I OSK 1514/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Prezydenta Miasta K. od wyroku WSA w Gliwicach, który uchylił decyzję odmawiającą zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu. Spór dotyczył opłaty pobranej w 2004 r. na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury, który Trybunał Konstytucyjny uznał za niezgodny z Konstytucją RP i ustawą, odraczając utratę jego mocy obowiązującej do 1 maja 2006 r. Prezydent Miasta zarzucał WSA m.in. naruszenie art. 178 ust. 1 Konstytucji RP poprzez samodzielną ocenę zgodności przepisu z Konstytucją oraz naruszenie art. 7 Konstytucji RP i art. 6 kpa. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że sądy administracyjne są uprawnione do incydentalnej kontroli zgodności przepisów wykonawczych z Konstytucją i ustawami, nawet jeśli utrata mocy obowiązującej przepisu została odroczona. Sąd podkreślił, że stwierdzenie niekonstytucyjności przepisu oznacza, że miał on taki charakter od początku jego obowiązywania. Co więcej, NSA wskazał, że art. 190 ust. 4 Konstytucji RP otwiera drogę do wznowienia postępowania lub wydania 'innego rozstrzygnięcia' w przypadku stwierdzenia niekonstytucyjności przepisu, na podstawie którego wydano prawomocne orzeczenie lub ostateczną decyzję. W tej sprawie 'innym rozstrzygnięciem' jest zwrot nadpłaconej opłaty. Sąd oddalił skargę kasacyjną, zasądzając jednocześnie koszty postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie uprawnienia sądów do incydentalnej kontroli konstytucyjności przepisów wykonawczych oraz prawa do zwrotu opłat pobranych na podstawie niekonstytucyjnych przepisów, nawet jeśli zostały pobrane przed orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego.
Dotyczy specyficznej sytuacji pobrania opłaty za kartę pojazdu na podstawie przepisu rozporządzenia, który został uznany za niekonstytucyjny. Kluczowe jest powołanie się na art. 190 ust. 4 Konstytucji RP.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sąd administracyjny jest władny samodzielnie oceniać zgodność przepisu rozporządzenia z Konstytucją i ustawą, nawet jeśli utrata mocy obowiązującej przepisu została odroczona przez Trybunał Konstytucyjny?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sądy administracyjne są uprawnione do incydentalnej kontroli zgodności przepisów wykonawczych z Konstytucją i ustawami, a także do odmowy zastosowania przepisu, którego niekonstytucyjność została stwierdzona, nawet jeśli odroczono jego utratę mocy obowiązującej.
Uzasadnienie
Sędziowie podlegają tylko Konstytucji i ustawom (art. 178 ust. 1 Konstytucji RP), a przepisy Konstytucji stosuje się bezpośrednio (art. 8 ust. 2 Konstytucji RP). Odroczenie utraty mocy obowiązującej przepisu ma na celu umożliwienie jego zmiany, a nie przyznanie mu szczególnej mocy obowiązującej.
Czy stwierdzenie niekonstytucyjności przepisu rozporządzenia otwiera drogę do żądania zwrotu opłaty pobranej na jego podstawie przed orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, art. 190 ust. 4 Konstytucji RP stanowi podstawę do wznowienia postępowania lub wydania 'innego rozstrzygnięcia', co w tym przypadku oznacza zwrot nadpłaconej opłaty, nawet jeśli została pobrana na podstawie przepisu uznanego później za niekonstytucyjny.
Uzasadnienie
Przyjęcie odmiennego stanowiska pozbawiałoby art. 190 ust. 4 Konstytucji RP znaczenia normatywnego i prowadziłoby do utraty ochrony praw jednostki, która uiściła opłatę na podstawie niekonstytucyjnego przepisu.
Czy Prezydent Miasta był organem właściwym do określenia wysokości opłaty za wydanie karty pojazdu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zgodnie z art. 77 ust. 4 pkt 2 Prawa o ruchu drogowym, upoważnienie do określenia wysokości opłat za kartę pojazdu przysługuje ministrowi właściwemu do spraw transportu.
Uzasadnienie
Przepis ten dotyczy stanowienia prawa, a nie jego stosowania w sprawie indywidualnej. Obowiązek zwrotu nadpłaconej opłaty spoczywa na organie, który ją pobrał.
Przepisy (13)
Główne
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu art. 1 § § 1 ust. 1
Pomocnicze
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 8 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 178 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 190 § ust. 4
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
prd art. 77 § ust. 3
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym
prd art. 77 § ust. 4 pkt 2
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym
ppsa art. 146 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 146 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądem administracyjnym
ppsa art. 232 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 6
Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sądy administracyjne mają prawo do incydentalnej kontroli zgodności przepisów wykonawczych z Konstytucją i ustawami. • Stwierdzenie niekonstytucyjności przepisu otwiera drogę do żądania zwrotu opłaty pobranej na jego podstawie, na podstawie art. 190 ust. 4 Konstytucji RP.
Odrzucone argumenty
WSA nie był władny samodzielnie oceniać zgodności przepisu z Konstytucją. • Organ miał prawo samodzielnie dokonać oceny zgodności aktu podustawowego z Konstytucją i ustawami i odmówić jego zastosowania. • Przepis rozporządzenia był niekonstytucyjny w dacie jego zastosowania przez organ. • Prezydent Miasta był organem właściwym do określenia wysokości opłaty za wydanie karty pojazdu. • Naruszenie art. 72 § 1 i art. 80 § 1 w zw. z art. 2 § 1 pkt 1 op poprzez ich niezastosowanie. • Naruszenie art. 146 § 1 i 2 ppsa poprzez uchylenie czynności Prezydenta Miasta K. i uznanie obowiązku zwrotu opłaty bez podstawy prawnej.
Godne uwagi sformułowania
sędziowie podlegają tylko Konstytucji i ustawom • przepisy Konstytucji stosuje się bezpośrednio • sądy nie są związane aktami rangi podustawowej • sąd jest uprawniony do odmowy zastosowania w konkretnej sprawie przepisu rozporządzenia • nie może budzić wątpliwości, że tym bardziej uprawnienie takie przysługuje sądowi co do przepisu rozporządzenia, którego niekonstytucyjność została przesądzona przez Trybunał Konstytucyjny • odroczenie utraty mocy obowiązującej przepisu ma jedynie na celu umożliwienie odpowiedniemu organowi dokonania stosownej zmiany tego przepisu • stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności powyższego przepisu z Konstytucją i ustawą oznacza, że taki charakter przepis ten miał nie od dnia wyroku Trybunału, ale od samego początku • art. 190 ust. 4 Konstytucji RP ... stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia • w realiach rozpoznawanej sprawy tego rodzaju 'innym rozstrzygnięciem' jest zwrot nadpłaconej opłaty • przyjęcie za skarżącym kasacyjnie założenia ... pozbawiałoby art. 190 ust. 4 Konstytucji RP jakiegokolwiek znaczenia normatywnego • nie można sądowi zarzucić, że zastosował art. 146 § 1 i 2 ppsa uchylając zaskarżony akt i uznając obowiązek Prezydenta Miasta K., gdyż takie rozstrzygnięcie jest właśnie wynikiem zastosowania przez Sąd I instancji powołanej normy prawnej.
Skład orzekający
Marek Stojanowski
przewodniczący
Marian Wolanin
sprawozdawca
Agnieszka Miernik
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie uprawnienia sądów do incydentalnej kontroli konstytucyjności przepisów wykonawczych oraz prawa do zwrotu opłat pobranych na podstawie niekonstytucyjnych przepisów, nawet jeśli zostały pobrane przed orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji pobrania opłaty za kartę pojazdu na podstawie przepisu rozporządzenia, który został uznany za niekonstytucyjny. Kluczowe jest powołanie się na art. 190 ust. 4 Konstytucji RP.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak prawo jednostki do ochrony może być realizowane nawet po latach, gdy okazuje się, że podstawą działania organu był niekonstytucyjny przepis. Podkreśla rolę sądów w kontroli legalności i konstytucyjności działań administracji.
“Czy można odzyskać pieniądze zapłacone na podstawie niekonstytucyjnego przepisu? NSA odpowiada: TAK!”
Dane finansowe
WPS: 425 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.