I OSK 1517/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny (NSA) rozpoznał skargę kasacyjną Ministra Rozwoju i Technologii od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Warszawie. WSA uchylił decyzję Ministra, która umorzyła postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 1974 r. dotyczącej odszkodowania za nieruchomość. WSA uznał, że nowelizacja Kodeksu postępowania administracyjnego (KPA) z 2021 r., wprowadzająca 30-letni termin na stwierdzenie nieważności decyzji, jest niezgodna z Konstytucją RP, naruszając prawa nabyte i pewność prawa. Minister w skardze kasacyjnej zarzucił WSA naruszenie prawa materialnego i procesowego, w tym błędne zastosowanie art. 158 § 3 KPA oraz niewłaściwe zastosowanie art. 178 ust. 1 Konstytucji RP poprzez uznanie, że sąd administracyjny może badać konstytucyjność przepisów ustawowych. NSA uznał skargę kasacyjną za zasadną. Sąd podkreślił, że organy nie były związane wcześniejszą oceną prawną WSA, ponieważ stan prawny uległ zmianie na skutek nowelizacji KPA. NSA stwierdził, że nowelizacja KPA, wprowadzająca 30-letni termin na stwierdzenie nieważności decyzji, jest zgodna z Konstytucją RP, powołując się na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego dotyczące bezpieczeństwa prawnego, pewności prawa i stabilizacji stosunków prawnych. Sąd uznał, że możliwość stwierdzenia nieważności decyzji po upływie tak długiego czasu (30 lat) nie jest zasadą konstytucyjną, a ograniczenia czasowe są uzasadnione. NSA uchylił wyrok WSA i oddalił skargę, zasądzając koszty postępowania od skarżących.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie stosowania nowelizacji KPA z 2021 r. i jej zgodności z Konstytucją, ograniczenia czasowe w postępowaniu administracyjnym, kompetencje sądów administracyjnych do kontroli konstytucyjności przepisów.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z nowelizacją KPA i jej intertemporalnymi skutkami. Interpretacja dotycząca kompetencji sądów do kontroli konstytucyjności ma ogólne zastosowanie.
Zagadnienia prawne (4)
Czy nowelizacja Kodeksu postępowania administracyjnego z 2021 r., wprowadzająca 30-letni termin na stwierdzenie nieważności decyzji, jest zgodna z Konstytucją RP?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, nowelizacja KPA jest zgodna z Konstytucją RP. Ograniczenia czasowe w dochodzeniu praw są uzasadnione względami bezpieczeństwa prawnego, pewności prawa i stabilizacji stosunków prawnych.
Uzasadnienie
NSA oparł się na orzecznictwie TK, wskazując, że stabilizacja stosunków prawnych i ochrona praw nabytych uzasadniają wprowadzenie terminów przedawnienia, a sama możliwość stwierdzenia nieważności decyzji po upływie 30 lat nie jest zasadą konstytucyjną.
Czy sąd administracyjny może badać zgodność przepisu ustawowego z Konstytucją RP w ramach tzw. rozproszonej kontroli konstytucyjności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd administracyjny nie posiada kompetencji do oceny konstytucyjności przepisów rangi ustawowej, chyba że niezgodność jest oczywista i wynika z utrwalonego orzecznictwa TK lub wyroku TK.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że WSA przekroczył swoje kompetencje, dokonując oceny konstytucyjności art. 2 ust. 2 nowelizacji KPA. Sąd podkreślił, że kontrola konstytucyjności należy do Trybunału Konstytucyjnego, a sądy mogą odmówić zastosowania przepisu tylko w przypadku oczywistej niekonstytucyjności.
Czy organy administracji i sądy administracyjne są związane oceną prawną wyrażoną w poprzednich wyrokach, jeśli nastąpiła zmiana stanu prawnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ocena prawna traci moc wiążącą w przypadku zmiany prawa.
Uzasadnienie
NSA uznał, że zmiana przepisów KPA na skutek nowelizacji z 2021 r. spowodowała, iż organy nie były związane wcześniejszą oceną prawną WSA dotyczącą stanu prawnego sprzed nowelizacji.
Czy postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, wszczęte przed wejściem w życie nowelizacji KPA, ale niezakończone, podlega nowym przepisom?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, postępowania wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie nowelizacji KPA podlegają przepisom w nowym brzmieniu.
Uzasadnienie
NSA wskazał, że art. 2 ust. 1 ustawy nowelizującej KPA stanowi, iż do postępowań w toku stosuje się nowe przepisy, co oznacza, że postępowanie w tej sprawie, reaktywowane po uchyleniu decyzji, musiało być prowadzone z uwzględnieniem 30-letniego terminu.
Przepisy (9)
Główne
ustawa nowelizująca K.p.a. art. 2 § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego
Przepisy KPA w nowym brzmieniu stosuje się do postępowań w toku. Postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, wszczęte po upływie 30 lat od doręczenia decyzji i niezakończone przed wejściem w życie ustawy, umarza się z mocy prawa.
P.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd oddala skargę, jeśli nie ma podstaw do jej uwzględnienia.
P.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA może uchylić zaskarżony wyrok i wydać nowe orzeczenie.
P.p.s.a. art. 203 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasądzenie kosztów postępowania.
P.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
K.p.a. art. 158 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło trzydzieści lat, nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże organ administracji i sąd.
K.p.a. art. 156 § § 1 i 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji i termin do jej stwierdzenia.
K.p.a. art. 105 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Umorzenie postępowania, gdy stało się ono bezprzedmiotowe.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nowelizacja KPA wprowadzająca 30-letni termin na stwierdzenie nieważności decyzji jest zgodna z Konstytucją RP. • Organy nie były związane poprzednią oceną prawną z uwagi na zmianę stanu prawnego. • Sąd administracyjny nie ma kompetencji do badania konstytucyjności przepisów ustawowych, chyba że niezgodność jest oczywista.
Odrzucone argumenty
Nowelizacja KPA jest niezgodna z Konstytucją RP. • WSA miał prawo badać konstytucyjność przepisów. • Organy były związane poprzednią oceną prawną WSA.
Godne uwagi sformułowania
Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.), a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.). • Prawidłowe jest stanowisko skarżącego kasacyjnie Ministra o braku związania organów – w realiach rozpoznawanej sprawy – oceną prawną wyrażoną w opisanych wyżej wyrokach. • Związanie oceną prawną, o której mowa w art. 153 P.p.s.a. oznacza, że ani organ administracji ani sąd administracyjny nie mogą w tej samej sprawie formułować nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie. • Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy był związany granicami skargi kasacyjnej. • W skardze kasacyjnej zakwestionowano stanowisko Sądu I instancji podważające zgodność regulacji prawnych wprowadzonych ustawą nowelizującą z przepisami Konstytucji. Zarzut ten jest słuszny.
Skład orzekający
Karol Kiczka
przewodniczący
Krzysztof Sobieralski
sprawozdawca
Piotr Niczyporuk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie stosowania nowelizacji KPA z 2021 r. i jej zgodności z Konstytucją, ograniczenia czasowe w postępowaniu administracyjnym, kompetencje sądów administracyjnych do kontroli konstytucyjności przepisów."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z nowelizacją KPA i jej intertemporalnymi skutkami. Interpretacja dotycząca kompetencji sądów do kontroli konstytucyjności ma ogólne zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej zmiany w KPA, która ma wpływ na możliwość kwestionowania starych decyzji administracyjnych. Wyjaśnia też istotne kwestie dotyczące granic kontroli sądowej nad przepisami prawa.
“Czy 30-letni termin na stwierdzenie nieważności decyzji jest zgodny z Konstytucją? NSA wyjaśnia.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.