I OSK 1520/25Wznowienie postępowania po wyroku TK bezczynność organu
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny (NSA) rozpoznał skargę o wznowienie postępowania, która została wniesiona po prawomocnym postanowieniu NSA z 29 września 2021 r. (sygn. akt I OSK 1051/21) oddalającym skargę kasacyjną skarżącego J. M. od postanowienia WSA w Warszawie z 4 listopada 2020 r. (sygn. akt I SAB/Wa 223/20). WSA odrzucił pierwotną skargę J. M. na bezczynność Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, opierając się na uchwale NSA II OPS 5/19, która stanowiła, że wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu postępowania przez organ jest przeszkodą do jej merytorycznego rozpoznania. NSA w postanowieniu z 2021 r. podzielił to stanowisko. Skarga o wznowienie postępowania została oparta na wyroku Trybunału Konstytucyjnego (TK) z 26 lutego 2025 r. (sygn. akt SK 100/22), który orzekł o niezgodności art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. z Konstytucją, gdy przepis ten jest rozumiany jako uniemożliwiający merytoryczne rozpoznanie skargi na bezczynność, jeśli została ona wniesiona przed doręczeniem stronie decyzji. NSA uznał, że wyrok TK stanowi podstawę do wznowienia postępowania, a termin na jego wniesienie został zachowany, mimo braku publikacji wyroku TK w Dzienniku Ustaw, ponieważ termin biegnie od dnia dowiedzenia się o podstawie wznowienia. Sąd stwierdził, że brak publikacji nie może negatywnie wpływać na sytuację prawną skarżącego, który uzyskał korzystne dla siebie rozstrzygnięcie TK. W konsekwencji NSA wznowił postępowanie, uchylił własne postanowienie z 2021 r. oraz postanowienie WSA z 2020 r., przekazując sprawę WSA do ponownego rozpoznania, z uwzględnieniem wykładni prawa przedstawionej w wyroku TK.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaWznowienie postępowania na podstawie wyroku TK, nawet nieopublikowanego, oraz dopuszczalność skargi na bezczynność wniesionej przed doręczeniem decyzji.
Dotyczy specyficznej sytuacji wznowienia postępowania na podstawie wyroku TK i interpretacji przepisów p.p.s.a. w kontekście bezczynności organu.
Zagadnienia prawne (3)
Czy brak publikacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego w Dzienniku Ustaw uniemożliwia stronie skorzystanie z prawa do wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego na podstawie tego wyroku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, brak publikacji wyroku TK nie uniemożliwia skorzystania z prawa do wznowienia postępowania, jeśli termin do jego wniesienia jest zachowany od dnia dowiedzenia się o podstawie wznowienia.
Uzasadnienie
Wyrok TK stanowi podstawę do wznowienia postępowania na mocy art. 190 ust. 4 Konstytucji. Brak publikacji nie może negatywnie wpływać na sytuację prawną strony, która zainicjowała kontrolę konstytucyjności. Termin biegnie od dnia dowiedzenia się o podstawie wznowienia, co następuje z chwilą doręczenia odpisu wyroku.
Czy skarga na bezczynność organu administracji publicznej, wniesiona przed doręczeniem stronie decyzji kończącej postępowanie, podlega merytorycznemu rozpoznaniu przez sąd administracyjny?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, skarga na bezczynność podlega merytorycznemu rozpoznaniu, nawet jeśli została wniesiona przed doręczeniem decyzji, jeśli organ nie dochował terminów procesowych.
Uzasadnienie
Wyrok TK SK 100/22 stwierdził niezgodność z Konstytucją przepisu p.p.s.a. interpretowanego jako uniemożliwiający merytoryczne rozpoznanie skargi na bezczynność po zakończeniu postępowania, gdy skarga została wniesiona przed doręczeniem rozstrzygnięcia. Wydanie decyzji (podpisanie) nie jest równoznaczne z wejściem do obrotu prawnego; dopiero doręczenie wywołuje skutek prawny. Brak doręczenia oznacza, że postępowanie nie zakończyło się w sposób wiążący dla strony, a skarga na bezczynność może być merytorycznie oceniona.
Od kiedy biegnie trzymiesięczny termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Termin biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, co w przypadku wyroku TK oznacza dzień doręczenia odpisu wyroku z uzasadnieniem.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 272 § 2 p.p.s.a. termin biegnie od dnia wejścia w życie orzeczenia TK, co zasadniczo następuje z dniem ogłoszenia. Jednakże, w sytuacji braku publikacji, stosuje się art. 277 p.p.s.a., zgodnie z którym termin liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia. W tym przypadku był to dzień doręczenia wyroku TK pełnomocnikowi skarżącego.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (17)
Główne
p.p.s.a. art. 149 § § 1 pkt 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Interpretacja uznająca, że skarga na bezczynność po zakończeniu postępowania przez organ jest niedopuszczalna, została uznana za niezgodną z Konstytucją, jeśli skarga została wniesiona przed doręczeniem decyzji.
p.p.s.a. art. 272 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do żądania wznowienia postępowania w przypadku orzeczenia TK o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją.
p.p.s.a. art. 272 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania wynosi trzy miesiące od dnia wejścia w życie orzeczenia TK lub od dnia dowiedzenia się o podstawie wznowienia.
p.p.s.a. art. 277
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Trzymiesięczny termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia.
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sądu.
Konstytucja RP art. 77 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do ochrony praw nabytych.
Konstytucja RP art. 77 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do dobrej administracji.
Konstytucja RP art. 190 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Orzeczenia TK podlegają niezwłocznemu ogłoszeniu.
Konstytucja RP art. 190 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Trybunał może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego.
Konstytucja RP art. 190 § ust. 4
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Orzeczenie TK o niezgodności z Konstytucją stanowi podstawę do wznowienia postępowania.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 281
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga o dopuszczalności wznowienia.
p.p.s.a. art. 282 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozpoznaje sprawę na nowo w granicach podstawy wznowienia.
k.p.a. art. 35
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Terminy procesowe w postępowaniu administracyjnym.
k.p.a. art. 107
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi formalne decyzji administracyjnej.
k.p.a. art. 109
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Skutki prawne doręczenia lub ogłoszenia aktu administracyjnego.
k.p.a. art. 110
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Związanie organu wydaną decyzją.
k.c. art. 417 § § 3
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
Odpowiedzialność odszkodowawcza Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego SK 100/22 jako podstawa wznowienia postępowania. • Niezgodność z Konstytucją przepisu p.p.s.a. w interpretacji przyjętej przez sądy, która uniemożliwiała merytoryczne rozpoznanie skargi na bezczynność wniesionej przed doręczeniem decyzji. • Zachowanie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania mimo braku publikacji wyroku TK.
Godne uwagi sformułowania
brak ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego – niezależnie od przyczyn takiego stanu rzeczy - miałby uniemożliwić podmiotowi, który uzyskał pozytywne dla siebie rozstrzygnięcie Trybunału, realizację przysługującego mu prawa do restytucji • Z samej natury skargi konstytucyjnej wynika bowiem, że jej uwzględnienie zawsze musi odnieść skutek w indywidualnej sprawie leżącej u podstaw wszczęcia postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym. • Wydanie aktu administracyjnego (czyli sporządzenie i jego podpisanie, zgodnie z zasadami określonymi w art. 107 k.p.a.) nie jest równoznaczne w skutkach z wejściem do obrotu prawnego tego aktu. Dopiero bowiem doręczenie aktu administracyjnego stronie na zasadzie art. 109 § 1 k.p.a., ewentualnie – jego ogłoszenie na zasadzie art. 109 § 2 k.p.a., oznacza, że wywołuje on skutek prawny i dopiero od tego momentu wiąże też organ, który go wydał (art. 110 § 1 k.p.a.)
Skład orzekający
Marek Stojanowski
przewodniczący
Jerzy Siegień
członek
Marian Wolanin
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wznowienie postępowania na podstawie wyroku TK, nawet nieopublikowanego, oraz dopuszczalność skargi na bezczynność wniesionej przed doręczeniem decyzji."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wznowienia postępowania na podstawie wyroku TK i interpretacji przepisów p.p.s.a. w kontekście bezczynności organu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa pokazuje, jak wyrok Trybunału Konstytucyjnego może odwrócić bieg prawomocnie zakończonej sprawy sądowej, podkreślając znaczenie prawa do sądu i dobrej administracji.
“Wyrok TK odwrócił bieg sprawy: Prawomocne postanowienie NSA uchylone po latach!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.