I OSK 1508/06

I OSK 1508/06 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2007-10-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-09-26
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Lech /sprawozdawca/
Izabella Kulig - Maciszewska /przewodniczący/
Jerzy Krupiński
Symbol z opisem
6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
IV SA/Po 541/04 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2005-12-21
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 10, art. 233 § 1, art. 268 a
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2001 nr 75 poz 802
art. 283, art. 284 § 2
Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny - t.j.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 106 § 3 i 5, art. 185 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Izabella Kulig- Maciszewska Sędziowie NSA Jerzy Krupiński Anna Lech (spr) Protokolant Magdalena Cieślak po rozpoznaniu w dniu 18 października 2007r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] Sp. z o.o. w O- Z od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 21 grudnia 2005 r. sygn. akt IV SA/Po 541/04 w sprawie ze skargi [...] Sp. z o.o. w O- Z na decyzję Dyrektora Izby Celnej w R. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem ponadnormatywnym 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w R. na rzecz [...] Sp. z o.o. w O- Z kwotę 620 (sześćset dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 21 grudnia 2005r., sygn. akt IV SA/Po 541/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę spółki "[...]" Sp. z o.o. [...] O. – Z. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w R. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem ponadnormatywnym.
W uzasadnieniu wyroku, Sąd wskazał na następujący stan sprawy: w dniu [...] grudnia 2002r. na przejściu granicznym w O., po przeprowadzeniu pomiaru dynamicznego obciążenia osi pojazdu o nr rejestracyjnym [...]/[...], należącego do przedsiębiorstwa [...] Sp. z o.o. z O. i stwierdzeniu przekroczenia na drugiej osi pojazdu dopuszczalnych norm nacisku ustalonych w rozporządzeniu Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 kwietnia 1999r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia. Z kontroli tej sporządzono protokół nr [...].
Decyzją z dnia [...], nr [...], Naczelnik Urzędu Celnego w O. obciążył spółkę [...] sp. z o.o. karą pieniężną w wysokości 1560 zł. za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia, w uzasadnieniu wskazując, że zgodnie z art. 64 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, przejazd pojazdem nienormatywnym jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia, którego strona nie okazała.
Od wskazanej decyzji odwołanie złożył prokurent samoistny [...] sp. z o.o. J. B. podnosząc, że zgodnie z dokumentami przewozu towar na naczepie, w której stwierdzono przekroczenie nacisku na oś napędową był załadowany poprawnie i z zachowaniem niezbędnych parametrów. Odwołujący się podważył prawidłowość pomiaru z powodu braku możliwości zweryfikowania prędkości pojazdu i z uwagi na prawdopodobieństwo dodania gazu przez kierowcę w momencie przejazdu drugiej, ciągnącej osi przez wagę, a także z powodu braku weryfikacji pomiarów na wadze statycznej.
Decyzją z dnia [...] Dyrektor Izby Celnej w R. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, wskazując, że pomiaru nacisku osi na podłoże dokonano na wadze dynamicznej typu [...], posiadającej ważne świadectwo legalizacji nr [...] z dnia 29 października 2002r., wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Zielonej Górze, a wagi tego typu zostały zatwierdzone decyzją Prezesa Głównego Urzędu Miar z 28 kwietnia1997r., nr ZT 314/97 do wyznaczania dynamicznego obciążenia osi pojazdów. Pomiaru rozstawu osi dokonano przy pomocy przymiaru stalowego tzw. ruletki, posiadającej świadectwo legalizacji nr [...] z dnia 8 maja 2002r., wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Zielonej Górze.
Organ drugiej instancji szczegółowo ukazał techniczne etapy procesu ważenia oraz system zabezpieczeń zapewniający jego prawidłowy przebieg a także stwierdził, że brak reakcji aparatury kontrolnej podważa zasadność jakiegokolwiek kwestionowania wyniku ważenia. Nie ma zatem podstaw do jego powtarzania, ani do żądania weryfikacji ważenia na wadze statycznej, skoro to właśnie waga dynamiczna służy do sprawdzania faktycznych nacisków osi na jezdnię.
Na decyzję Dyrektora Izby Celnej w R. z dnia [...], skargę złożyła B. L. – Prezes skarżącej spółki, zarzucając jej naruszenie art. 8 ustawy z dnia 3 kwietnia 1993r. Prawo o miarach (Dz.U. nr 55, poz. 248 ze zm.) w związku z art. 11 i 51 ustawy z dnia 21 grudnia 2001r. o zmianie ustawy o organizacji i trybie pracy Rady Ministrów oraz o zakresie działania ministrów, ustawy o działach administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw, poprzez wydanie decyzji w oparciu o wyniki ważenia pojazdu dokonane na urządzeniu wagowym, którego stosowanie nie miało w świetle powyższych przepisów podstawy prawnej.
Wskazano również, że decyzja została doręczona osobie nieuprawnionej do jej odbioru, a właściwa strona postępowania dowiedziała się o wszczętym postępowaniu już po jego zakończeniu i wydaniu decyzji, w związku z czym nie miała możliwości zapoznać się z materiałem dowodowym i wypowiedzieć się co do niego.
Podniesiono także, że urządzenia kontrolne wagi nie zapewniają sygnalizacji o błędzie, gdy pojazd przejeżdża przez wagę ze zmienną prędkością jeśli tylko prędkość ta mieści się w odpowiednich granicach.
W ocenie skarżącej spółki decyzja organu pierwszej instancji nie została podpisana przez osobę upoważnioną do wydawania decyzji w imieniu Naczelnika Urzędu Celnego, zatem art. 107 § 1 k.p.a., w związku z czym wniesiono o rozważenie ewentualnego stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji organu pierwszej instancji w razie gdyby upoważnienie do wydawania decyzji administracyjnych nie określało precyzyjnie zakresu wydawania decyzji i nie zostało podpisane przez uprawnioną osobę.
W odpowiedzi na wezwanie Sądu, Zastępca Naczelnika Urzędu Celnego w O. wskazał, że zakres obowiązków i uprawnień wskazanego funkcjonariusza jest określony w Kartach zakresu obowiązków i uprawnień funkcjonariuszy wydanych na podstawie decyzji nr [...] Naczelnika Urzędu Celnego w O. z dnia [...] czerwca 2002r. oraz art. 283 i 284 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. - Kodeks celny (Dz. U. nr 23, poz. 117 ze zm.). W zakresie ustalonym dla inspektora celnego w pkt 1.1.4, II.6 i II.9 Karty, funkcjonariusz posiadał uprawnienia do podejmowania i wydawania decyzji oraz podpisywania pism w ramach właściwości rzeczowej, w zakresie spraw załatwianych w toku służby. Naczelnik Urzędu Celnego zaznaczył też, że użycie stempla "z upoważnienia Dyrektora Urzędu Celnego" przy podpisywaniu decyzji organu pierwszej instancji było - pomimo reformy administracji celnej - dozwolone na podstawie art. 38 ustawy z dnia 20 marca 2002r. o przekształceniach w administracji celnej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. nr 41, poz. 365 ze zm.).
Wyrokiem z dnia 21 grudnia 2005r., sygn. akt IV SA/Po 541/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę spółki "[...]" Sp. z o.o. [...] O. – Z. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w R. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem ponadnormatywnym.
Sąd wskazał, że skarżąca spółka zakwestionowała umocowanie inspektora celnego do podpisania w imieniu Naczelnika Urzędu Celnego w O. decyzji z dnia [...]. Jednak w ocenie Sądu przedstawione przez Naczelnika Urzędu Celnego w O. stosowne upoważnienie dla funkcjonariusza podpisanego pod decyzją organu pierwszej instancji, wskazuje, że Zastępca Naczelnika Urzędu Celnego i Kierownicy Oddziałów upoważnieni są do podejmowania w imieniu Naczelnika decyzji, jak i wykonywania obowiązków lub innych czynności przypisanych temu organowi jako organowi administracji celnej, zgodnie z Regulaminem Organizacyjnym Urzędu Celnego w O.. Zastępca Naczelnika i Kierownicy Oddziałów mogą bowiem przekazać nadane im uprawnienia kierownikom komórek organizacyjnych oraz funkcjonariuszom celnym, zgodnie z podziałem kompetencji określonym w Regulaminie Organizacyjnym Urzędu Celnego.
Sąd stwierdził, że opisany szczegółowo przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji opis przebiegu ważenia odpowiada warunkom określonym w cytowanym zarządzeniu. Dotyczy to w szczególności sygnalizacji o błędzie ważenia z powodu nadmiernej prędkości pojazdu, a także sposobu poinformowania kierowcy o wymaganiach dotyczących przejazdu przez wagę.
Sąd podkreślił także, iż zgodnie ze świadectwem legalizacji waga dokonuje poprawnych pomiarów przy zachowaniu przez kierowcę prędkości w granicach od 2 do 6 km/h, a każde przekroczenie tej prędkości powoduje włączenie sygnalizacji o błędzie ważenia. Z kolei każdorazowe pomniejszenie wyników ważenia o 200 kg masy i przypadającej na każdą oś oraz o dodatkowe 2% zmierzonej masy całkowitej gwarantuje ochronę interesów przewoźnika i stanowi korektę ewentualnych błędów pomiaru wynikających z nieznacznego przyspieszania w granicach prędkości od 2 do 6 km/h.
Nie można zatem, w ocenie Sądu pierwszej instancji przyjąć, że tak niewielkie wahania prędkości, jakie mogą zaistnieć w trakcie ważenia, prowadzą do zafałszowania prawdziwych danych dotyczących nacisków na osie.
Sąd wskazał, że trzeba pamiętać, iż legalizacja wagi świadczy o prawidłowości jej działania w każdym miejscu i w każdych warunkach opisanych w instrukcji wagi, powołano się tu na wyrok NSA z dnia 12 lutego 1998r., sygn. akt II SA 1409/97.
W związku z powyższym w ocenie Sądu uznać należy, że pomiarów na wadze można było zatem dokonywać przez cały okres ważności świadectwa legalizacji, to jest do 31 października 2004r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu podkreślił, że zasada praworządności określona w art. 6 k.p.a. nie oznacza, że przebieg wszystkich czynności podejmowanych przez organ administracji publicznej musi być drobiazgowo uregulowany prawnie. Przepisy prawa zawierające w szczególności normy kompetencyjne mają jedynie stanowić podstawę do podjęcia danej czynności przez organ oraz być podstawą obowiązku poddania się przez obywatela (osobę prawną) danej czynności organu. W związku z tym podstawą prawną wydania zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji nie musiały być jakiekolwiek przepisy regulujące sposób ważenia pojazdów, lecz wskazane prawidłowo w podstawach prawnych obu decyzji przepisy materialnoprawne.
Zdaniem Sądu, mając na uwadze jakość techniczną wagi, jej wyposażenie w szereg zabezpieczeń gwarantujących prawidłowość procesu ważenia a także wskazane wyżej świadectwa legalizacji trzeba stwierdzić, że żądanie ponownego ważenia jest bezzasadne i organ nie miał obowiązku dokonywania kolejnego pomiaru. Należy też uznać, że protokół kontroli słusznie przyjęto za podstawę ustaleń faktycznych zaskarżonej decyzji.
W zaskarżonym wyroku Sąd stwierdził, że podczas ważenia istotnie brak było osoby prawidłowo umocowanej do reprezentowania spółki, jednak brak ten nie stał się uchybieniem formalnym, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Skarżąca jest bowiem spółką prawa handlowego i wiedziała o procedurze ważenia, jakiej poddawane są samochody ciężarowe przekraczające granicę, w związku z czym nie było żadnych przeszkód, aby Spółka udzieliła, na przykład kierowcy pojazdu, bądź osobie mu towarzyszącej, stosownego pełnomocnictwa przed wyruszeniem pojazdu w trasę.
Ponadto Sąd uznał, że w niniejszej sprawie organy mogły odstąpić od bezwzględnego przestrzegania zasady wysłuchania stron zgodnie z art. 10 § 2 k.p.a., bowiem wymaganie prawidłowej reprezentacji strony, w zaistniałym kontekście sytuacyjnym pociągnęłoby za sobą niezwykle dotkliwe zakłócenia funkcjonowania organów celnych, co bez wątpienia groziłoby niepowetowanymi szkodami materialnymi w rozumieniu art. 10 § 2 k.p.a.
Sąd podkreślił, ze brzmienie art. 13 ust. 2a ustawy o drogach publicznych nie pozostawia wątpliwości co do tego, że nałożenie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia jest obligatoryjne. Jest ono również niezależne od ewentualnej winy sprawcy przekroczenia ciężaru czy też od zachowania wymaganej masy całkowitej pojazdu, a jedynym i decydującym kryterium nałożenia kary jest fakt stwierdzenia przekroczenia dopuszczalnego nacisku na oś pojazdu (vide: wyrok NSA z 23 kwietnia 1999r., sygn. akt II SA 1838/98, wyrok NSA z 13 maja 1998r., sygn. akt II SA 358/98, wyrok NSA z 15 stycznia 1998r., sygn. akt II SA 1189/97, wyrok NSA z 23 stycznia 1998r., sygn. akt II SA 1327/97).
Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 21 grudnia 2005r. skargę kasacyjną złożyła spółka [...] sp. z o.o., wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu oraz o zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżącego zwrot kosztów sądowych i kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
1. obrazę przepisów postępowania, a mianowicie 133 § 1 i 134 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi mającą istotny wpływ na wynik sprawy, polegającą na:
a. niewzięciu pod uwagę z urzędu wszystkich okoliczności wynikających z akt sprawy, a w szczególności faktu ,że decyzja organu celnego pierwszej instancji została oparta na okolicznościach, które nie zostały udowodnione;
b. okoliczności, że decyzja organu celnego pierwszej instancji została oparta na niewłaściwie przeprowadzonym postępowaniu dowodowym;
c. decyzja organu drugiej instancji utrzymywała w mocy decyzję, która nie posiadała właściwego uzasadnienia faktycznego i prawnego;
d. oparciu wyroku na okolicznościach, które nie zostały wykazane w toku procesu i nie znajdują potwierdzenia w aktach sprawy;
2. obrazę przepisów postępowania, a mianowicie art. 106 § 3 i 5 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 233 § 1 k.p.c. mającą istotny wpływ na wynik sprawy, polegającą na niewłaściwej ocenie materiału dowodowego i przekroczenie zasad swobodnej oceny dowodów z dokumentów zawnioskowanych przez stronę poprzez nieprawidłowe przyjęcia, że osoba podpisująca decyzję w imieniu Naczelnika Urzędu Celnego O. była prawidłowo upoważniona do wydawania decyzji administracyjnych
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że Sąd pierwszej instancji powinien z urzędu wziąć pod uwagę fakt, iż decyzja została oparta na jednym dowodzie, to jest protokole ważenia. Podniesiono, że przed wydaniem decyzji spółka nie mogła się wypowiedzieć co do przeprowadzonego dowodu, a co za tym idzie okoliczności z niego wynikające nie zostały udowodnione.
W ocenie strony skarżącej, organy celne złamały prawo
uniemożliwiając stronie czynny udział w postępowaniu, czyli odstępując od zasady wyrażonej w art. 10 § 1 k.p.a. Za błędną uznano ocenę Sądu, że dopuszczenie do postępowania uprawnionego przedstawiciela strony pociągnęłoby niezwykle dotkliwe zakłócenie funkcjonowania organów celnych, gdyż w ocenie skarżącej spółki wykonywanie przez organ administracji obowiązków ustawowych nigdy nie może być potraktowane jako zakłócenie jego funkcjonowania.
Ponadto wskazano, że skarżąca spółka nie ma prawnego obowiązku upoważniania wszystkich swoich pracowników do reprezentacji spółki.
Podniesiono, że nie bez znaczenia dla rozstrzygnięcia w sprawie był fakt, że kontrolowany kierowca nie posiadał podstawowej wiedzy prawniczej.
Zdaniem Autora skargi kasacyjnej złożenie przez wskazanego kierowcę na protokole kontroli uwagi, że nie zgadza się z odczytem wagi, powinno być potraktowane przez organy celne jako wniosek dowodowy o powtórne dokonanie pomiaru.
Strona skarżąca wskazała, że z żadnej okoliczności ustalonej podczas postępowania nie wynika podstawa do twierdzenia, że niewielkie wahania prędkości jakie mogą zaistnieć w trakcie ważenia nie prowadzą do
zafałszowania prawdziwych danych dotyczących nacisków na osie, a sąd nie uznał, że jest to fakt powszechnie znany zgodnie z art. 106 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Podniesiono również niezasadność przyjęcia, że funkcjonariusz celny był właściwie upoważniony do wydawania decyzji administracyjnych, bowiem fakt zajmowania przez osobę określonego stanowiska nie pociąga za sobą upoważnienia do wydawania decyzji. Zgodnie z prawem upoważnienie powinno mieć precyzyjny charakter. W ocenie skarżącej spółki przedstawione przez stronę dokumenty nie stanowią upoważnienia w rozumieniu art. 268 a k.p.a., gdyż nie są z tym przepisem zgodne, bowiem przeniesienie kompetencji do wydawania decyzji może nastąpić jedynie przez organ administracji i żaden inny przepis ustawy nie daje prawa osobie upoważnionej do przenoszenia swojego upoważnienia na innego pracownika nawet za zgodą organu administracji.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną, Dyrektor Izby Celnej W R. wskazał, że z treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku w nie wynika, by Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu brał pod uwagę okoliczności, które nie były ujawnione w aktach sprawy, bądź, że pominął okoliczności wynikające z akt sprawy. Skarżący nie wskazał, co konkretnie uszło uwadze Sądu, lub na jaką okoliczność nie wynikającą z akt sprawy powołał się Sąd. Nie mogło więc dojść do naruszenia przez Sąd art. 133 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a przynajmniej skarżący tego faktu nie wykazał, jak również nie wykazał, aby Sąd naruszył art. 134 tej ustawy.
W ocenie Dyrektora Izby Celnej w R., sposób sformułowania przez skarżącego zarzutów naruszenia powołanych przepisów oraz ich uzasadnienie wskazuje, że zarzuca on Sądowi niewłaściwą ocenę materiału dowodowego, z czym nie można się zgodzić, gdyż Sąd w szerokim uzasadnieniu wskazał na to, że w niniejszej sprawie brak jest racjonalnych podstaw do kwestionowania pomiaru wykonanego na urządzeniu wagowym posiadającym świadectwo legalizacji .
Wskazano, że czynności kontrolne w niniejszej sprawie odbywały się na przejściu granicznym, gdzie w tamtym okresie przejeżdżało granicę w obu kierunkach 1000 – 1500 samochodów na dobę. W tej sytuacji przestrzeganie procedur wynikających z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, to jest zawiadomienie strony o wszczęciu postępowania, o przeprowadzeniu dowodu ważenia, oznaczałoby postój samochodów na terminalu co najmniej kilka dni. Sąd słusznie więc stwierdził, że spowodowałoby to dezorganizację pracy organu celnego.
Zdaniem Dyrektora Izby Celnej odnośnie upoważnienia do podpisywania decyzji, przedłożony Sądowi dokument ma wszelkie cechy konieczne dla uznania go za upoważnienie w rozumieniu art. 268a k.p.a. Zawarte w nim upoważnienie do podpisywania decyzji pochodzi bowiem od uprawnionego organu (Naczelnika Urzędu Celnego w O.), zostało udzielone w formie pisemnej, określony został zakres rzeczowy upoważnienia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy, aczkolwiek nie wszystkie podniesione w niej zarzuty Naczelny Sąd Administracyjny uznał za trafne.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują przesłanki nieważności z art. 183 § 2 powołanej powyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Odnośnie oceny zasadności wskazanych w skardze kasacyjnej zarzutów przypomnieć należy, iż nie każde naruszenie przepisów postępowania sądowego może stanowić podstawę kasacyjną, lecz tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zatem stawiając zarzut, należy wskazać, że gdyby nie doszło do naruszenia przepisów, to wyrok tego Sądu byłby odmienny.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nieuzasadniony jest zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów art. 133 § 1 i art. 134 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez uznanie, że w rozpoznawanej przez organ sprawie nie miał zastosowania art. 10 § 1 k.p.a. Prawo czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym stanowi jedną z naczelnych zasad tego Kodeksu. Możliwość odstąpienia od tej zasady określa § 2 art. 10 k.p.a. Dotyczy to sytuacji, w której zapewnienie prawa czynnego udziału strony w postępowaniu groziłoby niepowetowaną szkodą materialną. Taka sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie. Ważenie pojazdu w celu sprawdzenia nacisku poszczególnych osi na drogę jest wykonywane w chwili przekroczenia granicy. Jest ono podstawową czynnością postępowania wyjaśniającego w tym zakresie. Mając na uwadze długi okres oczekiwania przez samochody ciężarowe na przekroczenie granicy, stosowanie do tej czynności zasady określonej w art. 10 § 1 k.p.a. w przypadku, gdy w pojeździe nie znajduje się osoba będąca przedstawicielem bądź pełnomocnikiem strony, groziłoby paraliżem przejścia granicznego. Bezwzględne wymagania prawidłowej reprezentacji strony, spowodowałoby znaczne utrudnienia w pracy organów celnych i groziłoby niepowetowanymi stratami materialnymi. Takie straty ponosiłaby również spółka, bowiem do czasu przybycia na przejście graniczne umocowanego reprezentanta, samochód nie mógłby przekroczyć granicy.
Z tych względów stwierdzić należy, iż Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, że w sprawie miał zastosowanie art. 10 § 2 k.p.a.
Za trafny uznać należy natomiast zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 106 § 3 i 5 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 233 § 1 k.p.c. Ocena przeprowadzonych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu dowodów z dokumentów w postaci decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w R. z dnia [...] grudnia 1997r. nr [...] i decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w O. z dnia [...] czerwca 2002 r. nr [...] oraz Karty zakresu obowiązków i uprawnień funkcjonariuszy i wyprowadzenie wniosku, że kontroler celny, którego podpis znajduje się pod decyzją z dnia [...] działał z upoważnienia naczelnika było błędne.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, iż z art. 268a k.p.a. wynika, że organ administracji może upoważnić na piśmie pracowników kierowanej przez siebie jednostki organizacyjnej do załatwiania spraw w jego imieniu, w tym do wydawania decyzji administracyjnych. W piśmiennictwie powszechnie przyjmuje się, że upoważnienie musi być skierowane do konkretnego pracownika, a nie osoby zajmującej określone stanowisko. Powinno ono określać rodzaj spraw, które z upoważnienia organu może on załatwiać (por. Cz. Martysz [w:] G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Kraków 2005, t. II, s. 601-603). Podobne stanowisko przyjęto także w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 stycznia 2007 r. sygn. akt I OSK 349/05, z dnia 11 maja 2007 r. sygn. akt I OSK 834/06, sygn. akt I OSK 832/06, sygn. akt I OSK 833/06.
Z decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w O. z dnia [...] czerwca 2002r. wydanej na podstawie art. 283 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz. U. Nr 23, poz. 117 ze zm.) wynika, że do podejmowania decyzji w imieniu Naczelnika Urzędu Celnego w O., upoważnieni zostali Zastępca Naczelnika oraz Kierownicy Oddziałów, o czym stanowi § 1. Stosownie do § 2 tej decyzji "osoby wymienione w § 1 mogą przekazać nadane im uprawnienia kierownikom komórek organizacyjnych oraz funkcjonariuszom celnym, zgodnie z podziałem kompetencji określonym w Regulaminie organizacyjnym Urzędu Celnego w O.. Obowiązki i uprawnienia nadane przez Naczelnika Urzędu lub za jego zgodą, określa się w kartach zakresu obowiązków i uprawnień funkcjonariuszy". Analiza tej decyzji prowadzi do wniosku, iż jest to akt generalny o charakterze wewnętrznym, a nie akt indywidualny upoważniający konkretnego, wskazanego z imienia i nazwiska funkcjonariusza celnego do wydawania decyzji w imieniu Naczelnika Urzędu Celnego w O.. Decyzją tą nie jest zatem upoważnienie, o którym mowa w art. 268a k.p.a.
Ponadto zauważyć należy, że podstawy prawnej do upoważnienia funkcjonariuszy celnych do wydawania decyzji w imieniu Naczelnika Urzędu Celnego nie mógł stanowić żaden z punktów art. 283 Kodeksu celnego, powołany w decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w O. z dnia [...] czerwca 2002 r., ani też art. 284 § 2 Kodeksu celnego powołany w podstawie prawnej decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w R. nr [...] z dnia [...] grudnia 1997 r.
W rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji nie rozważył, czy odpowiednie postanowienie zawarte w Karcie zakresu obowiązków i uprawnień Kierownika zmiany można uznać za indywidualne uprawnienie do wydawania decyzji w imieniu Naczelnika Urzędu Celnego w O..
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 185 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1, art. 205 § 2 i art. 209 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 18 ust. 2 lit. b i § 6 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1368 z późn. zm.), uwzględniający również koszty związane z postępowaniem zażaleniowym prowadzonym w ramach postępowania kasacyjnego. Przy czym Sąd nie obciążył organu zwrotem kosztów wpisu sądowego od zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej, gdyż zgodnie z art. 220 § 4 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zażalenie takie wolne jest od opłat.