I OSK 1482/25

Naczelny Sąd Administracyjny2025-10-22
NSAnieruchomościWysokansa
nieruchomościwywłaszczenieodszkodowaniedrogi publicznespecustawa drogowasamorząd terytorialnylegitymacja procesowasądownictwo administracyjnepostanowienie

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Powiatu M. – Powiatowego Zarządu Dróg od postanowienia WSA w Olsztynie o odrzuceniu skargi na postanowienie Wojewody o odmowie zawieszenia postępowania w sprawie odszkodowania, uznając brak legitymacji procesowej skarżącego.

Powiat M. – Powiatowy Zarząd Dróg wniósł skargę kasacyjną od postanowienia WSA w Olsztynie, które odrzuciło jego skargę na postanowienie Wojewody o odmowie zawieszenia postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania. NSA oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA, że Powiatowy Zarząd Dróg nie posiadał legitymacji procesowej do wniesienia skargi, ponieważ organ administracji publicznej nie może być stroną w postępowaniu, w którym sam orzekał, ani reprezentować interesu prawnego jednostki samorządu terytorialnego w ten sposób.

Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) rozpoznał skargę kasacyjną Powiatu M. – Powiatowego Zarządu Dróg od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Olsztynie, które odrzuciło skargę Powiatu na postanowienie Wojewody Warmińsko-Mazurskiego. Postanowienie Wojewody uchyliło postanowienie Starosty M. o zawieszeniu postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, odmawiając jego zawieszenia. WSA odrzucił skargę Powiatu, uznając, że nie posiada on legitymacji procesowej do jej wniesienia, gdyż organ administracji publicznej nie może być stroną w postępowaniu, w którym sam orzekał, ani reprezentować interesu prawnego jednostki samorządu terytorialnego w ten sposób. NSA podzielił to stanowisko, podkreślając, że jednostka samorządu terytorialnego, działając poprzez swoje organy w zakresie administracji publicznej, nie może jednocześnie kwestionować własnych rozstrzygnięć jako strona postępowania. Skarga kasacyjna została oddalona, a postępowanie w sprawie wniosku o wstrzymanie wykonania postanowienia umorzone.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organ jednostki samorządu terytorialnego, który orzekał w sprawie w pierwszej instancji, nie posiada legitymacji procesowej do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na postanowienie organu drugiej instancji, ponieważ nie posiada własnego interesu prawnego w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a.

Uzasadnienie

Sąd administracyjny nie może być stroną w postępowaniu, w którym sam orzekał, ani reprezentować interesu prawnego jednostki samorządu terytorialnego w sposób kwestionujący własne rozstrzygnięcia. Powiatowy Zarząd Dróg, jako jednostka organizacyjna wykonująca zadania Zarządu Powiatu, nie posiada odrębnych od Zarządu uprawnień i nie może wywodzić własnego interesu prawnego z faktu bycia zobowiązanym do wypłaty odszkodowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (11)

Główne

p.p.s.a. art. 58 § § 1 pkt 6

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Odrzucenie skargi wniesionej przez podmiot nieposiadający legitymacji procesowej.

p.p.s.a. art. 50 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Definicja strony uprawnionej do wniesienia skargi, posiadającej interes prawny.

p.p.s.a. art. 184

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do oddalenia skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 182 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Możliwość rozpoznania skargi kasacyjnej od postanowienia WSA na posiedzeniu niejawnym.

p.p.s.a. art. 161 § § 1 pkt 3

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Umorzenie postępowania w przypadku bezprzedmiotowości wniosku o wstrzymanie wykonania.

p.p.s.a. art. 193

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Umorzenie postępowania w przypadku bezprzedmiotowości wniosku o wstrzymanie wykonania.

Pomocnicze

k.p.a. art. 97 § § 1 pkt 4

Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa do zawieszenia postępowania administracyjnego.

specustawa drogowa art. 12 § ust. 4a

Ustawa o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych

Postępowanie w sprawie wydania decyzji ustalającej wysokość odszkodowania.

Ustawa o samorządzie powiatowym art. 38 § ust. 1

Zakres kompetencji starosty.

Konstytucja RP art. 45 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy.

Konstytucja RP art. 165 § ust. 1 i 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasady dotyczące samodzielności jednostek samorządu terytorialnego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Powiat M. – Powiatowy Zarząd Dróg nie posiada legitymacji procesowej do wniesienia skargi, ponieważ organ administracji publicznej nie może być stroną w postępowaniu, w którym sam orzekał, ani reprezentować interesu prawnego jednostki samorządu terytorialnego w sposób kwestionujący własne rozstrzygnięcia.

Odrzucone argumenty

Zarzuty naruszenia art. 50 § 1 p.p.s.a., art. 58 § 1 pkt. 6 p.p.s.a., art. 28 i art. 29 k.p.a., art. 7, art. 77 § 1 i 80 k.p.a., art. 12 ust. 4a w zw. z art. 11a ust. 1 specustawy drogowej, art. 45 ust. 1 oraz 165 ust. 1 i 2 Konstytucji RP.

Godne uwagi sformułowania

organ administracji publicznej nie kieruje się własnym interesem prawnym, jak również nie kieruje się interesem prawnym podmiotu, który reprezentuje, lecz wykonuje zadanie z zakresu administracji publicznej w demokratycznym państwie prawnym niedopuszczalna jest wykładnia przepisów prawa, zgodnie z którą jednostka samorządu terytorialnego realizując poprzez swoje organy powierzone jej zadania z zakresu administracji publicznej, najpierw jest władna w sposób władczy i jednostronny kształtować sytuację prawną podmiotów od niej niezależnych, a następnie jest uprawniona do wnoszenia środków zaskarżenia od podejmowanych przez te organy decyzji.

Skład orzekający

Piotr Niczyporuk

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ugruntowanie zasady braku legitymacji procesowej organów samorządu terytorialnego do kwestionowania własnych rozstrzygnięć w postępowaniu sądowoadministracyjnym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy organ samorządu terytorialnego (Powiatowy Zarząd Dróg) próbuje skarżyć postanowienie organu wyższej instancji (Wojewody) dotyczące zawieszenia postępowania w sprawie odszkodowania, podczas gdy organ pierwszej instancji (Starosta) działał w ramach kompetencji powiatu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej dotyczącej legitymacji procesowej organów samorządu terytorialnego, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego i samorządowców.

Czy powiat może skarżyć własne decyzje? NSA wyjaśnia granice legitymacji procesowej.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 1482/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-10-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-09-11
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Piotr Niczyporuk /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
II SA/Ol 267/25 - Postanowienie WSA w Olsztynie z 2025-06-17
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 184 w zw. z art. 182 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Niczyporuk po rozpoznaniu w dniu 22 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Powiatu M. – Powiatowego Zarządu Dróg w M. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 17 czerwca 2025 r., sygn. akt II SA/OI 267/25 o odrzuceniu skargi Powiatu M. – Powiatowego Zarządu Dróg w M. na postanowienie Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z dnia 3 marca 2025 r. nr WIN-III.7581.14.2025.NG w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie wydania decyzji ustalającej wysokość odszkodowania postanawia: 1. oddalić skargę kasacyjną; 2. umorzyć postępowanie w sprawie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 17 czerwca 2025 r., sygn. akt II SA/OI 267/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie (dalej: "Sąd I instancji"), na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a."), odrzucił skargę Powiatu M. – Powiatowego Zarządu Dróg w M. (dalej: "Skarżący kasacyjnie", "Powiat – Powiatowy Zarząd Dróg") na postanowienie Wojewody Warmińsko-Mazurskiego (dalej: "Wojewoda") z 3 marca 2025 r. nr WIN-III.7581.14.2025.NG w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie wydania decyzji ustalającej wysokość odszkodowania.
W uzasadnieniu Sąd I instancji podał, że skarga w niniejszej sprawie została wniesiona przez Powiat – Powiatowy Zarząd Dróg na rozstrzygnięcie organu drugiej instancji, którym uchylono wydane wcześniej przez Starostę M. (dalej: "Starosta") postanowienie z 14 stycznia 2025 r. znak: GK.683.9.11.2024 w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie wydania decyzji ustalającej wysokość odszkodowania i odmówiono zawieszenia postępowania z urzędu. W tej sytuacji, zdaniem Sądu I instancji, wnoszący skargę Powiat – Powiatowy Zarząd Dróg nie może być uznany za podmiot, którego własnego interesu prawnego lub obowiązku prawnego dotyczy sprawa. W ocenie bowiem Sądu I instancji, w zakresie w jakim organ jednostki samorządu terytorialnego wykonuje funkcję organu administracji publicznej nie jest ani on, ani też żaden z pozostałych organów danej jednostki, ani wreszcie sama jednostka samorządu terytorialnego uprawniona do reprezentowania jej interesu prawnego, rozumianego jako interes osoby prawnej. W tej kwestii Sąd I instancji przywołał uchwałę składu siedmiu sędziów NSA z dnia 19 maja 2003 r., sygn. akt OPS 1/03 oraz uchwałę składu siedmiu sędziów NSA z dnia 16 lutego 2016 r., sygn. akt I OPS 2/15 – obie uchwały dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http:/orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej: "CBOSA"), a także wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 29 października 2009 r., K 32/08 (OTK-A 2009/9/139), które potwierdzają stanowisko przyjęte przez Sąd I instancji w niniejszej sprawie.
Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniósł Powiat – Powiatowy Zarząd Dróg, zaskarżając je w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił:
1. art. 50 § 1 p.p.s.a., polegające na przyjęciu przez Sąd I instancji, że Powiat nie należy do kręgu podmiotów uprawnionych do wniesienia skargi na postanowienie Wojewody z 3 marca 2025 r., uchylające w całości postanowienie Starosty z 14 stycznia 2025 r., w sprawie zawieszania z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie wydanych decyzji, w trybie art. 12 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (t.j. Dz. U z 2024 r. poz. 311, dalej: "specustawa drogowa"), ustalającej odszkodowanie i odmawiające zawieszenia postępowania z urzędu;
2. art. 58 § 1 pkt. 6 p.p.s.a., polegające na błędnym przyjęciu, że Powiat nie ma przymiotu strony skarżącej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, a w konsekwencji odrzuceniu skargi;
3. art. 28 i art. 29 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej: "k.p.a."), poprzez niewłaściwe uznanie braku przymiotu strony postępowania odszkodowawczego skutkujące pozbawieniem ochrony praw majątkowych jednostki samorządu terytorialnego, co doprowadziło do błędnego stwierdzenia niedopuszczalności wniesienia skargi;
4. art. 7, art. 77 § 1 i 80 k.p.a., poprzez zaniechanie przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego zmierzającego do ustalenia jakim podmiotom przysługiwał przymiot strony w postępowaniu dotyczącym wniesienia skargi na postanowienie Wojewody z 3 marca 2025 r.;
5. art. 12 ust. 4a w zw. z art. 11a ust. 1 specustawy drogowej, polegające na przyjęciu przez Sąd I instancji, że odwołanie wniósł podmiot (organ) orzekający w sprawie w pierwszej instancji;
6. art. 45 ust. 1 oraz 165 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, gwarantujących prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd, respektując zasadę ochrony samodzielności jednostek samorządu terytorialnego, poprzez ich niezastosowanie.
Mając powyższe na uwadze Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Nadto, wniósł o zasądzenie kosztów postępowania i wniósł o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Dodatkowo Skarżący kasacyjnie wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia Wojewody z 3 marca 2025 r.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestnik postępowania Gmina M. wniosła o oddalenie wniesionej skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie wskazać należy, że w świetle art. 182 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie. Zgodnie z art. 182 § 3 p.p.s.a., rozpoznając tego rodzaju sprawę na posiedzeniu niejawnym orzeka w składzie jednego sędziego.
Ponadto, stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną postanowienia. W tych okolicznościach w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej.
W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Na wstępie należy wskazać, że w skardze kasacyjnej nie sprecyzowano które zarzuty dotyczą naruszenia norm prawa materialnego, a które procesowego. Przypomnieć trzeba zatem, że związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym - zdaniem Skarżącego - uchybił sąd, określenia, jaką postać miało to naruszenie, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ze względu na wymagania stawiane skardze kasacyjnej, usprawiedliwione zasadą związania Naczelnego Sądu Administracyjnego jej podstawami, sporządzenie skargi kasacyjnej jest obwarowane przymusem adwokacko-radcowskim (art. 175 p.p.s.a.). Opiera się on na założeniu, że powierzenie czynności sporządzenia skargi kasacyjnej wykwalifikowanym prawnikom zapewni jej odpowiedni poziom merytoryczny i formalny, umożliwiający Sądowi II instancji dokonanie kontroli zaskarżonego orzeczenia.
Wychodząc z tego założenia, Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył swoje rozważania do oceny zagadnienia prawidłowości dokonanej przez Sąd I instancji wykładni i stosowania wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa. Przy czym do Naczelnego Sądu Administracyjnego nie należy wyciąganie z treści uzasadnienia skargi kasacyjnej przytoczonych tam zarzutów i wiązanie ich z powołanymi tam przepisami w celu uzupełnienia przytoczonej w petitum skargi kasacyjnej podstawy kasacyjnej (por. wyrok NSA z 13 listopada 2007 r., sygn. akt I FSK 1448/06 – źródło CBOSA). Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie w swoim orzecznictwie podkreślał, że nie ma on obowiązku formułowania za stronę zarzutów kasacyjnych na podstawie uzasadnienia skargi kasacyjnej. Należy bowiem mieć na uwadze, że wyodrębnianie zarzutów z treści uzasadnienia skargi kasacyjnej zawsze niesie ryzyko nieprawidłowego odczytania intencji strony wnoszącej skargę kasacyjną. Konieczne jest przy tym oddzielenie podstawy kasacyjnej od jej uzasadnienia, które jest niezbędnym elementem skargi kasacyjnej (zob. wyroki NSA z: 19 marca 2014 r. sygn. akt II GSK 16/13; z 17 lutego 2015 r. sygn. akt II OSK 1695/13, źródło CBOSA). Do autora skargi kasacyjnej należy zatem wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, które w jego ocenie naruszył Sąd I instancji i precyzyjne wyjaśnienie, na czym polegało ich naruszenie.
Przed przystąpieniem do ustosunkowania się do zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej przypomnieć należy istotę zaistniałego w sprawie sporu.
Starosta M., na podstawie decyzji nr 2/2024 z 24 kwietnia 2024 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wydania decyzji w trybie art. 12 specustawy drogowej, ustalającej wysokość odszkodowania za nieruchomość oznaczoną, jako działka nr [...], obr. Miasto M., gmina M..
Po rozpatrzeniu ponaglenia Burmistrza M. (dalej: "Burmistrz"), postanowieniem z 24 grudnia 2024 r. Wojewoda stwierdził, że organ pierwszej instancji dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie wydania decyzji w trybie art. 12 specustawy drogowej, bez rażącego naruszenia prawa oraz zobowiązał Starostę do załatwienia sprawy w terminie 14 dni od dnia doręczenia postanowienia.
Decyzją Starosty nr 8/2024 z 10 września 2024 r. została wygaszona decyzja nr 2/2024 z dnia 24 kwietnia 2024 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej.
Po rozpatrzeniu odwołania Gminy M., Wojewoda decyzją z 6 grudnia 2024 r. uchylił w całości decyzję nr 8/2024 z 10 września 2024 r. i umorzył w całości postępowanie w I instancji. Na powyższą decyzję skargę do Sądu I instancji wniósł Powiat.
Postanowieniem z 14 stycznia 2025 r. Starosta, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., zawiesił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie wydania decyzji w trybie art. 12 specustawy drogowej do czasu rozstrzygnięcia przez Sąd zagadnienia dotyczącego wygaszenia decyzji nr 2/2024 z dnia 24 kwietnia 2024 r.
Po rozpatrzeniu zażalenia Burmistrza, Wojewoda zaskarżonym postanowieniem z 3 marca 2025 r. uchylił w całości powyższe postanowienie i odmówił zawieszenia postępowania z urzędu wskazując, iż zawieszenie postępowania przez Starostę było nieuprawnione, bowiem w sprawie nie zaistniały przesłanki do zawieszenia postępowania określone w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, prawidłowe jest stanowisko Sądu I instancji, że skargę Powiatu – Powiatowego Zarządu Dróg należało odrzucić jako niedopuszczalną, gdyż nie miał on legitymacji procesowej do działania w niniejszej sprawie jako strona w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a., mimo, że był on jednym z adresatów zaskarżonego postanowienia.
Zgodnie z treścią art. 50 § 1 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Jak podnosi się przy tym w orzecznictwie i doktrynie skarżącym, czyli podmiotem, który (zasadniczo) ma interes prawny we wniesieniu skargi do sądu administracyjnego, może być nie tylko ten podmiot, który wykaże "związek między chronionym przez przepisy prawa materialnego interesem prawnym a aktem lub czynnością organu administracji publicznej, ale także ten, którego interes prawny wywodzony jest z przepisów prawa procesowego. Wyżej przedstawione uprawnienie do wniesienia skargi nawiązuje zatem do unormowania z art. 28 k.p.a., zgodnie z którym, stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek, ale jest od niego kategorią szerszą.
Prawo złożenia skargi nie przysługuje zatem organowi administracji publicznej, który pozostając w strukturze instancyjnej organów orzekających w danej sprawie, wydał rozstrzygnięcie w pierwszej instancji, ponieważ wydając rozstrzygnięcie administracyjne, organ nie kieruje się własnym interesem prawnym, jak również nie kieruje się interesem prawnym podmiotu, który reprezentuje, lecz wykonuje zadanie z zakresu administracji publicznej nałożone na ten organ w stosownych przepisach prawa stanowiących podstawę do wydania rozstrzygnięcia. Organ taki ma obowiązek wydania rozstrzygnięcia zgodnej z prawem niezależnie od tego, czy pozostaje z jej adresatem w stosunkach uzależnionych od jego treści.
W zakresie więc, w jakim Powiat, jako organ jednostki samorządu terytorialnego, wykonuje funkcję organu administracji publicznej – zarówno z zakresu zadań własnych, jak i zadań zleconych z zakresu administracji rządowej, nie jest uprawniony do reprezentowania interesu prawnego jednostki samorządu terytorialnego, rozumianego jako interes osoby prawnej. Nie posiada również takich uprawnień jednostka organizacyjna, która wykonuje uprawnienia Zarządu Powiatu, działając w granicach jego kompetencji.
Powiatowy Zarząd Dróg w M., według swojego Statutu, nadanego uchwałą Nr [...] Rady Powiatu w M. z dnia 26 października 2022 r., jest jednostką organizacyjną Zarządu Powiatu M. nie posiadającą osobowości prawnej, prowadzoną w formie jednostki budżetowej, przy pomocy której Zarząd Powiatu M. wykonuje swoje obowiązki jako zarządca dróg publicznych powiatowych.
Według zaś § 4 pkt 3 Statutu Powiatowego Zarządu Dróg w M., pracą Zarządu Dróg kieruje Dyrektor, którego powołuje i odwołuje Zarząd Powiatu. Ponadto, zgodnie z § 4 pkt 4 Statutu - Dyrektor kieruje działalnością w zakresie upoważnienia udzielonego przez Zarząd Powiatu, zgodnie z art. 48 ust. 2 ustawy o samorządzie powiatu.
Z powyższego wynika, że Powiatowy Zarząd Dróg w M. jest jednostką organizacyjną wykonującą ustawowe i statutowe zadania Zarządu Powiatu, której pracownicy działają w granicach upoważnień i pełnomocnictw udzielonych przez Zarząd Powiatu. Powiatowy Zarząd Dróg w M. wywodzi więc wszystkie swoje uprawnienia od Zarządu Powiatu w M., nie posiadając odrębnych, samodzielnych uprawnień.
Dalej dodać należy, że Starosta nie jest organem powiatu w rozumieniu ustrojowym. Jest on przewodniczącym zarządu powiatu, a zarząd stanowi organ wykonawczy powiatu. Starosta organizuje pracę zarządu powiatu i starostwa powiatowego, kieruje bieżącymi sprawami powiatu oraz reprezentuje powiat na zewnątrz. Nadto, starosta wydaje decyzje w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej należących do właściwości powiatu, chyba, że przepisy szczególne przewidują wydawanie decyzji przez zarząd powiatu (art. 8 ust. 2 pkt 2, art. 26 ust. 1 i 2, art. 34 ust. 1 i art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2024 r. poz. 107 ze zm.). Za organ jednostki samorządu terytorialnego starostę uznaje natomiast Kodeks postępowania administracyjnego (art. 5 § 2 pkt 6 k.p.a.). Starosta stanowi więc organ powiatu w znaczeniu funkcjonalnym (zob. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 lutego 2016 r., sygn. akt I OPS 2/15, źródło CBOSA).
W świetle powyższego Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela stanowisko Sądu I instancji, który wskazał, że wniesienie skargi przez nieuprawniony podmiot stanowi przyczynę jej odrzucenia, jeżeli skarga pochodzi od podmiotu, który a limine nie może być skarżącym. Takim podmiotem jest jednostka samorządu terytorialnego w sytuacji, w której jej organ, choćby w znaczeniu funkcjonalnym, orzekał w sprawie w postępowaniu administracyjnym. Powyższe stanowisko jest ugruntowane w orzecznictwie administracyjnym, które Sąd I instancji w zaskarżonym orzeczeniu prawidłowo przywołał. W niniejszej sprawie w postępowaniu administracyjnym orzeczenie w pierwszej instancji wydał Starosta, w drugiej - Wojewoda. Skargę na postanowienie organu drugiej instancji wniósł Powiat – Powiatowy Zarząd Dróg.
W powołanej wyżej uchwale sygn. akt I OPS 2/15 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że powiat nie ma legitymacji procesowej strony w sprawie o ustalenie wysokości odszkodowania od powiatu za nieruchomość przejętą pod drogę publiczną, która stała się własnością powiatu, jeżeli decyzję wydaje starosta na podstawie art. 12 ust. 4a w związku z art. 11a ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 687 ze zm.) oraz art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2015 r. poz. 1445).
Z uzasadnienia uchwały wynika, że w sprawie, w której starosta wykonuje zadanie należące do powiatu, inny organ powiatu nie może występować i powoływać się na to, że realizuje zadania powiatu. Jeżeli kompetencja w tych sprawach została powierzona staroście, który wykonuje zadanie powiatu, to zarząd powiatu, którego przewodniczącym jest starosta, nie może w tej samej sprawie kwestionować rozstrzygnięcia starosty. W konsekwencji, jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w omawianej uchwale, w takiej sprawie powiat nie może wywodzić swojego interesu prawnego z faktu bycia zobowiązanym do wypłaty odszkodowania i stać się stroną postępowania. Powiat stanowi jednolity podmiot, niezależnie od tego jak wskazano jego sposób reprezentacji, i dlatego niezależnie od tego, który z jego organów jest właściwy do wydania decyzji administracyjnej, nie zmienia to faktu, że jest to decyzja wydana przez organ powiatu. W demokratycznym państwie prawnym niedopuszczalna jest wykładnia przepisów prawa, zgodnie z którą jednostka samorządu terytorialnego realizując poprzez swoje organy powierzone jej zadania z zakresu administracji publicznej, najpierw jest władna w sposób władczy i jednostronny kształtować sytuację prawną podmiotów od niej niezależnych, a następnie jest uprawniona do wnoszenia środków zaskarżenia od podejmowanych przez te organy decyzji.
Powyższe rozważania odnoszą się w sposób oczywisty do postępowania sądowoadministracyjnego. Wniesienie skargi przez nieuprawniony podmiot stanowi przyczynę jej odrzucenia, jeżeli skarga pochodzi od podmiotu, który a limine nie może być skarżącym. Z tej przyczyny odrzuceniu podlegają m.in. skargi wniesione przez organ, który rozpoznawał sprawę w postępowaniu administracyjnym w pierwszej lub w drugiej instancji lub jednostkę samorządu terytorialnego, której organ wydał decyzję w pierwszej instancji, ponieważ podmioty te nie mają legitymacji skargowej w rozumieniu art. 50 p.p.s.a. Powierzenie organowi administracyjnemu właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej w formie decyzji administracyjnej, niezależnie od tego, czy nastąpiło to na mocy ustawy, czy też w drodze porozumienia, wyłącza bowiem możliwość dochodzenia przezeń swego interesu prawnego w trybie postępowania administracyjnego czy sądowoadministracyjnego. W odniesieniu do jednostek samorządu terytorialnego nie ma tu najmniejszego znaczenia fakt, że skarga tej jednostki na decyzję organu odwoławczego została wniesiona przez inny organ tej jednostki niż ten, który wydał decyzję pierwszoinstancyjną, zaś nałożonych na organ samorządu terytorialnego zadań z zakresu administracji publicznej nie można utożsamiać z posiadaniem interesu prawnego.
Skoro więc Starosta, działając w sprawie, jako organ pierwszej instancji, nie ma własnego interesu prawnego, w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a., w sposobie jej rozstrzygnięcia przez organ drugiej instancji, to również Powiat - Powiatowy Zarząd Dróg w M., jako jednostka organizacyjna wykonująca zadania Zarządu Powiatu, działając w granicach udzielonych przez niego upoważnień i pełnomocnictw, nie posiada własnego interesu prawnego uprawniającego do złożenia skargi na rozstrzygnięcie organu drugiej instancji. Nie mogą bowiem być przedmiotem upoważnienia te kompetencje, które nie przysługują organowi upoważniającemu.
Podsumowując, Sąd I instancji prawidłowo uznał, że wniesiona skarga jako niedopuszczalna, podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt. 6 p.p.s.a. Nie można więc Sądowi I instancji stawiać zarzutu naruszenia art. 28 k.p.a., art. 29 k.p.a. w zw. z art. 50 § 1 p.p.s.a. W konsekwencji całkowicie niezasadne okazały się pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej, tj. naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i 80 k.p.a., art. 12 ust. 4a w zw. z art. 11a ust. 1 specustawy drogowej oraz art. 45 ust. 1 i art. 165 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za nieusprawiedliwioną i na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Ponadto, wobec oddalenia skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a. umorzył postępowanie z wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, gdyż stało się ono bezprzedmiotowe.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI