I OSK 151/15

I OSK 151/15 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2016-11-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2015-01-19
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Aleksandra Łaskarzewska
Dorota Apostolidis
Elżbieta Kremer /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne
Ewidencja gruntów
Sygn. powiązane
II SA/Ke 778/14 - Wyrok WSA w Kielcach z 2014-10-22
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2001 nr 38 poz 454
§ 12 ust. 1 pkt 1
Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków.
Dz.U. 1982 nr 19 poz 147
art. 3
Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Kremer (spr.), Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska, Sędzia WSA Dorota Apostolidis, Protokolant starszy asystent sędziego Maciej Kozłowski, po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 22 października 2014 r. sygn. akt II SA/Ke 778/14 w sprawie ze skargi A. J. na decyzję Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z dnia 22 października 2014 r. sygn. akt II SA/Ke 778/14 oddalił skargę A. J. na decyzję Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Kielcach z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków.
Wyrok zapadł na tle następujących okoliczności sprawy:
Wnioskiem z dnia 5 lutego 2014 r. A. J. s. A. zwrócił się o aktualizację ewidencji gruntów i budynków, poprzez dokonanie zmiany zapisu dotyczącego stanu prawnego nieruchomości składającej się z działek o numerach: [...], [...] i [...] o powierzchni [...]m2, aktualnie oznaczonej numerami: [...], [...], [...] i ujawnienie jego jako właściciela, zgodnie z zapisem w dziale II księgi wieczystej Kw nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy Wydział Ksiąg Wieczystych w Kielcach.
Prezydent Miasta Kielce pismem z 3 marca 2014 r. zwrócił się do wnioskodawcy o przedłożenie rozstrzygnięcia sądowego, co do praw do gruntu. Prezydent podał, że w dziale III księgi wieczystej Kw nr [...] wpisane zostało ostrzeżenie, że postanowieniem Sądu Rejonowego w Kielcach z dnia 19 czerwca 1991 r. sygn. akt. Ns 1076/89 stwierdzono, że A. J. s. A. i M. nie stał się z mocy samego prawa z dniem 4 listopada 1971 r., właścicielem nieruchomości rolnej położonej w Kielcach, składającej się z działek o numerach [...], [...], [...] i [...]. Dlatego bez przedstawienia nowego tytułu prawnego do tej nieruchomości brak jest podstaw do wprowadzenia żądanych zmian.
Wnioskodawca w zakreślonym terminie nie przedłożył wymaganego dokumentu, natomiast przedstawił aktualny wypis z księgi wieczystej Kw nr [...]. Po przeanalizowaniu dokumentacji zebranej w sprawie, Prezydent Miasta Kielce wydał decyzję z dnia [...] maja 2014 r. o odmowie wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków m. Kielce obręb [...] w jednostce rejestrowej G.521, polegającej na wykreśleniu A. J. s. F. wykazanego jako właściciel nieruchomości oznaczonej numerami działek: [...], [...], [...] i wpisanie w jego miejsce A. J. s. A., zgodnie z księgą wieczystą [...].
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł A. J.
Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Kielcach decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że ewidencja gruntów dla obrębu VIII m. Kielce została założona w 1968 r., operat z założenia ewidencji gruntów został przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod nr [...].
W rejestrze gruntów z 1968 r., w jednostce rejestrowej nr [...] jako właściciel nieruchomości położonych przy ulicy [...] w Kielcach, oznaczonych numerami działek [...], [...], [...], [...] i [...] o łącznej powierzchni [...]ha, został wykazany A. J. s. F. i Z. na podstawie księgi hipotecznej Hip. [...], natomiast jako władający gruntem wykazany został A. J.
W dniu [...] grudnia 1974 r., Naczelnik Powiatu w Kielcach wydał akt własności ziemi nr [...] dla A. J. s. A. i M. na nieruchomość o pow. [...]ha, położoną przy ul. [...] w K., oznaczoną numerami działek [...], [...], [...], [...] i [...]. Wojewódzka Komisja ds. Uwłaszczenia decyzją z dnia [...] marca 1977 r., nr [...] uchyliła ww. akt. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Prezydent Miasta Kielce w dniu [...] sierpnia 1977 r., wydał akt własności ziemi Nr [...] dla A. J. s. A. i M. na nieruchomość o pow. [...]ha, położoną w Kielcach przy ul. [...], oznaczoną numerami działek [...], [...], [...], [...] i [...]. Na podstawie ww. aktu własności ziemi, na wniosek A. J. s. A. dla nieruchomości położonej przy ul. [...] w Kielcach, założona została księga wieczysta Kw Nr [...], aktualny numer [...].
W lipcu 1984 r. o wydaniu aktu własności ziemi z dnia [...] sierpnia 1977 r., dowiedział się J. J., który wraz z rodzeństwem: J. S., S. P. i D. K. w dniu 16 lipca 1984 r. złożył wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego dotyczącego wydania tego aktu. Decyzją z dnia [...] lutego 1986 r. znak: [...] Urząd Miejski Wydział Geodezji i Gospodarki Gruntami uchylił w całości akt własności ziemi wydany w dniu [...] sierpnia 1977 r. dla A. J. s. A. Dyrektor Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Wojewódzkiego w Kielcach decyzją z dnia [...] czerwca 1986 r. utrzymał w mocy powyższą decyzję.
Pomimo uchylenia w całości aktu własności ziemi z dni [...] sierpnia 1977 r., zapis w księdze wieczystej Kw nr [...] (aktualny numer [...]), nie uległ zmianie i w dalszym ciągu w dziale II jako właściciel nieruchomości oznaczonej numerami działek [...], [...], [...], [...] i [...] figurował A. J. s. A. Aktem notarialnym Rep. A Nr [...] z dnia 21 listopada 1986 r., A. J. s. A., na podstawie księgi wieczystej Kw nr [...], sprzedał działki o numerach [...], [...] i [...] o łącznej powierzchni [...]ha, na rzecz Skarbu Państwa.
W rejestrze ewidencyjnym z 1968 r. na podstawie aktu notarialnego Rep. A Nr [...] z dnia 21 września 1986 r. wprowadzano zmianę nr [...], polegającą na tym, że z jednostki rejestrowej nr [...] wykreślono działki o numerach [...], [...], [...], a dopisano działkę nr [...]. Z kolei działki o numerach [...], [...] i [...] dopisano do jednostki rejestrowej [...], w której jako właściciel wykazany jest Skarb Państwa.
W następstwie powyższej zmiany w jednostce rejestrowej nr [...], gdzie jako właściciel ujawniony był A. J. s. F. i Z., pozostały działki numer [...], [...], [...] o łącznej powierzchni [...]ha.
Postanowieniem z dnia 19 czerwca 1991 r. Ns 1076/89 Sąd Rejonowy w Kielcach Wydział I Cywilny orzekł, że A. J. s. A. i M. nie stał się z mocy samego prawa z dniem 4 listopada 1971 r., właścicielem nieruchomości rolnej położonej w Kielcach, składającej się z działek oznaczonych numerami: [...], [...], [...], [...] i [...].
W 1993 r. na terenie obrębu VIII m. Kielce przeprowadzona została aktualizacja ewidencji gruntów, w wyniku której uległa zmianie numeracja działek, w tym działek o numerach [...], [...] i [...], które otrzymały numery [...], [...] i [...]. Po przeprowadzonej aktualizacji, w jednostce rejestrowej nr G. 521, A. J. s. A. i M. został ujawniony jako właściciel nieruchomości oznaczonej numerami działek [...], [...] i [...] o łącznej powierzchni [...]ha, a jako podstawę prawną wpisu wykazano księgę wieczystą Kw nr [...].
Prezydent Miasta Kielce po rozpatrzeniu wniosku D. K. dokonał w dniu 17 marca 1999 r. w ewidencji gruntów i budynków zamiany nr [...] i na podstawie postanowienia Sądu Ns 1076/89 wykreślił z ewidencji gruntów A. J. s. A. i M. jako właściciela działek o numerach [...], [...] i [...], ujawniając w jego miejsce A. J. s. F. i Z., który w ewidencji gruntów założonej w 1968 r., wykazany był jako właściciel tych nieruchomości na podstawie księgi hipotecznej Hip. [...].
Następnie Inspektor Wojewódzki wskazał, że wniosek A. J. s. A. dotyczył ujawnienia go w ewidencji gruntów i budynków jako właściciela działek oznaczonych numerami: [...], [...], [...]. Jednak załączone do akt sprawy dokumenty, w tym decyzja Urzędu Miejskiego Wydział Geodezji i Gospodarki Gruntami z dnia [...] lutego 1986 r. uchylająca w całości akt własności ziemi wydany w dniu [...] sierpnia 1977 r. dla A. J. s. A. na nieruchomość położoną w Kielcach oznaczoną numerami działek: [...], [...], [...], [...], [...] i utrzymująca ją w mocy decyzja z dnia [...] czerwca 1986 r. oraz postanowienie Sądu Rejonowego w Kielcach Wydział I Cywilny z dnia 19 czerwca 1991 r. Ns 1076/89 wskazują jednoznacznie, że A. J. s. A. nie jest właścicielem ww. działek. Dlatego Prezydent Miasta Kielce jako organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków, odnotował zmiany wynikające z opisanych wyżej dokumentów.
Organ odwoławczy podkreślił, że fakt, że zapis w księdze wieczystej Kw nr [...] nie został zaktualizowany i w dziale II jako właściciel nieruchomości oznaczonej numerami działek [...], [...] i [...], ujawniony jest nadal A. J. s. A. na podstawie aktu własności ziemi z dnia [...] sierpnia 1977 r., który został uchylony, nie zwalnia organu od wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków na podstawie innych dokumentów. Wpisanie w 2001 r. w dziale III księgi wieczystej Kw nr [...] ostrzeżenia, iż postanowieniem z dnia 19 czerwca 1991 r. Sądu Rejonowego w Kielcach sygn. akt. Ns 1076/89 stwierdzono, że A. J. s. A. i M. nie stał się z mocy samego prawa z dniem 4 listopada 1971 r., właścicielem nieruchomości rolnej położonej w Kielcach, składającej się z działek o numerach [...], [...], [...] i [...], dodatkowo potwierdza zasadność dokonanych zmian w ewidencji gruntów i budynków.
W związku z powyższym, zdaniem organu odwoławczego, brak jest podstaw do wprowadzenia przez Prezydenta Miasta Kielce żądanej przez wnioskodawcę zmiany podmiotowej w ewidencji gruntów i budynków. Wprawdzie w rejestrze ewidencji gruntów i budynków w jedn. rejestrowej G.521 organ nieprawidłowo powołał księgę wieczystą Kw nr [...] jako podstawę prawną do ujawnienia A. J. s. F. i Z., ale błąd ten nie ma wpływu na rozstrzygnięcie w tej sprawie. Prezydent Miasta Kielce winien usunąć powyższy błąd z urzędu. Ewentualnie kolejne rozstrzygnięcie sądu dotyczące ustalenia tytułu własności dla przedmiotowej nieruchomości będzie stanowiło podstawę do wprowadzenia przez organ ewidencyjny następnej zmiany w ewidencji w odniesieniu do tych działek.
W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższą decyzję A. J., zarzucił:
1) naruszenie prawa materialnego - § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454 ze zm.), dalej w skrócie rozporządzenia, poprzez błędną wykładnię i uznanie, że dane dotyczące osoby właściciela wskazane w dziele II księgi wieczystej prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Kielcach o numerze [...] nie stanowią podstawy do wpisu praw podmiotowych do ewidencji gruntów i budynków, podczas gdy taką podstawę wyraźnie wskazuje § 12 ust. 1 pkt 1, a orzekające w postępowaniu ewidencyjnym organy obowiązane są ustalać stan władania nieruchomością w pierwszym rzędzie na podstawie zapisów w księdze wieczystej, jeżeli księga taka została dla podlegającej wpisowi nieruchomości założona;
2) naruszenie prawa materialnego - § 44 pkt 2 w zw. z § 47 ust. 1 rozporządzenia poprzez błędne zastosowanie i nie dokonanie aktualizacji operatu ewidencyjnego niezwłocznie po uzyskaniu przez organ odpowiednich dokumentów określających zmiany danych ewidencyjnych w postaci odpisu księgi wieczystej [...], podczas gdy taki obowiązek przewidują wskazane wyżej przepisy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalając skargę w pierwszej kolejności wskazał, że w niniejszym postępowaniu nie podlega badaniu to, czy dokonana w ewidencji gruntów w 1999 r. zmiana, polegająca na wykreśleniu z niej skarżącego i wpisaniu jego ojca była prawidłowa czy też nie. To zaś skutkuje tym, zawarte w skardze zarzuty dotyczące poprzednio dokonanej w 1999 r. zmiany w ewidencji gruntów nie będą przedmiotem rozpoznania.
Sąd podkreślił, że skarżący cały czas jest ujawniony w księdze wieczystej jako właściciel nieruchomości. Jednakże w tej samej księdze, w jej dziale III znajduje się wpis, z którego wynika, że podstawa ujawnienia go jako właściciela w tej księdze nie istnieje.
Ponadto zdaniem Sądu organy ewidencyjne nie mogą same rozstrzygać uprawnień do gruntów. Sąd zgodził się także ze stanowiskiem organu, że § 12 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków nie wskazuje, że w pierwszej kolejności zmian w ewidencji należy dokonywać na podstawie wpisów dokonanych w księgach wieczystych, a dopiero gdy nie ma takiego wpisu podstawą zmiany może być prawomocne orzeczenie sądu i kolejno, gdy takiego brak umowa. Zresztą nawet gdyby przyjąć, że w pierwszej kolejności w ewidencji powinno być uwidocznione prawo w oparciu o wpis dokonany w księdze wieczystej to niewątpliwie chodzi o wpis objęty rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych, o jakiej mowa w art. 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2013 r., poz. 707 ze zm.). Zgodnie z art. 8 tej samej ustawy rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych wyłącza wzmianka o wniosku, o skardze na orzeczenie referendarza sądowego, o apelacji lub kasacji oraz ostrzeżenie dotyczące niezgodności stanu ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym nieruchomości. Sąd podkreślił, że w księdze wieczystej są dwa wykluczające się wzajemnie wpisy: jeden wskazujący, że właścicielem na podstawie AWZ jest A. J. syn A. i drugi wskazujący, że prawomocnym postanowieniem sądu stwierdzono, że A. J. syn A. nie stał się właścicielem nieruchomości z dniem 4 listopada 1971 r. Tak więc nawet wpisy w księdze wieczystej prowadzonej dla nieruchomości nie pozwalają na stwierdzenie, że właścicielem nieruchomości jest skarżący, tym bardziej więc brak podstaw do uznania, aby z tych wpisów wynikał bezsporny stan prawny nieruchomości. Skoro zaś organ ewidencyjny nie jest uprawniony do rozstrzygania sporów własnościowych i ustalania kto jest właścicielem nieruchomości, brak było w sprawie podstaw do dokonania w ewidencji gruntów żądanej zmiany. A. J. nie przedstawił bowiem żadnego późniejszego - w stosunku do wpisanego w 2001 r. ostrzeżenia w księdze wieczystej - orzeczenia sądu bądź innego tytułu prawnego, który pozwoliłby na ponowne ujawnienie go w ewidencji gruntów jako właściciela nieruchomości położonych w Kielcach, oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr [...], [...] i [...].
Odnosząc się do zarzutu naruszenia § 44 pkt 2 rozporządzenia Sąd zauważył, że skarżący występując z wnioskiem o ujawnienie go w ewidencji jako właściciela nieruchomości nie przedstawił żadnego aktualnego dokumentu potwierdzającego swój tytuł własności do nieruchomości. Z dostępnych organowi dokumentów i materiałów źródłowych wynika, że właścicielem tej nieruchomości był A. J. syn F. Ojciec skarżącego nie żyje. Z przepisów § 44 pkt 2 w zw. z § 47 ust. 1 rozporządzenia nie wynika, aby to na staroście – w tym wypadku Prezydencie Miasta Kielce - ciążył obowiązek wystąpienia z wnioskiem do sądu powszechnego o stwierdzenie nabycia spadku po A. J. synu F. i dalej o dział spadku po nim. Dopiero gdyby taki dokument w postaci postanowienia stwierdzającego nabycie spadku, poświadczenia dziedziczenia, postanowienia lub umowy dokonującej działu spadku został złożony organowi, a pomimo tego Prezydent nie wprowadziłby stosownej zmiany, zasadne byłoby zarzucanie organowi naruszenia powyższych przepisów. Również gdyby skarżący dostarczył organowi dokument, z górnego wynikałoby, że stał się właścicielem tej nieruchomości, taki zarzut byłby uzasadniony. W sytuacji, gdy A. J. jedynie odwołuje się do wpisu w dziale II księgi wieczystej, co do którego wyłączona została rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych poprzez wpisanie ostrzeżenia, że wpis ten jest niezgodny ze stanie prawnym nieruchomości, zarzut naruszenia powołanych przepisów rozporządzenia nie zasługuje na uwzględnienie.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł A. J., zarzucając naruszenie prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454 ze zm.) w zw. z art. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. Nr 19, poz. 147) poprzez błędną wykładnie i przyjęcie, że dane dotyczące osoby właściciela wskazane w dziale II księgi wieczystej prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Kielcach o numerze [...] nie stanowią podstawy do wpisu praw podmiotowych do ewidencji gruntów i budynków jeżeli w dziale III księgi wieczystej wpisane jest ostrzeżenie, podczas gdy toku postępowania organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków nie może we własnym zakresie dokonywać ustaleń dotyczących kwestii uprawnienia do gruntu, a wpis ostrzeżenia nie obala domniemania wynikającego z art. 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece i nie pozwala na jakąkolwiek kontrolę w postępowaniu administracyjnym dotyczącą treści wpisów własności w księgach wieczystych
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o:
1) uchylenie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania;
2) zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna, nie zawiera usprawiedliwionych podstaw do jej uwzględnienia, dlatego podlega oddaleniu. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje bowiem sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 p.p.s.a. Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, oceniając wyrok Sądu pierwszej instancji w ramach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zarzuty te nie zasługują na uwzględnienie.
W skardze kasacyjnej sformułowany został jeden zarzut dotyczący naruszenia prawa materialnego tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków w zw. z art. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece, poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że dane dotyczące osoby właściciela wskazane w dziale II księgi wieczystej nie stanowią podstawy do wpisu praw podmiotowych do ewidencji gruntów i budynków jeżeli w dziale III księgi wieczystej wpisane jest ostrzeżenie, podczas gdy organy ewidencyjne nie mogą we własnym zakresie dokonywać ustaleń dotyczących uprawnień do gruntu, a wpis ostrzeżenia nie obala domniemania wynikającego z art. 3 ustawy o księgach wieczystych. Przed odniesieniem się do tego zarzutu, Naczelny Sąd Administracyjny pragnie podkreślić, że w pełni przychyla się do funkcjonującego w orzecznictwie poglądu zgodnie z którym, organy ewidencyjne jedynie rejestrują stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające, nie mogą natomiast samodzielnie rozstrzygać kwestii uprawnień wnioskodawcy do gruntu, czy też rozstrzygać sporów dotyczących prawa własności, stąd też prawa osób do gruntów uwidacznia się w ewidencji na podstawie dokumentów wymienionych w § 12 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Zgodnie z powołanym § 12 ust.1 pkt 1 rozporządzenia taką podstawę stanowią "wpisy dokonane w księgach wieczystych". Należy zwrócić uwagę, że powołany przepis § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia wskazuje ogólnie na wpisy dokonane w księgach wieczystych, nie ograniczając zaś pojęcia wpisów, tylko do wpisów zawartych w dziale II księgi wieczystej. Zgodnie z art. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, księgi wieczyste prowadzi się w celu ustalenia stanu prawnego nieruchomości. Przez stan prawny nieruchomości należy rozumieć wszelkie prawa, roszczenia wpisane w działach II-IV księgi wieczystej. Oprócz praw rzeczowych w księdze wieczystej mogą być wpisane prawa osobiste i roszczenia, o których mowa w art. 16 ustawy o księgach wieczystych gdyż - stosownie do art. 3 ustawy - są one objęte domniemaniem prawdziwości i chronione rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych. Wpisy w dziale I-O, dotyczące oznaczenia nieruchomości, jej położenia, obszaru i konfiguracji, nie tworzą stanu prawnego nieruchomości. Zgodnie z powołanym art. 3. 1 ustawy, domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym, zaś zgodnie z ust. 2 domniemywa się, że prawo wykreślone nie istnieje. Przepis ten wyraża zasadę jawności materialnej, która polega na tym, że księga wieczysta ujawnia stan prawny nieruchomości, dla której jest prowadzona. Konsekwencjami tej zasady są dwa domniemania: po pierwsze - domniemanie wiarygodności ksiąg wieczystych, polegające na tym, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym, i po drugie - domniemanie nieistnienia praw wykreślonych z księgi wieczystej, co nie oznacza, ani że wygasły, ani że były wpisane bez podstawy prawnej, a więc że nie powstały. Domniemania z art. 3 obejmują tylko prawa i roszczenia wpisane w działach II-IV księgi wieczystej, a nie dane faktyczne wpisane w dziale I-O. Z powyższych uwag wynikają dwa istotne wnioski pierwszy, że stan prawny nieruchomości kształtowany jest przez wpisy zawarte w działach II–IV księgi wieczystej i drugi wniosek, że domniemanie wynikające z art. 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece obejmuje prawa i roszczenia wpisane w działach II-IV księgi wieczystej. Przypomnieć należy, że w rozpoznawanej sprawie w księdze wieczystej w dziale II wpisany jest nadal A. J. s. A. i M. jako właściciel działek [...], [...] i [...] na podstawie aktu własności ziemi z dnia [...] sierpnia 1977 r., który to akt w wyniku wznowienia postępowania został uchylony. Zaś w dziale III księgi wieczystej w 2001 r. wpisane zostało ostrzeżenie, iż postanowieniem z dnia 19 czerwca 1991 r. Sądu Rejonowego w Kielcach sygn. akt Ns 1076/98 o stwierdzenie nabycia nieruchomości rolnej, Sąd stwierdził, że A. J. s. A. i M. nie stał się z mocy samego prawa z dniem 4 listopada 1971 r. właścicielem nieruchomości rolnej składającej się z wymienionych działek. Mając na uwadze, te dwa wpisy w księdze wieczystej zawarte w dziale II i dziale III księgi wieczystej, z których późniejszy jest wpis w dziale III należy stwierdzić, że organ ewidencyjny zasadnie odmówił dokonania zmian podmiotowych w ewidencji gruntów tzn. wpisania A. J. s. A. i M. Należy wyraźnie zaznaczyć, że w okolicznościach tej sprawy organ nie rozstrzygał samodzielnie o uprawnieniach wnioskodawcy do gruntu, nie rozstrzygał sporów dotyczących własności, a oparł się wyłącznie na treści wpisów istniejących w księdze wieczystej. To z treści wpisu zawartego w dziale III księgi jednoznacznie wynika, że ujawniony wpis w dziale II księgi wieczystej jest niezgodny z stanem prawnym. Jak wskazano, wyżej wynikające z art. 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece domniemania dotyczą wpisów zawartych w działach II–IV księgi wieczystej, a nie tylko działu II.
Mając powyższe na uwadze, zarzut skargi kasacyjnej jest niezasadny i dlatego skarga kasacyjna nie mogła być uwzględniona, w takich okolicznościach Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.