I OSK 1530/19

I OSK 1530/19 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2022-09-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-06-06
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Aleksandra Łaskarzewska /sprawozdawca/
Arkadiusz Blewązka
Zygmunt Zgierski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I SA/Wa 1849/17 - Wyrok WSA w Warszawie z 2018-10-24
Skarżony organ
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 1945 nr 10 poz 51
§ 5
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.
Dz.U. 1945 nr 3 poz 13
art. 2 ust. 1 lit. e)
Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.
Dz.U. 1944 nr 15 poz 82
art. 1 ust. 1 i ust. 3
Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zygmunt Zgierski Sędziowie: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) Sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka po rozpoznaniu w dniu 29 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 października 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 1849/17 w sprawie ze skargi W. B. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 1 września 2017 r. nr GZ.rn.625.259.2016 w przedmiocie reformy rolnej 1. Uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z dnia 13 lipca 2016r. znak WSRRW.III.7511.252015 2. Zasądza solidarnie na rzecz G. B., Ł. B., A. I. i N. B. - następców prawnych W. B. od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi kwotę 1120 ( tysiąc sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 24 października 2018 r. oddalił skargę W. B. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 1 września 2017 r. nr GZ.rn.625.259.2016 w przedmiocie reformy rolnej.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przyjął następujące okoliczności faktyczne i prawne.
W. B. (spadkobierca przedwojennych właścicieli) wystąpił o wydanie, na podstawie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowbuadzeniu reformy rolnej (Dz.U. Nr 10, poz. 51: dalej jako: rozporządzenie), decyzji stwierdzającej, że "majątek ziemski o wielkości 152 ha, leżący w gromadzie G., gm. G., pow. T., należący do W. B. i A. B.", nie podlegał działaniu przepisu art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. z 1945 r. Nr 3. poz. 13; dalej jako: dekret).
Decyzją z 13 lipca 2016 r. Wojewoda Kujawsko - Pomorski stwierdził, że objęta wnioskiem nieruchomość o łącznej powierzchni 152,9898 ha podlegała przejęciu na cele reformy rolnej na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z 1 września 2017 r., po rozpatrzeniu odwołania W. B. – utrzymał w mocy decyzję Wojewody Kujawsko – Pomorskiego z 13 lipca 2016 r. Zdaniem organu odwoławczego, materiał archiwalny jednoznacznie dowodzi, że w nieruchomości ziemskiej G. o obszarze ogólnym 152.9898 ha, na dzień 13 września 1944r. las nie mógł liczyć - jak twierdzi skarżący - ponad 56 ha, lecz najwyżej 37 ha (czyli 32,75 ha w trzech blokach, objęte protokolarnie przez Nadleśnictwo w 1948r., plus ewentualnie 4 ha młodnika sosnowego, opisanego później w protokole z 1955r. jako sosna około 15 lat). Skarżący nie udowodnił w sposób niebudzący wątpliwości, by w dniu wejścia w życie dekretu przedmiotowa nieruchomość liczyła 56 ha lasów. Przedstawiona przez stronę matrykuła (do celów podatkowych) wręcz wskazuje, że "zadrzewionych" było nieco ponad 33 ha. Wbrew twierdzeniom skarżącego, parcela nr [...] o powierzchni 22,8490 ha nie została określona jako teren "zadrzewiony" i trudno przypisać jej taki charakter tylko z uwagi na ujęcie tabelaryczne tuż pod parcelą nr [...] o takim charakterze użytku. Zdaniem Ministra, byłoby to zbyt daleko idące, tym bardziej, że każda z tych parcel ma inne położenie.
Ponadto organ odwoławczy wskazał, że w aktach sprawy znajduje się ewidencja nieruchomości ziemskich podlegających reformie rolnej, pow. T., 1945, zgodnie z którą obszar nieruchomości G., wł. B. W., obejmował 154 ha, w tym grunty orne - 80,2 ha, łąki - 2 ha, pastwiska 6,8 ha, pod zabudowaniami - 6,7 ha, lasy - 56 ha. Zdaniem Ministra, dane zawarte w tym dokumencie nie są zbieżne z ustaleniami dokonanymi na podstawie w/w matrykuły i dwóch protokołów oraz analizie map terenu. Podkreślenia wymaga przede wszystkim niezgodna ze wskazaniem księgi gruntowej wielkość ogólna majątku, jak i ogólnikowość w przedstawianiu obszaru poszczególnych użytków. Ewidencja, oprócz tytularnego wskazania roku 1945 pomija istotną informację o dacie będącej odniesieniem do danych w niej zawartych ("Stan na dzień 194... r."). W ocenie organu, podstawa tworzenia tego typu zestawień nie jest jednorodna. Zazwyczaj ewidencje powtarzały dane zawarte w księgach do celów podatkowych, jako dokumentach bardziej precyzyjnych. W tej sytuacji dowodem o większej wiarygodności są matrykuła, zawierająca nr parcel, ich wielkości, oznaczenie położenia i klasę oraz protokoły z dnia 4 czerwca 1948r. i z dnia 12 września 1955r., którymi oddano Nadleśnictwu w zarząd konkretnie opisane nieruchomości ze wskazaniem rodzaju, klasy i powierzchni użytku.
Mając powyższe na uwadze Minister wskazał, że nieruchomość ziemska w G. miała charakter rolniczy, a jej rozmiar łączny przekraczał 100 ha powierzchni ogólnej. W skład znacjonalizowanego majątku wchodziły tereny zadrzewione, niestanowiące jednego zwartego kompleksu leśnego, toteż brak jest podstaw do odliczenia łącznego obszaru takich enklaw od powierzchni majątku. Wszystkie nieruchomości wchodzące w skład majątku o powierzchni 152,9898 ha przeszły na własność Skarbu Państwa z mocy samego prawa zgodnie z art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu.
Nie zgadzając się z powyższą decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi W. B. zaskarżył ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i oddalił ją na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 – dalej: P.p.s.a.). Sąd I instancji wskazał, że w sprawie kluczowe znaczenie ma ustalenie czy przejęty w ramach reformy rolnej majątek ziemski spełniał kryteria obszarowe określone w ww. przepisie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu. Przedmiotowa nieruchomość położona była w województwie pomorskim, dlatego musiała spełniać normę obszarową 100 ha powierzchni ogólnej niezależnie od wielkości użytków rolnych. Z akt wynika, że nieruchomości ziemska G. (aktualnie G.) stanowiła własność W. i A. B. i liczyła 152,9898 ha. Taka powierzchnia nieruchomości wynika z księgi gruntowej G. tom II karta 48, taka sama powierzchnia wymieniona została matrykule z 1938 r. Przedstawiona przez stronę matrykuła wskazuje, że "zadrzewionych" było nieco ponad 33 ha ( działka nr [...] o pow. 0,35 ha, nr [...] o pow. 10,8510 ha i nr [...] o pow. 22,17 ha- razem 33,3310 ha). Sąd I Instancji uznał, że wbrew twierdzeniom skarżącego, parcela nr [...] o powierzchni 22,8490 ha nie została określona w tej matrykule jako teren "zadrzewiony" i trudno przypisać jej taki charakter tylko z uwagi na ujęcie tabelaryczne tuż pod parcelą nr [...] o takim charakterze użytku. Taka powierzchnia lasów koreluje z powierzchnią lasów przekazanych Nadleśnictwu S. (czyli 32,75 ha w trzech blokach, objęte protokolarnie przez Nadleśnictwo w 1948 r., oraz 4 ha młodnika sosnowego, opisanego później w protokole z 1955 r. jako sosna około 15 lat). Ustalenie powierzchni lasów jest zagadnieniem o tyle istotnym, że grunty leśne, co do zasady, nie mogły być przejęte w trybie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Przejęcie na własność Państwa lasów i gruntów leśnych regulował bowiem odrębny od dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej akt prawny, tj. dekret PKWN z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa (Dz. U. z 1944 r. Nr 15, poz. 82 z późn. zm.), mający charakter aktu nacjonalizacyjnego, w którym przewidziane przejęcie lasów i gruntów leśnych na rzecz Skarbu Państwa następowało z mocy samego prawa. W zaistniałej sytuacji powierzchnia lasów nie mogła zaliczać się do powierzchni ogólnej przejętego na własność Państwa majątku. W ocenie Sądu I instancji, z wyżej przedstawionych dokumentów wynika, że powierzchnia gruntów przedmiotowej nieruchomości ziemskiej zajmowanych przez lasy wynosiła najwyżej około 37 ha, a nie jak twierdzi skarżący 56 ha. Za niewiarygodny w zakresie powierzchni i rodzajów przejmowanych gruntów WSA uznał dowód w postaci "Ewidencja nieruchomości ziemskich podlegających reformie rolnej, pow. T., 1945.", gdzie powierzchnię lasów przejmowanego majątku "G., wł. B. W." określono na 56 ha. WSA zgodził się z całościową oceną dowodów przedstawioną przez organ II instancji. Uznał, że skarżący stawianej tezy o powierzchni lasów w majętności wynoszącej 56 ha nie potrafił udowodnić w trakcie postępowania administracyjnego. Jego twierdzenia oparte są jedynie na odmiennej od organu ocenie zebranego w sprawie materiału dowodowego. WSA podkreślił, że zgodnie z § 6 rozporządzenia przedstawienie dowodów na okoliczność obszaru użytków, których kwalifikacja mogłaby uzasadniać wyłączenie spod działania art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu, spoczywa głównie na stronie postępowania prowadzonego w trybie § 5 rozporządzenia.
Sąd I instancji za nieskuteczny uznał zarzut naruszenia art. 10 § 1 K.p.a., polegający na uniemożliwieniu skarżącemu wypowiedzenia się co do treści map powołanych w piśmie Ministra z 25 sierpnia 2017 r. Z akt sprawy wynika, że pismo to zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego 29 sierpnia 2017 r., a decyzja w II instancji została wydana 1 września 2017 r. Ogólnodostępne mapy dołączone do akt na etapie postępowania odwoławczego nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż to nie treść tych map zadecydowała o wydaniu przez organy obu instancji decyzji o podpadaniu spornego majątku pod przepisy dekretu o reformie rolnej, lecz dowody w postaci dokumentów omówionych wyżej. Krótki termin na wypowiedzenie się przez skarżącego co do zebranego materiału nie miał zatem wpływu na wynik sprawy.
W konkluzji Sąd I instancji, podzielił stanowisko organów obydwu instancji, że przedmiotowa nieruchomość podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o reformie rolnej.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł W. B. wnosząc o jego uchylenie, rozpoznanie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji, ewentualnie – o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a w każdym przypadku o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie:
1. art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez nieuchylenie zaskarżonej decyzji pomimo tego, że w toku postępowania administracyjnego organ:
- błędnie ustalił, że z przedstawionego przez skarżącego tłumaczenia przysięgłego Matrykuły do celów podatkowych wynika, iż matrykuła posługuje się określeniem "zadrzewienie" wyłącznie w odniesieniu do 3 parceli o nr: [...] podczas gdy całościowa analiza Matrykuły, w tym w szczególności sposób jej systematyki, a także wartości odnoszące się do przychodu z poszczególnych parceli, w sposób jednoznaczny potwierdzają, że parcela [...] również była zadrzewiona,
- dowolnie ustalił, że w nieruchomości będącej przedmiotem postępowania o obszarze ogólnym 152,9898 ha, na dzień 13 września 1944 r. las nie mógł liczyć ponad 56 ha, lecz najwyżej 37 ha, podczas gdy obszar 56 ha znajduje potwierdzenie w Matrykule dla celów podatkowych oraz aktach Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego Pomorskiego w B. (Ewidencji nieruchomości ziemskich podlegających reformie rolnej, pow. T., 1945),
- dowolnie ustalił, że analiza materiałów kartograficznych pochodzących z lat 30- tych XX wieku, jak i września 1944 r. wskazuje na niewielką ilość lasów w stosunku do całości majątku W. i A. B., podczas gdy sposób zaprezentowania tych materiałów w ogóle nie pozwala na ocenę, jaka ich część odnosi się do nieruchomości będącej przedmiotem postępowania,
co miało wpływ na wynik sprawy, skutkowało bowiem nieprawidłowym przyjęciem, że nieruchomość będąca przedmiotem niniejszego postępowania przeszła z mocy samego prawa na rzecz Skarbu Państwa zgodnie z art. 2 ust. 1 lit e dekretu;
2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 10 K.p.a. poprzez nieuchylenie zaskarżonej decyzji pomimo tego, że w toku postępowania administracyjnego organ uniemożliwił skarżącemu przed wydaniem decyzji wypowiedzenie się co do map powołanych w piśmie z 25 sierpnia 2017 r., co miało wpływ na wynik sprawy doprowadziło bowiem do przyjęcia, że nieruchomości będące przedmiotem niniejszego postępowania przeszły z mocy samego prawa na własność Skarbu Państwa zgodnie z art. 2 ust. 1 lit e dekretu;
3. art. 141 § 4 oraz art.3 § 1 P.p.s.a. poprzez brak wskazania okoliczności, w oparciu, o które Sąd odmówił wiarygodności dokumentowi w postaci "Ewidencji nieruchomości ziemskich podlegających reformie rolnej, pow. T., 1945", co w konsekwencji doprowadziło do braku przeprowadzenia rzeczywistej kontroli legalności zaskarżonej decyzji i uniemożliwia instancyjną kontrolę zaskarżonego orzeczenia,
4. § 6 rozporządzenia poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że w świetle wskazanego przepisu przedstawienie dowodów na okoliczność obszaru użytków, których kwalifikacja mogłaby uzasadniać wyłączenie spod działania art. 2 ust. 1 lit e dekretu spoczywa głównie na stronie postępowania prowadzonego w trybie § 5 rozporządzenia, a jednocześnie wskazana regulacja może mieć wpływ na ocenę zasadności zarzutów dotyczących naruszenia art. 77 i art. 80 K.p.a. oraz art. 2 ust. 1 lit e dekretu;
5. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu, poprzez przyjęcie, że sporna nieruchomość o łącznej pow. 152,9898 ha podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Jak stanowi art. 183 § 1 P.p.s.a. (tj. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Dokonując tej kontroli, Sąd II instancji nie jest uprawniony do badania ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia, wykraczającej poza ramy wyznaczone zarzutami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że zakres rozpoznania sprawy wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. W świetle art. 174 powołanej ustawy, skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (ust. 1), a ponadto przez naruszenie przepisów postępowania, jeśli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (ust. 2).
Nie dopatrzywszy się w niniejszej sprawie okoliczności uzasadniających nieważność postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Podniesiono w niej zarówno zarzuty naruszenia prawa procesowego jak i materialnego. Zarzuty naruszenia prawa procesowego sprowadzały się do kwestionowania zaakceptowanych przez kontrolowany Sąd ustaleń stanu faktycznego odnoszących się do rzeczywistej powierzchni lasów w przejętym na cele reformy rolnej majątku G..
Zgodzić należy się z autorem kasacji, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c. P.p.s.a. w związku z art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Obowiązkiem organów administracji orzekających na podstawie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51 ze zm.), jest zbadanie czy dana nieruchomość ziemska podpada pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. Oznacza to, że muszą one ustalić, że wszystkie nieruchomości wchodzące w skład konkretnej nieruchomości ziemskiej miały charakter o jakim mowa w tym przepisie. Organy swe ustalenia w tym względzie opierają w szczególności na dokumentach złożonych przez wnioskodawcę zgodnie § 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 1 marca 1945 r. W niniejszej sprawie dokumenty wymagane tym przepisem zostały złożone przez W. B. Ich ocena należała jednak do organu, który zobowiązany był uwzględnić różnice i rozbieżności w przedłożonych przez stronę dowodach, w tym pochodzących z różnych okresów, a także wybór części z nich jako bardziej miarodajnych. Zgodzić należy się z autorem kasacji, że wspomniany przepis rozporządzenia wykonawczego nie stoi na przeszkodzie, by organ podejmował z urzędu wszelkie niezbędne działania, konieczne dla oceny wiarygodności przedłożonych przez stronę dowodów.
Obowiązek ten wyprowadzić należy z zasady prawdy obiektywnej, o której mowa w art. 7 K.p.a. W świetle tego przepisu organ zobowiązany jest prowadzić postępowanie mające na celu ustalenie okoliczności istotnych dla sprawy. Zasada dochodzenia prawdy obiektywnej czyni niedopuszczalnym przyjęcie całkowicie biernej postawy organu.
W świetle do tej pory zgromadzonego materiału, za dowolne zatem uznać należało przyjęcie, że w majątku G. powierzchnia lasu mogła liczyć co najwyżej 37 hektarów.
Nie przekonały Naczelnego Sądu Administracyjnego argumenty, że porównanie zgromadzonych w sprawie dowodów pozwoliło przyjąć, że ustalenia poczynione na podstawie Ewidencji nieruchomości ziemskich oraz tłumaczenie przysięgłego Matrykuły do celów podatkowych w zakresie wielkości powierzchni lasów są wzajemnie sprzeczne. Pierwszy z dokumentów powstał w roku 1945 na potrzeby przeprowadzanej reformy rolnej. W świetle dotychczasowego stanu sprawy rację przyznać należało skarżącemu kasacyjnie, że informacje w nim zawarte z uwagi na datę jego powstania zdają się być najbardziej adekwatne do ustalenie faktycznej powierzchni oraz rodzaju użytków przejętej na cele reformy rolnej nieruchomości, także mając na względzie fakt, że dokument ten został sporządzony przez władze wprowadzające w życie przepisy dekretu o reformie rolnej. W ramach kontrolowanego postępowania nie wykazano, by istniały jakiekolwiek przesłanki pozwalające przyjąć, że władze te samoistnie wprowadzały w błąd co do charakteru użytków i wielkości przejmowanych powierzchni majątku G.. Wielkość powierzchni lasów w tym dokumencie zapisano na 56 hektarów.
Naczelny Sąd Administracyjny wbrew stanowisku Sądu I instancji stwierdza, że w istotnym dla sprawy zakresie z dokumentem Ewidencji korelują zapisy tłumaczenia przysięgłego Matrykuły do celów podatkowych. Do takich wniosków prowadzi analiza tłumaczenia, w wyniku której możliwa stała się konkluzja, że w dokumencie Matrykuły, przy jego sporządzeniu w sposób konsekwentny wpisywano oznaczenia działek w kolejno następujących po sobie wierszach.
Ocena treści poszczególnych zapisów Matrykuły pozwalała także przyjąć, że w przypadku gdy rodzaj użytku był tożsamy dla co najmniej dwóch następujących po sobie działek, to jego oznaczenie wpisywano wyłącznie w wierszu odnoszącym się do pierwszej z działek.
Słusznie wskazano również w uzasadnieniu kasacji, że prawidłowość ta wynikała chociażby z porównania parcel [...] i [...], gdzie zapis odnoszący się do rodzaju użytku znajdował się przy działce nr [...] (pastwisko) umieszczonej w tabeli nad parcelą [...], żadnego oznaczenia w tym zakresie nie zamieszczono zaś przy parceli [...].
Tak samo w przypadku parcel nr [...] ( rola ), gdzie informacja o rodzaju użytków znalazła się wyłącznie przy działce [...], a przy pozostałych działkach zapis o użytku został pominięty.
W takiej sytuacji wątpliwości budzić nie może dopuszczalność identycznego potraktowania braku zapisu rodzaju użytku w przypadku działki nr [...] skoro widniejąca powyżej działka o nr [...] oznaczona została jako zadrzewiona.
Powtórzyć więc należy, że w tym stanie rzeczy nie można było zgodzić się z zaakceptowanym przez Sąd I instancji stwierdzeniem organu odwoławczego, że zapisy zawarte w dokumencie Matrykuły pozostają w sprzeczności z zapisami dokumentu Ewidencji. Przedstawione w kasacji argumenty ocenić należało jako logiczne, niebudzące wątpliwości w świetle zasad doświadczenia życiowego.
W takiej sytuacji przeciwstawienie powyższym dokumentom wyłącznie zapisów protokołów objęcia protokolarnego z roku 1948 i 1955( złożone przez Nadleśnictwo T.) nie można było uznać za wystarczające dla podważenia faktów wynikających z korelujących ze sobą zapisów Ewidencji i tłumaczenia Matrykuły w zakresie powierzchni lasu, jaki występował w majątku G.. W istocie bowiem zsumowanie powierzchni działek nr [...], wg niezakwestionowanych ustaleń Sądu I instancji, przyjętych na podstawie dokumentu tłumaczenia Matrykuły daje wynik zbieżny z powierzchnią lasów, opisaną w dokumencie Ewidencji. Rację ma skarżący kasacyjnie, że nie mogły być podstawą ustaleń załączone do akt mapy, na których nie odznaczono w sposób wyraźny granic dawnego majątku G. z podziałem na poszczególne użytki i działki. W takim przypadku bowiem nie jest możliwe odtworzenie rodzaju użytków w odniesieniu do konkretnie oznaczonego obszaru - działki
Ustalenia odnoszące się do lasów i gruntów leśnych uznać należało w niniejszej sprawie za istotne skoro, jak słusznie zauważono w kontrolowanym uzasadnieniu, grunty leśne co do zasady nie mogły być przejęte w trybie dekretu o reformie rolnej. Przejęcie na własność państwa lasów i gruntów leśnych regulował bowiem odrębny od dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej akt prawny w postaci dekretu PKWN z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa (Dz. U. z 1944 r. Nr 15, poz. 82 z późn. zm.). W myśl jego art.1 ust. 1 lasy i grunty leśne o obszarze ponad 25 ha, stanowiące własność lub współwłasność osób fizycznych i prawnych przechodzą na własność Skarbu Państwa. Przepis art. 1 ust. 1 dekretu z dnia 12 grudnia 1944 r. na mocy postanowienia zawartego w ust. 3 lit. b) wymienionego artykułu - nie odnosił się jednak do lasów i gruntów leśnych podzielonych prawnie lub faktycznie przed dniem 1 września 1939 r. na parcele nie większe niż 25 ha, a stanowiących własność osób fizycznych, których grunty nie zostały objęte przepisami art. 2 lit. e) dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (zob. wyroki NSA z: 17 listopada 2008 r., sygn. akt I OSK 1563/07, ONSAiWSA 2010/3/53; 11 marca 2009 r., sygn. akt I OSK 1384/07, CBOSA; 3 października 2018 r., sygn. akt I OSK 2938/16, CBOSA; 26 lutego 2019 r., sygn. akt I OSK 463/17, CBOSA; 6 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 3280/19, CBOSA).
W uzasadnieniu powołanych powyżej orzeczeń odwoływano się do uchwały Trybunału Konstytucyjnego z 19 września 1990 r. (sygn. akt W 3/89, OTK 1990/1/26) oraz wyroku Sądu Najwyższego z 22 kwietnia 2005 r., sygn. akt II CK 653/04 (OSNC 2006, Nr 3, poz. 56), w którym Sąd Najwyższy stwierdził, że "z przepisów dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej nie wynika, aby na cele reformy rolnej były przeznaczone nieruchomości niemające charakteru "ziemskiego", a więc działki budowlane niepozostające w funkcjonalnym związku z gospodarstwem rolnym, a także nieruchomości leśne. Ponadto podkreślił, że "za przyjęciem takiego rozumienia określenia "nieruchomość ziemska" przemawia nie tylko treść, ale nawet sam fakt wydania dekretu z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa.
Także w uchwale 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2011 r., sygn. akt I OPS 3/10 (ONSAiWSA 2011/2/23) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "zgodnie z pierwotnym brzmieniem art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 4, poz. 17) "Na cele reformy rolnej przeznaczone będą nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym (...)". Przepis ten został zmieniony przez art. 1 ust. 5 dekretu z dnia 17 stycznia 1945 r. w sprawie zmiany dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 3, poz. 9). Zmiana polegała na wykreśleniu ze zdania pierwszego art. 2 ust. 1 wyrazów "o charakterze rolniczym". Jednocześnie uznał, że "należy uwzględnić, że dekret o przeprowadzeniu reformy rolnej wszedł w życie z dniem 13 września 1944 r. (z dniem ogłoszenia). Z tym dniem nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym, wymienione w art. 2 ust. 1 dekretu, przeszły na własność Skarbu Państwa z przeznaczeniem na cele wskazane w art. 1 ust. 2 dekretu. Dekret zatem nie dotyczył nieruchomości, które nie były nieruchomościami o charakterze rolniczym. Tego stanu rzeczy nie mógł zmienić dekret z dnia 17 stycznia 1945 r. w sprawie zmiany dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 3, poz. 9), który wszedł w życie dnia 19 stycznia 1945 r. (z dniem ogłoszenia). W szczególności tego stanu rzeczy nie mogło zmienić skreślenie w art. 2 ust. 1 zdanie pierwsze dekretu z dnia 6 września 1944 r. wyrazów "o charakterze rolniczym" (art. 1 ust. 5 dekretu nowelizującego). Skoro bowiem określone nieruchomości przeszły już na własność Skarbu Państwa z dniem 13 września 1944 r. (z dniem ogłoszenia dekretu z dnia 6 września 1944 r.), to późniejsza zmiana tego dekretu nie mogła spowodować ponownego przejścia tych samych nieruchomości na własność Skarbu Państwa. Nie można również przyjąć, że z dniem 13 września 1944 r. przeszły na własność Skarbu Państwa nieruchomości o charakterze rolniczym, a z dniem 19 stycznia 1945 r. przeszły na własność Skarbu Państwa nieruchomości ziemskie, które nie były nieruchomościami o charakterze rolniczym. Oznaczałoby to bowiem, że na podstawie dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej najpierw przejęto na własność Skarbu Państwa nieruchomości o charakterze rolniczym (z dniem 13 września 1944 r.), a następnie na podstawie tego samego dekretu przejęto na własność Skarbu Państwa (z dniem 19 stycznia 1945 r.) jeszcze inne nieruchomości ziemskie. Takie rozumowanie jest niedopuszczalne, gdyż prowadzi do wniosku, że dekret o przeprowadzeniu reformy rolnej przewidywał przeprowadzenie "dwóch reform rolnych" w zakresie pozyskania nieruchomości na cele reformy rolnej: jednej, która dotyczyła nieruchomości ziemskich o charakterze rolniczym, oraz drugiej, która dotyczyła innych nieruchomości o charakterze nierolniczym. Należy zatem dojść do wniosku, że zmiana dokonana dekretem z dnia 17 stycznia 1945 r., polegająca na skreśleniu wyrazów "o charakterze rolniczym" w art. 2 ust. 1 zdanie pierwsze dekretu z dnia 6 września 1944 r., nie zmieniała istoty postanowień tego dekretu co do tego, jakie nieruchomości przeszły na własność Skarbu Państwa z dniem 13 września 1944 r.".
W świetle powyższych rozważań prowadzone postępowanie w niniejszej sprawie winno doprowadzić do jednoznacznego ustalenia czy majątek ziemski G. spełniał przesłanki wymagane przepisem art. 2 ust. 1 lit. e dekretu.
Zasadny okazał się w takiej sytuacji zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w związku z art. 2 ust.1 lit. e dekretu o reformie rolnej skoro wadliwie w dotychczasowym stanie rzeczy przyjęto, że nieruchomość ziemska w G.ie podpadała pod działanie tego przepisu.
Za niezasadny uznać należało zarzut naruszenia art. 10 K.p.a. skoro autor kasacji nie wykazał naruszenia tego przepisu w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na co słusznie zwrócono uwagę w kontrolowanym uzasadnieniu.
Zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. nie mógł skutecznie podważyć kwestionowanego wyroku skoro uzasadnienie sporządzone zostało w sposób umożliwiający instancyjną kontrolę rozstrzygnięcia.
Mając na względzie powyższe na zasadzie art. 188 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 P.p.s.a orzeczono jak w punkcie 1 sentencji, uznając że sprawa jest dostatecznie wyjaśniona do rozstrzygnięcia.
W ponownie prowadzonym postępowaniu organy zobowiązane będą ocenić zgromadzone w sprawie dowody pod kątem rzeczywistej powierzchni poszczególnych użytków, w szczególności zaś lasów i terenów przeznaczonych do zalesienia, jednak z uwzględnieniem rozważań zawartych w niniejszym uzasadnieniu. Rozważenia będzie wymagało przez organy, czy i jaka czynność dowodowa jest jeszcze niezbędna dla wyjaśnienia istotnych dla sprawy faktów w kontekście obowiązków ciążących na nich zgodnie z art. 7, 77§1, 80 K.p.a.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 i art. 200 P.p.s.a.
Wyrok wydano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.).