I OSK 1499/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną od wyroku WSA w Krakowie, który oddalił skargę na postanowienie Wojewody Małopolskiego o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Strony skarżące kasacyjnie podnosiły zarzuty naruszenia przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa w zw. z art. 61a KPA) oraz prawa materialnego (m.in. art. 136 ust. 7 ustawy o gospodarce nieruchomościami). Kwestionowano moment rozpoczęcia biegu 20-letniego terminu do złożenia wniosku o zwrot nieruchomości, a także podnoszono argumenty dotyczące stanu zdrowia byłego właściciela jako podstawy do nieuwzględnienia upływu terminu. NSA podkreślił, że rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i że zarzuty sprowadzają się do twierdzenia o istnieniu podstaw do wszczęcia postępowania. Sąd analizował wykładnię art. 61a KPA oraz przepisy dotyczące zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, w tym art. 136 ust. 7 i art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Stwierdzono, że wniosek o zwrot nieruchomości został złożony po upływie 20-letniego terminu materialnoprawnego, który rozpoczął bieg od dnia zawarcia umowy zbycia nieruchomości (zgodnie z art. 136 ust. 7 u.g.n. w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy nowelizującej). Sąd uznał, że wiek i stan zdrowia K.P. nie stanowią wystarczających podstaw do pominięcia faktu upływu terminu, a opóźnienie (ponad 7 miesięcy) nie było niewielkie. Podniesiono również zarzuty naruszenia przepisów Konstytucji RP (art. 32, 45, 64), jednakże NSA uznał je za nieodpowiednio sformułowane i nie nadające się do kontroli instancyjnej. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących terminu do złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, w tym w przypadku nieruchomości nabytych na podstawie starszych przepisów oraz dopuszczalność odmowy wszczęcia postępowania z powodu upływu terminu.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z nieruchomościami wywłaszczonymi na podstawie różnych ustaw i nabytych w różnych trybach. Interpretacja przepisów o zwrocie nieruchomości może ewoluować.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości złożony po upływie 20-letniego terminu materialnoprawnego może zostać uwzględniony, a jego opóźnienie usprawiedliwione stanem zdrowia byłego właściciela?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wniosek złożony po upływie 20-letniego terminu materialnoprawnego nie może zostać uwzględniony, a stan zdrowia nie stanowi podstawy do jego nieuwzględnienia.
Uzasadnienie
NSA uznał, że termin do złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest terminem prawa materialnego, który wygasa po 20 latach od ostateczności decyzji wywłaszczeniowej. Opóźnienie w złożeniu wniosku, nawet ponad 7 miesięcy, nie jest uznawane za niewielkie, a okoliczności zdrowotne byłego właściciela nie są wystarczającą podstawą do pominięcia faktu upływu terminu.
Czy odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 KPA jest dopuszczalna, gdy wniosek został złożony po upływie terminu materialnoprawnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, odmowa wszczęcia postępowania jest dopuszczalna, gdy wniosek został złożony po upływie terminu materialnoprawnego, ponieważ stanowi to "inną uzasadnioną przyczynę" uniemożliwiającą wszczęcie postępowania.
Uzasadnienie
NSA stoi na stanowisku, że przesłanka "innych uzasadnionych przyczyn" z art. 61a § 1 KPA obejmuje sytuacje, gdy organ ze względu na treść przepisów prawa nie ma możliwości skutecznego wszczęcia postępowania. Upływ terminu materialnoprawnego do złożenia wniosku o zwrot nieruchomości jest taką przyczyną.
Czy przepis art. 136 ust. 7 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wprowadzający 20-letni termin do złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, narusza zasady konstytucyjne, w tym zasadę równości i niedyskryminacji?
Odpowiedź sądu
Nie, przepis ten nie narusza zasad konstytucyjnych, a zarzuty w tym zakresie zostały sformułowane wadliwie.
Uzasadnienie
NSA uznał, że zarzuty naruszenia art. 32, 45 i 64 Konstytucji RP zostały sformułowane w sposób nieodpowiedni, nie wskazując konkretnej normy prawnej ani sposobu naruszenia, co uniemożliwia kontrolę instancyjną.
Przepisy (15)
Główne
u.g.n. art. 136 § ust. 3, ust. 7
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Określa uprawnienie do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości i termin do złożenia wniosku (20 lat od ostateczności decyzji wywłaszczeniowej).
u.g.n. art. 137 § ust. 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Określa przesłanki uznania nieruchomości za zbędną na cel wywłaszczenia.
k.p.a. art. 61a § § 1
Kodeks Postępowania Administracyjnego
Odmowa wszczęcia postępowania.
Ustawa z dnia 4 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami art. 2 § ust. 1
Termin na złożenie wniosku o zwrot nieruchomości w przypadku upływu terminu przed wejściem w życie ustawy lub pozostałego krótszego niż 12 miesięcy.
Pomocnicze
u.g.n. art. 216 § ust. 1, ust. 2 pkt 3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Stosowanie przepisów o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości do nieruchomości nabytych na podstawie wcześniejszych ustaw, w tym ustawy z 1985 r.
Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości
Podstawa nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa, do której stosuje się przepisy o zwrocie.
p.p.s.a. art. 183 § § 1, § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez NSA i przesłanki nieważności postępowania.
p.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa oddalenia skargi kasacyjnej.
k.p.a. art. 7
Kodeks Postępowania Administracyjnego
Obowiązek działania organu wnikliwie i zgodnie z prawem.
Ustawa z dnia 4 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami art. 4
Stosowanie przepisów ustawy nowelizującej do spraw wszczętych i niezakończonych.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada państwa prawnego.
Konstytucja RP art. 32
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada równości wobec prawa.
Konstytucja RP art. 45
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sądu.
Konstytucja RP art. 64
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo własności.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości został złożony po upływie 20-letniego terminu materialnoprawnego. • Stan zdrowia byłego właściciela nie stanowi podstawy do nieuwzględnienia upływu terminu. • Zarzuty naruszenia przepisów Konstytucji RP zostały wadliwie sformułowane.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 61a KPA poprzez odmowę wszczęcia postępowania mimo braku przesłanek. • Naruszenie art. 136 ust. 7 u.g.n. poprzez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, w szczególności dotyczące rozpoczęcia biegu terminu. • Naruszenie przepisów Konstytucji RP (art. 32, 45, 64) poprzez dopuszczenie rocznego terminu na złożenie wniosku.
Godne uwagi sformułowania
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi • Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą kasacyjnie naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego czy też procesowego określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. • Pomimo multiplikacji zarzutów sformułowanych w skardze kasacyjnej zarzutów ich istota sprowadza się do twierdzenia, że istniały podstawy do wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jednakże Sąd I instancji zaakceptował błędny pogląd organów, że w przedmiotowej sprawie nie jest dopuszczalne wszczęcie postępowania ze względu na upływ terminu do zgłoszenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. • Należy jednak uznać, że przepis ten odnosi się do takich sytuacji, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania administracyjnego. • W sytuacji, gdy wniosek o zwrot przedmiotowej nieruchomości został złożony po terminie, to już w chwili złożenia wniosku było oczywiste, że wszczęcie postępowania w rozpoznawanej sprawie nie było dopuszczalne. • Nie jest prawnie dopuszczalne pominięcie faktu upływu terminu do wykonania tego prawa, to jest do złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości.
Skład orzekający
Elżbieta Kremer
przewodniczący
Piotr Przybysz
sprawozdawca
Dariusz Chaciński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących terminu do złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, w tym w przypadku nieruchomości nabytych na podstawie starszych przepisów oraz dopuszczalność odmowy wszczęcia postępowania z powodu upływu terminu."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z nieruchomościami wywłaszczonymi na podstawie różnych ustaw i nabytych w różnych trybach. Interpretacja przepisów o zwrocie nieruchomości może ewoluować.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa nieruchomości – zwrotu wywłaszczonych gruntów, co jest istotne dla właścicieli i inwestorów. Interpretacja terminów materialnoprawnych i ich konsekwencji ma praktyczne znaczenie.
“Wygaśnięcie prawa do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości po 20 latach – kluczowe orzeczenie NSA.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.