I OSK 1537/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną w sprawie świadczenia "Dobry start", uznając, że mimo naprzemiennej opieki nad dzieckiem, świadczenie przysługuje temu rodzicowi, który pierwszy złożył wniosek.
Skarga kasacyjna dotyczyła odmowy przyznania świadczenia "Dobry start" G.K., który twierdził, że sprawuje faktyczną opiekę nad synem. Sąd pierwszej instancji oddalił jego skargę. NSA rozpoznał sprawę w granicach skargi kasacyjnej, analizując zarzuty naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego. Kluczową kwestią było ustalenie, który z rodziców sprawuje faktyczną opiekę nad dzieckiem w okresie składania wniosków.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną G.K. od wyroku WSA w Gliwicach, który oddalił skargę na decyzję odmawiającą przyznania świadczenia "Dobry start". Skarżący zarzucał naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym nierozpoznanie istoty sprawy oraz błędną wykładnię przepisów dotyczących świadczenia. Głównym punktem sporu było ustalenie, który z rodziców, G.K. czy matka dziecka, faktycznie sprawował opiekę nad synem w okresie od lipca do września 2018 r. Sąd administracyjny nie ma kognicji do rozpatrywania wniosków o świadczenia, lecz bada legalność decyzji administracyjnych. NSA, związany granicami skargi kasacyjnej, stwierdził, że zarzuty nie mają usprawiedliwionych podstaw. Analiza przepisów rozporządzenia "Dobry start" wykazała, że w przypadku zbiegu praw rodziców do świadczenia, przysługuje ono temu, kto pierwszy złożył wniosek. W tej sprawie matka dziecka złożyła wniosek jako pierwsza (1 lipca 2018 r.), a ojciec później (31 sierpnia 2018 r.). Mimo że postanowienia sądu opiekuńczego wskazywały miejsce zamieszkania dziecka przy matce, dowody z wywiadów środowiskowych i wyjaśnień kuratora sądowego potwierdziły, że oboje rodzice sprawowali naprzemienną opiekę nad synem w spornym okresie. NSA uznał, że Sąd I instancji prawidłowo zastosował § 30 ust. 1-3 rozporządzenia, odmawiając przyznania świadczenia ojcu jako drugiemu wnioskodawcy. Sąd I instancji prawidłowo wypełnił również wskazania poprzedniego wyroku WSA dotyczące konieczności ustalenia faktycznej opieki nad dzieckiem. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełniało wymogi formalne. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Sąd administracyjny nie ma kognicji do rozpatrzenia złożonego wniosku o przyznanie określonego świadczenia, a tym samym do załatwienia sprawy administracyjnej. Bada jedynie, czy organy administracyjne działały zgodnie z prawem, podejmując określone decyzje.
Uzasadnienie
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, orzekając w sprawach skarg na decyzje administracyjne, a nie rozpatrując wnioski o świadczenia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (27)
Główne
rozporządzenie z 30 maja 2018 r. art. 30 § ust. 1-3
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 maja 2018 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu "Dobry start"
W przypadku zbiegu praw rodziców do świadczenia "Dobry start", świadczenie wypłaca się temu, kto pierwszy złożył wniosek, po uprzednim ustaleniu faktycznej opieki nad dzieckiem.
Pomocnicze
rozporządzenie z 30 maja 2018 r. art. 4 § ust. 1 pkt 1
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 maja 2018 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu "Dobry start"
rozporządzenie z 30 maja 2018 r. art. 5 § ust. 2
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 maja 2018 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu "Dobry start"
rozporządzenie z 30 maja 2018 r. art. 10 § ust. 1
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 maja 2018 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu "Dobry start"
ppsa art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 174 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 174 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 183
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
kpa art. 6
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
kpa art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
kpa art. 7b
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
kpa art. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
kpa art. 9
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
kpa art. 10
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
kpa art. 11
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
kpa art. 15
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
kpa art. 77
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
kpa art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
kpa art. 107 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.c. art. 28
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
k.c. art. 26 § § 1
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
k.c. art. 26 § § 2
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
kro
Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy
u.p.s.
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa przez nieuwzględnienie skargi mimo rażącego naruszenia przepisów prawa materialnego. Nierozpoznanie istoty sprawy w zakresie wniosku o przyznanie świadczenia "Dobry start". Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa przez nieuwzględnienie skargi mimo rażącego naruszenia przepisów kpa przez organy. Naruszenie art. 174 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa przez pominięcie treści skargi. Naruszenie art. 174 pkt 1 i 2 w zw. z art. 141 § 4 ppsa przez brak odniesienia się do wszystkich zarzutów skargi. Sprzeczność ustaleń leżących u podstawy wyroku WSA II SA/Gl 432/19 z zaskarżonym wyrokiem.
Godne uwagi sformułowania
Sąd administracyjny nie ma kognicji do rozpatrzenia złożonego wniosku o przyznanie określonego świadczenia, a więc do załatwienia sprawy administracyjnej; bada natomiast, czy organy administracyjne w sprawie wywołane takim wnioskiem działały zgodnie z prawem, zasadnie podejmując określone decyzje. W przypadku zbiegu prawa rodziców [...] dziecka do świadczenia dobry start, świadczenie to wypłaca się temu z rodziców [...], który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem (§ 30 ust. 1 rozporządzenia). Można mieć tylko jedno miejsce zamieszkania (art. 28 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny). Faktycznie centrum życiowe dziecka może być wówczas podzielone pomiędzy miejscem zamieszkania jednego z rodziców i miejscem zamieszkania drugiego z nich. Z rozporządzenia z 30 maja 2018 r. wynika, że w przypadku zbiegu praw obojga rodziców do ubiegania się o świadczenie dobry start - jak w niniejszej sprawie - wymagane jest od organów administracji, by każdocześnie ustaliły, który z rozwodzących się rodziców małoletniego dziecka [...] w istocie sprawuje faktyczną opiekę nad dzieckiem i w jaki sposób jest ona realizowana.
Skład orzekający
Aleksandra Łaskarzewska
przewodniczący
Maciej Dybowski
sprawozdawca
Joanna Skiba
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie faktycznej opieki nad dzieckiem w kontekście świadczeń socjalnych, zasady przyznawania świadczeń w przypadku zbiegu praw rodziców, interpretacja przepisów rozporządzenia \"Dobry start\"."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej ze świadczeniem "Dobry start" i zbiegiem praw rodziców. Interpretacja przepisów prawa rodzinnego na potrzeby postępowania administracyjnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnie dostępnego świadczenia socjalnego i pokazuje, jak skomplikowane mogą być ustalenia faktyczne w sprawach rodzinnych, nawet w kontekście rutynowych wniosków.
“Kto pierwszy złożył wniosek, ten wygrywa? NSA rozstrzyga spór o świadczenie "Dobry start" między rodzicami.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 1537/21 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2023-09-08 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2021-08-23 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Aleksandra Łaskarzewska /przewodniczący/ Joanna Skiba Maciej Dybowski /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 Hasła tematyczne Świadczenie socjalne Sygn. powiązane II SA/Gl 705/20 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2020-11-17 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2018 poz 1061 § 30 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 maja 2018 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu "Dobry start" Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędziowie: sędzia NSA Maciej Dybowski (spr.) sędzia del. WSA Joanna Skiba Protokolant starszy asystent sędziego Anna Siwonia-Rybak po rozpoznaniu w dniu 8 września 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej G.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 17 listopada 2020 r. sygn. akt II SA/Gl 705/20 w sprawie ze skargi G.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 26 marca 2020 r. nr SKO.PS/424/1207/2019/12733/MP w przedmiocie świadczenia dobry start oddala skargę kasacyjną Uzasadnienie Wyrokiem z 17 listopada 2020 r., sygn. akt II SA/Gl 705/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej wyrok II SA/Gl 705/20) oddalił skargę G.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 26 marca 2020 r. nr SKO.PS/424/1207/2019/12733/MP w przedmiocie świadczenia dobry start (k. 30, 40-51 akt sądowych). Skargę kasacyjną wywiódł G.K. (dalej skarżący lub skarżący kasacyjnie), reprezentowany przez adw. M.M., zaskarżając wyrok II SA/Gl 705/20 w całości, zarzucając wyrokowi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy: a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a [ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej - uw. NSA] ppsa przez nieuwzględnienie skargi, mimo rażącego naruszenia przez Sąd I instancji i organ przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to przez nierozpoznanie istoty sprawy na gruncie przepisów § 30 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 maja 2018 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu "Dobry start" (Dz.U. z 2018 r. poz. "106" [winno być " 1061, zm. z 2019 r. poz. 1343" - uw. NSA]), dalej rozporządzenie lub rozporządzenie z 30 maja 2018 r.) przez jego [nie]należyte zastosowanie, a nadto błędną wykładnię na gruncie niniejszej sprawy, które miały wpływ na wynik sprawy; b. nierozpoznanie istoty sprawy, nierozpoznawanie sprawy w zakresie złożonego przeze skarżącego wniosku o przyznanie świadczenia z rządowego programu "Dobry start", na gruncie § 4 ust. 1, § 10 ust. 1, § 11, § 30 ust. 1 i 2 rozporządzenia z 30 maja 2018 r.; c. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa przez nieuwzględnienie skargi, mimo rażącego naruszenia przez organ art. 6, 7, 7b, 8, 9, 10, 11, 15, 77, 80 i 107 § 3 [ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.), dalej - uw. NSA] kpa przez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w szczególności przez brak ustalenia okoliczności przemawiających za tym, że syn M.K. mieszka ze skarżącym kasacyjnie, nierozpatrzenie sprawy na gruncie [ustawy z dnia 25 lutego 1964 r.] Kodeks rodzinny i opiekuńczy [(Dz.U. z 2019 r. poz. 2086 ze zm.) - uw. NSA], dalej kro w zakresie różnicy instytucji opieki i kontaktów; Sąd I instancji nie odniósł się merytorycznie do treści złożonego oświadczenia w odwołaniu, skardze i stanowisku skarżącego w piśmie procesowym w toku postępowania sądowoadministracyjnego, skupiając się na wykazaniu, że nastąpił zbieg praw do świadczenia z rządowego programu "Dobry start", podczas gdy jest to nieprawdą, ponieważ M.K. mieszka na stałe ze skarżącym kasacyjnie, tzn. każdą noc spędza ze nim w mieszkaniu położonym w G. przy ul. B., a z matką ma kontakty od rana do godz. 18, a okoliczności te wskazują na wielowątkowe i szerokie naruszenia wielu przedmiotów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; d. art. 174 pkt 2 w zw. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa przez pominięcie treści złożonej skargi i pozostałych środków odwoławczych, mimo rażącego naruszenia art. 80 kpa przez Prezydenta Miasta Gliwice, Kolegium, a także Sąd I instancji i niedokonanie oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego [na okoliczność,] który z opiekunów prawnych lub faktycznych dziecka faktycznie sprawuje nad nim opiekę; e. art. 174 pkt 1 i 2 w zw. z art. 141 § 4 ppsa przez brak odniesienia się do wszystkich wskazanych zarzutów skargi skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, w szczególności brak odniesienia się do wykazanego faktu sprawowania opieki faktycznej nad M.K. [przez skarżącego], który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem; f. sprzeczność ustaleń leżących u podstawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 29 maja 2019 r. II SA/GI 432/19 (dalej wyrok II SA/GI 432/19) uchylającego decyzję Kolegium z 13 listopada 2018 r. Sąd wskazując, że organ błędnie przyjął, że istnienie orzeczenia Sądu ustalającego miejsce zamieszkania małoletniego dziecka wyklucza prowadzenie przez organ ustaleń dotyczących tego, który z rodziców, zamieszkujących oddzielnie, sprawuje opiekę nad dzieckiem, z zaskarżonym wyrokiem, ponieważ sprawa dotyczy tego samego świadczenia, tych samych podmiotów, a zatem w tym samym stanie prawnym i faktycznym [nie] mogą zapaść rozbieżne wyroki. Skarżący kasacyjnie wniósł o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach; zasądzenie [zwrotu] kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, według norm prawem przepisanych; wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie (k. 123-126v akt sądowych). W odpowiedzi na skargę kasacyjną Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o jej oddalenie (k. 134 akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W świetle art. 183 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania; bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2009 r. I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1). W sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania. Zgodnie z art. 193 zdanie drugie ppsa, w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zd. pierwsze ppsa. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy i Sąd I instancji. Sporządzone przez Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnienie wyroku może zostać zawężone wyłącznie do oceny tych aspektów prawnych, które świadczą o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej, z którego to uprawnienia Naczelny Sąd Administracyjny w rozpoznawanej sprawie postanowił skorzystać. Rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym (art. 182 § 2 i 3 ppsa). Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 ppsa), a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 ppsa). Skarżący kasacyjnie postawił zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, część z nich powiązując z normami prawnomaterialnymi. Podważył ustalony stan faktyczny w zakresie ustalenia, który z rodziców sprawuje rzeczywistą opiekę nad małoletnim synem. Według skarżącego kasacyjnie, Sąd I instancji nie rozpoznał istoty sprawy. Biorąc pod uwagę uregulowany granicami skargi kasacyjnej zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzić należy, że skargę kasacyjną oparto w istocie na obu podstawach kasacyjnych (art. 174 pkt 1 i 2 ppsa). Nie zawiera ona jednak usprawiedliwionych podstaw. Nie znajduje podstaw zarzut kasacyjny nierozpoznania przez Sąd I instancji istoty sprawy. Zdaniem skarżącego kasacyjnie, Sąd nie rozpoznał sprawy w zakresie wniosku o przyznanie świadczenia z rządowego programu "Dobry start", na gruncie § 4 ust. 1, § 10 ust. 1, § 11, § 30 ust. 1 i 2 rozporządzenia z 30 maja 2018 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi normuje postępowanie sądowe w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz w innych sprawach, do których jego przepisy stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy sądowoadministracyjne) (art. 1 ppsa). Sądy administracyjne powołane są do rozpoznawania spraw sądowoadministracyjnych (art. 2 ppsa), sprawując kontrolę działalności administracji publicznej i stosując środki określone w ustawie (art. 3 § 1 ppsa). Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 2 pkt 1 ppsa). Kontrola sądowoadministracyjna, sprawowana w oparciu o kryterium legalności, następuje na podstawie stanu faktycznego istniejącego w czasie podejmowania kontrolowanego aktu oraz na podstawie stanu prawnego obowiązującego w tej dacie, a nie w dniu orzekania (zgodnie z zasadą tempus regit actum; wyrok TK z 12.5.2015 r. P 46/13; wyroki NSA z: 19.7.2017 r. I OSK 2658/15, 20.4.2023 r. I OSK 614/22, cbosa). Istotą niniejszej sprawy nie było rozpoznanie przez Sąd wniosku o przyznanie skarżącemu świadczenia z rządowego z programu "Dobry start", na gruncie powołanych przepisów rozporządzenia z 30 maja 2018 r. Kluczową kwestią w rozpoznawanej sprawie było to, czy Sąd I instancji zasadnie oddalił skargę na decyzję z 26 marca 2020 r. nr SKO.PS/424/1207/2019/12733/MP Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach utrzymującą w mocy decyzję z 10 września 2018 r. nr DS.027556.18 Prezydenta Miasta Gliwice w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w formie "Dobry start" na M.K. Sąd administracyjny nie ma kognicji do rozpatrzenia złożonego wniosku o przyznanie określonego świadczenia, a więc do załatwienia sprawy administracyjnej; bada natomiast, czy organy administracyjne w sprawie wywołane takim wnioskiem działały zgodnie z prawem, zasadnie podejmując określone decyzje - w niniejszej sprawie odmowne. Naczelny Sąd Administracyjny, wykonując sądowoadministracyjną kontrolę instancyjną, nie podziela zarzutów kasacyjnych odnośnie do ustaleń faktycznych poczynionych w tej sprawie przez organy i zaaprobowanych przez Sąd I instancji. Zgadza się także z oceną prawną, jakiej dokonano w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Większość zarzutów kasacyjnych koncentrowała się wokół ustalenia przez Kolegium, zaaprobowanego przez Sąd I instancji, który z rodziców sprawował faktyczną opiekę nad małoletnim synem w spornym okresie (od lipca 2018 r. do września 2018 r.). Skarżący nie zgadzał się z konstatacją, że nie jest rodzicem wyłącznie sprawującym opiekę nad dzieckiem, podczas gdy matka dziecka realizuje wyłącznie kontakty z dzieckiem. Skarga kasacyjna była na tyle istotnie skoncentrowana wokół tego aspektu, że był on zasadniczą kwestią, która podlegała rozważeniu przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy. Materialnoprawną podstawę kontrolowanych uprzednio rozstrzygnięć organów i następnie orzeczenia Sądu I instancji stanowiły przepisy rozporządzenia z 30 maja 2018 r. Świadczenie dobry start - kształtowane tym rozporządzeniem - przysługuje rodzicom [...] - raz w roku na dziecko (§ 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia). W sytuacji, gdy dziecko - zgodnie z właściwym orzeczeniem sądu - jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych [...] sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia dobry start ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego świadczenia dobry start (§ 5 ust. 2 rozporządzenia). Ustalenie prawa do świadczenia dobry start oraz jego wypłata następują odpowiednio na wniosek matki, ojca [...] osoby uczącej się (§ 10 ust. 1 rozporządzenia). W przypadku zbiegu prawa rodziców [...] dziecka do świadczenia dobry start, świadczenie to wypłaca się temu z rodziców [...], który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem (§ 30 ust. 1 rozporządzenia). Jeżeli opieka nad dzieckiem sprawowana jest równocześnie przez oboje rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, świadczenie dobry start wypłaca się temu, kto pierwszy złoży wniosek (§ 30 ust. 2 rozporządzenia). W przypadku gdy po złożeniu wniosku o ustalenie prawa do świadczenia dobry start przez rodzica [...] drugi rodzic [...] dziecka złoży wniosek o ustalenie prawa do świadczenia dobry start w związku z opieką nad tym samym dzieckiem, organ właściwy, o którym mowa w § 3 pkt 4 lit. a, ustala, kto sprawuje opiekę, i w tym celu może zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2017 r. poz. 1769 i 1985 oraz z 2018 r. poz. 650 i 700), w celu ustalenia osoby sprawującej opiekę nad dzieckiem (§ 30 ust. 3 rozporządzenia). W niniejszej sprawie brak jest orzeczenia sądu opiekuńczego o ustanowieniu opieki naprzemiennej nad małoletnim w dacie orzekania przez organy administracji synem stron – M.K.. Z tego względu nie znajdowały w tych okolicznościach zastosowania regulacje odnoszące się do przyznania świadczenia dobry start każdemu z rodziców dziecka po połowie. W przypadku uprawnionego wystąpił zbieg praw obojga jego rodziców do przyznania świadczenia dobry start. Świadczenie to podlegało przyznaniu i wypłacie temu z rodziców, który wystąpił o nie jako pierwsze. Bezsporne jest, że rodzicem tym była matka dziecka - wystąpiła ona o świadczenie 1 lipca 2018 r., podczas gdy skarżący uczynił to 31 sierpnia 2018 r. Mając na uwadze wniosek ojca dziecka, złożony jako drugi, należało ustalić, w jaki sposób rzeczywiście wyglądała faktyczna opieka nad uprawnionym małoletnim dzieckiem od lipca 2018 r. do września 2018 r. W sytuacji bowiem, gdy z wnioskiem o świadczenie wystąpi jeden z rodziców, a następnie uczyni to drugi rodzic, organ ma obowiązek ustalić, który z rodziców faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem i w tym celu może zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie dowodu z wywiadu środowiskowego. Odpowiednie zastosowanie znajdowały normy zawarte w § 30 ust. 1-3 rozporządzenia z 30 maja 2018 r. Można mieć tylko jedno miejsce zamieszkania (art. 28 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - Dz.U. z 2019 r. poz. 1145 ze zm., dalej kc). Miejscem zamieszkania dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską jest miejsce zamieszkania rodziców albo tego z rodziców, któremu wyłącznie przysługuje władza rodzicielska lub któremu zostało powierzone wykonywanie władzy rodzicielskiej (art. 26 § 1 kc). Jeżeli władza rodzicielska przysługuje na równi obojgu rodzicom mającym osobne miejsce zamieszkania, miejsce zamieszkania dziecka jest u tego z rodziców, u którego dziecko stale przebywa. Jeżeli dziecko nie przebywa stale u żadnego z rodziców, jego miejsce zamieszkania określa sąd opiekuńczy (§ 2). Postanowieniem Sądu Okręgowego w Gliwicach z 17 lutego 2017 r. I RC 674/16, wydanym w sprawie o rozwód pomiędzy G.K. a A.K., m.in., udzielono zabezpieczenia matce dzieci na czas trwania postępowania rozwodowego, powierzając jej pieczę nad małoletnimi dziećmi stron tego postępowania: M. i A., ustalając, że miejscem zamieszkania małoletnich jest każdorazowe miejsce zamieszkania matki. Po wydaniu tego postanowienia, a przed wrześniem 2018 r. (w okresie kluczowym dla kontrolowanego postępowania administracyjnego), sytuacja prawna rodziny nie została uregulowana przez sąd opiekuńczy odmiennie. Oficjalnie miejscem zamieszkania uprawnionego małoletniego syna stron w spornym okresie było miejsce zamieszkania matki. Na podstawie postanowienia Sądu Okręgowego w Gliwicach z 2 czerwca 2017 r. I RC 674/16, w części zmienionego postanowieniem Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 30 października 2017 r. V ACz 879/17, ojciec dziecka miał ustalone z nim kontakty (w błędnie nieponumerowanych aktach Kolegium). Świadczy to o tym, że centrum życiowe małoletniego znajdowało się wówczas przy matce. Zaznaczyć należy, że miejsce zamieszkania dziecka nie jest tożsame ze sprawowaniem opieki przez rodzica, u którego dziecko zamieszkuje. Co do zasady, rodzic ten ma pozycję dominującą względem drugiego z rodziców, sprawując pieczę nad dzieckiem, podczas gdy drugi z rodziców może mieć ustalone kontakty z małoletnim, chyba że rodzice sprawują nad dzieckiem opiekę naprzemienną - wówczas mimo ustalenia miejsca zamieszkania u jednego z rodziców, uznać trzeba, że nie jest on jedynym rodzicem, który sprawuje nad nim opiekę, lecz jest ona realizowana w zbliżonych proporcjach. Faktycznie centrum życiowe dziecka może być wówczas podzielone pomiędzy miejscem zamieszkania jednego z rodziców i miejscem zamieszkania drugiego z nich. Z przeprowadzonych w toku postępowania administracyjnego wywiadów środowiskowych - zarówno z matką, jak i ojcem dziecka - jak również z pisma OPS w Gliwicach z 25 lutego 2020 r. wraz z wyjaśnieniami kuratora sądowego A.H., która nawiązała kontakt z uprzednim kuratorem sądowym – M.S., wynika, że w okresie od lipca 2018 r. do września 2018 r. oboje rodzice sprawowali opiekę nad dzieckiem. Matka sprawowała ją minimum 3 razy w tygodniu (we wtorki, czwartki i soboty). Syn był zaopatrzony przez nią w odzież, żywność i środki czystości. Miał on 17 lat i swobodnie przebywał w tym okresie pod opieką matki i ojca. Syn ma u matki swój pokój, z którego korzysta w swobodny sposób za każdym razem, gdy jest pod jej opieką. W pozostałym czasie syn był pod opieką ojca i z nim mieszkał. Z załączonych do pisma OPS ustaleń kuratora sądowego wynika, że od 1 lipca 2018 r. do końca września 2018 r. obydwoje rodzice wspólnie sprawowali naprzemienną opiekę nad synem (w błędnie nieponumerowanych aktach Kolegium). O ile rację ma skarżący, że opieka nad dzieckiem nie jest tożsama z kontaktami z dzieckiem, o tyle instytucje te są zasadniczo instytucjami prawa rodzinnego i opiekuńczego. Na użytek przeprowadzonego w tej sprawie postępowania administracyjnego rozróżnienie to nie miało kluczowego znaczenia. Dokumentacja sądu opiekuńczego przemawiała za uznaniem, że miejscem zamieszkania małoletniego M. było miejsce zamieszkania matki. Pozostałe dowody przeprowadzone w toku postępowania administracyjnego przemawiały za uznaniem, że faktycznie dziecko pozostawało we wskazanym czasie pod opieką obojga rodziców. Kolegium i Sąd I instancji słusznie uznali, że w rzeczywistości małoletni M. od 1 lipca 2018 r. do września 2018 r. pozostawał pod faktyczną opieką naprzemienną obojga rodziców. Z tego względu zasadne było zastosowanie § 30 ust. 1-3 rozporządzenia z 30 maja 2018 r. i odmowa przyznania świadczenia dobry start skarżącemu kasacyjnie, jako rodzicowi, który złożył wniosek jako drugi. Sąd I instancji zasadnie uznał, że postępowanie administracyjne przeprowadzono wnikliwie. Organy podjęły działania mające na celu ustalenie prawdy obiektywnej. Przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie zostały właściwie zinterpretowane. Nie sposób kwestionować ustaleń faktycznych, aprobowanych zaskarżonym wyrokiem. Zakres prowadzonego przez organy postępowania dowodowego determinowany był treścią przepisów prawa materialnego mających zastosowanie w sprawie. Postawione zarzuty kasacyjne zmierzały do wykazania, że Sąd I instancji błędnie podzielił ocenę organów administracji, że skarżący kasacyjnie nie jest rodzicem dominującym, wyłącznie uprawnionym do uzyskania świadczenia dobry start na małoletniego syna. W świetle zgromadzonego materiału dowodowego, zarzuty te mają jednak charakter wyłącznie polemiczny. W konsekwencji, nie zasługiwały na uwzględnienie. O zakresie postępowania dowodowego decyduje nie subiektywne przekonanie strony, lecz treść przepisów prawa materialnego mających zastosowanie w danej sprawie. Niezbędne dowody przeprowadza się jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy (art. 78 § kpa; B. Adamiak w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck 2022 s., s. 562-563 nb 1, 2). W tej sprawie organ odwoławczy przeprowadził wyczerpujące postępowanie dowodowe, wyjaśnił i przeanalizował wszystkie okoliczności, które były niezbędne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy i w sposób wyczerpujący wyjaśnił motywy podjętego rozstrzygnięcia. Sąd I instancji orzekł na podstawie akt sprawy i w granicach sprawy, które to granice wyznaczają wydane w sprawie akty administracyjne, zasadnie oddalając wywiedzioną skargę. Wyrokiem z 29 maja 2019 r. II SA/Gl 432/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zobowiązał Kolegium do przeprowadzenia postępowania dowodowego na okoliczność, jak rzeczywiście wygląda faktyczna opieka nad małoletnim M.K. (s. 4-6 uzasadnienia wyroku II SA/Gl 432/19). Sąd I instancji w niniejszej sprawie trafnie uznał, że Kolegium, rozpoznając ponownie sprawę, wypełniło wskazania wyrażone w uzasadnieniu wyroku II SA/Gl 432/19 i dokonało ustaleń w zakreślonym aspekcie (art. 153 ppsa). Z rozporządzenia z 30 maja 2018 r. wynika, że w przypadku zbiegu praw obojga rodziców do ubiegania się o świadczenie dobry start - jak w niniejszej sprawie - wymagane jest od organów administracji, by każdocześnie ustaliły, który z rozwodzących się rodziców małoletniego dziecka [...] w istocie sprawuje faktyczną opiekę nad dzieckiem i w jaki sposób jest ona realizowana. Specyfika postępowań rozwodowych niejednokrotnie charakteryzuje się dynamiką sytuacji w aspekcie opieki nad małoletnimi dziećmi. Kluczowy w tym zakresie jest upływ czasu, który może determinować zmiany w istotnym dla załatwienia sprawy aspekcie. Dlatego opieranie się wyłącznie na dotychczasowym stanie faktycznym i prawnym może stanowić podstawę domniemania co do sprawowanej opieki, lecz w sytuacji, w której oświadczenia stron nie są spójne, konieczne jest przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego. Zarzut kasacyjny odnoszący się do sprzeczności dokonanych w toku niniejszego postępowania ustaleń faktycznych z ustaleniami leżącymi u podstawy wyroku II SA/Gl 432/19 był bezzasadny. W tych okolicznościach i stanie prawnym, Sąd I instancji prawidłowo uznał, że małoletni syn skarżącego, którego dotyczył wniosek z 31 sierpnia 2018 r. o przyznanie świadczenia dobry start, pozostawał pod faktyczną opieką naprzemienną obojga rodziców w okresie złożenia przez każdego z nich wniosku w tym przedmiocie, mimo braku orzeczenia sądu opiekuńczego w tym zakresie. W tej sytuacji rodzicem uprawnionym do uzyskania świadczenia był ten rodzic, który złożył wniosek jako pierwszy. Nie ulegało wątpliwości i nie zostało zakwestionowane przez skarżącego, że matka dziecka pierwsza złożyła wniosek. Naczelny Sąd Administracyjny, w pełni aprobując stanowisko Sądu I instancji wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, stwierdza, że zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej w tej sprawie nie mogły być skuteczne. W szczególności skarżący kasacyjnie nie postawił zarzutu naruszenia art. 153 ppsa. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wymogi art. 141 § 4 ppsa i poddaje się kontroli kasacyjnej. Sąd I instancji nie jest obowiązany szczegółowo odnosić się w uzasadnieniu wydawanego orzeczenia do zarzutów i argumentacji w jego ocenie niemających istotnego znaczenia dla zbadania zgodności z prawem zaskarżonego aktu. Pominięcie w uzasadnieniu wyroku rozważań dotyczących zarzutów niezasadnych nie stanowi naruszenia przepisów postępowania sądowoadministracyjnego o istotnym wpływie na wynik sprawy. Wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia w uzasadnieniu wyroku nie musi szczegółowo odnosić się do wszystkich argumentów powołanych w skardze, jeśli argumentacja sądu łącznie przesądza o ich bezzasadności (wyrok NSA z: 8.4.2008 r. II FSK 1965/06; 19.1.2012 r. I OSK 62/11, aprobowane przez M. Jagielską, J. Jagielskiego, R. Stankiewicza, M. Grzywacza w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu administracyjnym. Komentarz, C.H. Beck 2023, s., s. 781, nb 22). WSA odniósł się w uzasadnieniu wyroku II SA/Gl 705/20 do wszystkich istotnych zarzutów i argumentów. W konsekwencji, zaskarżony wyrok w całości odpowiada prawu. Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ppsa, oddalił skargę kasacyjną.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI