I OSK 1531/19

Naczelny Sąd Administracyjny2022-10-20
NSAnieruchomościŚredniansa
nieruchomościprzejęciegospodarstwo rolneprawo własnościinteres prawnypostępowanie administracyjnestwierdzenie nieważnościnastępstwo prawneNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą stwierdzenia nieważności orzeczenia o przejęciu gospodarstwa rolnego, uznając, że wnioskodawcy nie wykazali interesu prawnego, gdyż kwestionowane orzeczenie dotyczyło innej osoby niż wskazana przez nich.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej I. K. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jej skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o umorzeniu postępowania administracyjnego. Postępowanie to miało na celu stwierdzenie nieważności orzeczenia z 1954 r. o przejęciu gospodarstwa rolnego. Wnioskodawcy twierdzili, że orzeczenie dotyczyło ich przodkini, M. S., jednak organy i sąd uznały, że w kwestionowanym punkcie orzeczenia wymieniona była inna osoba o podobnym nazwisku, M. z W. S., a wnioskodawcy nie wykazali swojego interesu prawnego w odniesieniu do tej konkretnej nieruchomości.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną I. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który utrzymał w mocy decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o umorzeniu postępowania administracyjnego. Postępowanie to miało na celu stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z 1954 r. w części dotyczącej przejęcia gospodarstwa rolnego. Wnioskodawcy, wywodzący swoje prawa od M. S., twierdzili, że orzeczenie dotyczyło nieruchomości należących do ich przodkini. Organy administracji oraz WSA uznały jednak, że w punkcie 28 orzeczenia z 1954 r. wymieniona została M. z W. S., a nie M. S. (matka S. S.), co oznaczało, że wnioskodawcy nie wykazali swojego interesu prawnego w odniesieniu do tej konkretnej nieruchomości. Sąd administracyjny pierwszej instancji podzielił stanowisko organów, wskazując na analizę dokumentów hipotecznych i aktów dziedziczenia, które potwierdzały, że M. S. córka D. (matka S. S.) nie figurowała jako właścicielka nieruchomości objętych spornym orzeczeniem w 1954 r. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną, uznał, że zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie mogły podważyć zaskarżonego wyroku. Sąd podkreślił, że materiał dowodowy zebrany w sprawie, w tym dokumenty wykazów hipotecznych, był wystarczający do ustalenia stanu faktycznego, a pismo Wojewódzkiego Biura Geodezji i Terenów Rolnych, na które powoływała się skarżąca, stanowiło subiektywną ocenę autora i nie mogło podważyć ustaleń opartych na dokumentach urzędowych. W konsekwencji NSA oddalił skargę kasacyjną jako niezasadną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, wnioskodawca nie wykazał interesu prawnego, ponieważ z analizy dokumentów wynika, że orzeczenie z 1954 r. dotyczyło innej osoby (M. z W. S.) niż wskazana przez wnioskodawcę (M. S.).

Uzasadnienie

Sąd uznał, że kluczowe dla sprawy było ustalenie tożsamości osoby wymienionej w punkcie 28 orzeczenia z 1954 r. Analiza dokumentów hipotecznych i aktów dziedziczenia wykazała, że M. S. (matka S. S.) nie była właścicielką nieruchomości objętych spornym orzeczeniem w 1954 r., a jedynie M. z W. S. była wymieniona w tym punkcie. Brak wykazania bezpośredniego związku własnościowego lub następstwa prawnego do nieruchomości wskazanej w orzeczeniu skutkował brakiem interesu prawnego wnioskodawcy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (11)

Główne

P.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 141 § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

K.p.a. art. 105 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 76 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 77 § 1 i 4

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 157 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 28

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

P.u.s.a. art. 1 § 1 i 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

P.u.s.a. art. 3 § 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Ustalenie, że w kwestionowanym punkcie orzeczenia z 1954 r. wymieniona była inna osoba niż wskazana przez wnioskodawcę, co skutkuje brakiem interesu prawnego. Materiały dowodowe (wykazy hipoteczne, akty dziedziczenia) są spójne i wystarczające do ustalenia stanu faktycznego. Pismo Wojewódzkiego Biura Geodezji i Terenów Rolnych z 1981 r. nie podważa ustaleń opartych na dokumentach urzędowych.

Odrzucone argumenty

Naruszenie przepisów postępowania przez niezebranie i nierozważenie całego materiału dowodowego (pominięcie pisma WBG i zapisów wykazu hipotecznego). Nienależyte wykonanie obowiązku kontroli i wadliwe uzasadnienie wyroku WSA. Brak odniesienia się przez WSA do zarzutu naruszenia art. 80 i 105 § 1 K.p.a. poprzez umorzenie postępowania.

Godne uwagi sformułowania

Pod pozycją 28 orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z 23 listopada 1954 r. wymieniona jest nie M. S. córka D., a M. S. żona D., figurująca w dokumentach własnościowych jako M. z W. S. Treść pisma stanowi wyraz subiektywnej oceny jego autora, nie wynika z niego, by sporządzający je podmiot dysponował innymi, nieznanymi organom nadzoru i Sądowi I instancji dokumentami.

Skład orzekający

Aleksandra Łaskarzewska

przewodniczący sprawozdawca

Arkadiusz Blewązka

członek

Monika Nowicka

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalenie kręgu podmiotów uprawnionych do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji dotyczącej praw majątkowych, w szczególności nieruchomości, oraz znaczenie analizy dokumentów historycznych w sprawach o przejęcie mienia."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej związanej z przejęciem gospodarstwa rolnego w 1954 r. i identyfikacją osób w orzeczeniu z tamtego okresu. Interpretacja przepisów K.p.a. dotyczących interesu prawnego i bezprzedmiotowości postępowania.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy historycznego przejęcia mienia i skomplikowanych kwestii ustalenia tożsamości oraz następstwa prawnego, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i nieruchomościach.

Historyczne przejęcie ziemi: Czy błąd w nazwisku sprzed 70 lat uniemożliwił odzyskanie majątku?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 1531/19 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2022-10-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-06-06
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Aleksandra Łaskarzewska /przewodniczący sprawozdawca/
Arkadiusz Blewązka
Monika Nowicka
Symbol z opisem
6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I SA/Wa 677/18 - Wyrok WSA w Warszawie z 2018-11-09
Skarżony organ
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
141 § 4, ar. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
rt. 76 § 1 i art. 77 § 1 i 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Monika Nowicka Sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka po rozpoznaniu w dniu 20 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej I. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 listopada 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 677/18 w sprawie ze skargi I. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 lutego 2018 r. nr GZ.rn.625.197.2017 w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 9 listopada 2018 r. oddalił skargę I. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 lutego 2018 r. nr GZ.rn.625.197.2017 w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przyjął następujące okoliczności faktyczne i prawne.
Pismem z 31 stycznia 2007 r. S. S. wniósł o uznanie za nieważne orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z 23 listopada 1954 r. w stosunku do swojej matki M. S., która według niego wymieniona jest w części drugiej orzeczenia pod pozycją nr 28. Organ wyjaśnił, że spadek po S. S. zmarłym 26 kwietnia 2008 r. nabyły I. K. i K. Ś., zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w G. z 29 stycznia 2009 r., sygn. akt I. Ns. 1169/08.
Wojewoda Małopolski decyzją z 1 czerwca 2017 r. umorzył postępowanie z wniosku z 31 stycznia 2007 r. w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z 23 listopada 1954 r., nr L.R1. IV/6/6/4/54, na podstawie którego zostały przejęte na własność Skarbu Państwa nieruchomości ziemskie położone w gromadzie M., w części stanowiącej w chwili przejęcia własność M. S. - pkt 28 orzeczenia. W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że wnioskodawcy powołują się na następstwo prawne po M. ze S., natomiast w ocenie Wojewody, kwestionowanym orzeczeniem przejęto nieruchomości stanowiące własność M. S. z W. i to ona została wymieniona w pkt 28 tego orzeczenia, a nie zaś M. ze S.
Odwołanie od decyzji Wojewody wniosła I. K.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z 14 lutego 2018 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody Małopolskiego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy przytoczył treść art. 105 § 1 i art. 157 § 2 K.p.a. Wskazał, że w sytuacji, gdy decyzja dotyczy prawa własności do nieruchomości (tak jak orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z 23.11.1954 r.), podmiotem uprawnionym do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie jej nieważności jest wyłącznie osoba, o której prawie własności decyzja ta rozstrzyga (ewentualnie jej następcy prawni, ale pod warunkiem przejścia praw i obowiązków ich poprzednika), albowiem kwestionowana decyzja dotyczy jej (ich) praw majątkowych.
Minister podał, że S. S. zażądał unieważnienia orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z 23 listopada 1954 r. w części, w jakiej odnosi się ono - według jego twierdzenia - do nieruchomości M. S. - matki wnioskodawcy. Do wniosku załączył uchwałę Sądu Grodzkiego w G. z 31 grudnia 1937 r., nr [...] zawierającą dekret dziedzictwa, zgodnie z którym spadek po M. ze S. przyznano W. S. oraz S. S. W piśmie z 21 marca 2007 r. S. S. poinformował, że jest synem panieńskim M. S., która jako panna z dzieckiem wyszła za mąż za W. S.. Ponadto wyjaśnił, że M. z W. S. była macochą jego matki. Z kolei ojcem matki S. S. był D. S., zwany również D. S. Uzasadniając interes prawny S. S. wskazał na prawo własności do nieruchomości położonych w gminie katastralnej M. objętych liczbą wykazu hipotecznego [...] oraz liczbą wykazu hipotecznego [...].
Organ odwoławczy wyjaśnił, że z karty B księgi prowadzonej dla nieruchomości położonych w gminie katastralnej M., lwh [...] wynika, że na podstawie wpisu z 28 grudnia 1900 r. jako właścicieli ujawniono M. S. w 3/4 części i D. S. w 1/4 części. Ponadto zanotowano, że M. S. jest małoletnia. Wpisem z 17 marca 1934 r. dokonanym na podstawie dekretu dziedzictwa z 30 czerwca 1933 r. zaintabulowano prawo własności 1/4 części D. S. na rzecz, m. in. M. z W. S. w 8/128 części (punkt a) i M. S. - córki D. w 3/128 części. Kolejnym wpisem z 9 marca 1938 r. dokonanym na podstawie kontraktu kupna- sprzedaży z 11 lipca 1933 r. zaintabulowano prawo własności 3/32 części z 1/4 części tej realności w miejsce M. S., córki D. na rzecz J. S., syna D. Następnie wpisem z 8 kwietnia 1938 r. ujawniono, że na podstawie dekretu przyznania spadku z 31 grudnia 1937 r. zaintabulowano prawo własności 3/4 części tej realności w miejsce M. S. na rzecz W. S. w 3/16 częściach i małoletniego S. S. w 9/16 częściach. Z kolei z odpisu karty B lwh [...] wynika, że wpisem z 17 marca 1934 r. odnotowano, że na podstawie dekretu dziedzictwa z 30 czerwca 1933 r. zaintabulowano prawo własności 2/6 części tej realności D. S. na rzecz, m. in. M. z W. S. w 8/96 części oraz M. S. córki D. w 3/96 części. Wpisem z 9 marca 1938 r. dokonanym na podstawie kontraktu kupna - sprzedaży z 11 lipca 1933 r. zaintabulowano prawo własności 3/32 części z 2/6 części tej realności w miejsce M. S. na rzecz J. S., syna D.
W ocenie Ministra, z treści powołanych dokumentów wynika, że M. S., córka D. była właścicielką nieruchomości objętych lwh [...] w 3/4 części i 3/128 części. Kontraktem z 11 lipca 1933 r. M. S. córka D. sprzedała 3/128 części na rzecz J. S., a co do pozostałych 3/4 części ujawnieni zostali 8 kwietnia 1938 r. W. S. i S. S. na podstawie dokumentu spadkowego z 31 grudnia 1937 r. po M. S., noszącej nazwisko panieńskie S. Natomiast co do nieruchomości objętych lwh [...] M. S. była właścicielką 3/96 części, które kontraktem z 11 lipca 1933 r. sprzedała na rzecz J. S..
Zdaniem Ministra, wynika z tego, że matka S. S., tj. M. S. córka D. nosząca w chwili śmierci nazwisko S. od 8 kwietnia 1938 r. nie figurowała w dokumentach własnościowych, jako współwłaścicielka nieruchomości objętych lwh [...] ani lwh [...]. Organ zauważył, że M. S., córka D. w chwili swojej śmierci, tj. 14 października 1937 r. nosiła nazwisko S. i bardziej prawdopodobne jest, że gdyby w 1954 r. ówczesny organ umieścił ją na liście właścicieli nieruchomości położonych w gromadzie M. to powinna figurować jako M. S., a nie jako M. S..
Odnosząc się do zarzutów odwołania dotyczących nieprzyjęcia następstwa prawnego po M. ze S. oraz wadliwego uznania, że to M. S., a nie macocha M. S. - córki D. sprzedała swój udział w nieruchomościach bratu J. S., Minister wyjaśnił, że w treści kontraktu kupna - sprzedaży z 11 lipca 1933 r., w jego art. 2 stwierdzono, że: "M. S. córka D. sprzedaje aktem niniejszym swemu bratu J. S. swoje w art. pierwszym wymienione części realności whl [...] ks. gr. gm. M., tj. 3/32 części z 2/6 części realności whl. [...] oraz 3/32 części z 1/4 części realności whl [...] z wszelkimi prawami, przynależnościami i służebnościami jak je sama posiada i posiadać ma prawo na wyłączną jego własność, a J. S. syn D. przedmioty te kupuje". Tym samym twierdzenie, że to M. S. (macocha M. S. córki D.) sprzedała swoje udziały w nieruchomości J. S. nie odpowiada prawdzie, ponieważ z treści umowy z 11 lipca 1933 r. wprost wynika, że sprzedającą była M. S., córka D., czyli matka S. S.. Wbrew twierdzeniu I. K., Wojewoda Małopolski nie zakwestionował następstwa prawnego I. K. i K. Ś. po M. ze S.
Podsumowując Minister uznał, że pod pozycją 28 orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z 23 listopada 1954 r. wymieniona jest nie M. S. córka D., a M. S. żona D., figurująca w dokumentach własnościowych jako M. z W. S. będąca, jak wynika z akt sprawy, współwłaścicielką nieruchomości objętych lwh [...] w 8/128 częściach oraz nieruchomości objętych lwh [...] w 8/96 częściach.
W ocenie Ministra, umorzenie postępowania odpowiada prawu, gdyż wnioskodawcy żądali unieważnienia orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z 23 listopada 1954 r. w części dotyczącej M. S.. Natomiast z ustaleń poczynionych w toku postępowania wynika, że wnioskodawcy są następcami prawnymi M. ze S., a w punkcie 28 kwestionowanego orzeczenia wymieniona jest M. z W. S., a nie M. ze S. S.
Na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 14 lutego 2018r. I. K. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i oddalił ją na podstawie art. 151 P.p.s.a. W pierwszej kolejności, odwołując się do treści art. 157 § 2 i art. 28 K.p.a., wyjaśnił, że decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z 23 listopada 1954 r. dotyczyła prawa własności do nieruchomości, wobec czego podmiotem uprawnionym do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie jej nieważności jest wyłącznie osoba, o której prawie własności decyzja ta rozstrzyga lub jej następcy prawni, pod warunkiem przejścia na ich praw i obowiązków na ich rzecz. Natomiast w sytuacji, gdy z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji wystąpił podmiot, który nie wykazał interesu prawnego i mimo to postępowanie nieważnościowe zostało wszczęte - powinno ono być na podstawie art. 105 § 1 K.p.a., jako bezprzedmiotowe, umorzone. WSA wskazał, że przedmiotowe postępowanie wszczęte zostało na wniosek S. S. Wniósł on o uznanie za nieważne orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z 23 listopada 1954 r. w stosunku do swojej matki M. S., uwidocznionej w części drugiej orzeczenia pod pozycją 28 (pisma: z 31 stycznia 2007 r., z 21 marca 2007 r., z 30 listopada 2007 r., z 22 kwietnia 2008 r.). Tak opisanym żądaniem organy były związane i weryfikowały interes prawny wnioskodawcy, a następnie jego spadkobierczyń, wywodząc go od M. S., która, jak wskazał wnioskodawca, wymieniona była pod pozycją 28 orzeczenia z 23 listopada 1954 r. Postępowanie niniejsze nie dotyczyło unieważnienia orzeczenia z 23 listopada 1954 r. w części dotyczącej nieruchomości stanowiącej własność M. S. oraz jej syna S. S.
W ocenie Sądu I instancji, analiza zebranych w sprawie dowodów, w tym dokumentów archiwalnych, potwierdza słuszność stanowisk organów nadzoru, że pod pozycją 28 orzeczenia z 23 listopada 1954 r. nie jest wymieniona matka S. S., tj. M. ze S. S. W tym względzie Sąd I instancji podzielił ustalenia organów dokonane w oparciu o szczegółowo opisane w zaskarżonej decyzji wpisy dokonane w wykazie hipotecznym lwh [...] oraz odpisie karty B wykazu hipotecznego lwh [...], że M. S., córka D. była właścicielką nieruchomości objętych lwh [...] w 3/4 części i 3/128 części. Kontraktem z 11 lipca 1933 r. M. S., córka D. sprzedała 3/128 części na rzecz J. S., a co do pozostałych 3/4 części ujawnieni zostali 8 kwietnia 1938 r. W. S. i S. S. na podstawie dokumentu spadkowego z 31 grudnia 1937 r. po M. S., noszącej nazwisko panieńskie S. Odnośnie nieruchomości objętych lwh [...] M. S. będąc właścicielką 3/96 części, kontraktem z 11 lipca 1933 r. sprzedała ją na rzecz J. S.. Jak wynika z dokumentów M. S. córka D. - matka S. S., która po mężu nosiła nazwisko S. od 8 kwietnia 1938 r. nie figurowała w dokumentach własnościowych, jako współwłaścicielka nieruchomości objętych lwh [...] ani lwh [...]. Co istotne matka wnioskodawcy M. S., córka D. od zamążpójścia, aż do śmierci nosiła nazwisko S., a nie S. Trudno więc przyjąć, aby w 1954 r., tj. siedemnaście lat po jej śmierci i pod panieńskim nazwiskiem w orzeczeniu Prezydium wskazano ją w spisie właścicieli nieruchomości położonych w gromadzie M.
Sąd I instancji podniósł, że organy nie kwestionowały, iż skarżąca, a także S. S. są następcami prawnymi po M. ze S. S. Jednakże nie mogło to być podstawą do merytorycznego rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z 23 listopada 1954 r. w punkcie 28 tego orzeczenia, gdyż postępowanie nie wykazało, aby w punkcie 28 wymieniona była M. S. - matka S. S..
Odnośnie zarzutu nieodniesienia się przez organy nadzoru do pisma Wojewódzkiego Biura Geodezji i Terenów Rolnych z 3 kwietnia 1981 r., Sąd I instancji uznał, że nie ma to wpływu na rozstrzygnięcie w sprawie. Wskazał, że treść tego pisma pozostaje w sprzeczności z dokumentami archiwalnymi zebranymi w sprawie i omówionymi przez organy. Odnośnie zarzutu skargi dotyczącego pominięcia zapisów ówczesnego wykazu hipotecznego, w którym pod liczbą [...] zapisano wywłaszczoną w 1954 r. nieruchomość, jednoznacznie wskazując w pozycji 8 wykazu, iż "na podstawie dekretu przyznania spadku z dnia 31.12.1937 r. [...] intabuluje się prawo własności 3/4 części tej realności w miejsce M. S. na rzecz W. S. w 3/16 częściach i S. S. w 9/16 częściach", Sąd I instancji wyjaśnił, że organy powoływały ten dokument wskazując na spadkobranie po M. S.- matce S. S.. Jednakże nie zmienia to oceny, że matka S. S. od 8 kwietnia 1938 r. nie figurowała w dokumentach własnościowych, jako współwłaścicielka nieruchomości objętych lwh [...] ani lwh [...].
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła skarżąca wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, tj.:
1) art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 z późn. zm.) - dalej jako: "P.u.s.a. w zw. z art 145 § 1 pkt 1 lit c) P.p.s.a. w zw. z art 7, art 76 § 1, art 77 § 1 i 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096, z późn. zm.) - dalej jako: K.p.a." polegające na oddaleniu skargi oraz nieuchyleniu zaskarżonej decyzji, pomimo iż decyzja ta została wydana bez zebrania i rozważenia całego materiału dowodowego, wobec
- pominięcia istniejącego w obrocie prawnym dokumentu - pisma Wojewódzkiego Biura Geodezji i Terenów Rolnych, znak: WBG-PFZ-4630/4/81 z 3 kwietnia 1981 r. skierowanego do Ministerstwa Rolnictwa - Departamentu Gospodarki Ziemią, zawierającego wyraźne stwierdzenie, iż zgodnie z pkt 28 orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia 23 listopada 1954 r., znak: L.R1.1V/6/6/4/54 przejęte zostało na własność Państwa gospodarstwo rolne uwidocznione na nazwisko M. S. /matki petenta (S. S. - przyp. P.K.)/, co pozostaje w sprzeczności z przyjętym przez organ założeniem, że właścicielem wywłaszczonej nieruchomości była M. z W. S., a także
- pominięcia zapisów ówczesnego wykazu hipotecznego, w którym pod liczbą [...] zapisano wywłaszczaną w 1954 r. nieruchomość, jednoznacznie wskazując w pozycji 8 wykazu, iż "na podstawie dekretu przyznania spadku z dnia 31 grudnia 1937 r. [...], intabuluje się prawo własności % części tej realności w miejsce M. S. na rzecz:
a) W. S. w 3/16 częściach,
b) małol. S. S. w 9/16 częściach",
który to zapis wyraźnie wskazuje, że skarżąca jest następcą prawnym byłych właścicieli wywłaszczonej nieruchomości i jako taka ma legitymację prawną do ubiegania się o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej;
2) art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji niewyjaśnienia przez Sąd, tudzież zaniechania nakazania organowi wyjaśnienia sprzeczności z przyjętym przez organ założeniem, że właścicielem wywłaszczonej nieruchomości była M. z W. S., a nie, jak wynika z treści pisma Wojewódzkiego Biura Geodezji i Terenów Rolnych, znak: WBG-PFZ-4630/4/81 z dnia 3 kwietnia 1981 r., że właścicielką wywłaszczonej nieruchomości była M. S., tj. matka petenta, a w konsekwencji całkowicie dowolne ustalenie przez Sąd, że ww. pismo - stanowiące dokument urzędowy - nie ma wpływu na rozstrzygnięcie w sprawie;
3) art. 1 § 1 i 2 P.u.s.a. oraz art. 3 § 1Pp.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli i wadliwe uzasadnienie wyroku polegające na całkowitym braku rozpoznania i dokonania oceny prawnej podniesionego przez skarżącą w skardze zarzutu naruszenia art. 80 oraz art. 105 § 1 K.p.a. - poprzez umorzenie postępowania administracyjnego prowadzonego w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia 23 listopada 1954 r., znak: L.Rl.IV/6/6/4/54, w sytuacji, gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy nie dawał podstaw do takiego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku nie ustosunkował się do tego zarzutu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej jako: P.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. Dokonując tej kontroli, Sąd nie jest uprawniony do badania ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia, wykraczającej poza ramy wyznaczone zarzutami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że zakres rozpoznania sprawy wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie.
Nie dopatrzywszy się w niniejszej sprawie okoliczności uzasadniających nieważność postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do oceny zarzutów skargi kasacyjnej.
W świetle art. 174 powołanej ustawy, skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (ust. 1), a ponadto przez naruszenie przepisów postępowania, jeśli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (ust. 2).
Skarga kasacyjna zawiera zarzuty naruszenia prawa procesowego. Nie mogły one jednak podważyć kontrolowanego wyroku.
I tak usprawiedliwiony byłby zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. tylko wówczas, gdyby pomiędzy tym uchybieniem a wynikiem postępowania sądowoadministracyjnego istniał potencjalny związek przyczynowy. Do sytuacji, w której wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej, należy zaliczyć tę, gdy uzasadnienie nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia. Dzieje się tak wówczas, gdy nie ma możliwości jednoznacznej rekonstrukcji podstawy rozstrzygnięcia na skutek lakonicznego i ogólnikowego uzasadnienia wyroku.
Uzasadnienie musi pozwalać na skontrolowanie przez strony i sąd wyższej instancji, czy sąd orzekający nie popełnił w swoim rozumowaniu błędów, tj. winna zostać w nim uwidoczniona operacja logiczna, którą przeprowadził sąd I instancji, stosując określone normy prawne w rozstrzyganej sprawie. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. jako samodzielna podstawa kasacyjna może więc być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania. Prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku nie wymaga szczegółowego odniesienia się przez sąd pierwszej instancji do wszystkich zarzutów skargi oraz podniesionej w niej argumentacji, ale wymaga odniesienia się do tych zarzutów, których zbadanie jest niezbędne do przeprowadzenia kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego. Przepis art. 141 § 4 P.p.s.a. nie służy do kwestionowania merytorycznej podstawy rozstrzygnięcia.
W niniejszej sprawie kontrolowane orzeczenie nie narusza wymogów zawartych w przepisie art. 141 § 4 P.p.s.a. Sąd I instancji zawarł w nim, w istotnym zakresie odniesienie się do zgromadzonego w aktach materiału dowodowego, co pozwoliło Sądowi II instancji na zapoznanie się z podstawą rozstrzygnięcia w stopniu umożliwiającym zbadanie złożonej skargi kasacyjnej.
W ocenie Naczelnego Sadu Administracyjnego wadliwie autor kasacji zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisu art 145 § 1 pkt 1 lit c) P.p.s.a. w zw. z art 7, art 76 § 1, art 77 § 1 i 4 K.p.a. poprzez niedostrzeżenie, że decyzje obu instancji wydane zostały mimo niezebrania i nierozważenia całego materiału dowodowego.
Tymczasem zarówno kontrolowany Sąd, jak i organy nadzoru obu instancji oparły się na materiale dowodowym, który zebrany został w zakresie istotnym z punktu widzenia meritum sprawy. W istocie bowiem dla ustalenia osoby właściciela przejmowanej nieruchomości, wymienionej w pkt. 28 decyzji z 23 listopada 1954r. decydujące były znajdujące się w aktach administracyjnych dokumenty wykazów hipotecznych lwh [...] i lwh [...], dekrety poświadczające dziedziczenie, akt sprzedaży ułamkowej części nieruchomości, szczegółowo opisane tak w decyzjach jak i kontrolowanym wyroku.
Powyższe dowody korelują ze sobą nawzajem, ustalony na ich podstawie stan faktyczny nie zawiera sprzeczności, uniemożliwiających przyjęcie, że istotne dla sprawy okoliczności zostały udowodnione. Ocena dowodów pozostaje w zgodzie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego.
Zgodzić należy się zatem z konkluzją, że ustalenia poczynione w oparciu o wskazane dokumenty, odpowiadając przepisom art. 7, art. 76 § 1 art. 77 § 1 i 4 K.p.a. nie mogą zostać podważone treścią pisma Wojewódzkiego Biura Geodezji i Terenów Rolnych, znak: WBG-PFZ-4630/4/81 z 3 kwietnia 1981 r. skierowanego do Ministerstwa Rolnictwa - Departamentu Gospodarki Ziemią, w którym zawarto stwierdzenie, iż zgodnie z punktem 28 orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z 23 listopada 1954 r., znak: L.R1.1V/6/6/4/54 przejęte zostało na własność Państwa gospodarstwo rolne uwidocznione na nazwisko M. S. /matki petenta (S. S.). Treść tego pisma stanowi wyraz subiektywnej oceny jego autora, nie wynika z niego, by sporządzający je podmiot dysponował innymi, nieznanymi organom nadzoru i Sądowi I instancji dokumentami.
Mając na względzie powyższe skargę kasacyjną jako niezasadną należało oddalić na zasadzie art. 184 P.p.s.a.
Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, w trybie określonym w art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI