnych uwarunkowaniach faktycznych i prawnych takie decyzje były już wcześniej wydawane.
Skład orzekający
Marek Stojanowski
przewodniczący
Marian Wolanin
członek
Jakub Zieliński
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'celu wywłaszczenia' w kontekście budowy infrastruktury technicznej oraz znaczenie późniejszego zagospodarowania nieruchomości. Kwestia stosowania zasady równego traktowania w postępowaniu administracyjnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wywłaszczenia pod budowę szpitala i późniejszego zagospodarowania części terenu jako parkingu. Interpretacja zasady równego traktowania może być stosowana szerzej, ale wymaga analizy konkretnych okoliczności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii zwrotu wywłaszczonych nieruchomości i interpretacji celu wywłaszczenia, co jest istotne dla właścicieli nieruchomości. Podniesiony zarzut naruszenia zasady równego traktowania dodaje jej interesującego wymiaru procesowego.
“Czy infrastruktura techniczna na wywłaszczonej działce uniemożliwia jej zwrot? NSA wyjaśnia.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 1550/22 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2025-08-28 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-08-12 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Jakub Zieliński /sprawozdawca/ Marek Stojanowski /przewodniczący/ Marian Wolanin Symbol z opisem 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane Hasła tematyczne Nieruchomości Sygn. powiązane I SA/Wa 1931/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-11-03 Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 935 art. 174 pkt 1 i 2, art.183 § 1,, art. 184 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Dz.U. 2018 poz 2096 art. 6, art. 7, art. 8 § 1 i 2, art. 767 § 1, art. 107 § 3 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: sędzia NSA Marian Wolanin sędzia del. WSA Jakub Zieliński (spr.) Protokolant: asystent sędziego Sara Pniewska po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R.W., J.P. i J.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 listopada 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 1931/19 w sprawie ze skargi R.W., J.P. i J.M. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 12 lipca 2019 r. nr 337/C/2019 w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 3 listopada 2021 r. o sygn. akt I SA/Wa 1931/19 oddalił skargę R.W., J.P. i J.M. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 12 lipca 2019 r. nr 337/C/2019 w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości. R.W., J.P. i J.M. (dalej zwani jako: "Skarżący") wnieśli skargę kasacyjną od powyższego wyroku zaskarżając go w całości i zarzucając: 1) naruszenie prawa materialnego tj. przepisów art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1899 z póżn. zm. – dalej: "u.g.n."). - poprzez ich niewłaściwe zastosowanie wskutek błędnego przyjęcia, że na przedmiotowej nieruchomości (aktualnie działka nr [...] w C., obręb S.) został zrealizowany cel wywłaszczenia - budowa szpitala, a zatem w sprawie nie wystąpiła przesłanka zbędności przedmiotowej nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu - podczas gdy w rzeczywistości przedmiotowa nieruchomość nie została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia i stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, powinna więc podlegać zwrotowi w oparciu o art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami; 2) mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania tj. art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 7 i 77, 8, 80, 107 § 3, 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a.") - poprzez nieuwzględnienie i oddalenie przez Sąd I instancji skargi na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 12 lipca 2019 r. mimo naruszenia przez organ w toku postępowania administracyjnego przepisów proceduralnych, mianowicie: - art. 7 i art. 77 k.p.a. - przez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego i niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, w tym zaniechanie dokonania jakichkolwiek ustaleń odnośnie podnoszonej przez strony w postępowaniu administracyjnym odwoławczym okoliczności zwrotu przez Starostę C. wywłaszczonej nieruchomości w stanie faktycznym i prawnym takim samym jak w sprawie niniejszej, - art. 8 k.p.a. - przez prowadzenie postępowania w sposób niesprzyjający budzeniu zaufania jego uczestników do władzy publicznej, w tym zwłaszcza przez utrzymanie w mocy odmiennego rozstrzygnięcia (odmawiającego zwrotu nieruchomości) niż wydane przez Starostę C. w przedmiocie zwrotu działki [...], przy istnieniu jednakowych stanów faktycznych i prawnych - co narusza zasady równego traktowania i bezstronności, - art. 80 k.p.a. - przez dokonanie dowolnej, nieprawidłowej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego i w konsekwencji przyjęcie błędnego ustalenia, że na wnioskowanej do zwrotu działce została zrealizowana budowa szpitala, - art. 107 § 3 k.p.a. - przez niedostateczne i niepełne uzasadnienie decyzji, z którego w szczególności nie wynika, dlaczego taki sam stan faktyczny i prawny uzasadnia różne decyzje w analogicznych sytuacjach, - art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. - przez bezzasadne utrzymanie w mocy decyzji Starosty C. z dnia 20 marca 2019 r. w sytuacji, gdy prawidłowe było uchylenie tejże decyzji w części odmawiającej zwrotu wywłaszczonej nieruchomości i orzeczenie o zwrocie nieruchomości na rzecz następców prawnych byłych właścicieli. W oparciu o powyższe zarzuty, Skarżący wnieśli o: - uchylenie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, - zasądzenie od Wojewody Mazowieckiego na rzecz Skarżących kosztów postępowania według norm przepisanych, - rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Skarżący podnieśli, że wnioskowana do zwrotu działka nie jest zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia i stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, a odmowa jej zwrotu stanowi naruszenie art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Z decyzji wywłaszczającej Naczelnika Powiatu w C. z dnia 19 marca 1974 r. Nr GKM/W-22/3/74 wynika, iż teren ten został uznany za niezbędny pod budowę Szpitala Powiatowego im. [...] w C.. W ocenie Skarżących nie można uznać, że na terenie działki nr [...] został wybudowany szpital (cel określony w decyzji o wywłaszczeniu), także jeśli rozumieć przez to nie tylko tzw. budynek główny, ale cały kompleks obiektów związanych z funkcjonowaniem tego rodzaju placówki. Wnioskowana do zwrotu nieruchomość związana jest funkcjonalnie ze sklepem Centrum Handlowe "[...]", a nie ze Szpitalem (obecnie Wojewódzkim) w C.. Znaczna część działki nr [...] została wyłożona kostką i stanowi parking dla klientów tegoż sklepu. Teren ten jest dzierżawiony przez właścicielkę Centrum Handlowego "[...]" od Specjalistycznego Szpitala Wojewódzkiego. Przedmiotowa działka wykorzystywana jest zatem przede wszystkim do obsługi komunikacyjnej sklepu "[...]", co nie ma nic wspólnego z celem wywłaszczenia. Dalej zauważono, że w toku postępowania administracyjnego organy obu instancji wskazały w swoich decyzjach, że z projektu realizacyjnego zagospodarowania terenu Szpitala Powiatowego w C. wynika, iż na objętej wywłaszczeniem działce [...] (stanowiącej w części obecną działkę [...]) zaplanowano strefę zieleni (strefę izolacyjną od ulicy), przez którą miały przebiegać instalacje sanitarna i deszczowa do budynków szpitala, zaś zaprojektowane instalacje faktycznie powstały. Pod powierzchnią ziemi przedmiotowej działki rzeczywiście znajdują się elementy instalacji kanalizacyjnych. Niemniej jednak w orzecznictwie sądowym prezentowany jest pogląd, że budowa infrastruktury technicznej z natury rzeczy nie koliduje ze zwrotem nieruchomości. Samo istnienie infrastruktury technicznej w postaci sieci przesyłowych (zwłaszcza usytuowanych pod powierzchnią gruntu) nie uniemożliwia korzystania z danej nieruchomości przez jej byłego właściciela lub inną uprawnioną osobę. Co najwyżej osoba, której taka nieruchomość jest zwracana, może być ograniczona w możliwości pełnego jej zagospodarowania, ale nie odbiera to możliwości samego zwrotu. Skarżący podnieśli, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dostrzegł jakichkolwiek wad procesowych przeprowadzonego w sprawie postępowania administracyjnego, tymczasem za szczególnie istotną wadę przeprowadzonego postępowania administracyjnego Skarżący uważają naruszenie zasady równego traktowania, a także zasady zaufania do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.). W toku postępowania administracyjnego oraz w skardze do Sądu I instancji podnoszono, że w odniesieniu do nieruchomości położonych w tym samym rejonie C. co przedmiotowa działka nr [...], przejętych na własność Państwa w trybie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, Starosta C. wydawał decyzje pozytywne o ich zwrocie na rzecz poprzednich właścicieli bądź ich prawnych następców. Według Skarżących na uwagę zasługuje zwłaszcza sprawa zwrotu działki oznaczonej numerem [...], która wykazuje tak daleko idące podobieństwo do przedmiotowej działki nr [...], że stanowi niejako jej "lustrzane odbicie". Obie działki graniczą ze sobą, na działce nr [...] również usytuowany jest parking sklepu "[...]", przebiegają przez nią te same podziemne instalacje kanalizacyjne, które biegną przez działkę nr [...]. Jak już powyżej wskazano, Starosta C. wydał decyzję o zwrocie działki nr [...]. Natomiast w decyzji Starosty C. z dnia 20 marca 2019 r., dotyczącej działki nr [...] - choć wydanej przez ten sam organ i w takim samym stanie faktycznym i prawnym, zawarto rozstrzygnięcie całkowicie odmienne, przeciwstawne - bo odmawiające zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Taki sposób działania organów administracyjnych narusza zasadę równego traktowania i z pewnością nie służy budowaniu zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej - czego wymaga art. 8 k.p.a. Zauważono też, że w ścisłym związku z zasadą budzenia zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej pozostaje zasada równego traktowania - również wyrażona w art. 8 k.p.a. Jest to zasada konstytucyjna, zawarta w art. 32 Konstytucji RP. Zasadę równego traktowania wyraża też wprost przepis art. 5 ust. 1 Europejskiego Kodeksu Dobrej Praktyki Administracyjnej. W decyzji Wojewody Mazowieckiego z dnia 12 lipca 2019 r. nie przedstawiono żadnych ustaleń odnośnie powoływanej przez strony w postępowaniu odwoławczym okoliczności zwrotu przez Starostę C. na rzecz poprzednich właścicieli bądź ich następców prawnych innych wywłaszczonych nieruchomości, z których co najmniej jedną (tj. działkę nr [...]) cechowało w ocenie skarżących niemal bliźniacze podobieństwo (pod względem faktycznym i prawnym) do objętej niniejszym postępowaniem działki nr [...]. Wojewoda nie zechciał wyjaśnić w swojej decyzji, jakież to przyczyny doprowadziły do rzekomej niemożności porównania stanów faktycznych sprawy niniejszej i spraw powołanych przez Skarżących w odwołaniu od decyzji Starosty C. (przede wszystkim chodzi o sprawę zwrotu działki nr [...]), ani też czy w ogóle podjęte zostały jakiekolwiek czynności zmierzające do dokonania w tej mierze niezbędnych ustaleń. Takie uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie może być uznane za należyte, w każdym razie, gdy chodzi o omawianą tu kwestię wydawania różnych decyzji w analogicznych sytuacjach. Skarżący wskazali, że Sąd I instancji nie dokonał jakiejkolwiek analizy i oceny prawnej w zakresie realizacji przez organ ciążącego na nim obowiązku przeprowadzenia wnikliwego postępowania wyjaśniającego celem ustalenia czy zarzut naruszenia zasady równego traktowania jest zasadny. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie doszukał się też nieprawidłowości w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Wojewody Mazowieckiego. W ocenie Skarżących podniesiony wobec organu administracji zarzut niewyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz niepodjęcia wszelkich niezbędnych czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 k.p.a.) jest w pełni zasadny. W postępowaniu administracyjnym zaniechano bowiem dokonania koniecznych ustaleń co do tego, czy w sprawach, na które powoływały się strony rzeczywiście zapadły decyzje odmiennej treści (orzekające o zwrocie nieruchomości) i czy w sprawach tych faktycznie występowały analogiczne sytuacje faktyczne i prawne. Zasadny jest również zarzut naruszenia w postępowaniu administracyjnym art. 80 k.p.a., gdyż w następstwie nieprawidłowej oceny zebranego w sprawie materiału poczynione zostało błędne ustalenie, że na wnioskowanej do zwrotu działce nr [...] została zrealizowana budowa szpitala. Pismem z dnia 21 sierpnia 2025 r. pełnomocnik uczestnika postępowania - Marszalka Województwa Mazowieckiego wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej wskazując na jej bezzasadność. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Na wstępie wyjaśnić należy, iż stosownie do art. 193 zd. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz 935 ze zm. – dalej: "p.p.s.a."), uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej, z tego względu w uzasadnieniu pominięto opis przebiegu postępowania i wydanych w sprawie rozstrzygnięć, elementy te zawiera uzasadnienie Sądu I instancji. Powołany przepis stanowi lex specialis wobec art. 141 § 4 p.p.s.a. i jednoznacznie określa zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone każdorazowo wskazanymi w skardze kasacyjnej podstawami, którymi - zgodnie z art. 174 p.p.s.a. - może być: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Analiza zarzutów skargi kasacyjnej prowadzi do wniosku, iż można je podzielić na dwie grupy. W ramach pierwszej Skarżący kwestionują ustalenia organów, podzielone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, że na nieruchomości oznaczonej aktualnie jako działka gruntowa nr [...] w C., obręb S. został zrealizowany cel wywłaszczenia i w tym zakresie podniesiono zarzut naruszenia art. 80 k.p.a. oraz naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (u.g.n.). Ponadto Skarżący zarzucili naruszenie art. 8 k.p.a. przez prowadzenie postępowania w sposób niesprzyjający budzeniu zaufania jego uczestników do władzy publicznej i utrzymanie w mocy odmiennego rozstrzygnięcia (odmawiającego zwrotu nieruchomości) niż wydane przez Starostę C. w przedmiocie zwrotu sąsiedniej działki nr [...], przy istnieniu jednakowych stanów faktycznych i prawnych. Zdaniem Skarżących organy zaniechały dokonania ustaleń faktycznych w zakresie podobieństwa spraw dotyczących obu tych działek (nr [...] i [...]) i zabrakło też wyjaśnienia w zaskarżonej decyzji, dlaczego brak jest podstaw do porównywania stanów faktycznych i prawnych obu tych spraw. Odnosząc się do tak określonej pierwszej grupy zarzutów zauważyć należy, iż Naczelnik Powiatu C. decyzją nr GKM/W-22/3/74 z dnia 19 marca 1974 r. wywłaszczył na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość o powierzchni [...] ha, oznaczoną nr działek [...] i [...]. Jako cel wskazano wywłaszczenie pod budowę Szpitala Powiatowego im. [...] w C. na podstawie planu realizacyjnego zagospodarowania zatwierdzonego decyzją nr [...] z dnia 4 grudnia 1972 r. Skarżący w skardze kasacyjnej nie kwestionują ustaleń, iż na terenie dzisiejszej działki nr [...] znajduje się infrastruktura funkcjonalnie związana z wybudowanym w sąsiedztwie szpitalem – kanalizacja sanitarna i deszczowa. Zdaniem Skarżących lokalizacja tej podziemnej infrastruktury technicznej nie stanowi okoliczności uniemożliwiającej zwrot tej części wywłaszczonej nieruchomości, w szczególności w sytuacji gdy na części działki [...] zrealizowano inny cel wywłaszczenia - wybudowano parking dla centrum handlowego. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko wyrażone w zaskarżonym wyroku, iż realizacja celu wywłaszczenia polegająca na budowie szpitala nie obejmuje jedynie tych działek, na których zrealizowano budynek szpitalny, ale także tereny na których wykonano obiekty oraz infrastrukturę towarzyszącą, konieczną do prawidłowego funkcjonowania tego rodzaju inwestycji. W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że kanalizacja sanitarna i deszczowa na działce nr [...] były wykonywane wraz z budową szpitala i są niezbędne dla jego funkcjonowania. Potwierdzają to znajdujące się w aktach: treść mapy zasadniczej oraz treść operatu technicznego z grudnia 1980 r. dotyczącego inwentaryzacji urządzeń podziemnych sporządzonego na podstawie pomiarów. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym sprawę podziela pogląd, wielokrotnie wyrażany w orzecznictwie na gruncie art. 136 ust. 2 w związku z art. 137 ust. 1 i 2 u.g.n., że budowa podziemnej infrastruktury technicznej z natury rzeczy nie koliduje ze zwrotem nieruchomości, ale tylko w sytuacji, gdy ta infrastruktura techniczna nie stanowi celu wywłaszczenia, a związana jest chociażby z realizacją innej inwestycji. Gdy realizacja tej infrastruktury stanowi samodzielną inwestycję, nie objętą celem wywłaszczenia, wówczas jej wykonanie na działce nie świadczy o realizacji celu wywłaszczenia i nie może być przeszkodą w zwrocie ( por. wyroki NSA z 2 października 2020 r. nr I OSK 724/20, z 22 października 2024 r. o sygn. akt I OSK 1373/1 i z 5 lutego 2025 r. o sygn. akt I OSK 1442/23 – wszystkie powołane orzeczenia dostępne są na: orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpatrywanej sprawie kanalizacja sanitarna i deszczowa zrealizowana na działce [...] była i jest nadal wprost i nierozerwalnie związana z realizacją celu wywłaszczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie słusznie zauważył, że nie można mówić o zbędności na cel wywłaszczenia, gdy nieruchomość po wywłaszczeniu została zagospodarowana i wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia określonym w decyzji, a dopiero później zmieniono jej przeznaczenie. Następcze wykorzystanie wywłaszczonej nieruchomości na inny cel, mające miejsce już po zrealizowaniu celu wywłaszczenia, nie ma znaczenia dla sprawy zwrotu nieruchomości (patrz. m.in. wyroki NSA z 5 marca 2015 r., o sygn. akt I OSK 1584/13 czy z 24 stycznia 2023 r. o sygn. akt I OSK 2866/19 - orzeczenia.nsa.gov.pl). Z akt sprawy wynika, iż przedmiotowy szpital rozpoczął funkcjonowanie w 1985 r., a budynek handlowy "[...]" zrealizowany po 1998 r. W tej sytuacji aktualny sposób użytkowania części działki [...] (jako parking dla obiektu handlowego) nie świadczy o tym, że cel wywłaszczenia na tej nieruchomości nie został uprzednio zrealizowany. Z tych też przyczyn zarzuty dotyczące naruszenia art. 136 ust. 3 i art. 137 u.g.n. , jak też art. 80 k.p.a. nie mogą zostać uznane za zasadne. Odnosząc się do pozostałych zarzutów naruszenia przepisów postępowania tj. art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 7 i 77, art. 8, 107 § 3, 138 § 1 pkt 1 k.p.a. zauważyć trzeba, że z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. wynika, iż podstawą skargi kasacyjnej może być naruszenie przepisów postępowania ze wskazaniem, że naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. O skuteczności zarzutów, postawionych w oparciu o podstawę kasacyjną określoną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., nie decyduje zatem każde stwierdzone uchybienie przepisom postępowania, lecz tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skoro z okoliczności niniejszej sprawy wynika, że działka nr [...] nie podlega zwrotowi, bowiem cel wywłaszczenia został na niej zrealizowany, to brak wyjaśnienia okoliczności w jakich doszło do zwrotu sąsiedniej działki [...] nie stanowi naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. w zw. art. 8 § 1 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wyrażone w art. 8 § 1 i 2 k.p.a. zasady zaufania do organów władzy publicznej i utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw nie mogą prowadzić do wydania rozstrzygnięć niezgodnych z prawem, tylko z tej przyczyny, że w podobnych uwarunkowaniach faktycznych i prawnych takie decyzje były już wcześniej wydawane. Nie można powołać się na naruszenie zasad wyrażonych w art. 8 § 1 i 2 k.p.a. w sytuacji, gdy wydana w sprawie decyzja, choćby była odmienna od innej decyzji wydanej w analogicznym stanie faktycznym i prawnym, jest jednak prawidłowa i zgodna z prawem, albowiem wzgląd na potrzebę ochrony zasady praworządności (art. 6 k.p.a.) ma w tego rodzaju sytuacji pierwszeństwo przed oczekiwaniami strony (/ por. m.in. wyroki NSA z 10 grudnia 2020 r. o sygn. akt II GSK 922/18, z dnia 25 lipca 2024 r. o sygn. akt II GSK 294/24 oraz z dnia 19 listopada 2024 r. o sygn. akt II GSK 2479/21). W konsekwencji także pozostałe zarzuty naruszenia prawa procesowego, nie zasługiwały uwzględnienie. Zaniechanie przez Wojewodę ustosunkowania się do okoliczności zwrotu sąsiedniej działki o nr [...] nie stanowi naruszenia art. 107 § 3 k.p.a mogącego mieć wpływ na wynik przedmiotowej sprawy. Brak jest też zatem podstaw do uznania za zasadne zarzutów naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. jak też art. 151 p.p.s.a. W tych okolicznościach sprawy Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 p.p.s.a, oddalił skargę kasacyjną uznając ją za pozbawioną podstaw.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI