I OSK 1506/09

I OSK 1506/09 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2009-11-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2009-10-30
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Łukaszewska-Macioch /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Sygn. powiązane
II SA/Sz 938/09 - Postanowienie WSA w Szczecinie z 2009-08-31
Skarżony organ
Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 58 § 1 pkt 1, art. 141 § 4, art. 174 pkt 1, art. 183 § 1, art. 188 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2004 nr 8 poz 66
art. 31 ust.  4 i 5
Ustawa z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin - tekst jednolity.
Dz.U. 1964 nr 43 poz 296
art. 1, art. 2, art. 476 § 2 i 3, art. 476 § 4 pkt 3
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Łukaszewska - Macioch, , , po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 31 sierpnia 2009 r., sygn. akt II SA/Sz 938/09 o odrzuceniu skargi Z. P. na decyzję Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w Szczecinie z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] w przedmiocie waloryzacji emerytury wojskowej postanawia: oddalić skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odrzucił skargę Z. P. na decyzję Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w Szczecinie z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] w przedmiocie waloryzacji emerytury wojskowej, jako nie podlegającą kognicji sądów administracyjnych.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał na treść art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.) oraz art. 3-5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) powoływanej dalej jako P.p.s.a. i stwierdził, że sądy administracyjne nie są powołane do rozpoznawania spraw, których rozpoznanie należy do właściwości sądów powszechnych. Przedmiotem zaś skargi w niniejszej sprawie jest decyzja z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] wydana na podstawie ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz.U. z 2004 r. Nr 8, poz. 66) przez Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w Szczecinie. Zgodnie zaś z art. 461 § 2 k.p.c. w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych właściwy do rozpoznania sprawy jest sąd powszechny, w którego okręgu ma miejsce zamieszkania strona odwołująca się od decyzji wydanej przez organ rentowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie mając na uwadze powyższą regulację oraz odesłanie zawarte w art. 181 kpa do przepisów odrębnych, w tym przypadku do ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin stwierdził, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, w tym także w sprawach dotyczących prawa żołnierzy zawodowych do zaopatrzenia emerytalnego i wysokości świadczeń pieniężnych z tytułu tego zaopatrzenia, właściwy jest sąd ubezpieczeń społecznych. Z tego powodu Sąd odrzucił skargę Z. P. na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a.
Od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Z. P., reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł skargę kasacyjną, w której zaskarżając postanowienie w całości, zarzucił:
I. naruszenie prawa materialnego:
1) art. 2, art. 32 ust 1-2, art. 45 ust 1, art. 77 ust 2, art. 91 ust 1, art. 175 ust 1, art. 184 w zw. z art. 8 ust 1 -2, art. 87 ust 1, art. 83 Konstytucji RP w stopniu mającym wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie przez naruszenie zasady demokratycznego państwa prawnego, zasady praworządności i zaufania do państwa, prawa do sądu i sprawiedliwego procesu prowadzonego przez niezawisły i bezstronny sąd administracyjny oraz przez zaniechanie dokonania sądowej kontroli działalności organu wojskowego administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, naruszając tym samym konstytucyjne obowiązki wymiaru sprawiedliwości;
2) art. 31 ust 1, ust 4, art. 11 w zw. z art. 3 ust 1 pkt 2,pkt 13, ust 2, art. 6 ust 1 - 3, art. 37, art. 53, art. 59, art. 60 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz. U. 2004, Nr 8, poz. 66 ze zm.) w związku z § 18 ust 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 23 lutego 2004 r. w sprawie trybu postępowania i właściwości organów w sprawach zaopatrzenia emerytalnego żołnierzy zawodowych oraz uprawnionych członków ich rodzin (Dz. U. 2004, Nr 67, poz. 618 ze zm.) przez zaniechanie uwzględnienia, że ustawodawca w żadnych przepisach prawa materialnego z zakresu ubezpieczeń społecznych nie ustanowił prawa odwołania do sądu od decyzji wojskowych organów emerytalnych w przedmiocie waloryzacji emerytur oraz przez niezastosowanie art. 11 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin w zakresie odesłania do stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego;
II. naruszenie przepisów postępowania:
1) art. 461 § 2 - 2- w zw. z art. 1, art. 477(8) § 1, art. 180, art. 476 § 2 pkt 2 Kodeksu postępowania cywilnego przez przyjęcie rozszerzającej wykładni definicji sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych jako sprawy o ustalenie prawa i wysokości świadczeń pieniężnych, gdy tym czasem sądom powszechnym - sądom ubezpieczeń społecznych podlegają wyłącznie decyzje administracyjne wojskowych organów emerytalnych wydane w przedmiocie o ustalenie prawa i wysokości tych świadczeń, a nie decyzje waloryzacyjne wojskowych organów emerytalnych;
2) art. 6-10, art. 107, art. 130 § 1 i § 2 w zw. z art. 180, art. 156 § 1 pkt 2, pkt 4, pkt 5 -7, art. 217 § 2 pkt 1, pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. 2000, Nr 98, poz. 1071 ze zm.) przez uznanie, iż decyzja waloryzacyjna nie jest konstytutywnym administracyjnym aktem prawnym i nie ustala żadnych praw skarżącemu ani wysokości świadczeń pieniężnych;
3) naruszenie przepisów o ustroju sądów administracyjnych tj. art. 1 § 1 -2 oraz przepisów prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - art. 3 § 1 - 2 pkt 1 - 4, art. 58 § 1 - 4, art. 134 § 1 i § 2, art. 141 § 2 w zw. z art. 1, art. 2 przez błędne niewłaściwe uzasadnienie niedopuszczalności drogi sądowej w przedmiotowej sprawie.
Powołując się na te zarzuty skarżący wniósł o uchylenie z mocą wsteczną zaskarżonego postanowienia i skierowanie sprawy do ponownego merytorycznego rozpoznania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, której przesłanki określa art. 183 § 2 P.p.s.a.
Stwierdzając, że w niniejszej sprawie przesłanki te nie zachodzą Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył się do kontroli zgodności zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach zakreślonych skargą kasacyjną.
W skardze kasacyjnej zakwestionowano orzeczenie Sądu I instancji oparte na stwierdzeniu niewłaściwości sądu administracyjnego do rozstrzygania odwołań od decyzji wojskowych organów emerytalnych w przedmiocie waloryzacji emerytury wojskowej. W tej kwestii Naczelny Sąd Administracyjny zajmował już stanowisko, w tym także w sprawie ze skargi kasacyjnej wniesionej przez Z. P., tj. w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 listopada 2007 r. sygn. akt I OSK 279/07, w którym Sąd ten stwierdził jednoznacznie, że od decyzji wojskowego organu emerytalnego w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych żołnierzy zawodowych odwołanie przysługuje do właściwego sądu powszechnego.
Wypada zatem w sprawie niniejszej powtórzyć za składem orzekającym w powołanym postanowieniu z dnia 20 listopada 2007 r., że stosownie do art. 1 Kodeksu postępowania cywilnego sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych są sprawami cywilnymi, do których rozpoznania, stosownie do przepisu art. 2 tego Kodeksu powołane są sądy powszechne, chyba że przepisy szczególne przekazują je do właściwości innych organów. Sprawami z zakresu ubezpieczeń społecznych objętymi właściwością sądów powszechnych, są sprawy dotyczące ubezpieczeń społecznych, emerytur i rent, a także sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych wszczęte na skutek niewydania przez organ rentowy decyzji we właściwym terminie (art. 476 § 2 i 3 K.p.c.), zaś organami rentowymi są także wojskowe organy emerytalne (art. 476 § 4 pkt 3 K.p.c.). Również ustawa z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 66 ze zm.) stanowi w art. 31 ust. 4 i 5, że w sprawach dotyczących prawa do zaopatrzenia emerytalnego i świadczeń z tego tytułu oraz w przypadku niewydania przez organ emerytalny decyzji w tych sprawach zainteresowanemu przysługuje odwołanie do właściwego sądu według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego, a więc do właściwego sądu powszechnego.
Oznacza to, że sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznania sprawy ze skargi na decyzję wojskowego organu emerytalnego w przedmiocie waloryzacji emerytury wojskowej.
Skoro w tych sprawach nie jest właściwy sąd administracyjny, to skarga na decyzję wojskowego organu emerytalnego w przedmiocie waloryzacji emerytury wojskowej wniesiona przez skarżącego do sądu administracyjnego była niedopuszczalna (art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Odmienna interpretacja prowadziłaby w konsekwencji do pośredniego wkraczania w sferę kompetencji sądów powszechnych.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał za zbędne szczegółowe odniesienie się do zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących naruszenia wskazanych w niej przepisów prawa materialnego, bowiem w sprawie niniejszej nie miały one zastosowania, ani też Sąd I instancji nie dokonywał ich wykładni, a tylko takie postacie naruszeń prawa materialnego mogą stanowić podstawę skargi kasacyjnej, o jakiej mowa w art. 174 pkt 1 P.p.s.a.
Za nieusprawiedliwione należy uznać podstawy skargi kasacyjnej odnoszące się do naruszenia przepisów postępowania. Zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odpowiada bowiem prawu, a jego uzasadnienie spełnia wymogi określone w art. 141 § 4 P.p.s.a.; w szczególności zawiera wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz prawidłowo wyjaśnia jej zastosowanie w niniejszej sprawie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie zachodzą zatem podstawy do stwierdzenia, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznając skargę Z. P. za niedopuszczalną, dokonał wadliwej jej oceny, czym naruszył art. 1 § 1 i 2 Prawa o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 - 4, art. 58 § 1 - 4, art. 134 § 1 i § 2, art. 141 § 2 w zw. z art. 1 i art. 2 P.p.s.a. Z przedstawionych względów nie można podzielić także pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej odnoszących się do naruszeń stosownych przepisów Kodeksu postępowania cywilnego.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.