I OSK 1486/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej M.K. i innych od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił ich skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o umorzeniu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z 1951 r. o przejęciu nieruchomości ziemskich na własność Skarbu Państwa. Organy administracji uznały, że postępowanie umorzyło się z mocy prawa na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie K.p.a., ponieważ wniosek o stwierdzenie nieważności został złożony po upływie 30 lat od daty doręczenia lub ogłoszenia orzeczenia. Skarżący zarzucali naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym niezgodność art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej z Konstytucją RP i EKPC. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że orzeczenie z 1951 r. weszło do obrotu prawnego najpóźniej w kwietniu 1965 r. (data wpisu klauzuli ostateczności), co oznacza, że 30-letni termin na wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności upłynął przed złożeniem wniosku w 2019 r. NSA odniósł się do argumentacji skarżących dotyczącej konstytucyjności art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej, powołując się na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, które wskazywało na potrzebę ograniczenia czasowego możliwości wzruszania ostatecznych decyzji administracyjnych ze względu na zasadę pewności prawa i stabilności stosunków prawnych. Sąd uznał, że przepis ten nie narusza Konstytucji ani EKPC, a skarżący mieli świadomość możliwości zmian legislacyjnych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej K.p.a. dotyczącego umarzania postępowań po upływie 30 lat od doręczenia/ogłoszenia decyzji, a także kwestie wejścia decyzji do obrotu prawnego i zgodności przepisów z Konstytucją RP.
Dotyczy specyficznej sytuacji umorzenia postępowania na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej K.p.a. w sprawach dotyczących stwierdzenia nieważności decyzji wydanych wiele lat temu.
Zagadnienia prawne (3)
Czy postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, podlega umorzeniu z mocy prawa na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej K.p.a.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, postępowanie takie podlega umorzeniu z mocy prawa.
Uzasadnienie
NSA uznał, że orzeczenie z 1951 r. weszło do obrotu prawnego najpóźniej w kwietniu 1965 r. (data wpisu klauzuli ostateczności), co oznacza, że 30-letni termin na wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności upłynął przed złożeniem wniosku w 2019 r. Sąd podkreślił, że zasada pewności prawa i stabilności stosunków prawnych przeważa nad możliwością wzruszania decyzji po tak długim czasie.
Czy art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie K.p.a. jest zgodny z Konstytucją RP (art. 2, 21, 64, 77) i EKPC (art. 1 Protokołu nr 1)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przepis ten jest zgodny z Konstytucją RP i EKPC.
Uzasadnienie
NSA, powołując się na orzecznictwo TK, uznał, że ograniczenie czasowe możliwości wzruszania ostatecznych decyzji administracyjnych jest uzasadnione względami bezpieczeństwa prawnego i stabilności stosunków prawnych. Przepis ten nie stanowi "pułapki" dla obywateli, a skarżący mieli możliwość dochodzenia swoich praw w odpowiednich terminach.
Czy wadliwe doręczenie lub ogłoszenie decyzji administracyjnej powoduje, że decyzja nie wchodzi do obrotu prawnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, decyzja wchodzi do obrotu prawnego nawet w przypadku wadliwego doręczenia lub ogłoszenia.
Uzasadnienie
NSA, powołując się na własne orzecznictwo, wyjaśnił, że koncepcja 'wejścia decyzji do obrotu prawnego' nie jest związana z prawidłowym doręczeniem, lecz z dokonaniem czynności uzewnętrznienia woli organu wobec podmiotu poza organem, nawet jeśli doręczenie było wadliwe.
Przepisy (11)
Główne
ustawa nowelizująca K.p.a. art. 2 § ust. 2
Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego
Postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa.
P.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
K.p.a. art. 156 § § 1 i 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
P.p.s.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
K.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 77 § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 21
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 64
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 77 § ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów postępowania (art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej K.p.a.) poprzez umorzenie postępowania administracyjnego z mocy prawa. • Naruszenie przepisów postępowania (art. 7, 77, 80 K.p.a.) poprzez błędne ustalenie daty doręczenia/ogłoszenia orzeczenia z 1951 r. • Naruszenie prawa materialnego poprzez zastosowanie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej K.p.a., który jest niezgodny z Konstytucją RP i EKPC. • Naruszenie zasady zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa. • Naruszenie prawa do wynagrodzenia szkody wyrządzonej przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej (art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji RP). • Naruszenie prawa do sądu (art. 45 Konstytucji RP).
Godne uwagi sformułowania
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. • Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. • Konstytucja RP ma charakter ogólny i abstrakcyjny, a zatem praktycznie rzecz biorąc w każdym postępowaniu, bardziej lub mniej, ale z reguły istnieje możliwość powoływania się przez stronę postępowania, dla wsparcia prezentowanego przez nią poglądu, na treść określonego przepisu konstytucyjnego. • Nieograniczona w czasie wzruszalność ostatecznych decyzji administracyjnych nie jest zasadą konstytucyjną a ograniczenie terminu zaskarżenia prawomocnych decyzji administracyjnych jest uzasadnione względami bezpieczeństwa prawnego. • Prawo do zaskarżania orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji nie jest samoistnym prawem konstytucyjnym, ale jednym ze środków ochrony tych praw (i wolności).
Skład orzekający
Karol Kiczka
przewodniczący
Krzysztof Sobieralski
sprawozdawca
Piotr Niczyporuk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej K.p.a. dotyczącego umarzania postępowań po upływie 30 lat od doręczenia/ogłoszenia decyzji, a także kwestie wejścia decyzji do obrotu prawnego i zgodności przepisów z Konstytucją RP."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji umorzenia postępowania na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej K.p.a. w sprawach dotyczących stwierdzenia nieważności decyzji wydanych wiele lat temu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii prawnej związanej z możliwością dochodzenia praw po upływie bardzo długiego czasu, co ma znaczenie dla wielu osób poszkodowanych przez historyczne decyzje administracyjne. Analiza konstytucyjności przepisów i ich wpływu na prawa obywateli jest interesująca dla prawników i osób zajmujących się tematyką reprywatyzacji.
“Czy można dochodzić praw sprzed 70 lat? NSA rozstrzyga o umorzeniu postępowania po 30 latach.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.