I OSK 1496/06

I OSK 1496/06 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2007-06-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-09-25
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Lech
Maria Werpachowska
Maria Wiśniewska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Ubezpieczenie społeczne
Sygn. powiązane
II SA/Łd 135/06 - Wyrok WSA w Łodzi z 2006-04-18
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wiśniewska - spr., Sędzia NSA Anna Lech, Sędzia delegowany WSA Maria Werpachowska, , Protokolant Kamil Wertyński, po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 18 kwietnia 2006 r. sygn. akt II SA/Łd 135/06 w sprawie ze skargi D. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami 1. oddala skargę kasacyjną; 2. przyznaje adwokatowi M. K. od Skarbu Państwa kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych oraz kwotę 39,60 (trzydzieści dziewięć 60/100) złotych podatku od towarów i usług - tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 18 kwietnia 2006 r., sygn. akt II SA/Łd 135/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę D. R. wniesioną na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami.
W uzasadnieniu powyższego wyroku zawarto następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną.
Decyzją z dnia [...], nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] - po rozpoznaniu odwołania D. R. wniesionego od decyzji Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia [...], nr [...] odmawiającej przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego przez córkę P. G. oraz syna M. G. i dodatku na pokrycie wydatków związanych z dojazdem P. G. do szkoły poza miejscem zamieszkania - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium powołało się na art. 4 ust. 1 i ust. 2, art. 5 ust. 1, ust. 2 ust. 8 i ust. 8a pkt. 1, art. 8 pkt 6 i 7 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2003 r., Nr 228, poz. 2255 ze zm.) oraz na art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej i w oparciu o przedstawione dokumenty stwierdziło, że wnioskodawczyni nie przysługuje prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków, gdyż kwota dochodu jej rodziny w przeliczeniu na osobę przekracza kwotę 583 zł. Organ odwoławczy za prawidłowe uznał doliczenie do dochodu D. R. dochodu miesięcznego uzyskiwanego z gospodarstwa rolnego w wysokości 380,72 zł (iloczyn powierzchni przeliczeniowej gospodarstwa rolnego wnioskodawczyni - 1,9625 ha - i kwoty 194 zł odpowiadającej miesięcznemu dochodowi z 1 ha przeliczeniowego). Organ podkreślił, że obowiązek uwzględnienia tego dochodu wynika wprost z wyrażonej w art. 5 ust. 8a ustawy o świadczeniach rodzinnych zasady, a fakt oddania obszaru rolnego w dzierżawę pozostaje bez znaczenia dla obliczenia dochodu rodziny uzyskiwanego z gospodarstwa rolnego. Ponadto organ stwierdził, że jedynie wówczas, gdyby doszło do oddania w dzierżawę części lub całości znajdującego się w posiadaniu rodziny gospodarstwa rolnego na podstawie umowy dzierżawy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym, do dochodu rodziny nie wliczałoby się dochodu uzyskiwanego z 1 ha przeliczeniowego. Zdaniem organu, wnioskodawczyni nie wykazała jakoby zawarła umowę dzierżawy całości lub części gospodarstwa rolnego, stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, a z których wynika wymaganie, ażeby dzierżawa była zawarta na okres co najmniej 10 - ciu lat i została zarejestrowana w ewidencji gruntów i budynków.
Powyższa decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] stała się przedmiotem skargi D. R. skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
W powołanym wyżej wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał, że skarga jest nieuzasadniona i dlatego oddalił ją na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.
Nr 153, poz. 1270, ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.).
Sąd wskazał, że podstawę merytoryczną decyzji stanowią przepisy art. 4 ust. 2, art. 5 ust. 1 i ust. 2, ust. 8a pkt 1 i ust. 9, art. 8 pkt 6 i 7, art. 14, art. 15 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach pieniężnych oraz art. 28 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U.
z 1989 r., Nr 7, poz. 25 ze zm.). Zgodnie z powołanymi przepisami, prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka; opiekunowi faktycznemu dziecka lub osobie uczącej się, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504,00 zł lub 583,00 zł w przypadku dziecka niepełnosprawnego, zasiłek rodzinny zaś przysługuje do ukończenia przez dziecko 18 - go roku życia lub nauki w szkole, jednak nie dłużej niż do ukończenia 21 roku życia, albo 24 roku życia, jeżeli kontynuuje naukę w szkole lub w szkole wyższej i legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności. Wysokość zasiłku rodzinnego wynosi miesięcznie
44,00 zł na dziecko w wieku do ukończenia 5 roku życia; 56,00 zł na dziecko w wieku powyżej 5 roku życia do ukończenia 18 roku życia; 65,00 zł na dziecko w wieku powyżej 18 roku życia do ukończenia 24 roku życia. Obok zasiłku rodzinnego przysługują m.in. dodatki z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego oraz podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania. Pierwszy ze wskazanych dodatków przysługuje na częściowe pokrycie wydatków związanych z rozpoczęciem w szkole nowego roku szkolnego, a wypłaca się go raz w roku, we wrześniu w wysokości 90,00 zł na dziecko. Drugi z dodatków przysługuje z kolei na częściowe pokrycie wydatków związanych z zamieszkiwaniem w miejscowości, w której znajduje się siedziba szkoły ponadpodstawowej lub ponadgimnazjalnej, a także gimnazjum w przypadku dziecka lub osoby uczącej się legitymującej się orzeczeniem o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności - w wysokości 80 zł miesięcznie na dziecko lub na pokrycie wydatków związanych z zapewnieniem dziecku możliwości dojazdu do szkoły ponadpodstawowej lub ponadgimnazjalnej w wysokości 40 zł miesięcznie na dziecko. Dodatek ten przysługuje przez 10 miesięcy w roku w okresie pobierania nauki od września do czerwca następnego roku kalendarzowego. Jeśli rodzina lub osoba ucząca się utrzymuje się z gospodarstwa rolnego oraz uzyskuje pozarolnicze dochody, dochody te sumuje się. Ustalając dochód rodziny uzyskany z gospodarstwa rolnego, do powierzchni gospodarstwa stanowiącego podstawę wymiaru podatku rolnego wlicza się obszary rolne oddane w dzierżawę, z wyjątkiem oddanej w dzierżawę - na podstawie umowy dzierżawy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników - części lub całości znajdującego się w posiadaniu rodziny gospodarstwa rolnego. Stosownie zaś do przepisu art. 28 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, uznaje się, że emeryt lub rencista zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej, jeśli ani on, ani jego małżonek nie jest właścicielem (współwłaścicielem) lub posiadaczem gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisów o podatku rolnym i nie prowadzi działu specjalnego, nie uwzględniając gruntów wydzierżawionych - na podstawie umowy pisemnej zawartej co najmniej na okres 10 - ciu lat i zgłoszonej do ewidencji gruntów i budynków - osobie nie będącej małżonkiem emeryta lub rencisty, jego zstępnym lub pasierbem, osobą pozostającą
z emerytem lub rencistą we wspólnym gospodarstwie domowym, małżonkiem tych osób.
Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w sprawie nie budzi wątpliwości okoliczność, iż D. R. w dniu 30 września 2005 r. wystąpiła o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego na dzieci P. G. oraz M. G. wraz z dodatkami z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego oraz podjęcia nauki przez Paulę w szkole poza miejscem zamieszkania. Z akt sprawy wynika również, że córka P. uczy się w Liceum Ogólnokształcącym w K., syn zaś - w Gimnazjum w W., a skarżąca posiada gospodarstwo rolne o łącznej pow. 1,9625 ha, które w czerwcu 2000 r. oddała w dzierżawę na dziesięć lat S. S. Ze złożonego przez skarżącą w dniu 30 września 2005 r. oświadczenia, potwierdzonego własnoręcznym podpisem, wynika ponadto, że w 2004 r. rodzina skarżącej utrzymywała się z dochodu z gospodarstwa rolnego o pow. 1,9625 ha, alimentów w wysokości 2.640,00 zł oraz wynagrodzenia G. G., wynoszącego 28.302,76 zł. Natomiast zdaniem Sądu, kwestią sporną było, czy dochód osiągany z gospodarstwa rolnego, oddanego w dzierżawę, należy wliczać do dochodu rodziny dla potrzeb ustalenia uprawnienia do zasiłku rodzinnego. W tej kwestii Sąd podzielił pogląd organu, wedle którego, skarżąca nie wykazała, że zawarła umowę dzierżawy całości lub części gospodarstwa rolnego stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników. Dla uznania zawartej przez nią umowy za umowę dzierżawy, o której mowa w powołanym wyżej przepisie art. 5 ust. 8a ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie wystarczy, wbrew twierdzeniom skarżącej, jedynie notarialne potwierdzenie tej umowy w dniu 11 października 2005 r., a także okoliczność nieopłacenia przez skarżącą składek na KRUS. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego, konieczne jest pisemne zawarcie umowy dzierżawy na okres 10 - ciu lat i zarejestrowanie tej umowy w ewidencji budynków i gruntów, przy czym obie te przesłanki muszą być spełnione łącznie, na co wskazuje zawarty w art. 28 ust. 4 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników spójnik "i". Tymczasem skarżąca nie spełniła przesłanki wpisu umowy dzierżawy do ewidencji. Okoliczność tę skarżąca potwierdziła podczas rozprawy sądowej w dniu 18 kwietnia 2006 r., stwierdzając, że "chciała zgłosić umowę w rejestrze, ale okazało się, iż rejestr nie dotyczy takich dzierżaw" (dowód: protokół rozprawy). Ponadto z akt administracyjnych, w szczególności zaś odwołania skarżącej z dnia 4 listopada
2005 r., a także ze skargi z dnia 17 stycznia 2006 r., wynika, że przez pierwsze 6 lat umowa ta była zawarta ustnie, dopiero kiedy fakt jej zawarcia zaczął być kwestionowany została spisana na piśmie i potwierdzona przez notariusza w dniu 11 października 2005 r. Sąd podkreślił, że umowa ta nie została zawarta przez emeryta lub rencistę zaprzestającego prowadzenia działalności rolniczej, tak jak tego wymaga art. 28 ust. 4 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. W konsekwencji więc organy słusznie doliczyły do dochodu skarżącej dochód z oddanego w dzierżawę gospodarstwa, a skontrolowane przez Sąd wyliczenia matematyczne dokonane dla potrzeb obliczenia świadczeń są prawidłowe. Jeśli bowiem dochód z 1 ha przeliczeniowego, stosownie do art. 8 ust. 9 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), wynosi 194 zł miesięcznie, a rzeczywista powierzchnia gospodarstwa rolnego wynosi 1,9625 ha, to dochód miesięczny z posiadanego przez skarżącą gospodarstwa wynosi 380,72 zł (1,9625 x 194 zł), a roczny - 4.568,70 zł (380,72 zł x 12). To zaś oznacza, że całkowity dochód rodziny w 2004 r. obliczony przy uwzględnieniu przepisu § 15 ust. 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach świadczeń rodzinnych (Dz.U. Nr 105, poz. 881 ze zm.), wyniósł 40.465,35 zł (28.175,08 zł + 5.081,57 zł + 7.208,70 zł). Przy tak ustalonym dochodzie rodziny rzeczywiste kryterium dochodowe tej rodziny miesięcznie wynosi 3.372,11 zł, na osobę w rodzinie zaś 674,42 zł (40.465,35 zł/12 miesięcy/5 osób w rodzinie). Jest ono więc wyższe od kryterium ustawowego wynoszącego 504 zł lub 583 zł w przypadku dziecka uczącego się i legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności, a różnica między tymi kryteriami w przypadku rodziny skarżącej wynosi 91,40 zł i jest ona wyższa od najniższego zasiłku rodzinnego wynoszącego 44 zł miesięcznie.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji, dla przyznania świadczeń rodzinnych nieistotne jest zawarte w skardze stwierdzenie skarżącej, iż sporne działki nabyła nie jako "gospodarstwo rolne" i że są to nieużytki rolne, skrawek roli i grunt z kilkunastoma starymi drzewami owocowymi. Z treści bowiem do przepisu art. 3 pkt 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zw. z art. 1 i art. ,2 ust. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz.U. z 1993 r., Nr 94, poz. 431 ze zm.) wynika, że o charakterze i przeznaczeniu gruntów przesądza wpis w ewidencji gruntów i budynków, nie zaś twierdzenia skarżącej co do rzeczywistego sposobu używania gruntu.
W ocenie Sądu powoływanie się przez skarżącą na uznanie przez organ umowy dzierżawy i przyznanie zasiłku okresowego od października do grudnia
2005 r., a następnie nieuznanie tej umowy i odmowę przyznania zasiłku rodzinnego z dodatkami nie może mieć znaczenia dla oceny niniejszej sprawy, gdyż podstawą przyznania zasiłku okresowego jest ustawa o pomocy społecznej, a przedmiotem postępowania jest zasiłek rodzinny wraz z dodatkami, których podstawę przyznania stanowi ustawa o świadczeniach rodzinnych, co w konsekwencji oznacza, iż Sąd nie może wykraczać poza tak zakreślony przedmiot postępowania.
Od powyższego wyroku D. R. wniosła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarżąca stosownie do art. 174 pkt 1 P.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, w szczególności art. 5 ust. 1 oraz ust. 8a pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych oraz art. 28 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca wskazała, że przepis art. 5 ust. 8a pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych określa, iż przy ustaleniu dochodu rodziny uzyskanego z gospodarstwa rolnego znajdującego się w jej posiadaniu, do powierzchni gospodarstwa stanowiącego podstawę wymiaru podatku rolnego nie wlicza się obszarów rolnych oddanych w dzierżawę umową, wg przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników. Zdaniem skarżącej, grunty, które oddała w dzierżawę w formie aktu notarialnego na rzecz rodziny S., uznać należy za oddane w dzierżawę, stosownie do przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.
Przy ocenie i rozumieniu art. 28 ust. 4 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników rozumieć należy odwołać się do wykładni celowościowej i systemowej, nie zaś opierać się jedynie na wykładni językowej. Skarżąca, tak jak wprost wymienieni w przepisie emeryt i rencista, nie wykonuje działalności rolniczej, czyli tak samo jak względem tychże osób, przysługiwać jej powinno uprawnienie z art. 28 ust. 4 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Powołany przepis w pkt 1 ust. 4 wspomina o konieczności zawarcia umowy dzierżawy w formie pisemnej. Skarżąca zawarła umowę dzierżawy w formie aktu notarialnego, czyli w formie bardziej rygorystycznej, aniżeli wymagana przepisem, zatem przesłanka ustawowa została spełniona. Ponadto skarżąca dokonała zgłoszenia zawartej umowy dzierżawy do ewidencji gruntów i budynków. Fakt, że odmówiono jej wpisu do ewidencji, nie może stanowić dla niej okoliczności obciążającej. Skoro skarżąca zrealizowała normę art. 5 ust. 8a pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zw. z art. 28 ust. 4 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, to zastosowanie powinien znaleźć przepis art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
W konkluzji skargi kasacyjnej skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu
w Łodzi do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym nieopłaconej pomocy prawnej według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Przede wszystkim należy zaznaczyć, że stosownie do art. 183 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, z tym że
z uwzględnieniem przesłanek określonych w § 2 powołanego artykułu.
Wobec niestwierdzenia nieważności postępowania, Sąd drugiej instancji zobowiązany był ograniczyć swoje rozważania wyłącznie do oceny zgłoszonego
w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia prawa.
Skarżąca w swej skardze kasacyjnej wskazała na naruszenie prawa materialnego, konkretnie art. 5 ust. 1 oraz ust. 8a pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r.o świadczeniach rodzinnych oraz art. 28 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników przez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. W związku z takim ukierunkowaniem skargi należy podkreślić, że ustawodawca przewidując w art. 174 pkt 1 P.p.s.a. oparcie skargi kasacyjnej na podstawie naruszenia prawa materialnego, określił jednocześnie postacie, w jakich to naruszenie może nastąpić, a mianowicie: przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Ostatnio wymieniona postać naruszenia prawa materialnego wyraża się pominięciem obowiązującego przepisu, który powinien być zastosowany w konkretnej sprawie. Wadliwość tej postaci naruszenia prawa sprowadza się więc w istocie do wadliwego wyboru przez sąd orzekający normy prawnej lub mylnej subsumcji. Natomiast naruszenie prawa materialnego będące następstwem błędnej jego wykładni można określić jako nadanie innego znaczenia treści zastosowanego przepisu, czyli polega na mylnym zrozumieniu poszczególnego zwrotu lub treści i tym samym znaczenia przepisu lub też tylko terminu występującego w jego treści. Powołanie się równocześnie na obie postacie naruszenia prawa - błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie - w stosunku do tej samej normy prawa w stanie faktycznym w niniejszej sprawie wzajemnie się wyklucza.
Wychodząc z tego założenia stwierdzić należy, że zarzut skarżącej naruszenia art. 5 ust. 1 i ust. 8a pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest chybiony. Przepis art. 5 ust. 1 powołanej ustawy stanowi, że "zasiłek rodzinny przysługuje osobom,
o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504,00 zł". Zgodnie natomiast z art. 5 ust. 8a pkt 1 tej ustawy, ustalając dochód rodziny uzyskany z gospodarstwa rolnego, do powierzchni gospodarstwa stanowiącego podstawę wymiaru podatku rolnego wlicza się obszary rolne oddane w dzierżawę, z wyjątkiem oddanej w dzierżawę, na podstawie umowy dzierżawy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, części lub całości znajdującego się w posiadaniu rodziny gospodarstwa rolnego. Stosownie zaś do art. 28 ust. 4 pkt 1 lit. a-d ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników uznaje się, że emeryt lub rencista zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej, jeżeli ani on, ani jego małżonek nie jest właścicielem (współwłaścicielem) lub posiadaczem gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisów o podatku rolnym i nie prowadzi działu specjalnego, nie uwzględniając gruntów wydzierżawionych, na podstawie umowy pisemnej zawartej co najmniej na 10 lat i zgłoszonej do ewidencji gruntów i budynków, osobie niebędącej małżonkiem emeryta lub rencisty, jego zstępnym lub pasierbem, osobą pozostającą z emerytem lub rencistą we wspólnym gospodarstwie domowym, oraz małżonkiem zstępnego lub pasierba albo osoby pozostającej z emerytem lub rencistą we wspólnym gospodarstwie domowym.
Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, Sąd pierwszej instancji właściwie zinterpretował i zastosował przepis art. 28 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. Jak trafnie zauważył ten Sąd, umowa dzierżawy gospodarstwa rolnego, na którą powołuje się skarżąca, nie została zawarta przez emeryta lub rencistę zaprzestającego prowadzenia działalności gospodarczej, o czym stanowi art. 28 ust. 4 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Stosownie bowiem do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, umowa dzierżawy zawarta powinna być wyłącznie pomiędzy podmiotami wymienionymi w tych przepisach, w świetle których wydzierżawiającym zawsze pozostaje emeryt lub rencista. Wskazać należy, że umowa dzierżawy zawierana jest w celu wykazania, że działalność rolnicza ustała. Wydzierżawiający to emeryt lub rencista w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, dlatego że wypłata emerytury lub renty rolniczej ulega zawieszeniu, jeżeli emeryt lub rencista prowadzi działalność rolniczą (art. 28 ust. 1), natomiast zawarcie przez emeryta lub rencistę umowy dzierżawy pozwala na uznanie, iż zaprzestał tej działalności.
Z akt sprawy nie wynika, ażeby skarżąca była emerytem lub rencistą, zatem prawidłowo do jej dochodu doliczony został dochód z oddanego w dzierżawę gospodarstwa rolnego i przy wyliczeniu, iż rzeczywiste kryterium dochodowe na osobę w rodzinie wyniosło 674,42 zł miesięcznie zasadnie odmówiono przyznania jej zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami.
Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. O wynagrodzeniu adwokata orzeczono na podstawie art. 250 P.p.s.a. w zw. z § 18 ust. 2 pkt 2b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U Nr 163, poz. 1348 ze zm.).