I OSK 1480/07

I OSK 1480/07 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2007-11-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-09-19
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Lech /sprawozdawca/
Anna Łukaszewska-Macioch
Małgorzata Borowiec /przewodniczący/
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne
Szkolnictwo wyższe
Sygn. powiązane
III SA/Kr 547/06 - Wyrok WSA w Krakowie z 2006-09-20
Skarżony organ
Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2005 nr 164 poz 1365
art. 160 ust. 1, art. 190 ust. 2 pkt 2
Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 133 § 1, art. 145 § 1, art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Borowiec Sędziowie NSA Anna Lech (spr.) Anna Łukaszewska - Macioch Protokolant Magdalena Cieślak po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 września 2006 r. sygn. akt III SA/Kr 547/06 w sprawie ze skargi M. N. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów 1. oddala skargę kasacyjną 2. oddala wniosek radcy prawnego A. H. o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 20 września 2006., sygn. akt III SA/Kr 547/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę M. N. na decyzję Rektora Uniwersytetu J. z dnia [...], nr [...], w przedmiocie skreślenia z listy studentów.
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał na następujący stan faktyczny i prawny sprawy: decyzją z dnia [...], Dziekan Wydziału [...] Uniwersytetu J., na podstawie art.190 ust.2 ustawy z 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365) i art. 107 k.p.a., skreślił M. N. z listy studentów tego wydziału na kierunku [...], w roku akademickim 2005/2006, wobec niezaliczenia III roku studiów.
Po rozpoznaniu odwołania M. N., decyzją z dnia [...], Nr [...], na podstawie 138 § 1 pkt 1 k.p.a., oraz § 33 ust. 1 Regulaminu studiów, Rektor Uniwersytetu J. w K. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, wskazując, że M. N., III rok studiów w roku akademickim 2004/2005 powtarzał po raz trzeci. Nie zaliczył III roku w okresie do dnia 15 września 2005r., czyli w terminie letniej sesji poprawkowej, wyznaczonym zarządzeniem Rektora Uniwersytetu J. z [...] marca 2004r. w sprawie organizacji roku akademickiego 2004/2005.
Na decyzję Rektora Uniwersytetu J. w K. M. N. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, podnosząc, że zaskarżona decyzja narusza zagwarantowane mu prawo do ochrony zdrowia.
Wyrokiem z dnia 20 września 2006., sygn. akt III SA/Kr 547/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę M. N. na decyzję Rektora Uniwersytetu J. z dnia [...], nr [...], w przedmiocie skreślenia z listy studentów.
Sąd wskazał, że art. 190 ust.1 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164 poz. 135) stanowi, że Kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej, skreśla studenta w przypadku: 1) niepodjęcia studiów, 2) rezygnacji ze studiów, 3) niezłożenia w terminie pracy dyplomowej lub egzaminu dyplomowego, 4) ukarania karą dyscyplinarną wydalenia z uczelni. Przepis art. 190 ust. 2 stanowi natomiast, że kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej może skreślić studenta z listy studentów w przypadku: 1) stwierdzenia braku postępów w nauce, 2) nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie, 3) niewniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów.
Sąd podkreślił, że zgodnie z § 7 ust. 5 Regulaminu studiów niespełnienie przez studenta warunków dopuszczających do egzaminu lub nieusprawiedliwione nieprzystąpienie do egzaminu w ustalonym terminie, powoduje utratę terminu oraz wskazał, że według ust. 7 § 7 Regulaminu, do egzaminów i zaliczeń student może przystąpić poza terminami określonymi obowiązującym planem studiów jedynie za zgodą dyrektora instytutu, co oznacza że przeniesienie egzaminów poza terminem sesji określonej planem studiów wymaga zgody Dziekana Wydziału. Przesłankę zgody Dziekana stanowi jego ocena oparta na uznaniu, czy wskazane przez studenta przyczyny, uznał za usprawiedliwiające nieprzystąpienie do egzaminów w terminie sesji poprawkowej.
W ocenie Sądu treść przedstawionych przez skarżącego zaświadczeń lekarskich i bezsporna okoliczność, że w okresie sesji poprawkowej, nieobjętym tym zwolnieniem, nie podjął próby zdania jakiegokolwiek egzaminu, w tym egzaminów obowiązkowych z III roku, powtarzanego po raz trzeci, dawała Dziekanowi Wydziału [...] Uniwersytetu [...] podstawę do odmowy wyrażenia zgody na przeniesienie całej sesji letniej poprawkowej, poza termin wyznaczony planem studiów.
Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 września 2006r. skargę kasacyjną złożył pełnomocnik skarżącego, radca prawny A. H., wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Ponadto, na podstawie art. 106 § 3 w związku z art. 193 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), wniesiono o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z następujących dokumentów:
1) pismo skarżącego z dnia 30 sierpnia 2005r.,
2) pismo skarżącego z dnia 27 kwietnia 20005r.,
3) pismo skarżącego z czerwca 2005r. bez daty (o którym mowa
w piśmie z 6 września 2005r.)
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i
niewłaściwe zastosowanie, to jest § 7 ust. 6 i 7 Regulaminu Studiów w Uniwersytecie J. (stan prawny: październik 2003) oraz art. 68 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, polegającą na przyjęciu, że "przesłankę zgody Dziekana, stanowi zastrzeżona jego uznaniu ocena, czy wskazane przez studenta, a w konkretnej sprawie przez skarżącego przyczyny (zwolnienia lekarskie) uznał za usprawiedliwiające nieprzystąpienie do egzaminów w terminie sesji poprawkowej" i niezastosowania w okolicznościach niniejszej sprawy wymienionego wyżej przepisu
Konstytucji.
2) naruszenie przepisów o postępowaniu w stopniu mającym istotny wpływ na
wynik sprawy, to jest art. 133 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przez nieoparcie się na aktach sprawy w sposób niezbędny do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie, a w szczególności nieustalenie, że zaświadczenia lekarskie załączone do pism skarżącego z dnia 6 września 2005r. i z dnia 16 maja 2006r. o przeniesienie egzaminów poza termin sesji poprawkowej obejmowały okres kilkudziesięciodniowy, a nie "kilkudniowy", jak błędnie twierdzi Rektor Uniwersytetu [...] w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z dnia [...], a także nieustalenia faktu, że odpowiedź na pismo z dnia 23 października 2005r., nawiązujące do pisma z dnia 6 września 2005r. i z dnia 15 września 2005r., to jest pismo Prorektora Uniwersytetu [...] ds. dydaktyki z dnia [...] o odmowie wyrażenia przedmiotowej zgody, nie zostało skarżącemu doręczone, przede wszystkim zaś pominięcie faktu (bez jakiegokolwiek uzasadnienia), że do udzielenia skarżącemu ustnej odmownej odpowiedzi doszło po upływie terminu sesji poprawkowej (15 września 2005r.), to jest w dniu 10 października 2005r., o czym w piśmie skarżącego z dnia 23 października 2005r., a ponadto na przyjęciu, że "treść przedstawionych przez skarżącego zaświadczeń lekarskich" była podstawą "do odmowy wyrażenia zgody na przeniesienie całej sesji letniej poprawkowej, poza termin wyznaczony planem studiów" oraz na przyjęciu za bezsporną okoliczności, że skarżący w "okresie sesji poprawkowej nie objętym tym zwolnieniem (zaświadczeniami lekarskimi) nie podjął próby zdania jakiegokolwiek egzaminu", art. 141 § 1 w związku z art. 3 § 1 powołanej wyżej ustawy i art. 145 § 1 tej ustawy w związku z art. 7 k.p.a., przez przyjęcie stanu faktycznego, który Rektor ustalił bez wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego i bez jego właściwej oceny, oraz art. 80 k.p.a., przez naruszenie reguł procesowych w zakresie swobodnej oceny materiału dowodowego.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że Rektor Uniwersytetu J., i działający z jego upoważnienia Dziekan Wydziału [...], jako organ administracyjny, nie jest uprawniony do oceny, czy zwolnienie lekarskie przedłożone przez skarżącego w celu uzyskania zgody na przeniesienie egzaminów poza termin sesji poprawkowej "wskazuje na długotrwałą chorobę", i w wyniku tej subiektywnej oceny, do wyrażenia lub nie wyrażenia przedmiotowej zgody; brak jest bowiem podstawy prawnej do tego rodzaju oceny i kwalifikacji zdrowia pacjenta przez inne osoby niż lekarz.
Wskazano, że w piśmie z dnia 23 października 2005r. do Rektora Uniwersytetu [...] skarżący podniósł między innymi, że o odmowie wyrażenia zgody przez Dziekana Wydziału [...] Uniwersytetu [...] na przedłużenie wrześniowej ustnej sesji egzaminacyjnej z powodu choroby, został poinformowany w dziekanacie Wydziału w dniu 10 października 2005r., to jest w pierwszym możliwym terminie po upływie okresu choroby skarżącego. Zatem fakt udzielenia skarżącemu odpowiedzi dopiero w dniu 10 października 2005r., a więc po upływie sesji poprawkowej, do tego bez zachowania formy pisemnej, nie powinien obciążać go "konsekwencjami odmowy wyrażenia zgody" na przedłużenie wrześniowej sesji.
Autor skargi kasacyjnej podniósł, że Sąd w zaskarżonym wyroku nie wskazał jakichkolwiek przesłanek, ze względu na które odmówił wiarygodności stanowi choroby stwierdzonemu przez lekarzy w wydanych przez nich zaświadczeniach. Sąd ponadto bezzasadnie przyjął za bezsporną okoliczność, że skarżący w okresie sesji poprawkowej "nie objętym zwolnieniami lekarskimi" nie podjął próby zdania jakiegokolwiek egzaminu.
W ocenie pełnomocnika skarżącego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie nie dostrzegł, że decyzja Rektora została podjęta z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej, to jest art. 7 k.p.a., ponieważ organ ten nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych związanych z niniejszą sprawą. Sąd pierwszej instancji naruszył także zasadę swobodnej oceny dowodów, to jest art. 80 k.p.a, bowiem nie oparł oceny całokształtu materiału dowodowego na przekonywujących podstawach, co dotyczy zwłaszcza oceny stanu choroby skarżącego w oparciu o przedłożone przez niego zaświadczenia lekarskie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną, Rektor Uniwersytetu J. wniósł o odrzucenie skargi, ewentualnie o jej oddalenie, gdyż w jego ocenie, nie ma ona usprawiedliwionych podstaw oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
Organ zważył, że zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164 poz. 1365 z późn. zm.), uczelnia jest autonomiczna we wszystkich obszarach swojego działania na zasadach określonych w ustawie. Zasada ta realizowana jest między innymi poprzez treść art. 160 ust. 1 powołanej ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, który przewiduje iż organizacja i tok studiów oraz związane z nim prawa i obowiązki studenta określa regulamin studiów.
Podniesiono także, iż zwyczajem akademickim jest, że student w przedmiocie swojego wniosku o przedłużenie sesji egzaminacyjnej informuje się w Dziekanacie. W niniejszej sprawie natomiast w podaniach skierowanych do Prodziekana Wydziału [...] Uniwersytetu [...] z dnia 6 września 2005r. i 15 września 2005r. oraz do Rektora Uniwersytetu [...] z dnia 23 października 2005r., skarżący nie wskazał adresu, na który odpowiedź miałaby być udzielona, (w aktach są dwa adresy). Z tego też powodu odpowiedź pozostała w aktach studenta, który zgłosił się dopiero w dniu 10 października 2005r.
Odnośnie zarzutu długości zwolnienia z zajęć wskazano, że skarżący w okresie trwania letniej sesji poprawkowej do 15 września 2005r. posiadał 8-dniowe zwolnienie lekarskie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 powołanej powyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Podkreślić należy, że naruszenie prawa materialnego może przejawiać się w dwóch różnych formach, to jest w postaci błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu określonego przepisu. Błędna wykładnia prawa polega na nieprawidłowym odczytaniu treści prawa, bądź na zastosowaniu prawa uchylonego. Niewłaściwe zastosowanie prawa może polegać na błędnej subsumcji tj. podciągnięciu stanu faktycznego pod niewłaściwy przepis.
W niniejszej sprawie pierwszy z zarzutów skargi kasacyjnej odnosi się do naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię przepisu § 7 ust. 6 i 7 Regulaminu Studiów w Uniwersytecie [...] przez uznanie, że przesłankę zgody Dziekana na zdawanie przez studenta egzaminu w terminie nieobjętym wyznaczoną sesją egzaminacyjną, stanowi zastrzeżona jego uznaniu ocena, czy wskazane przez studenta przyczyny uznał za usprawiedliwiające nieprzystąpienie do egzaminów w terminie sesji poprawkowej i niezastosowanie w tych okolicznościach art. 68 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzut ten nie jest trafny, bowiem uczelnia jest autonomiczna we wszystkich obszarach swego działania na zasadach określonych w art. 160 ust. 1 powołanej ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym, z którego wynika, że organizację i tok studiów oraz związane z nimi prawa i obowiązki studenta określa regulamin studiów. Zgodnie z ust. 5 § 7 tego Regulaminu, niespełnienie przez studenta warunków dopuszczających do egzaminu lub nieusprawiedliwione nieprzystąpienie do egzaminu w ustalonym terminie, powoduje utratę terminu. Według ust. 6 nieobecność studenta na egzaminie w ustalonym terminie może być usprawiedliwiona przez dyrektora instytutu, jeżeli wniosek w tej sprawie zostanie złożony w ciągu 7 dni od tego terminu. Brzmienie ust.7 § 7 Regulaminu, w myśl którego do egzaminów i zaliczeń student może przystąpić poza terminami określonymi obowiązującym planem studiów jedynie za zgodą dyrektora instytutu, wskazuje, że przeniesienie egzaminów poza termin sesji określonej planem studiów wymaga zgody Dziekana Wydziału.
W ocenie Naczelnego Sadu Administracyjnego należy zgodzić się ze stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, że treść przedstawionych przez skarżącego zaświadczeń lekarskich i bezsporna okoliczność, że w okresie sesji poprawkowej nie objętym tym zwolnieniem, skarżący nie podjął próby zdawania jakiegokolwiek egzaminu (w tym egzaminów obowiązkowych z III roku powtarzanego po raz trzeci), dawała Dziekanowi Wydziału [...] Uniwersytetu [...] podstawę do odmowy wyrażenia zgody na przeniesienie całej sesji letniej poprawkowej, poza termin wyznaczony planem studiów.
Wskazać bowiem należy, że przepis art. 190 ust.2 pkt 2 powołanej ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym stanowi, że kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej może skreślić studenta z listy studentów w przypadku nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie.
Sąd nie dopatrzył się też naruszenia art. 68 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Konstytucyjna zasada równości wobec prawa nie może być bowiem rozumiana jako wartość bezwzględna. Jej granice wyznaczają też inne zasady konstytucyjne oraz przepisy szczególne. O naruszeniu konstytucyjnej zasady można zatem mówić, gdy w tożsamej sytuacji różnicuje się prawa jednostki, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie.
Nie jest też trafny podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 133 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, to jest przepisów postępowania, które mogą mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 133 § 1 tej ustawy, sąd orzeka na podstawie akt sprawy.
Zatem istotą sądowej kontroli administracyjnej sprawowanej przez sądy administracyjne jest ocena legalności zaskarżonych do sądu aktów według stanu faktycznego i prawnego z dnia ich podjęcia, przy czym chodzi w istocie rzeczy o ocenę podłoża faktycznego sprawy wynikającego z materiału procesowego zgromadzonego w obu instancjach.
Za naruszenie tego przepisu nie można więc uznać zaakceptowania przez sąd, jako zgodnej z przepisami postępowania, oceny materiału dowodowego oraz przyjęcia za prawidłowe ustaleń będących konsekwencją tej oceny.
Na marginesie Naczelny Sąd Administracyjny pragnie wskazać, że obowiązek wydania wyroku na podstawie akt sprawy, o którym mowa w art. 133 § 1 wskazanej ustawy, oznacza jedynie zakaz wyjścia poza materiał znajdujący się w tych aktach. Omawiany przepis zostałby więc naruszony, gdyby sąd przesłuchał świadków albo strony, bądź na przykład przyjął jakiś fakt nieznajdujący żadnego odzwierciedlenia w aktach sprawy, a okoliczności takie nie miały miejsca w rozpoznawanej sprawie.
Odnośnie naruszenia art. 145 § 1 wskazanej ustawy, podkreślić należy, że art. 145 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest przepisem regulującym sposób rozstrzygnięcia sprawy, a więc wynik sprawy, a nie sposób postępowania Sądu przed określeniem wyniku tego postępowania, w związku z czym zarzut ten na gruncie niniejszej sprawy, uznać należy za chybiony.
Rozważając wniosek skargi kasacyjnej o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów wskazanych w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny pragnie zauważyć, że załączone dokumenty nie są dokumentami, o których istnieniu Sąd pierwszej instancji nie wiedział przy wydawaniu zaskarżonego wyroku, nie zachodzi więc przesłanka do zastosowania w niniejszej sprawie art. 106 § 3 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W myśl tego przepisu bowiem Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Przepis ten powinien być zatem traktowany jako wyjątek od zasady, że organ administracji rozstrzygający w sprawie obowiązany jest zebrać cały materiał dowodowy niezbędny do ustalenia stanu faktycznego i dokonać pełnych ustaleń faktycznych.
Naczelny Sad Administracyjny pragnie wskazać, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie dokonuje się ponownego ustalenia stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz jedynie ocenia, czy organy administracji ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w postępowaniu administracyjnym i następnie, czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego.
W sytuacji zatem, gdyby Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że postępowaniu administracyjnym nie zostały w sposób wyczerpujący rozpatrzone wszystkie dowody, które mogłyby służyć ustaleniu stanu faktycznego, może dopuścić z własnej inicjatywy lub na wniosek skarżącego, określone dowody. Z taką jednak sytuacją nie mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie, gdyż Sąd nie dostrzegł nieprawidłowości w przeprowadzonym postępowaniu dowodowym.
W związku z tym uznać należy, że wniosek skarżącego o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów nie zasługuje na uwzględnienie.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę kasacyjną.