I OSK 1481/23

I OSK 1481/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-03-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-22
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Elżbieta Kremer /przewodniczący/
Maria Grzymisławska-Cybulska /sprawozdawca/
Monika Nowicka
Symbol z opisem
6189 Inne o symbolu podstawowym 618
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
IV SA/Wa 2269/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-01-27
Skarżony organ
Minister Rozwoju, Pracy i Technologii
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
art. 73 ust. 1 i ust. 3
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędziowie: sędzia NSA Monika Nowicka sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 stycznia 2023 r. sygn. akt IV SA/Wa 2269/22 w sprawie ze skargi A.S. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 28 lipca 2022 r. nr DO.1.7614.466.2021 .JS w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 27 stycznia 2023 r., sygn. akt IV SA/Wa 2269/22, oddalił skargę A.S. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 28 lipca 2022 r., nr DO.1.7614.466.2021.JS, w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła skarżąca, zarzucając przede wszystkim naruszenie prawa materialnego, w tym art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 73 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 roku – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), poprzez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów, a w konsekwencji niedokonanie prawidłowej kontroli zaskarżonej decyzji i oddalenie skargi w sytuacji, gdy – zdaniem skarżącej – nie zostały spełnione przesłanki przejęcia na własność Skarbu Państwa nieruchomości zajętych pod drogi publiczne, ponieważ przedmiotowa nieruchomość w dniu 31 grudnia 1998 roku nie była faktycznie zajęta pod drogę publiczną. Nadto zarzucono naruszenie prawa procesowego, to jest art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (dalej jako: k.p.a.), poprzez niedokonanie prawidłowej kontroli zaskarżonej decyzji i oddalenie skargi, w sytuacji gdy organy administracyjne uchybiły obowiązkom ustalenia stanu faktycznego i uzasadnienia przyjętych rozstrzygnięć, co przejawiało się w niezbadaniu sprawy w sposób wyczerpujący, błędnym stwierdzeniu, że przez teren działki przebiegała jezdnia gruntowa ulicy P. oraz nieuzasadnionym przyjęciu, iż ulica P. była objęta stałym całorocznym utrzymaniem, podczas gdy do akt nie załączono dokumentacji potwierdzającej ten fakt.
Żądanie skargi kasacyjnej obejmowało uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Wniesiono o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Przepis art. 193 zdanie drugie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2024, poz. 935), dalej jako "p.p.s.a.", wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych ani argumentacji prawnej przywoływanej przez organy administracji i Sąd I instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę jedynie w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.), z urzędu uwzględniając jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej podstawami określonymi w art. 174 p.p.s.a. Wobec braku stwierdzenia przesłanek nieważności postępowania i oceniając wyrok Sądu I instancji w ramach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał je za niezasadne.
Wyjaśnienie wyniku przeprowadzonej oceny wymaga kilku uwag wprowadzających. Kontrola sądowa w niniejszej sprawie dotyczy decyzji administracyjnej wydanej w jednym z nadzwyczajnych trybów wzruszenia ostatecznej decyzji, a mianowicie w trybie przewidzianym w art. 156 k.p.a. Postępowanie prowadzone na podstawie art. 156–158 k.p.a. podlega takim samym regułom procesowym jak postępowanie zwykłe, lecz odmienny jest jego przedmiot. W postępowaniu zwykłym organ rozstrzyga sprawę merytorycznie, natomiast w postępowaniu nadzorczym chodzi o ustalenie, czy decyzja jest dotknięta jedną z wad, o których stanowi art. 156 § 1 k.p.a. Jeżeli tak, organ ma obowiązek stwierdzić nieważność decyzji, chyba że zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 156 § 2 k.p.a. Stwierdzenie nieważności stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznych (art. 16 § 1 k.p.a.) i może nastąpić wyłącznie wtedy, gdy wada decyzji jest bezsporna i należy do kategorii określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Wykładnia tych przesłanek ma zatem charakter ścieśniający. Nadzwyczajny tryb stwierdzenia nieważności oznacza, że nie każdy nawet uzasadniony zarzut naruszenia prawa może zostać skutecznie podniesiony w takim postępowaniu. Inny jest bowiem przedmiot i zakres postępowania zwykłego, a inny postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji. W tym drugim przypadku organ nie rozpoznaje sprawy ponownie merytorycznie, lecz jedynie bada, czy nie zaistniała któraś z kwalifikowanych wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Zważywszy na różnice pomiędzy trybem zwykłym a postępowaniem w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, nie można formułować zarzutów w oderwaniu od tego, w jaki sposób zapadła decyzja, która była przedmiotem kontroli Sądu pierwszej instancji.
Przechodząc do oceny zasadności zarzutów podniesionych w niniejszej sprawie, należy zauważyć, że choć skarga kasacyjna zawiera podstawy kasacyjne, są one wadliwie skonstruowane. Zarzucając naruszenie prawa materialnego, nie odwołano się do art. 156 § 1 k.p.a., mimo że kontrola sądowoadministracyjna dotyczyła decyzji wydanej w postępowaniu o stwierdzenie nieważności, a zatem w trybie nadzwyczajnym, który wymaga wykazania wad kwalifikowanych wskazanych w tym przepisie. Decyzja Ministra Rozwoju i Technologii została wydana właśnie w takim postępowaniu, co zawęża zakres kontroli do oceny istnienia wad enumeratywnie wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a.
W kontekście zarzutu naruszenia prawa materialnego, czyli art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 73 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), należy stwierdzić, że nie znajduje on oparcia w stanie faktycznym sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonując oceny zaistnienia przesłanek nieważności decyzji Wojewody Łódzkiego trafnie przyjął, iż dokumenty zgromadzone przez Wojewodę Łódzkiego dawały podstawy do przyjęcia, że działka nr A była zajęta pod drogę publiczną na dzień 31 grudnia 1998 r. Sąd słusznie przyjął, że pojęcie "zajęcia pod drogę publiczną" odnosi się do całego pasa drogowego, łącznie z poboczem i infrastrukturą towarzyszącą, a nie wyłącznie do jezdni gruntowej. Dokumentacja geodezyjna i ortofotomapy z lat 1978, 1996 oraz 2007 wskazywały, że w dacie ustawowej działka nr A była rzeczywiście wykorzystywana na cele publiczne jako część ul. P. (drogi lokalnej miejskiej, a następnie gminnej). Ustalenia te korespondują z art. 73 ust. 1 wspomnianej ustawy, zgodnie z którym nabycie własności nieruchomości z mocy prawa następuje wówczas, gdy grunt jest faktycznie zajęty na cele publiczne, związane z utrzymaniem drogi, bez względu na rodzaj i stan nawierzchni. W konsekwencji podniesiony zarzut naruszenia prawa materialnego, w kontekście nieważności decyzji Wojewody Łódzkiego, oceniać należało jako nieuzasadniony.
W odniesieniu do zarzutów naruszenia przepisów postępowania (art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.) warto podkreślić, że skarżąca kasacyjnie kwestionuje ustalenia faktyczne organu bez wskazania kwalifikowanej wady uzasadniającej stwierdzenie nieważności. Ustosunkowując się do skargi kasacyjnej w tym zakresie wskazać trzeba, że rolą organu w toku postępowania administracyjnego jest: podjęcie czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.), udokumentowanie poczynionych ustaleń w aktach sprawy (art. 77 § 1 k.p.a.) oraz uzasadnienie w sposób przewidziany w art. 107 § 3 k.p.a. wydanej decyzji. Dokumentacja akt niniejszej sprawy wskazuje, że prawidłowo Sąd pierwszej instancji ocenił, że organy prowadzące postępowanie tym standardom sprostały. Odnosząc się do argumentacji przedstawionej na poparcie prezentowanego w skardze kasacyjnej stanowiska należy wskazać, że skarga kasacyjna nie podważa ustaleń poczynionych w toku postępowania, a jedynie argumentuje, że w jej przekonaniu doszło do wadliwej pceny zebranego materiału dowodowego. Zestawienie wywodów skargi kasacyjnej ze znajdującym się w aktach sprawy materiałem dowodowym potwierdza natomiast, że organy trafnych dokonały ustaleń, które słusznie zostały zaakceptowane przez Sąd pierwszej instancji, który w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku podzielił stanowisko, że materiał dowodowy nie dawał podstaw do stwierdzenia nieważności kwestionowanej przez skarżącą kasacyjnie decyzji. Nie mógł przynieść skutku zarzut naruszenia art. 80 k.p.a. Skuteczne zarzucenie naruszenia przepisu art. 80 k.p.a. wymaga wykazania, że uchybiono zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego. Jedynie to, bowiem może być przeciwstawione uprawnieniu do dokonywania swobodnej oceny dowodów. Nie jest natomiast wystarczające przekonanie o innej niż przyjęta doniosłości poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie. Dokonana ocena materiału dowodowego może być, bowiem skutecznie podważona tylko w przypadku, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami, lub gdy rozumowanie wykracza poza reguły logiki albo, wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia związku przyczynowo-skutkowego. Taka sytuacja nie ma jednak miejsca w niniejszej sprawie.
Z powyższych względów zarzuty ujęte w skardze kasacyjnej nie mogą prowadzić do podważenia prawidłowości rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie jest zasadna i na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o jej oddaleniu.