I OSK 1540/07

I OSK 1540/07 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2008-10-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-10-01
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Izabella Kulig - Maciszewska /przewodniczący/
Jerzy Stankowski
Małgorzata Borowiec /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II SA/Go 394/07 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 2007-07-18
II OSK 1540/07 - Wyrok NSA z 2008-12-05
II SA/Kr 667/02 - Wyrok WSA w Krakowie z 2005-02-15
II OZ 1125/05 - Postanowienie NSA z 2005-12-16
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 155, art. 156
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Izabella Kulig- Maciszewska Sędziowie NSA Małgorzata Borowiec( spr.) Jerzy Stankowski Protokolant Anna Harwas po rozpoznaniu w dniu 1 października 2008r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 18 lipca 2007 r. sygn. akt II SA/Go 394/07 w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji o przyznaniu zaliczki alimentacyjnej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z dnia 18 lipca 2007 r., sygn. akt II SA/Go 394/07, po rozpoznaniu skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia [...], nr [...], w przedmiocie uchylenia decyzji o przyznaniu zaliczki alimentacyjnej, stwierdzającej nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w S. z dnia [...], nr [...].
Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
Komornik Sądowy Rewiru I w M. przekazał Ośrodkowi Pomocy Społecznej w S. wniosek o ustalenie zaliczki alimentacyjnej na rzecz małoletniego A. K., złożony przez jego przedstawiciela ustawowego – ojca J. K. Do wniosku załączone zostało zaświadczenie Komornika stwierdzające bezskuteczność prowadzonego postępowania egzekucyjnego świadczeń alimentacyjnych należnych od dłużniczki M. K. na rzecz uprawnionego A. K.
Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w S., działający z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy S., decyzją z dnia [...] nr [...], skierowaną do J. K. przyznał małoletniemu A. K. zaliczkę alimentacyjną w kwocie po [...] zł na okres od 1 września 2006 r. do 31 sierpnia 2007 r. Decyzja ta stała się ostateczna.
Komornik Sądowy Rewiru I w M. pismem z dnia [...] poinformował Ośrodek Pomocy Społecznej w S., iż anuluje pomyłkowo wystawione zaświadczenie z dnia [...] o bezskuteczności egzekucji, dołączone do wniosku o zaliczkę alimentacyjną dla A. K.. Wskazał, iż w dniu [...] wierzyciel złożył wniosek o wszczęcie egzekucji, jednakże wobec faktu, że miejsce pobytu dłużniczki nie jest znane poinformowano go, iż egzekucja nie zostanie wszczęta do czasu usunięcia przez niego braków formalnych wniosku. Mimo to wierzyciel nie złożył wniosku o ustanowienie kuratora dla nieznanej z miejsca pobytu dłużniczki wobec czego postępowanie nie zostało wszczęte, a tym samym nie można było stwierdzić bezskuteczności egzekucji.
W związku z powyższym Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w S. pismem z dnia [...] poinformował J. K. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie "przyznanej zaliczki alimentacyjnej". Jednocześnie wskazał, że przyznana zaliczka alimentacyjna została wstrzymana.
W dniu [...] do Ośrodka Pomocy Społecznej w S. wpłynęło pismo J. K., w którym stwierdził, że został zapoznany "z dowodami zaliczkami alimentacyjnymi" i wyraża zgodę na uchylenie decyzji.
Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w S. decyzją z dnia [...], nr [...] działając z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy S. uchylił swoją decyzję z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej, a jako podstawę prawną jej wydania wskazał art. 2, 7, 8 ust. 1–3, art. 10a, art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz.U. Nr 86, poz. 732 i Nr 164, poz. 1366), art. 32 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) oraz § 1 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 7 czerwca 2005 r. w sprawie wzoru wniosku o ustalenie praw do zaliczki alimentacyjnej oraz odpowiednich zaświadczeń (Dz.U. Nr 105, poz. 881 ze zm.) jak też art. 9, 10, 104 i 155 Kodeksu postępowania administracyjnego.
W uzasadnieniu decyzji organ powołując treść art. 155 k.p.a. oraz art. 10a ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej wskazał, że skoro zmieniła się sytuacja mająca wpływ na prawo do zaliczki (nie można stwierdzić bezskuteczności egzekucji), to uchylenie decyzji z dnia [...] stało się zasadne.
W odwołaniu od tej decyzji J. K. zarzucił, iż została ona wydana z naruszeniem prawa. Dłużniczka alimentacyjna nie płaci alimentów, przebywa poza granicami kraju i już w procesie o rozwód była reprezentowana przez kuratora sądowego. W tych okolicznościach jest oczywiste, że egzekucja jest bezskuteczna, a zatem wydane zaświadczenie było prawidłowe.
Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G. decyzją z dnia [...] zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy.
W uzasadnieniu tej decyzji powołując się na generalną zasadę stabilności decyzji administracyjnej podało prawem określone zawarte w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 132 § 1 i 2, art. 154, art. 155) lub w przepisach szczególnych wyjątki, w których możliwa jest zmiana lub uchylenie decyzji. Wskazało, że przepisem takim jest wprawdzie art. 10a ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, lecz powołanie go w tej sprawie przez organ pierwszej instancji było niezasadne. W sytuacji anulowania przez komornika zaświadczenia o bezskuteczności egzekucji nie można bowiem uznać, że nastąpiła zmiana sytuacji rodzinnej lub dochodowej rodziny mająca wpływ na prawo do zaliczki, albo że osoba nienależnie pobrała zaliczkę.
W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. zaszły jednak okoliczności, które powodują, że A. K. nie przysługuje prawo do zaliczki alimentacyjnej. Warunkiem przyznania prawa do tej zaliczki jest bowiem wszczęcie, prowadzenie i stwierdzenie bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych. Natomiast w sytuacji, gdy miejsce pobytu dłużniczki alimentacyjnej nie jest znane, a wierzyciel nie złożył wniosku o ustanowienie dla niej kuratora, postępowanie egzekucyjne nie zostało wszczęte, nie było prowadzone, a tym samym nie można było stwierdzić jego bezskuteczności. W rozumieniu przepisu art. 2 pkt 1 i 5 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. A. K. nie jest zatem osoba uprawnioną. W konsekwencji uznało, że uchylenie przez organ pierwszej instancji decyzji z dnia [...] z powołaniem jako podstawy prawnej art. 155 k.p.a. było zasadne.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi J. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim, w której zarzucił, iż nie wyrażał zgody na uchylenie decyzji przyznającej jego małoletniemu synowi zaliczkę alimentacyjną. Podkreślił, że nie może on ponosić negatywnych konsekwencji uchybień komornika sądowego. Zdaniem skarżącego całokształt okoliczności sprawy wskazuje, że egzekucja świadczeń alimentacyjnych jest bezskuteczna, a zatem przyznanie zaliczki alimentacyjnej było uzasadnione. Wskazał, że celem przepisów o zaliczce alimentacyjnej jest pomoc rodzinie znajdującej się w trudnej sytuacji materialnej.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Dodatkowo podało, iż już po wydaniu decyzji, tj. w dniu [...]. J. K. złożył w organie I instancji zaświadczenie komornika sądowego o bezskuteczności egzekucji prowadzonej przeciwko M. K., reprezentowanej przez kuratora sądowego, w oparciu o które decyzją z dnia [...] nr [...] uprawnionemu A. K. przyznana została zaliczka alimentacyjna na okres od 1 stycznia 2007 r. do 31 stycznia 2008 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim po rozpoznaniu skargi uznał, iż zasługuje ona na uwzględnienie o tyle, że jej wniesienie skutkowało stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji ze względu na przyczyny, które Sąd miał obowiązek wziąć pod uwagę z urzędu.
W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, że Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w S. działając z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy S. decyzją z dnia [...], nr [...] przyznał małoletniemu A. K. prawo do zaliczki alimentacyjnej na okres od 1 września 2006 r. do 31 sierpnia 2007 r. Decyzja ta uzyskała przymiot ostateczności. Zgodnie z art. 16 § 1 k.p.a. wzruszenie takiej decyzji, tj. jej uchylenie bądź zmiana, stwierdzenie nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w przepisach szczególnych. Organy obu instancji za okoliczność uzasadniającą wszczęcie postępowania w trybie art. 155 k.p.a. zakończonego uchyleniem decyzji ostatecznej z dnia [...] uznały okoliczność anulowania przez komornika sądowego własnego zaświadczenia z dnia [...] o bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych przysługujących A. K. od M. K.
Z przepisu art. 155 k.p.a. wynika, że decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony; przepis art. 154 § 2 kpa stosuje się odpowiednio. Sąd pierwszej instancji powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego – wyrok z dnia 6 stycznia 1999 r. III RN 101/98, OSN 1999, nr 10, poz. 637 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrok z dnia 21 marca 2006 r. II FSK 464/05, Lex 201555, podkreślił, iż uchylenie lub zmiana decyzji w trybie przepisu art. 155 k.p.a. może nastąpić jedynie wówczas, gdy brak jest podstaw prawnych do jej uchylenia lub zmiany w trybie wznowienia postępowania (art. 145 § 1 k.p.a.) lub do stwierdzenia nieważności (art. 156 § 1 k.p.a.). Naruszenie wyłączności stosowania określonego trybu nadzwyczajnego weryfikacji decyzji stanowi rażące naruszenie prawa, będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (por. wyrok NSA z 25 stycznia 2000 r. I SA 286/99, Lex nr 55756).
W ocenie Sądu pierwszej instancji w rozpoznawanej sprawie okoliczność uzyskania przez organ pierwszej instancji pisma komornika sądowego z dnia [...] stwierdzającego, iż anuluje on zaświadczenie z dnia [...], w którym omyłkowo podał, że egzekucja świadczeń alimentacyjnych jest bezskuteczna, wyłączała możliwość wszczęcia postępowania w trybie art. 155 k.p.a. Wskazana okoliczność stanowiła natomiast podstawę do rozważenia, czy nie zaistniała przesłanka do wznowienia postępowania, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Przez nową okoliczność istotną dla sprawy należy przy tym rozumieć taką okoliczność, która mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy. Niewątpliwie za taką nową okoliczność może być uznane wyżej omówione pismo komornika wskazujące, że wydane przez niego zaświadczenie nie odpowiadało rzeczywistemu stanowi rzeczy i brak było podstaw prawnych do stwierdzenia aby w dacie wydawania decyzji ostatecznej egzekucja świadczeń alimentacyjnych była bezskuteczna. Jest to również okoliczność mająca wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, gdyż zgodnie z art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej osobą uprawnioną do zaliczki alimentacyjnej jest osoba uprawniona do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna. Anulowanie przez komornika zaświadczenia, a w konsekwencji brak podstaw do stwierdzenia bezskuteczności egzekucji oznacza ujawnienie okoliczności wcześniej organowi nieznanej. To bowiem ten anulowany dokument był podstawą do ustalenia bezskuteczności egzekucji zasądzonych alimentów, a następnie przyjęcia, iż małoletni A. K. jest osobą uprawnioną do przyznania mu zaliczki alimentacyjnej.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim uznał, że decyzja organu pierwszej instancji wydana na podstawie art. 155 k.p.a. eliminująca z obrotu prawnego decyzję z dnia [...] została wydana z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), naruszała bowiem wyłączność stosowania określonego trybu nadzwyczajnego.
Taką wadą obarczona jest również decyzja organu drugiej instancji, który – z rażącą obrazą przepisu art. 138 § 1 k.p.a. – taką wadliwą decyzję utrzymał w mocy.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stwierdził nieważność decyzji organów obu instancji .
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G. i zaskarżając go w całości na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej zwanej P.p.s.a., zarzuciło naruszenie przepisów postępowania oraz dokonanie błędnej kontroli sądowej – wykładni prawa, poprzez rażące naruszenie:
– art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. poprzez bezpodstawne uznanie, że w rozważanym stanie faktycznym i prawnym skarżący naruszył przepisy postępowania i istniała podstawa do stwierdzenia nieważności decyzji skarżącego oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, tj.:
a) art. 155 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. Nr 86, poz. 72 ze zm.) poprzez przyjęcie, że zastosowana przez skarżącego podstawa prawna naruszyła w przedmiotowej sprawie wyłączność stosowania nadzwyczajnego trybu weryfikacji decyzji, stanowiąc tym samym rażące naruszenie prawa i z tego powodu stanowiła podstawę stwierdzenia nieważności decyzji w trybie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. bez uwzględnienia, że w rozważanym przypadku przepisy szczególne nie przeciwstawiają się uchyleniu decyzji, nawet takiej decyzji, która obarczona jest wadami dającymi podstawę do stwierdzenia nieważności,
b) art. 156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. Nr 86, poz. 72 ze zm.) w zw. z art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. poprzez uznanie, że istnieją przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w S. z dnia [...], w sytuacji kiedy przesłanki takie nie wystąpiły;
– art. 141 § 4 P.p.s.a., poprzez niewyjaśnienie z jakich powodów działanie skarżącego zostało uznane za dokonane z rażącym naruszeniem prawa a nie np. dotknięte tylko naruszeniem prawa ale nie rażącym naruszeniem prawa.
Wskazując na powyższą podstawę skargi kasacyjnej wniosło o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W motywach skargi kasacyjnej wskazano, że brak jest podstaw do przyjęcia, iż w przedmiotowej sprawie istniały podstawy prawne do uchylenia decyzji w trybie stwierdzenia jej nieważności. Zgodnie z postanowieniami art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., nieważność decyzji stwierdza się w przypadku wydania jej bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. W przedmiotowej sprawie zaś nie miała miejsca żadna z enumeratywnie wymienionych przez ustawodawcę przesłanek. Bezpodstawnymi są więc, zdaniem Kolegium, zarzuty w zakresie naruszenia wyłączności stosowania określonego trybu nadzwyczajnego weryfikacji decyzji stanowiące rażące naruszenie prawa.
Ponadto stwierdzono, że na podstawie przepisu art. 155 k.p.a., organ administracji publicznej może uchylić lub zmienić decyzję ostateczną, jeżeli strona wyraziła zgodę na zmianę lub uchylenie decyzji, przepisy szczególne nie sprzeciwiają się zmianie lub uchyleniu decyzji oraz za uchyleniem lub zmianą decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. W ocenie autora skargi kasacyjnej zgromadzony w przedmiotowej sprawie materiał dowodowy wskazuje na spełnienie wszystkich wymienionych przesłanek wymaganych przepisem prawa. Podkreślono, iż postanowienia art. 155 k.p.a. nie zawierają jakiegokolwiek zakazu, dotyczącego uchylenia decyzji wadliwej i to bez względu na rangę stwierdzonej lub stwierdzonych wad. Jedynie wówczas, gdyby postanowienia przywołanego przepisu prawa taki zakaz zawierały to można byłoby stwierdzić, że decyzja skarżącego została wydana z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można zaś mówić wówczas, gdy działanie organu pozostawałoby w oczywistej sprzeczności z obowiązującym prawem, a nie jedynie ze stanowiskiem sądu zajętym w podobnej sprawie.
Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. nietrafne jest stanowisko Sądu pierwszej instancji, że uchylenie lub zmiana decyzji w trybie art. 155 k.p.a. może nastąpić wyłącznie wówczas, gdy brak jest podstaw prawnych do jej uchylenia lub zmiany w trybie wznowienia postępowania (art. 145 § 1 k.p.a.) lub w trybie stwierdzenia nieważności (art. 156 § 1 k.p.a.).
Zgodnie z postanowieniami art. 151 § 1 pkt 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, wskutek przeprowadzonego postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania możliwe jest wydanie decyzji odmawiającej uchylenia decyzji dotychczasowej albo uchylenie decyzji dotychczasowej i wydanie nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy. Przywołany przepis prawa wyklucza możliwość zmiany decyzji w wyniku wznowienia postępowania, na co bezpodstawnie wskazuje przywołane przez sąd stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Uzasadniając zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 P.p.s.a. autor skargi kasacyjnej wskazał, iż uzasadnienie wyroku nie zawiera wyjaśnienia z jakiego powodu uznano, że zaskarżona decyzja została dotknięta nieważnością.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, przeto podlega oddaleniu. Sformułowane w niej zarzuty ograniczają się do naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów o postępowaniu (w tym art. 145 § 1 pkt 2 i art. 141 § 4 P.p.s.a.).
Istota sprawy sprowadza się do wyjaśnienia, czy organ administracji mógł zastosować w tej sprawie art. 155 k.p.a. w sytuacji, gdy istniała podstawa do wznowienia postępowania administracyjnego określona w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. oraz czy zastosowanie tego trybu weryfikacji decyzji stanowiło rażące naruszenie prawa.
W postępowaniu administracyjnym wyróżniamy trzy tryby postępowania nadzwyczajnego:
1) postępowanie w sprawie wznowienia postępowania,
2) postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności,
3) postępowanie w sprawie uchylenia, zmiany decyzji dotkniętych wadami niekwalifikowanymi bądź decyzji prawidłowej.
Przedmiotem postępowania prowadzonego w trybie nadzwyczajnym jest kontrola prawidłowości decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym.
Wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła było dotknięte kwalifikowaną wadliwością procesową określoną w przepisach prawa procesowego lub w ustawach szczególnych.
Przewidziana w art. 156 i n. k.p.a. instytucja stwierdzenia nieważności decyzji służy usunięciu z obrotu prawnego decyzji dotkniętych wadami kwalifikowanymi przede wszystkim materialnoprawnymi.
Wskazać należy, że oprócz wadliwości kwalifikowanej decyzji administracyjnych wyróżnia się również wadliwości niekwalifikowane, do których należą wady decyzji będące wynikiem naruszenia norm prawa materialnego lub norm prawa procesowego, niemieszczące się w wyliczeniu zawartym w art. 145 § 1 k.p.a. oraz w art. 156 § 1 k.p.a. Jednakże trwałość decyzji dotkniętych tego rodzaju wadami korzysta z ochrony, gdyż dla ich wyeliminowania z obrotu prawnego nie wystarczy fakt ich wadliwości lecz musi wystąpić także przesłanka skutków, które to naruszenie prawa ma dla interesu strony lub interesu społecznego.
W przypadku decyzji ostatecznej dotkniętej wadami niekwalifikowanymi bądź też dla decyzji prawidłowej Kodeks postępowania administracyjnego przewiduje trzy typy uchylenia lub zmiany takich decyzji: uchylenie lub zmiana decyzji nietworzącej praw dla strony art. 154 k.p.a., uchylenie lub zmiana decyzji tworzącej prawa dla strony art. 155 k.p.a., nadzwyczajny tryb uchylenia lub zmiany decyzji art. 161 k.p.a.
W doktrynie i orzecznictwie sądowym przyjmuje się, iż nie jest dopuszczalny zbieg trybu weryfikacji decyzji dotkniętej kwalifikowaną wadą z trybem weryfikacji decyzji prawidłowej lub dotkniętej wadą niekwalifikowaną (vide B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, 2005, s. 625; wyrok SN z dnia 6 stycznia 1999 r. III RN 101/98, OSN 1999, nr 20, poz. 637; wyrok NSA z dnia 21 marca 2006 r. II FSK 464/05, Lex nr 201555
A zatem system kwalifikacji decyzji dotkniętych wadami kwalifikowanymi i decyzji obarczonych wadami niekwalifikowanymi oraz decyzji prawidłowych oparty jest na zasadzie niekonkurencyjności tzn., że poszczególne tryby nadzwyczajne mają na celu usuniecie tylko określonego rodzaju wadliwości i nie mogą być stosowane zamiennie. "Naruszenie wyłączności stosowania określonego trybu nadzwyczajnego weryfikacji decyzji stanowi rażące naruszenie prawa, będące podstawą do stwierdzenia nieważności" (B. Adamiak, Postępowanie administracyjne, s. 301).
Przechodząc od rozważań ogólnych na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, iż Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, że skoro Komornik Sądowy Rewiru I w M. w piśmie z dnia [...] anulował pomyłkowo wystawione zaświadczenie z dnia [...], w którym potwierdzał bezskuteczność egzekucji świadczeń alimentacyjnych na rzecz małoletniego A. K. działającego przez ojca J. K. od matki M. K., a zaświadczenie to było podstawą do wydania przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w S. działającego z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy S. decyzji z dnia [...] o przyznaniu wyżej wymienionemu małoletniemu zaliczki alimentacyjnej to należało rozważyć, czy nie wystąpiła przesłanka z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. do wznowienia postępowania administracyjnego. A zatem w sytuacji, gdy istniały podstawy do wznowienia postępowania administracyjnego zastosowanie przez organ innego trybu wzruszenia decyzji tworzącej prawa nabyte było niedopuszczalne.
Trafne jest więc stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim, że naruszenie przez organ pierwszej instancji wyłączności stosowania trybu nadzwyczajnego - zastosowano tryb z art. 155 k.p.a. zamiast tryb z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. stanowiło rażące naruszenie prawa art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i skutkowało stwierdzeniem nieważności decyzji organu pierwszej instancji. Natomiast organ drugiej instancji utrzymując w mocy decyzję dotkniętą taką wadą także rażąco naruszył prawo art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.
Ustosunkowując się do zarzutu naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 P.p.s.a. przez niewyjaśnienie z jakich powodów działanie skarżącego zostało uznane za dokonane z rażącym naruszeniem prawa, a nie z naruszeniem prawa ale nie rażącym stwierdzić należy, że wbrew zapatrywaniu autora skargi kasacyjnej w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku szczegółowo wyjaśniono z jakich powodów uznano, że obie wydane w sprawie decyzje dotknięte są wadą nieważności. Zarzut ten uznać należy zatem za niezasadny.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę kasacyjną oddalił.