I OSK 1505/06
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną E. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, który częściowo uwzględnił skargę A. Ż. na uchwałę Rady Miasta Szczecinka z dnia 12 lipca 2004 r. w sprawie ustalenia czasu pracy placówek handlu detalicznego, gastronomicznych i usługowych. WSA stwierdził nieważność uchwały w części dotyczącej placówek handlowych na stacjach benzynowych, uznając ją za naruszającą zasadę równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP) ze względu na kryterium lokalizacji. NSA, podzielając argumentację skargi kasacyjnej, uznał, że uchwała Rady Miasta narusza również konstytucyjną swobodę działalności gospodarczej (art. 20 i 22 Konstytucji RP) oraz ustawę o dniach wolnych od pracy. Sąd podkreślił, że przepis art. XII § 1 ustawy – Przepisy wprowadzające Kodeks pracy, choć upoważnia gminy do określania godzin otwarcia, powinien być interpretowany w kontekście współczesnej sytuacji społeczno-gospodarczej i zasad konstytucyjnych. Uchwała, która narzucała sztywne godziny otwarcia (5:30-22:00) dla wszystkich placówek handlowych i całodobowe dla stacji benzynowych, została uznana za niezgodną z prawem. NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA w części dotyczącej punktu I i II i stwierdził nieważność uchwały Rady Miasta w części obejmującej § 1 ust. 1 pkt 1 i 2. Zasądzono również zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących kompetencji gmin w zakresie ustalania godzin otwarcia placówek handlowych, zasady równości wobec prawa oraz konstytucyjnej swobody działalności gospodarczej.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej wynikającej z art. XII § 1 Przepisów wprowadzających Kodeks pracy i uchwały rady gminy z 2004 roku. Zmiany legislacyjne mogą wpłynąć na jego aktualność.
Zagadnienia prawne (5)
Czy uchwała rady gminy ustalająca sztywne godziny otwarcia placówek handlowych, gastronomicznych i usługowych, w tym całodobowe dla stacji benzynowych, jest zgodna z konstytucyjną zasadą równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ustalenie innego czasu pracy dla placówek handlowych na stacjach benzynowych niż dla pozostałych placówek, opierając się jedynie na kryterium lokalizacji, narusza zasadę równości wobec prawa.
Uzasadnienie
Kryterium lokalizacji placówki handlowej na stacji benzynowej jest mało istotną cechą faktyczną, która nie uzasadnia zróżnicowania sytuacji prawnej podmiotów prowadzących działalność gospodarczą.
Czy uchwała rady gminy ustalająca sztywne godziny otwarcia placówek handlowych, gastronomicznych i usługowych jest zgodna z konstytucyjną swobodą działalności gospodarczej (art. 20 i 22 Konstytucji RP) oraz ustawą o dniach wolnych od pracy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, taka uchwała narusza swobodę działalności gospodarczej i przepisy o dniach wolnych od pracy.
Uzasadnienie
Sztywne ustalenie godzin otwarcia, bez uwzględnienia specyfiki działalności i potrzeb rynku, stanowi nieuzasadnione ograniczenie swobody gospodarczej. Ponadto, nakaz pracy we wszystkie dni tygodnia, w tym ustawowo wolne, jest sprzeczny z ustawą o dniach wolnych od pracy.
Czy przepis art. XII § 1 ustawy – Przepisy wprowadzające Kodeks pracy, upoważniający gminy do określania dni i godzin otwarcia placówek handlowych, gastronomicznych i usługowych, pozwala na ustalanie sztywnych godzin otwarcia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ale interpretacja tego przepisu musi uwzględniać współczesną sytuację społeczno-gospodarczą i zasady konstytucyjne.
Uzasadnienie
Choć przepis upoważnia gminy do regulacji, tworzone prawo miejscowe musi być zgodne z Konstytucją i ustawami, uwzględniając elastyczne kształtowanie czasu pracy i swobodę działalności gospodarczej.
Czy uchwała rady gminy naruszyła zasadę ochrony praw nabytych i interesów w toku (art. 2 Konstytucji RP)?
Odpowiedź sądu
Nie zostało to jednoznacznie rozstrzygnięte jako podstawa nieważności uchwały, ale było podnoszone w skardze kasacyjnej.
Uzasadnienie
Skarga kasacyjna argumentowała, że uchwała pozbawiła skarżącą prawa do prowadzenia całodobowej sprzedaży, na które wcześniej uzyskała zgodę, naruszając tym samym zasadę ochrony zaufania do państwa i prawa.
Czy rada gminy naruszyła obowiązek przeprowadzenia konsultacji z mieszkańcami (art. 5a ustawy o samorządzie gminnym)?
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy nie nakazywały prowadzenia konsultacji w tej konkretnej materii.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że w przypadku uchwały dotyczącej godzin otwarcia placówek handlowych, przepisy ustawy o samorządzie gminnym nie nakładały obowiązku przeprowadzania konsultacji.
Przepisy (18)
Główne
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 147 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przepisy wprowadzające k.p. art. XII § § 1
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Przepisy wprowadzające Kodeks pracy
Upoważnia gminy do określania dni i godzin otwarcia placówek handlu detalicznego, zakładów gastronomicznych i zakładów usługowych dla ludności, co stanowi podstawę do wydania prawa miejscowego. Interpretacja musi uwzględniać konstytucyjną swobodę działalności gospodarczej i zasady równości.
Konstytucja RP art. 22
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Gwarantuje wolność działalności gospodarczej.
Konstytucja RP art. 20
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Określa zasady społecznej gospodarki rynkowej.
Konstytucja RP art. 32
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Gwarantuje zasadę równości wobec prawa i zakaz dyskryminacji.
u.d.w.p. art. 1
Ustawa z dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy
Określa katalog dni wolnych od pracy, w tym niedziele. Uchwała rady gminy naruszająca te przepisy jest niezgodna z prawem.
u.p.d.g. art. 5
Ustawa z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo o działalności gospodarczej
Dotyczy wolności wykonywania działalności gospodarczej. Została zastąpiona przez ustawę z 2 lipca 2004 r.
u.s.d.g. art. 6 § ust. 1
Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej
Gwarantuje swobodę podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej na równych prawach.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 152
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 203 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przepisy wprowadzające k.p. art. XII § § 2
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Przepisy wprowadzające Kodeks pracy
Przewiduje karę grzywny za nieprzestrzeganie przepisów wydanych na podstawie § 1.
Konstytucja RP art. 87 § § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zrównuje akty prawa miejscowego z ustawami, umowami międzynarodowymi i rozporządzeniami jako źródła powszechnie obowiązującego prawa.
Konstytucja RP art. 94
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Akcentuje konieczność przestrzegania przez organy samorządu terytorialnego podstawy i granic upoważnień ustawowych.
u.s.g. art. 5a
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Dotyczy konsultacji z mieszkańcami w sprawach ważnych dla gminy.
u.s.g. art. 40 § ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Reguluje kompetencje organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego do stanowienia aktów prawa miejscowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Uchwała rady gminy narusza konstytucyjną swobodę działalności gospodarczej. • Uchwała rady gminy narusza zasadę równości wobec prawa poprzez nieuzasadnione zróżnicowanie placówek handlowych. • Uchwała rady gminy jest sprzeczna z ustawą o dniach wolnych od pracy. • Przepis art. XII § 1 Przepisów wprowadzających k.p. wymaga interpretacji zgodnej z Konstytucją i uwzględniającej współczesną sytuację gospodarczą.
Odrzucone argumenty
Argumenty dotyczące naruszenia art. 5a ustawy o samorządzie gminnym (brak konsultacji).
Godne uwagi sformułowania
Samodzielność gminy w zakresie określania czasu otwarcia placówek i zakładów nie oznacza jednak dowolności. • Rada gminy jest obowiązana uwzględniać w tym zakresie różnorakie, często sprzeczne interesy... • W konkluzji należy stwierdzić, że w konstytucyjnej formule 'tylko w drodze ustawy' mieści się uchwała rady gminy wydana na podstawie art. XII § 1 Przepisów wprowadzających Kodeks pracy. • Wobec braku jakichkolwiek zasad prawnych regulujących kwestię położenia stacji benzynowych... nie można wykluczyć usytuowania stacji benzynowych także na terenie zabudowanym... • Przepis art. XII, jako uchwalony ponad 30 lat temu jest niezgodny z Konstytucją z 1997 r., aby odpowiadać wymogom konstytucyjnym (art. 22) winien zawierać nie tylko upoważnienie ustawowe do ograniczania zasady wolności gospodarczej..., lecz również zawierać klauzulę tzw. ważnego interesu publicznego...
Skład orzekający
Janina Antosiewicz
przewodniczący sprawozdawca
Barbara Adamiak
sędzia
Tomasz Zbrojewski
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących kompetencji gmin w zakresie ustalania godzin otwarcia placówek handlowych, zasady równości wobec prawa oraz konstytucyjnej swobody działalności gospodarczej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej wynikającej z art. XII § 1 Przepisów wprowadzających Kodeks pracy i uchwały rady gminy z 2004 roku. Zmiany legislacyjne mogą wpłynąć na jego aktualność.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy codziennego życia obywateli (godziny otwarcia sklepów) i pokazuje, jak zasady konstytucyjne (swoboda gospodarcza, równość) wpływają na lokalne regulacje. Pokazuje też ewolucję prawa w kontekście przemian gospodarczych.
“Czy gmina może decydować, kiedy Twój sklep ma być otwarty? NSA odpowiada.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.