Orzeczenie · 2021-02-26

I OSK 1530/20

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data

2021-02-26

NSAAdministracyjneWysokansa

świadczenie pielęgnacyjnezasiłek dla opiekunaniepełnosprawnośćkoordynacja systemów zabezpieczenia społecznegoTrybunał Konstytucyjnyprawo rodzinneopieka nad osobą niepełnosprawnąorzecznictwo NSAustawa o świadczeniach rodzinnych

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej od wyroku WSA w Warszawie, który uchylił decyzje administracyjne odmawiające A. T. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na męża. Organy administracji odmówiły świadczenia, argumentując, że niepełnosprawność męża powstała po ukończeniu 18. roku życia (w wieku 54 lat), co wykluczało przyznanie świadczenia na podstawie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Dodatkowo, wskazano na fakt pobierania przez A. T. specjalnego zasiłku opiekuńczego, co zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1b ustawy, również stanowiło przeszkodę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. WSA w Warszawie uznał te argumenty za niezasadne, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13), który orzekł o niekonstytucyjności kryterium wieku powstania niepełnosprawności. Sąd I instancji podkreślił, że wyrok TK wiąże organy i nakazuje uwzględnienie jego wskazań interpretacyjnych. Ponadto, WSA uznał, że fakt pobierania zasiłku dla opiekuna nie wyklucza przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jeśli strona dokona wyboru korzystniejszego świadczenia, co A. T. zadeklarowała w swoim oświadczeniu. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną Ministra, podzielił stanowisko WSA. Sąd podkreślił, że wyrok TK w sprawie K 38/13 nakazuje uwzględnienie jego wskazań przy interpretacji art. 17 ust. 1b ustawy, co oznacza pominięcie kryterium wieku powstania niepełnosprawności dla osób, których niepełnosprawność powstała po 18. roku życia. W kwestii zbiegu świadczeń, NSA potwierdził, że zgodnie z art. 27 ust. 5 ustawy, osoba uprawniona ma prawo wyboru jednego świadczenia, a wybór ten może być dokonany nawet bez uprzedniej rezygnacji z już przyznanego zasiłku dla opiekuna. NSA oddalił skargę kasacyjną Ministra, uznając ją za niezasadną.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Interpretacja art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w świetle wyroku TK K 38/13 oraz możliwość wyboru świadczenia pielęgnacyjnego mimo pobierania zasiłku dla opiekuna.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy sytuacji, gdy niepełnosprawność powstała po 18. roku życia, a osoba uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego pobiera jednocześnie zasiłek dla opiekuna i dokonuje wyboru świadczenia korzystniejszego.

Zagadnienia prawne (2)

Czy art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, różnicujący prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest zgodny z Konstytucją RP?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

Uzasadnienie

Trybunał Konstytucyjny w wyroku K 38/13 uznał, że kryterium momentu powstania niepełnosprawności jest dyskryminujące i narusza zasadę równości wobec prawa. NSA potwierdził, że wyrok TK należy uwzględniać przy interpretacji tego przepisu, co oznacza pominięcie tego kryterium.

Czy pobieranie przez opiekuna specjalnego zasiłku opiekuńczego lub zasiłku dla opiekuna wyklucza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jeśli osoba uprawniona dokona wyboru świadczenia korzystniejszego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, pobieranie zasiłku dla opiekuna nie wyklucza przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jeśli osoba uprawniona dokona wyboru świadczenia korzystniejszego, co może nastąpić nawet bez uprzedniej rezygnacji z już przyznanego zasiłku.

Uzasadnienie

Art. 17 ust. 5 pkt 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych wyklucza pobieranie dwóch świadczeń jednocześnie, ale art. 27 ust. 5 tej ustawy przyznaje prawo wyboru świadczenia. Organy powinny umożliwić dokonanie tego wyboru, nie stawiając opiekuna w sytuacji utraty środków finansowych przed rozstrzygnięciem.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Oddalono skargę

Oddalono skargę kasacyjną Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej od wyroku WSA w Warszawie.

Przepisy (15)

Główne

u.ś.r. art. 17 § ust. 1b

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

Przepis ten, w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z Konstytucją RP i powinien być stosowany z uwzględnieniem wyroku TK K 38/13, co oznacza pominięcie kryterium wieku powstania niepełnosprawności dla osób, których niepełnosprawność powstała po 18. roku życia.

u.ś.r. art. 17 § ust. 5 pkt 1 lit. b

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub zasiłku dla opiekuna. Jednakże przepis ten należy interpretować w świetle art. 27 ust. 5 u.ś.r., który dopuszcza wybór świadczenia.

u.ś.r. art. 27 § ust. 5

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

W przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i zasiłku dla opiekuna, przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną.

Pomocnicze

u.T.K. art. 71 § ust. 3

Ustawa o Trybunale Konstytucyjnym

Dotyczy pominięcia w procesie wykładni wyroku TK.

u.T.K. art. 67 § ust. 2

Ustawa o Trybunale Konstytucyjnym

Dotyczy pominięcia w procesie wykładni wyroku TK.

u.T.K. art. 73 § ust. 1

Ustawa o Trybunale Konstytucyjnym

Dotyczy pominięcia w procesie wykładni wyroku TK.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Naruszenie przepisów postępowania.

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Naruszenie przepisów postępowania.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Naruszenie przepisów postępowania.

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Naruszenie przepisów postępowania.

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a