I OSK 1513/09

Naczelny Sąd Administracyjny2010-09-16
NSAAdministracyjneWysokansa
komunalizacja mieniawznowienie postępowaniastrona postępowaniainteres prawnyterminy procesoweprawo administracyjnenieruchomościwłasność państwowa

NSA oddalił skargę kasacyjną przedsiębiorstwa w sprawie odmowy wznowienia postępowania komunalizacyjnego, uznając, że spółka nie była stroną postępowania i nie mogła skutecznie żądać jego wznowienia.

Spółka [...] złożyła skargę kasacyjną od wyroku WSA oddalającego jej skargę na decyzję o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego dotyczącego komunalizacji mienia. Spółka twierdziła, że naruszono jej interes prawny, ponieważ część nieruchomości objętej komunalizacją stanowiła przedmiot jej użytkowania wieczystego. NSA oddalił skargę kasacyjną, podkreślając, że spółka nie była stroną postępowania komunalizacyjnego, co potwierdziły wcześniejsze orzeczenia, a tym samym nie mogła skutecznie żądać jego wznowienia.

Spółka [...] złożyła skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił jej skargę na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej odmawiającą wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie komunalizacji mienia. Spółka kwestionowała decyzję Wojewody Świętokrzyskiego z 2005 r., która stwierdziła nabycie z mocy prawa przez Gminę K. własności mienia państwowego należącego do Przedsiębiorstwa [...]. Spółka argumentowała, że naruszono jej interes prawny, ponieważ część nieruchomości objętej komunalizacją stanowiła przedmiot jej użytkowania wieczystego. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko sądów niższych instancji i organów administracji. Sąd wskazał, że spółka nie była stroną postępowania komunalizacyjnego, co zostało przesądzone w poprzednich orzeczeniach NSA i WSA. W związku z tym, spółka nie mogła skutecznie żądać wznowienia postępowania, nawet jeśli wnioski były składane w terminie. Sąd podkreślił również, że kwestie prawne przesądzone w prawomocnych orzeczeniach wiążą inne sądy i organy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, podmiot, który nie był stroną postępowania, nie może skutecznie żądać jego wznowienia, nawet jeśli uważa, że naruszono jego interes prawny.

Uzasadnienie

NSA oparł się na wcześniejszych orzeczeniach, które przesądziły, że spółka nie była stroną postępowania komunalizacyjnego. Podkreślono, że status strony jest kluczowy do żądania wznowienia postępowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (17)

Główne

p.p.s.a. art. 184

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 145 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

lit. b) - uchylenie decyzji w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego

Kpa art. 145 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

pkt 4 - gdy strona dowiedziała się o decyzji lub innych okolicznościach mających wpływ na wydanie decyzji, a nie brała udziału w postępowaniu

Kpa art. 148 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

miesięczny termin do złożenia podania o wznowienie postępowania, liczony od dnia, w którym strona dowiedziała się o wydaniu decyzji

Kpa art. 9

Kodeks postępowania administracyjnego

obowiązek organu udzielania informacji stronom o okolicznościach faktycznych i prawnych

p.p.s.a. art. 174

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 170

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Kpa art. 149 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Kpa art. 149 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Kpa art. 145 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Kpa art. 148 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Kpa art. 148 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Kpa art. 149 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych art. 5 § 1

p.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Spółka nie była stroną postępowania komunalizacyjnego, co zostało przesądzone w poprzednich orzeczeniach. Prawomocne orzeczenia sądowe wiążą sąd drugiej instancji. Wniosek o wznowienie postępowania został złożony po terminie.

Odrzucone argumenty

Spółka twierdziła, że naruszono jej interes prawny i powinna być uznana za stronę. Spółka argumentowała, że pisma z czerwca 2005 r. mogły być uznane za wniosek o wznowienie postępowania lub organ powinien był ją pouczyć. Spółka zarzucała sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania poprzez niezastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 Kpa.

Godne uwagi sformułowania

O tym, że "[...]" nie posiadała w postępowaniu komunalizacyjnym statusu strony przesądził Naczelny Sąd Administracyjny w wydanym w sprawie w dniu 14 czerwca 1995 r. wyroku sygn. akt I SA 44/95. Po uprawomocnieniu się tego orzeczenia zawarte w nim stanowisko będzie wiążące nie tylko wobec organów wymienionych w art. 153, ale także wskazanych w art. 170 p.p.s.a. W związku z tym, iż w niniejszej sprawie oczywistym było, że "[...]", jako podmiot nie będący stroną w postępowaniu dotyczącym komunalizacji mienia, nie spełnia ustawowej przesłanki do wznowienia postępowania (art. 145 § pkt 4 Kpa), ewentualne uchybienia organów administracji w kwestii oceny pism strony mogących stanowić złożony w terminie wniosek o wznowienie postępowania nie mają wpływu na wynik sprawy.

Skład orzekający

Joanna Runge - Lissowska

przewodniczący

Irena Kamińska

członek

Wojciech Mazur

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Wiążący charakter prawomocnych orzeczeń sądowych, brak legitymacji strony do wznowienia postępowania, interpretacja art. 170 p.p.s.a. i art. 153 p.p.s.a."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z komunalizacją mienia i wnioskami o wznowienie postępowania.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych związanych z prawomocnością orzeczeń i statusem strony w postępowaniu administracyjnym, co jest istotne dla praktyków prawa.

Prawomocność wyroku NSA: Spółka przegrywa walkę o mienie po latach batalii sądowej.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 1513/09 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2010-09-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2009-10-30
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Irena Kamińska
Joanna Runge - Lissowska /przewodniczący/
Wojciech Mazur /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne
Komunalizacja mienia
Sygn. powiązane
I SA/Wa 245/09 - Wyrok WSA w Warszawie z 2009-06-30
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Runge – Lissowska Sędziowie: sędzia NSA Irena Kamińska sędzia del. WSA Wojciech Mazur (spr.) Protokolant Monika Myślak - Kordjak po rozpoznaniu w dniu 16 września 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] Przedsiębiorstwa [...] "[...]" w K. Sp. z o.o. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 czerwca 2009 r. sygn. akt I SA/Wa 245/09 w sprawie ze skargi [...] Przedsiębiorstwa [...] "[...]" w K. Sp. z o.o. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 30 czerwca 2009 r. sygn. akt I SA/Wa 245/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę [...] Przedsiębiorstwa [...] "[...]" w K. sp. z o.o. (powoływanej dalej także jako "[...]") na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego.
Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
Decyzją z dnia [...] października 2008 r. nr [...] Wojewoda Świętokrzyski po rozpoznaniu wniosku [...] Przedsiębiorstwa [...] "[...]" w K. sp. z o.o. na podstawie art. 149 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze. zm., dalej powoływanej jako Kpa) odmówił wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Wojewody Świętokrzyskiego z dnia [...] maja 2005 r. nr [...], którą to decyzją organ na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), stwierdził nabycie z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę K. z mocy prawa nieodpłatnie własności mienia państwowego należącego do Przedsiębiorstwa [...] w K.
W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że [...] Przedsiębiorstwo [...] "[...]" w K. w piśmie z dnia [...] czerwca 2005 r. wystąpiło do Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej o uznanie go za stronę postępowania komunalizacyjnego zakończonego w I instancji wydaniem ww. decyzji, przywrócenie terminu do złożenia odwołania od tej decyzji oraz uchylenie jej i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia w I instancji. W uzasadnieniu wniosku "[...] " stwierdziła, że wiadomość o wydaniu decyzji powzięła w dniu [...] czerwca 2005 r. a ponieważ część nieruchomości objętej decyzją Wojewody Świętokrzyskiego z dnia [...] maja 2005 r. stanowi przedmiot użytkowania wieczystego nabytego z mocy prawa przez [...] Przedsiębiorstwo [...] "[...] " - zgodnie z decyzją Wojewody K. z dnia [...] sierpnia 1992 r. nr [...] - posiada ona interes prawny w tej sprawie.
Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa postanowieniem z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...] stwierdziła niedopuszczalność odwołania.
Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - po rozpoznaniu skargi "[...] " w K. na powyższe postanowienie - wyrokiem z dnia 27 kwietnia 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 1854/05 uchylił to orzeczenie. Rozpoznając ponownie sprawę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa postanowieniem z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] odmówiła "[...] " w K. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
Postanowienie to zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 22 kwietnia 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 2000/07 oddalił skargę [...] Przedsiębiorstwa [...] "[...] " w K. sp. z o.o. W dniu [...] sierpnia 2007 r. do Wojewody Świętokrzyskiego wpłynął wniosek "[...]", skierowany do Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] maja 2005 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 Kpa.
W uzasadnieniu tego wniosku "[...] " wskazała, że z dniem 5 grudnia 1990 r. stała się z mocy prawa wieczystym użytkownikiem znacznej części gruntów objętych decyzją komunalizacyjną i właścicielem części budynku znajdującego się na tym gruncie. Przeprowadzona komunalizacja narusza zatem jej interes prawny, a okoliczności te nadają jej przymiot strony w rozumieniu art. 28 Kpa. Z uwagi na fakt, iż z treści wniosku wynikało, że postanowienie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] grudnia 2006 r. Nr [...] o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, nie zostało "[...] " doręczone, wniosek ten wraz z aktami sprawy został przesłany do Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa postanowieniem z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] - przekazała ponownie wg właściwości Wojewodzie Świętokrzyskiemu wniosek o wznowienie postępowania komunalizacyjnego.
Odmawiając wznowienia postępowania Wojewoda Świętokrzyski stwierdził, że w niniejszym przypadku, w myśl art. 148 § 2 Kpa, uprawnienie do skutecznego wniesienia podania o wznowienie postępowania obwarowane jest miesięcznym terminem, liczonym od dnia, w którym strona dowiedziała się o wydaniu decyzji - gdy nie brała udziału w postępowaniu bez własnej winy. Termin określony w art. 148 § 2 Kpa biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji, a nie od dnia w którym oceniła znaczenie dowodów, faktów, czy też przepisów prawa.
Organ I instancji stwierdził, że [...] Przedsiębiorstwo [...] "[...] " w K. o wydanej decyzji komunalizacyjnej z dnia [...] maja 2005 r. powzięło wiadomość w dniu [...] czerwca 2005 r., wskazało na to w piśmie z dnia [...] czerwca 2005 r., zawierającym m. in. wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od tej decyzji. Natomiast wniosek o wznowienie postępowania wpłynął do organu dopiero w dniu [...] sierpnia 2007 r. tj. z przekroczeniem terminu określonego w art. 148 § 2 Kpa, co skutkuje odmową jego wznowienia.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa utrzymała w mocy decyzję Wojewody Świętokrzyskiego podzielając stanowisko organu I instancji, że wniosek o wznowienie postępowania został złożony z uchybieniem miesięcznego terminu określonego w art. 148 § 2 Kpa. Organ wskazał, że w tym stanie rzeczy bezprzedmiotowe jest rozważanie posiadania legitymacji strony w postępowaniu komunalizacyjnym.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie [...] Przedsiębiorstwo [...] "[...] " w K. potwierdziło, że wiadomość o decyzji Wojewody Świętokrzyskiego z dnia [...] maja 2005 r. powzięło w dniu [...] czerwca 2005 r., niezwłocznie jednak - bo już [...] czerwca 2005 r. - wystąpiło do Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej o wzruszenie powołanej wyżej decyzji uznając, że najwłaściwszą drogą do wzruszenia tej decyzji jest złożenie odwołania.
Skarżący dodał, że pouczenie o możliwości skorzystania przez [...] z instytucji wznowienia postępowania udzielone zostało przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 27 kwietnia 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 1854/05 - już po terminie zakreślonym w Kpa. Oczekując więc na powtórne rozpatrzenie uchylonego tym wyrokiem postanowienia, "[...]" nie miała powodu do składania nowego wniosku o wznowienie postępowania. Do czasu bowiem zakończenia przez Krajową Komisję Uwłaszczeniową postępowania, kwestionowana decyzja Wojewody Świętokrzyskiego z dnia [...] maja 2005 r. nie mogła mieć nadanej klauzuli wykonalności. Niezwłocznie po uzyskaniu wiadomości o wydaniu przez tę komisję postanowienia z dnia [...] grudnia 2006 r. "[...]" złożyła wniosek o wznowienie postępowania komunalizacyjnego.
Wyrokiem z dnia 30 czerwca 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę "[...]" stwierdził, że organy prawidłowo oceniły, iż nie został zachowany termin do złożenia podania o wznowienie postępowania. W ocenie Sądu zgodnie z art. 148 § 2 Kpa termin ten rozpoczął bieg w dniu, w którym strona dowiedziała się o istnieniu decyzji i zawartym w niej rozstrzygnięciu, a nie w dniu, w którym strona dokonała prawidłowej oceny prawnej faktów. Poza tym zdaniem Sądu skarżąca sama przyznała, że została wręcz pouczona w uzasadnieniu wyroku WSA z dnia 27 kwietnia 2006 r. o konieczności złożenia wniosku o wznowienie postępowania i mimo tego wniosku takiego nie złożyła. Słusznie zatem organy administracji oceniły, że uchybienie terminu było podstawą do wydania decyzji o odmowie wznowienia postępowania.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyło [...] Przedsiębiorstwo [...] "[...] " w K. podnosząc zarzut naruszenia przepisów postępowania tj.:
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. powoływanej dalej jako p.p.s.a) w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 Kpa polegający na niezastosowaniu przez Sąd I instancji środka określonego w art. 145 § 1 pkt 1 lit.b) p.p.s.a w sytuacji gdy dokonał ustaleń, że zaskarżona decyzja dotknięta jest wadą kwalifikowaną o jakiej mowa w art. 145 § 1 pkt 4 Kpa,
- art. 148 § 2 Kpa poprzez wadliwą ocenę, że w sprawie przekroczony został termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania w sytuacji gdy niezwłocznie po powzięciu w dniu [...] czerwca 2005 r. wiadomości o wydaniu decyzji z dnia [...] maja 2005 r. "[...]" złożyła do Wojewody Świętokrzyskiego i do Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej pisma z dnia [...] i [...] czerwca 2005 r. zawierające uznanie za stronę postępowania komunalizacyjnego, przywrócenie terminu do wniesienia odwołania i uchylenie tej decyzji. W sytuacji gdy organ miał wątpliwości co do intencji autora wniosku to powinien w trybie art. 9 Kpa wyjaśnić wątpliwości.
Z uwagi na powyższe zarzuty "[...]" wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że "[...]" jest jedynym podmiotem dążącym do ustalenia prawdy materialnej w sprawie komunalizacji części nieruchomości położonej w K. przy ul. [...]. Wnosząc skargę do sądu administracyjnego skarżąca liczyła, że Sąd ten wykorzysta swe uprawnienia w zakresie kontroli działalności organów administracji pod względem zgodności z prawem materialnym i procesowym. Sąd zaś rozpoznając skargę ograniczył się jedynie do oceny zgodności działań z przepisami postępowania administracyjnego w zakresie odmowy wznowienia postępowania komunalizacyjnego, mimo iż miał możliwość odnieść się do meritum sprawy tj. zasadności samej decyzji komunalizacyjnej. Zdaniem wnoszącej skargę kasacyjną po zapadłych w sprawie wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 kwietnia 2008 r. i 30 czerwca 2009 r. podjęcie przez nią działań mających na celu ponowną ocenę stanu prawnego nieruchomości opisanej w decyzji z dnia [...] maja 2005 r. staje się niemożliwe mimo posiadania istotnych dowodów na wadliwość tej decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 174 p.p.s.a., skarga kasacyjna może być oparta na zarzucie naruszenia prawa materialnego lub naruszenia przepisów postępowania. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Dokonując tej kontroli Sąd nie jest uprawniony do badania ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia, wykraczającej poza ramy wyznaczone zarzutami skargi kasacyjnej. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Należy zatem wskazać konkretne przepisy prawa, którym zdaniem skarżącego uchybił sąd oraz uzasadnić zarzucane uchybienia.
Zarzuty skargi kasacyjnej odnoszą się wyłącznie do naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 Kpa oraz art. 148 § 2 w zw. z art. 9 Kpa.
Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. W przedmiotowej sprawie Sąd I instancji podzielił stanowisko organów administracji, iż wniosek "[...]" o wznowienie postępowania jakkolwiek został oparty na ustawowej przesłance wznowienia to złożony w dniu [...] sierpnia 2007 r. okazał się być po terminie, gdyż o wydaniu decyzji komunalizacyjnej z dnia [...] maja 2005 r. "[...]" powzięła wiadomość w dniu [...] czerwca 2005 r. i od tej daty rozpoczął bieg miesięczny termin do wniesienia podania o wznowienie postępowania.
Z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika natomiast, że przyjęcie w sprawie przez Sąd I instancji za organami administracji, iż wniosek o wznowienie postępowania został złożony z uchybieniem terminu wynika z wadliwej oceny pism "[...]" z dnia [...] i [...] czerwca 2006 r., z treści których organ mógł wywieść, że jest to wniosek o wznowienie postępowania bądź tez pouczyć skarżącą, że takie prawo jej przysługuje.
Naczelny Sąd Administracyjny, co do zasady podziela stanowisko skarżącej kasacyjnie, że na organie administracji spoczywa, wynikający z art. 9 Kpa, obowiązek udzielania informacji stronom o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Obowiązek ten winien być rozumiany szeroko (tak: Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 23 lipca 1992 r., III ARN 40/92). Brak znajomości przepisów prawa może powodować bowiem nieudolne, a zwłaszcza w wielu przypadkach niezaspokajające w pełni interesu strony, określenie żądania (por. B. Adamiak w: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz 6 wydania, Wyd. CH. Beck, Warszawa 2004, s. 79). Dopiero po wypełnieniu przez organ obowiązku informacyjnego możliwe będzie ustalenie rzeczywistej treści zgłoszonego przez skarżącego żądania. Złożenie przez skarżącą kasacyjnie tychże pism w okolicznościach przedmiotowej sprawy może budzić uzasadnione wątpliwości, co do oceny trybu w jakim żądanie zostało zgłoszone i charakteru zgłoszonego żądania.
Niemniej jednak uchybienie to wbrew twierdzeniu skargi kasacyjnej nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy bowiem nawet prawidłowa ocena pism z dnia [...] i [...] czerwca 2006 r. tj. przyjęcie, że mogłyby one stanowić wniosek o wznowienie postępowania, który został złożony z zachowaniem ustawowego terminu, prowadziłaby do odmowy wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody Świętokrzyskiego z dnia [...] maja 2005 r.
Podkreślić należy, że odmowa wznowienia postępowania możliwa jest w razie, gdy wznowienie postępowania z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych jest niedopuszczalne, albo gdy strona złożyła żądanie wznowienia z uchybieniem ustawowego terminu z art. 148 § 1 i 2 Kpa. W myśl art. 149 § 2 Kpa, postanowienie o wznowieniu postępowania stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania zarówno co do przyczyn wznowienia jak i co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Oznacza to, że przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania organ administracji bada, czy wniosek o wznowienie oparty jest o ustawowe przesłanki wznowienia z art. 145 § 1 Kpa oraz czy podanie o wznowienie zostało wniesione z zachowaniem terminów z art. 148 kpa. Na tym etapie organ bada również, czy wniosek pochodzi od strony. Co do zasady, w sytuacji gdy wniosek o wznowienie opiera się o przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 Kpa i zawiera stwierdzenie, że składający to podanie podmiot uważa, iż przysługiwał mu przymiot strony w postępowaniu, w którym został pominięty, to weryfikacja tych twierdzeń następuje w następnej fazie postępowania prowadzonej po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania. Nie oznacza to jednak, iż w każdym przypadku koniecznym jest wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania i przeprowadzenie postępowania w tym zakresie (oceny statusu strony). Jeżeli bowiem w świetle okoliczności sprawy w sposób ewidentny, nie budzący żądnej wątpliwości wynika, że wniosek składa podmiot niebędący stroną, organ wydaje na podstawie art. 149 § 3 Kpa decyzję o odmowie wznowienia postępowania. Stanowisko takie jest ugruntowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wyraża je m.in. teza sformułowana w wyroku z dnia 7 stycznia 2009 r.; sygn. akt II OSK 1747/07 ( LEX nr 48488): "Tylko gdy w świetle twierdzeń wynikających już z samego wniosku o wznowienie wynika, że brak jest ustawowych podstaw do wznowienia, wniosek składa podmiot niebędący stroną albo termin do jego złożenia nie został zachowany, organ wydaje decyzję o odmowie wznowienia postępowania." Natomiast kwestie wątpliwe i sporne muszą być przedmiotem badania organu administracji w postępowaniu po wznowieniu postępowania.
O tym, że "[...]" nie posiadała w postępowaniu komunalizacyjnym statusu strony przesądził Naczelny Sąd Administracyjny w wydanym w sprawie w dniu 14 czerwca 1995 r. wyroku sygn. akt I SA 44/95. Oddalając skargę "[...]" na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej w przedmiocie komunalizacji z mocy prawa na rzecz Gminy K. w części ułamkowej nieruchomości położonej w K. przy ul. [...], Sąd ten stwierdził, że z akt sprawy nie wynika, aby w dniu 27 maja 1990 r. (z tą datą Wojewoda Świętokrzyski stwierdził nabycie przez Gminę K. z mocy prawa własności mienia państwowego) "[...]" posiadała tytuł prawny do użytkowania tej nieruchomości, stąd też nie posiadała ona przymiotu strony w postępowaniu, które dotyczy wyłącznie właścicieli skomunalizowanej nieruchomości. Również Wojewódzki Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 30 listopada 2004 r. sygn. akt I SA/Wa 1773/04 odrzucającym skargę "[...]" stwierdził, że stronami postępowania mającego na celu potwierdzenie przejścia z mocy prawa własności mienia ze Skarbu Państwa na gminę są tylko Skarb Państwa i właściwa gmina, ponieważ wynik postępowania komunalizacyjnego nie ma wpływu na sferę praw i obowiązków osób, które władają tym mieniem w ograniczonym zakresie np. jako użytkownik wieczysty, użytkownik bądź dzierżawca.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela powyższy pogląd, a ponadto zauważa, że stanowisko o niemożności rozpatrywania przez sąd kasacyjny kwestii mieszczących się w ocenie prawnej wyrażonej we wcześniejszym prawomocnym orzeczeniu wojewódzkiego sądu administracyjnego jest w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wywodzone także z art. 170 p.p.s.a - wyroki z dnia 20 stycznia 2006 r., I FSK 505/05, z dnia 25 stycznia 2006 r., I FSK 737/05, z dnia 27 czerwca 2006 r., I FSK 1078/05 (publik. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie z tym przepisem orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Przepis ten nie wyłącza ze swojego zakresu sądu administracyjnego drugiej instancji. Oznacza to, że skoro strona nie skorzystała z przysługującego jej środka odwoławczego (skargi kasacyjnej) i tym samym doprowadziła do uprawomocnienia się orzeczenia sądu I instancji, to przesądzone w nim kwestie prawne nie mogą być badane przez Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznawaniu skargi kasacyjnej na kolejny wyrok sądu w tej samej sprawie. Należy zgodzić się z poglądem wyrażonym w powołanym wyroku I FSK 505/05, że za takim rozumieniem skutków prawomocności orzeczenia przemawia nie tylko brzmienie art. 170 p.p.s.a, ale również względy wykładni systemowej związane z unormowaniem wynikającym z art. 153 tej ustawy. Jeżeli strona nie zgadza się z oceną prawną i wskazaniami wyrażonymi w orzeczeniu wojewódzkiego sądu administracyjnego, to powinna kwestionować w odpowiednim środku odwoławczym orzeczenie, w którym zawarte są ocena prawna i wskazania, które uważa za niezgodne z prawem. Po uprawomocnieniu się tego orzeczenia zawarte w nim stanowisko będzie wiążące nie tylko wobec organów wymienionych w art. 153, ale także wskazanych w art. 170 p.p.s.a.
W związku z tym, iż w niniejszej sprawie oczywistym było, że "[...]", jako podmiot nie będący stroną w postępowaniu dotyczącym komunalizacji mienia, nie spełnia ustawowej przesłanki do wznowienia postępowania (art. 145 § pkt 4 Kpa), ewentualne uchybienia organów administracji w kwestii oceny pism strony mogących stanowić złożony w terminie wniosek o wznowienie postępowania nie mają wpływu na wynik sprawy.
Z tych też względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a oddalił skargę kasacyjną.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI