I OSK 1504/22

Naczelny Sąd Administracyjny2025-07-29
NSAnieruchomościWysokansa
nieruchomościdekret warszawskipostępowanie administracyjneumorzenie postępowaniaterminy materialnoprawnegospodarka nieruchomościamiprawo administracyjneskarżącyNSA

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną dotyczącą umorzenia postępowania w sprawie dekretowej, potwierdzając materialnoprawny charakter terminów do zgłoszenia praw.

Skarga kasacyjna dotyczyła wyroku WSA, który oddalił skargę na decyzję o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie dekretowej. Strona skarżąca zarzucała błędną wykładnię przepisów o gospodarce nieruchomościami, w szczególności uznanie terminów z art. 214b u.g.n. za materialnoprawne oraz niewłaściwe przeprowadzenie procedury ogłoszenia. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że terminy te mają charakter materialnoprawny, nie podlegają przywróceniu ani zawieszeniu, a procedura ogłoszenia została przeprowadzona prawidłowo, co skutkowało oddaleniem skargi kasacyjnej.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej M.L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił jej skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego. Postępowanie toczyło się w sprawie wniosku z 1948 r. o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego w trybie dekretu warszawskiego. Skarżąca kasacyjnie zarzucała naruszenie prawa materialnego i przepisów postępowania, kwestionując m.in. uznanie terminów wskazanych w art. 214b ustawy o gospodarce nieruchomościami za materialnoprawne, które nie podlegają zawieszeniu ani przywróceniu. Podnosiła również zarzuty dotyczące niewłaściwego przeprowadzenia procedury ogłoszenia o postępowaniu. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko Sądu I instancji. Sąd podkreślił, że terminy określone w art. 214b ust. 2 u.g.n. mają charakter materialnoprawny, a ich celem jest ostateczne uregulowanie stanu prawnego nieruchomości objętych dekretem warszawskim wobec wieloletniej bierności wnioskodawców lub ich następców prawnych. Sąd uznał również, że ogłoszenie o postępowaniu zostało prawidłowo zamieszczone, w tym w lokalnym dodatku gazety ogólnopolskiej, co spełniało wymogi art. 214b ust. 4 u.g.n. Wskazano, że przepis art. 214b ust. 2a u.g.n., wykluczający reprezentację przez kuratora spadku, miał zastosowanie w sprawie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, terminy te mają charakter materialnoprawny i nie podlegają przywróceniu ani zawieszeniu.

Uzasadnienie

Ratio legis przepisu art. 214b u.g.n. jest usunięcie wieloletniego stanu zawieszenia co do sytuacji prawnej nieruchomości, a jego usytuowanie w przepisach prawa materialnego, a nie procesowego, potwierdza jego charakter. Termin ten służy zabezpieczeniu praw podmiotów, które przez długi okres pozostawały bierne.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (28)

Główne

u.g.n. art. 214b § ust. 1, 2, 2a, 4

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy art. 7 ust. 1

Pomocnicze

k.c. art. 1025

Kodeks cywilny

Konstytucja RP art. 2, 20, 21 § 1, 64 ust. 1

Konstytucja RP

k.p.a. art. 30 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 98 § 1 pkt 1 i 4

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 98 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 103

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1 a) i c)

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 97 § 1 pkt 1) i 4)

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 98 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 30 § 5

Kodeks postępowania administracyjnego

Ustawa z dnia 17 września 2020 r. zmieniająca ustawę o gospodarce nieruchomościami art. 6 ust. 1

k.p.a. art. 104 §§1 i 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 3 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c)

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 7, 7a § 1, 8, 15, 75 § 1, 77 § 1 oraz 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 134 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 193 zd. 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § 4

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Terminy wskazane w art. 214b ust. 2 u.g.n. mają charakter materialnoprawny i nie podlegają przywróceniu ani zawieszeniu. Ogłoszenie o postępowaniu zostało prawidłowo zamieszczone w prasie lokalnej (dodatek warszawski gazety ogólnopolskiej). Art. 214b ust. 2a u.g.n. wyklucza możliwość reprezentowania wnioskodawcy lub jego następcy prawnego przez kuratora spadku.

Odrzucone argumenty

Zarzuty dotyczące naruszenia art. 98 § 1 pkt 1 i 4 oraz 98 § 1 k.p.a. Zarzuty dotyczące naruszenia art. 138 § 1 pkt i § 2 k.p.a. Zarzuty dotyczące naruszenia art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. Zarzuty dotyczące naruszenia art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 7a § 1, art. 8, art. 15, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. i art. 138 § 1 k.p.a. w zw. z art. 214b ust. 2 i 4 u.g.n. i art. 134 § 1 p.p.s.a.

Godne uwagi sformułowania

Ratio legis przepisu art. 214b u.g.n. jakim jest usunięcie, trwającego od kilkudziesięciu lat, stanu zawieszenia co do sytuacji prawnej nieruchomości. Termin sześciu miesięcy jest wystarczający do podjęcia ewentualnych działań przez osoby uprawnione. Jeżeli takich decyzji lub działań (polegających chociażby na złożeniu jednego podania zawierającego żądanie zwrotu nieruchomości) dotąd osoby te nie podjęły, należy przyjąć, że ich bierność dostatecznie wyraża wolę (brak woli) ubiegania się o restytucję, i może stanowić podstawę zakończenia postępowania przez umorzenie.

Skład orzekający

Monika Nowicka

przewodniczący

Karol Kiczka

członek

Jakub Zieliński

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących umarzania postępowań dekretowych, charakteru terminów materialnoprawnych oraz wymogów proceduralnych dotyczących ogłoszeń."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej materii dekretu warszawskiego i art. 214b u.g.n.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy historycznych roszczeń reprywatyzacyjnych i złożonych przepisów dotyczących nieruchomości warszawskich, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w tej dziedzinie oraz dla osób zainteresowanych tematyką reprywatyzacji.

Reprywatyzacja po latach: NSA rozstrzyga o terminach w sprawach dekretowych.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 1504/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-07-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-08
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jakub Zieliński /sprawozdawca/
Karol Kiczka
Monika Nowicka /przewodniczący/
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Umorzenie postępowania
Sygn. powiązane
I SA/Wa 369/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-11-29
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1990
art. 214b ust. 1, 2, 2a, 4
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 30 § 3, art. 98 § 1 pkt 1 i 4, art. 98 § 1, art. 103
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka Sędziowie: Sędzia NSA Karol Kiczka Sędzia del. WSA Jakub Zieliński (spr.) Protokolant: starszy asystent sędziego Marta Sikorska po rozpoznaniu w dniu 29 lipca 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 listopada 2021r., sygn. akt I SA/Wa 369/21 w sprawie ze skargi M.L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 16 grudnia 2020r. nr KOC/6047/Go/20 w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ( dalej: "Sąd I instancji" lub "WSA") wyrokiem z 29 listopada 2021 r. o sygn. akt I SA/Wa 369/21 oddalił skargę M.L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 16 grudnia 2020 r. nr KOC/6047/Go/20 w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego.
M.L. wniosła skargę kasacyjna od powyższego wyroku zaskarżając go w całości zarzucając:
1. naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, w tym:
art. 214b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ("u.g.n.") w zw. z art. 1025 k.c. w zw. z art. 2, art. 20, art. 21 § 1 oraz 64 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP poprzez niewłaściwą interpretację i błędne zastosowanie, w tym poprzez uznanie art. 214b u.g.n. jako lex specialis w stosunku do ogólnych przepisów postępowania administracyjnego, przy tym błędne uznanie terminów tam wskazanych jako posiadających charakter materialnoprawny, których upływu nie może znosić zawieszenie postępowania administracyjnego w sprawie, a w związku z tym błędny brak stwierdzenia niewłaściwej interpretacji i błędnego zastosowania tych przepisów przez Organy I i II instancji;
2. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ("p.p.s.a.") poprzez błędne zastosowanie oraz art. 145 § 1 a) i c) p.p.s.a. poprzez błędne niezastosowanie i oddalenie skargi Skarżącej, podczas gdy istniały podstawy do jej uwzględnienia, których niewłaściwie Wojewódzki Sąd Administracyjny nie uwzględnił, a które sprowadzały się do wystąpienia następujących naruszeń prawa przy wydaniu zaskarżonej decyzji Organu II instancji i poprzedzającej ją decyzji Organu I instancji:
i. naruszenie art. 97 § 1 pkt 1) i 4) k.p.a. oraz art. 98 § 1 k.p.a. i art. 30 § 5 k.p.a., które winny zostać w takim wypadku zastosowane przez Organ I instancji zgodnie z wnioskiem ujętym w piśmie wnioskodawców z 2 marca 2018 r., w zw. z art. 21 ust. 1 Konstytucji RP, a także w związku z brakiem możliwości zastosowania art. 214b 2a u.g.n. obowiązującego od 20 października 2020 r. (znajdującego zastosowanie tylko do toczących się postępowań zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z 17 września 2020 r. zmieniającej u.g.n.) - zatem błędny brak stwierdzenia a contrario, że w tej sprawie wnioskodawcy winni być reprezentowani przez kuratora spadku, a Organ I instancji miał obowiązek zastosować art. 30 § 5 k.p.a. występując o ustanowienie kuratora spadku do sądu powszechnego po uzyskaniu potwierdzonej dokumentami informacji o śmierci Wnioskodawców, poprzez niewłaściwy brak stwierdzenia przez Organ II instancji błędnego niezastosowania tych przepisów przez Organ I instancji:
ii. art. 214b u.g.n. oraz art. 104 §§1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 1025 k.c. w zw. z art. 2, art. 20, art. 21 § 1 oraz 64 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP poprzez niewłaściwą interpretację i błędne zastosowanie, w tym poprzez uznanie art. 214b u.g.n. jako lex specialis w stosunku do ogólnych przepisów postępowania administracyjnego, przy tym błędne uznanie terminów tam wskazanych jako posiadających charakter materialnoprawny, których upływu nie może znosić zawieszenie postępowania administracyjnego w sprawie, a w związku z tym błędny brak stwierdzenia przez Organ II instancji niewłaściwej interpretacji i błędnego zastosowania tych przepisów przez Organ I instancji,
a w konsekwencji naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez błędne utrzymanie przez Organ II instancji zaskarżonej decyzji Organu I instancji w mocy przy braku stwierdzenia: niewłaściwego braku zawieszenia przez Organ I instancji postępowania do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia toczących się postępowań sądowych w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku po wnioskodawcach, braku zwrócenia się przez Organ I instancji do sądu powszechnego o ustanowienie kuratora spadku i błędnego umorzenia przez Organ I instancji postępowania w sprawie,
a także naruszenia art. 138 § 2 k.p.a. poprzez niezastosowanie, a w związku z tym niewłaściwy brak uchylenia przez Organ II instancji zaskarżonej decyzji Organu I Instancji w całości i przekazania sprawy temu Organowi do ponownego rozpatrzenia ze wskazaniem okoliczności, które należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy i określeniu wytycznych w zakresie wykładni przepisów, w tym art. 214b u.g.n., zgodnie ze stanowiskiem podanym w uzasadnieniu odwołania, w skardze i skardze kasacyjnej,
b) naruszenie art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 7a § 1, art. 8, art. 15, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. i art. 138 § 1 k.p.a. w zw. z art. 214b ust. 2 i 4 u.g.n. i art. 134 § 1 p.p.s.a. przejawiające się w tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie, mimo że zebrany przez Organy materiał dowodowy okazał się być niewystarczający i budzący wątpliwości, które przy uzupełnieniu materiału dowodowego mogły przechylić szalę na korzyść Skarżącej, w tym Sąd nie ustalił, czy w sprawie Organ I instancji dopełnił obowiązków określonych w art. 214b ust. 4 u.g.n. poprzez dokonanie publikacji ogłoszenia o toczącym się postępowaniu także w prasie lokalnej obejmującej swym zasięgiem miejsce ostatniego zamieszkania Wnioskodawców (stwierdzając jedynie, że publikacja nastąpiła w [...] i [...], które są gazetami ogólnopolskimi, a nie lokalnymi), ustalenia faktyczne w zakresie publikacji tego ogłoszenia, a co za tym idzie początku biegu liczonych od jego daty terminów wskazanych w art. 214b ust. 2 u.g.n., a zatem zaistnienia podstawy faktycznej umorzenia postępowania dekretowego, należy więc uznać za niewystarczające i nieodpowiednie, a w konsekwencji - błędne.
Mając powyższe na uwadze Skarżąca kasacyjnie wniosła o:
zmianę zaskarżonego wyroku w całości poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 16 grudnia 2020 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta m. st. Warszawy z 02 października 2020 r., każdej w całości, i przekazanie sprawy Organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia ze wskazaniem okoliczności, które należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy i określeniu wytycznych w zakresie wykładni przepisów, w tym art. 214b u.g.n.;
względnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania z określeniem wytycznych, j.w.;
zasądzenie na rzecz M.L. zwrotu kosztów postępowania wywołanego niniejszą skargą kasacyjną oraz poprzedzającą ją skargą, w tym kosztów zastępstwa przez radcę prawnego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu strona Skarżąca przytoczyła argumentację mającą na celu potwierdzić zasadność podniesionych zarzutów.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Na wstępie wyjaśnić należy, iż stosownie do art. 193 zd. 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. Z 2024 r . poz. 935 ze zm.) , uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej, z tego względu w uzasadnieniu pominięto opis przebiegu postępowania i wydanych w sprawie rozstrzygnięć, elementy te zawiera uzasadnienie Sądu I instancji. Powołany przepis stanowi lex specialis wobec art. 141 § 4 p.p.s.a. i jednoznacznie określa zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone każdorazowo wskazanymi w skardze kasacyjnej podstawami, którymi - zgodnie z art. 174 p.p.s.a. - może być:
1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub
2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich, ani w inny sposób korygować.
Analiza zarzutów skargi oraz ich uzasadnienia prowadzi do wniosku, iż spór w niniejszej sprawie koncentruje się wobec stanowiska wyrażonego przez organy administracji oraz Sąd I instancji, iż terminy wskazane w art. 214b ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1990) są terminami prawa materialnego, które nie podlegają przywróceniu jak też zawieszeniu. Skarżąca zakwestionowała też pogląd, że norma wyrażona w art. 214b ust. 2a u.g.n. miała zastosowanie w przedmiotowym postępowaniu, oraz zarzuciła, iż Sąd nie dokonał kontroli, czy w sprawie doszło do prawidłowego ogłoszenia, o którym mowa w art. 214b ust. 3 i 4 u.g.n., a w konsekwencji czy rozpoczął bieg termin, o których mowa w art. 214b ust. 2 u.g.n.
W tej sytuacji przypomnienia wymaga, iż zgodnie z treścią art. 214b u.g.n., w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej do Sądu I instancji decyzji, w sprawach dotyczących rozpatrzenia wniosków, o których mowa w art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy umarza się postępowanie, jeżeli nie jest możliwe ustalenie stron postępowania lub ich adresów ( ust. 1). Podstawa umorzenia zachodzi, gdy organ wezwał nieustalone strony lub strony, których adresów nie ustalono, do uczestnictwa w postępowaniu przez ogłoszenie, a w sprawie nie wpłynęło żadne pismo pochodzące od wzywanej strony w przeciągu ostatnich 30 lat poprzedzających dzień publikacji ogłoszenia. Organ wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, jeżeli w terminie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia wzywana strona nie zgłosiła swych praw albo zgłosiwszy je, nie udowodniła ich w terminie kolejnych 3 miesięcy lub nie wskazała swego adresu ( ust. 2). Wnioskodawca oraz jego ewentualni następcy prawni nie mogą być reprezentowani przez kuratora spadku lub kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu ( ust.2a).
W art. 214b ust. 3 tej ustawy określono elementy jakie musi posiadać ogłoszenie o którym mowa w ust. 2. Z kolei ust. 4 stanowi, że ogłoszenie zamieszcza się w dzienniku o zasięgu ogólnokrajowym a ponadto w prasie lokalnej obejmującej swym zasięgiem miejsce ostatniego zamieszkania wnioskodawcy, a także na okres 30 dni na stronie internetowej właściwego urzędu.
Jak wynika z akt administracyjnych sprawy 7 czerwca 2017 r. Prezydent m. st. Warszawy zamieścił w dziennikach [...], [...] oraz na okres 30 dni na stronie internetowej Urzędu m. st. Warszawy ogłoszenie, że w Biurze Spraw Dekretowych Urzędu m. st. Warszawy z wniosku z dnia 17 grudnia 1948 r. E.L. i M.L., zamieszkałych w W. przy ul. [...], toczy się w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości postępowanie administracyjne o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego w trybie art. 7 ust. 1 dekretu. Wzywając jednocześnie wnioskodawców lub ich następców prawnych, aby w terminie sześciu miesięcy od dnia ukazania się ogłoszenia zgłosili się do tutejszego Urzędu, podając swój aktualny adres zamieszkania, a następnie w terminie kolejnych trzech miesięcy udowodnili swoje prawa do nieruchomości pod rygorem umorzenia postępowania.
Strona Skarżąca podnosi, że zarówno dzienniki [...] i [...] są gazetami ogólnopolskimi, a nie lokalnymi. Niemniej z załączonych do akt sprawy dokumentów wynika, że powyższe ogłoszenie zostało umieszczone w dodatku warszawskim wydania [...] z 7 czerwca 2017 r., który to dodatek ukazuje się jedynie lokalnie, w wydaniu tej gazety przeznaczonym dla Warszawy i okolic. Z uwagi na regionalny charakter tego dodatku należy go uznać za prasę lokalna w rozumieniu art. 214b ust.4 u.g.n.
Z tych też przyczyn zarzut podniesiony w tym zakresie, w punkcie 2B zarzutów skargi kasacyjnej, uznać należy za niezasadny.
Naczelny Sad Administracyjny podziela także stanowisko Sądu I instancji , iż termin określony w art. 214b ust.2 u.g.n. stanowi przepis prawa materialnego zatem jest to termin, który nie ulega ani przywróceniu ani zawieszeniu. Za takim jego charakterem przemawia nie tylko ratio legis przepisu art. 214b u.g.n. jakim jest usunięcie, trwającego od kilkudziesięciu lat, stanu zawieszenia co do sytuacji prawnej nieruchomości, ale także usytuowanie tego przepisu w przepisach prawa materialnego, a nie procesowego.
Jak wynika z projektu ustawy z 25 czerwca 2015 r. którą wprowadzono do u.g.n. powyższą regulację, dodany art. 214b u.g.n., przewidujący umorzenie postępowania w sprawach dotyczących wniosków, o których mowa w art. 7 ust. 1 dekretu warszawskiego, jeśli nie będzie możliwe ustalenie stron tego postępowania lub ich adresów, ma na celu umożliwienie zakończenia postępowań, "w których wnioskodawcy od czasu złożenia wniosku nie kontaktowali się w żaden sposób z organem prowadzącym postępowanie. W wielu przypadkach zachodzi bowiem sytuacja tego rodzaju, iż w latach 1947-1949 został zgłoszony wniosek o przyznanie prawa do gruntu, który nie został rozpatrzony w okresie PRL, a którego obecnie nie da się rozpatrzyć z uwagi na niemożność ustalenia stron postępowania wraz z ich adresami. Przepis ten ma na celu ostateczne uregulowanie stanu prawnego nieruchomości objętych dekretem warszawskim wobec braku zainteresowania stron bądź ich następców prawnych. Umożliwi to m.st. Warszawie i Skarbowi Państwa racjonalne gospodarowanie mieniem stanowiącym ich własność bądź - w przypadku budynków - pozostającym w ich administracji. Proponowane rozwiązanie jest korzystne zarówno dla m.st. Warszawy, mieszkańców budynków posadowionych na gruntach objętych roszczeniami dekretowymi, jak i podmiotów trzecich takich jak spółdzielnie mieszkaniowe, spółki Skarbu Państwa, spółki miejskie czy wieloletni posiadacze lub dzierżawcy gruntów, którzy mają do przedmiotowych nieruchomości roszczenia, które nie mogły dotąd zostać zrealizowane z uwagi na mające pierwszeństwo realizacji roszczenia dekretowe".
Zakreślony w art. 214b ust.2 termin miał na celu umożliwić wnioskodawcom dekretowym lub ich spadkobiercom wykazanie ich praw do nieruchomości stanowiącej przedmiot postępowania. Służył zabezpieczeniu prawa podmiotów, które w rzeczywistości przez wiele lat pozostawały bierne w ubieganiu się o zachowanie swoich uprawnień. Jak zauważył Trybunał Konstytucyjny w przywołanym przez Sąd I instancji wyroku 19 lipca 2016 r., Kp 3/15 "od wejścia dekretu warszawskiego w życie minęło 70 lat, co - z jednej strony - jest okresem ponad dwa razy dłuższym od najdłuższego terminu zasiedzenia (30 lat posiadania w złej wierze), a z drugiej - jest okresem wystarczająco długim do podjęcia decyzji i rozpoczęcia działań zmierzających do odzyskania w naturze lub otrzymania odszkodowania pieniężnego za nieruchomości objęte działaniem dekretu przez następców prawnych byłych właścicieli. Jeżeli takich decyzji lub działań (polegających chociażby na złożeniu jednego podania zawierającego żądanie zwrotu nieruchomości) dotąd osoby te nie podjęły, należy przyjąć, że ich bierność dostatecznie wyraża wolę (brak woli) ubiegania się o restytucję, i może stanowić podstawę zakończenia postępowania przez umorzenie. Termin sześciu miesięcy jest wystarczający do podjęcia ewentualnych działań przez osoby uprawnione. Umorzenie postępowania nie będzie zatem naruszać praw stron, jeśli strona przez bardzo długi okres nie podejmuje działań w sprawie, a realne starania organu w celu ustalenia miejsca jej pobytu nie przyniosły skutku."
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że okolicznością wyłączającą możliwość umorzenia niezakończonego postępowania dekretowego jest wykazanie przez wnioskodawców albo ich następców prawnych prawa do nieruchomości stanowiącej przedmiot postępowania, a nie jedynie uprawdopodobnienie istnienia takich praw. Przepis art. 214b ust. 2 u.g.n. wprost stanowi bowiem o udowodnieniu (swoich) praw w określonym terminie, a nie ich uprawdopodobnieniu. Dopiero legitymowanie się postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku, jako dokumentem potwierdzającym prawa rzeczowe określonej osoby do nieruchomości dekretowej, będzie zatem stanowiło o wykluczeniu możliwości umorzenia toczącego się postępowania dekretowego na podstawie art. 214b u.g.n. (zob. wyroki NSA z: 17 stycznia 2023 r. sygn. akt I OSK 2775/19 i I OSK 2774/19, 5 maja 2023 r. sygn. akt I OSK 934/22, 8 maja 2024 r. sygn. akt I OSK 80/23, 22 maja 2025 r. o sygn. akt I OSK 928/22 - dostępne w internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Termin do zgłoszenia i udowodnienia swoich praw jest zatem terminem prawa materialnego - po jego upływie wnioskodawca lub jego spadkobiercy tracą możliwość dochodzenia uprawnień wynikających z art. 7 ust. 1 dekretu warszawskiego.
Taki sposób uregulowania kwestii zakończenia wszczętych wiele lat temu postępowań dekretowych nie świadczy o naruszeniu wskazanych w skardze kasacyjnej norm konstytucyjnych. Jak wyjaśniono to już wyżej, wobec wieloletniej niepewności co do stanu prawnego nieruchomości objętych dekretem warszawskim, określone w art. 214b ust. 2 u.g.n. terminy należy uznać za wystarczający do podjęcia ewentualnych działań przez osoby uprawnione, które pozostawały przez wiele lat bierne w tym zakresie.
Skoro wskazane w art. 214b ust. 2 u.g.n. terminy są terminami prawa materialnego to nie mają do nich zastosowania przepisy 59-60 k.p.a. Z kolei zawieszenie postępowania przez organ administracji nie wstrzymuje biegu terminów prawa materialnego. Przepis 103 k.p.a., nie ma bowiem zastosowania do terminów o charakterze materialnoprawnym (patrz. wyrok NSA w Warszawie z 28 kwietnia 2003 r., II SA 3953/01, LEX nr 157739.)
Stąd też zarzuty dotyczące naruszenia art. 98 § 1 pkt 1 i 4 oraz 98 § 1 także są niezasadne.
WSA trafnie zauważył, iż w sprawie zastosowania nie znajduje przepis art. 30 § 5 k.p.a. Po pierwsze art. 214b ust. 2a u.g.n. stanowiący, że wnioskodawca oraz jego ewentualni następcy prawni nie mogą być reprezentowani przez kuratora spadku lub kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu, dodany został 20 października 2020 r. ustawą z 17 września 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa, ustawy o komercjalizacji i niektórych uprawnieniach pracowników oraz ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. poz. 1709). Art. 6. Ustawy zmieniającej z 17 września 2020 r. zawiera przepisy przejściowe i wskazuje, że do spraw i postępowań wszczętych i niezakończonych do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy ustaw zmienianych w art. 1 i art. 3 (tu u.g.n), w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Zatem w dacie wydawania zaskarżonej decyzji, a więc jak słusznie zaznaczył Sąd I instancji, w postępowaniu trwającym i niezakończonym, przepis ten już obowiązywał i expresis verbis wykluczał możliwość reprezentowania wnioskodawcy lub jego następcy prawnego przez kuratora spadku lub kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu. Po drugie przepis art. 214b ust. 2 u.g.n. zawiera definicję legalną przesłanki umorzenia postępowania, jaką jest brak możliwości ustalenia stron postępowania lub ich adresów. Wskazuje na to jego bezwarunkowy zakres zastosowania. Ustawodawcy nie chodzi o faktyczny i rzeczywisty brak jakiejkolwiek możliwości ustalenia wskazanych danych, ale o sytuację wyznaczoną warunkami z art. 214b ust. 2 i 3 u.g.n., która w konsekwencji odpowiada przesłance umorzenia postępowania z art. 214b ust. 1 u.g.n. Postępowania zainicjowane wnioskiem dekretowym może zakończyć się merytorycznym rozstrzygnięciem, ale tylko wtedy, gdy zostanie w odpowiednich terminach wykazane następstwo prawne po wnioskodawcach lub jego następcach, co bez wątpienia w niniejszej sprawie nie miało miejsca.
W konsekwencji niezasadne są także zrzuty naruszenia art. 138 § 1 pkt i § 2 k.p.a. art. 151 i art. 145 § 1pkt 1lit. a i c p.p.s.a., a skarga kasacyjna podlega oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI