I OSK 154/05

I OSK 154/05 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2005-10-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-02-08
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Cezary Pryca
Izabella Kulig - Maciszewska /sprawozdawca/
Zbigniew Rausz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne
Żołnierze zawodowi
Skarżony organ
Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 1992 nr 5 poz 18
art. 9 ust. 5, art. 45 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy - tekst jedn.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Rausz, Sędziowie NSA Izabella Kulig-Maciszewska( spr.), Cezary Pryca, Protokolant Tomasz Zieliński, po rozpoznaniu w dniu 19 października 2005 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Krzysztofa M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 października 2004 r. sygn. akt II SA 3240/03 w sprawie ze skargi Krzysztofa M. na decyzję Dowódcy Wojsk Lotniczych i Obrony Powietrznej z dnia 14 lipca 2003 r. (...) w przedmiocie dodatku do uposażenia oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
I OSK 154/05
U Z A S A D N I E N I E
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 19 października 2004 r. II SA 3240/03, oddalił skargę Krzysztofa M. na decyzję Dowódcy Wojsk Lotniczych i Obrony Powietrznej z dnia 14 lipca 2003 r. (...) w przedmiocie dodatku do uposażenia.
Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach sprawy:
Zaskarżoną decyzją Dowódca Wojsk Lotniczych i Obrony Powietrznej - na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa, par. 17 ust. 1 w związku z par. 11 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 października 2000 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy /Dz.U. nr 90 poz. 1005 ze zm./ i par. 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 marca 1993 r. w sprawie określenia organów wojskowych i organów wojskowych wyższego stopnia właściwych w sprawach określonych w ustawie o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz w ustawie o uposażeniu żołnierzy /Dz.U. nr 23 poz. 101/ - utrzymał w mocy zaskarżoną przez Krzysztofa M. decyzję Szefa Szefostwa Ruchu Lotniczego SZ RP, którą stwierdzono wygaśnięcie prawa do dodatku dla personelu latającego Krzysztofowi M. z dniem 31 grudnia 2002 r.
W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, iż Krzysztof M. do dnia 31 grudnia 2002 r. pobierał dodatek dla personelu latającego, określony w par. 17 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 października 2000 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy, z tytułu wykonywania lotów na statkach powietrznych zgodnie z indywidualnym planem szkolenia i treningu ciągłego na podstawie Rozkazu Dowódcy WLOP Nr 36 z dnia 21 marca 2002 r. Jednakże skarżący nie został ujęty w planie szkolenia lotniczego i nie posiada indywidualnego planu szkolenia i treningu ciągłego na 2003 r., co oznacza, że nie będzie wykonywał w tym roku lotów na statkach powietrznych. Stąd w świetle par. 17 ust. 1 powołanego rozporządzenia, skarżącemu nie przysługiwał już dodatek dla personelu latającego, gdyż warunkiem sine qua non jego wypłaty jest łączne spełnianie dwóch przesłanek, tj. wykonywanie lotów na statkach powietrznych oraz zajmowanie stanowiska pilota lub nawigatora.
Organ dodał ponadto, iż prawo do otrzymywania przedmiotowego dodatku wygasło z dniem, z którym warunki uzasadniające wygaśnięcie zostały spełnione, natomiast zaskarżona decyzja administracyjna jedynie potwierdza skutki, które nastąpiły z mocy prawa.
W skardze na powyższą decyzję Krzysztof M. podniósł, że przed doręczeniem mu w dniu 7 maja 2003 r. decyzji organu I instancji, nikt nie poinformował go, że nie będzie wykonywał lotów, a zatem decyzja ta narusza podstawową zasadą niedziałania prawa wstecz. Dodał również, że zgodnie z treścią par. 5 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej, dodatek można jedynie przyznać, podwyższyć, obniżyć albo wstrzymać. Przepis ten nic nie mówi o wygaśnięciu dodatku. Podkreślał, że wobec braku zawinienia w wykonywaniu zadań nie można wobec niego stosować zapisu zawartego w par. 15 ust. 3 powyższego rozporządzenia. Tak więc, w ocenie skarżącego, brak było podstaw do wydania powyższych decyzji.
Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zaznaczył, że w myśl przepisu par. 17 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy, aby otrzymać dodatek nie wystarczy pełnić służbę na stanowisku pilota czy nawigatora, ale należy także wykonywać loty. Dopiero łączne spełnienie tych obu przesłanek warunkuje przyznanie przedmiotowego dodatku. Nie można zatem uznać racji skarżącego, że z samego faktu pełnienia służby na stanowisku pilota należy mu się dodatek dla personelu latającego.
Przepis par. 15 ust. 3 cytowanego rozporządzenia, na który powołuje się w skardze Krzysztof M., w ogóle - stwierdził Sąd - nie ma zastosowania do niniejszego stanu faktycznego, albowiem dotyczy dodatku desantowego dla żołnierza objętego szkoleniem spadochronowym, który posiada uprawnienia skoczka spadochronowego. Ponadto, przepis ten nie został nawet powołany jako podstawa prawna decyzji.
W ocenie Sądu nie może mieć również zastosowania w sprawie twierdzenie skarżącego, iż zgodnie z par. 5 wymienionego rozporządzenia, dodatek można jedynie przyznać, podwyższyć, obniżyć albo wstrzymać, brak zatem podstaw, aby wydać decyzję stwierdzającą wygaśnięcie tego dodatku, Bowiem u podstaw zaskarżonych decyzji nie leżał przepis par. 5, ale przepis zawarty w par. 8 ust. 5 omawianego rozporządzenia. Stanowi on, że w przypadku ustania warunków uzasadniających otrzymywanie dodatków, o charakterze stałym z innych przyczyn niż określone w ust. 1-3, prawo do tych dodatków wygasa z ostatnim dniem miesiąca, w którym ustały warunki uzasadniające ich otrzymywanie. Zagadnienie to łączy się z szeroko eksponowanym zarzutem podnoszonym zarówno w odwołaniu od decyzji, jak i w skardze, a dotyczącym naruszenia, zdaniem skarżącego, podstawowej zasady zakazującej działania prawa wstecz. Celem omówienia tego zarzutu, zwrócono uwagę w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, na różnicę pomiędzy decyzją deklaratoryjną, tj. potwierdzającą dany stan prawny, a decyzją konstytutywną, czyli taką, która tworzy określony stan prawny.
Wspomniana decyzja organu I stopnia ma niewątpliwie charakter deklaratoryjny i potwierdza wcześniejszy fakt zaprzestania wykonywania lotów przez skarżącego. Ponadto, mimo iż została podjęta kilka miesięcy po faktycznym zaprzestaniu wykonywania lotów, skutkującym wygaśnięcie prawa do dodatku, nie jest decyzją działającą wstecz.
Krzysztof M. złożył skargę kasacyjną od powyższego wyroku zarzucając mu naruszenie prawa materialnego, to jest przepisów: - par. 5 ust. 1 pkt 2 w związku z par. 8 ust. 5 i par. 17 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 października 2000 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy, poprzez ich błędną wykładnię i błędne zastosowanie wobec skarżącego, w sytuacji, gdy w istocie zastosowanie - w tym także w skarżonej decyzji z dnia 14 lipca 2003 r. oraz na skutek uznania jej oraz decyzji organu I instancji za zgodne z prawem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w zaskarżanym tą skargą wyroku z dnia 19 października 2004 r. skutkowało naruszeniem przepisów o właściwości organów uprawnionych do wydawania, kwestionowanych przez skarżącego decyzji w przedmiocie wygaśnięcia prawa do dodatku dla personelu latającego /art. 156 par. 1 pkt 1 Kpa/ oraz obowiązkiem stwierdzenia nieważności podjętych wobec skarżącego decyzji, po uwzględnieniu jego skargi z dnia 22.08.2003 r., w tym z powodu przyjęcia w podstawie prawnej decyzji organu I instancji przepisów nie legitymowanych zwłaszcza art. 8 ust. 1 i art. 45 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy".
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, iż w niniejszej sprawie zastosowanie powinny w pierwszej kolejności znajdować przepisy art. 2 ust. 1, art. 8, art. 15 ust. 1, art. 36 oraz art. 45 ust. 1 pkt 2 ustawy o uposażeniu żołnierzy. Skarżący zaznaczył m.in., iż par. 5 i par. 8 ust. 5 powołanego rozporządzenia, wykraczają poza upoważnienie ustawowe udzielone Ministrowi Obrony Narodowej w art. 45 ust. 1 pkt 1 cytowanej ustawy. Upoważnienie to obejmowało jedynie możliwość określenia rodzajów i wysokości dodatków do uposażenia oraz warunków ich przyznawania i wypłacania, natomiast nie obejmowało kwestii m.in. wyjaśniania prawa do dodatku. O ile jednak jest jasne, że nie mający oparcia w delegacji ustawowej przepis par. 5 rozporządzenia stanowi, iż wszystkie dodatki wymienione w rozporządzeniu przyznaje, podwyższa, wstrzymuje lub obniża decyzją organ wojskowy określony w pkt 1-3 ust. 1 tego przepisu, to nie wiadomo czy i jaki organ posiada kompetencję wynikającą z przepisów prawa do określania w decyzji administracyjnej, że prawo do dodatku o charakterze stałym wygasło w ostatnim dniu miesiąca, w którym ustały warunki uzasadniające jego otrzymanie. Taka kompetencja - zdaniem skarżącego - w ogóle nie wynika z par. 5 cytowanego rozporządzenia. Powołany zaś przez Sąd par. 8 ust. 5 rozporządzenia, pozostaje w widocznej kolizji z art. 8 ust. 1 ustawy o uposażeniu.
W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy, bowiem nie jest zasadny zarzut naruszenia prawa przez sąd I instancji poprzez błędną wykładnię. Zdaniem skarżącego błędna wykładnia przepisów powołanego rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 października 2000 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy /Dz.U. nr 90 poz. 1005 ze zm./ spowodowała zaakceptowanie przez sąd decyzji wydanej przez niewłaściwy organ. Zarzut ten nie jest trafny. Kwestię właściwości organów wojskowych do wydania decyzji reguluje stosownie do przepisu art. 9 ust. 5 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy /t.j. Dz.U. 1992 nr 5 poz. 18 ze zm./ rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 marca 1993 r. w sprawie określenia organów wojskowych i organów wojskowych wyższego stopnia, właściwych w sprawach określonych w ustawie o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz w ustawie o uposażeniu żołnierzy /Dz.U. nr 23 poz. 101/. Zgodnie z tymi regulacjami organami wojskowymi są dowódcy jednostek wojskowych stosownie do ich uprawnień w zakresie danych spraw wynikających z przepisów m.in. ustawy o uposażeniu żołnierzy i aktów prawnych wydanych na jej podstawie. Zasadą więc jest właściwość dowódcy jednostki do wydania decyzji. Zasada ta obowiązuje również w sprawach dodatków o charakterze stałym w stosunku do żołnierza pełniącego służbę w podległej mu jednostce wojskowej, z wyjątkiem tego dowódcy oraz jego zastępcy, przy czym dowódca ten musi zajmować stanowisko o stopniu etatowym co najmniej podpułkownika /komandora, porucznika/. Ani przepisy ustawy ani wydane na jej podstawie rozporządzenie nie przewidują innego organu władnego do wydania decyzji dot. dodatków stałych w stosunku do żołnierza pełniącego służbę wojskową na takim stanowisku i w takiej jednostce jak skarżący. Należy przy tym wskazać, iż kwestia stwierdzenia wygaśnięcia prawa do dodatku stałego wobec ustania warunków uzasadniających jego otrzymywanie, o czym stanowi par. 8 ww. rozporządzenia w sprawie dodatków do uposażenia, odnosi się bezpośrednio do sprawy samego przyznania takiego dodatku. Przyznanie bowiem dodatku - w sytuacji skarżącego - dla personelu latającego uzależnione jest od spełnienia warunków określonych w par. 17 ust. 1 ww. rozporządzenia. Stwierdzenie zaś, iż ustały te warunki powoduje, że dodatek nie może być przyznany, a więc dokonane jest w ramach sprawy dot. przyznania. Nie jest również zasadny zarzut przekroczenia granicy delegacji ustawowej przez powołane rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 października 2000 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy. Stosownie do art. 45 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy o uposażeniu żołnierzy Minister Obrony Narodowej w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw pracy miał określić, w drodze rozporządzenia rodzaje i wysokość dodatków do uposażenia oraz warunki ich przyznawania i wypłacania. Wskazane wyżej rozporządzenie stanowi wykonanie tej delegacji. Delegacja ta obejmowała uprawnienia do określania warunków przyznawania dodatków. Takie też warunki zostały określone. W niniejszej sprawie dotyczą one dodatku dla personelu latającego. Jeżeli mają być określone warunki przyznawania dodatku to nie można twierdzić, że brak jest umocowania do określenia sytuacji gdy warunki te przestały być spełnione. Regulacja ta ma bowiem obejmować wszystkie sytuacje związane z warunkami przyznawania dodatków, zarówno gdy dana osoba je spełnia jak i gdy przestała spełniać takie warunki. Paragraf 8 ust. 5 ww. rozporządzenia odnosi się do warunków przyznawania dodatków i reguluje sytuację w przypadku ich ustania w trakcie pobierania dodatków. Umocowanie to nie wykracza poza delegację zawartą w art. 45 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy /t.j. Dz.U. 1992 nr 5 poz. 18 ze zm./.
Z tych wszystkich względów uznając, iż skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy, Naczelny Sąd Administracyjny na zasadzie art. 184 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzekł jak w sentencji wyroku.