I OSK 1475/14

I OSK 1475/14 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2014-09-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2014-06-10
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Ewa Dzbeńska /przewodniczący/
Jacek Hyla /sprawozdawca/
Wiesław Morys
Symbol z opisem
6079 Inne o symbolu podstawowym 607
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Gospodarka gruntami
Sygn. powiązane
I SA/Wa 2152/13 - Wyrok WSA w Warszawie z 2014-01-22
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
art. 37 ust. 2 pkt 9
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Dzbeńska, Sędzia NSA Wiesław Morys, Sędzia del. NSA Jacek Hyla (spr.), Protokolant starszy asystent sędziego Maciej Kozłowski, po rozpoznaniu w dniu 25 września 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 stycznia 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 2152/13 w sprawie ze skargi E. S. na uchwałę Rady Miejskiej w Żurominie z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie sprzedaży udziału w prawie własności nieruchomości 1) oddala skargę kasacyjną; 2) zasądza od E. S. na rzecz Gminy i Miasta Żuromin kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 22 stycznia 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 2152/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy ze skargi E. S. na uchwałę Rady Miejskiej w Żurominie z dnia [...] września 2012 r., nr [...] w przedmiocie sprzedaży części nieruchomości oddalił skargę.
Wyrok wydany został w następujących okolicznościach sprawy:
E. S., pismem z dnia 17 lipca 2013 r., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na uchwałę Rady Miejskiej w Żurominie z dnia [...] września 2012 r., nr [...] w sprawie sprzedaży 0,6986 części nieruchomości położonej w Żurominie.
Skarżący, wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały, zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj. przepisu art. 37 ust. 2 pkt 9 ustawy o gospodarce nieruchomościami (j.t. Dz.U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651) poprzez jego niezastosowanie.
W uzasadnieniu skargi E. S. wyjaśnił, że jest jednym ze współwłaścicieli wskazanej wyżej nieruchomości (udział w prawie własności w wysokości 708/10000), nieruchomość ta oznaczona jest jako działka nr [...], dla której Sąd Rejonowy w Mławie, VII Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych w Żurominie prowadzi księgę wieczystą o nr [...]. Następnie podniósł, że przepis art. 37 ust. 2 pkt 9 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi, iż nieruchomość jest zbywana w drodze bezprzetargowej, jeżeli przedmiotem zbycia jest udział w nieruchomości, a zbycie następuje na rzecz innych współwłaścicieli nieruchomości. W konsekwencji, zdaniem skarżącego, Rada Gminy Żuromin wydając uchwałę z dnia [...] września 2012 r., nr [...] w sposób rażący naruszyła powyższy przepis, gdyż wbrew wyraźnemu jego brzmieniu w § 1 uchwały określiła, że 0,6986 części nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], położonej w Żurominie przy [...] przeznaczona jest do sprzedaży w drodze przetargu. Skarżący wyjaśnił, że zarówno on, jak i pozostali współwłaściciele przedmiotowej nieruchomości, złożyli Gminie oświadczenie o woli nabycia należącej do niej części nieruchomości. W tej sytuacji 0,6986 części nieruchomości powinna zostać sprzedana pozostałym współwłaścicielom w drodze bezprzetargowej, a nie przeznaczona do sprzedaży w trybie przetargowym. E. S. podniósł także, iż w doktrynie wskazuje się, że w sytuacji, gdy choćby jeden ze współwłaścicieli nieruchomości zgłosi zamiar nabycia udziału (nawet po opublikowaniu ogłoszenia o przetargu), właściwy organ powinien, po przeprowadzeniu rokowań, zawrzeć z nim umowę w drodze bezprzetargowej. Zawarcie umowy zbycia udziału w drodze bezprzetargowej ze współwłaścicielem będzie jednym z ważnych powodów odwołania przetargu, o którym mowa w art. 38 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W razie natomiast zgłoszenia zamiaru nabycia udziału przez dwóch lub więcej współwłaścicieli należałoby analogicznie stosować tryb postępowania przewidziany dla rokowań prowadzonych po drugim przetargu, tj. przeprowadzić rokowania ze wszystkimi zainteresowanymi współwłaścicielami, ewentualnie zorganizować przetarg ograniczony do współwłaścicieli (zob. R. Padrak, Komentarz do art. 37 ustawy o gospodarce nieruchomościami, LEX 2006).
W odpowiedzi na skargę Rada Miejska w Żurominie wniosła o jej oddalenie wskazując, że udziału gminy w działce nr [...] organ nie przeznaczył do zbycia na rzecz innych współwłaścicieli nieruchomości, albowiem przeznaczono ten udział w całości do zbycia w drodze przetargu zaskarżoną uchwałą - co jest uprawnieniem gminy jako właściciela. Z treści art. 37 ust. 2 pkt. 9 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie wynika bowiem nakaz zbywania udziału we współwłasności na rzecz współwłaścicieli nieruchomości. Z przepisu tego również współwłaściciele nie mogą wywodzić istnienia po ich stronie roszczenia o nabycie udziału w nieruchomości. Co więcej - taki istniejący ewentualnie nakaz zbywania udziału na rzecz współwłaścicieli byłby nie do wyegzekwowania w sytuacji np. braku zainteresowania nabyciem udziału ze strony współwłaścicieli.
W uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę Sąd wskazał, że przedmiotowa uchwała została wydana m.in. w oparciu o art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (j.t. Dz. U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651 ze zm.) – dalej u.g.n. Przepis ten statuuje generalną zasadę przetargowego trybu zbywania nieruchomości Skarbu Państwa i jednostek samorządu terytorialnego, wskazując na pewne odstępstwa wynikające z ust. 2 i 3 tego artykułu.
Zgodnie z treścią art. 37 ust. 2 pkt 9 powołanej ustawy nieruchomość jest zbywana w drodze bezprzetargowej, jeżeli przedmiotem zbycia jest udział w nieruchomości, a zbycie następuje na rzecz innych współwłaścicieli nieruchomości.
Kwestią sporną pomiędzy skarżącym a Radą Miejską w Żurominie jest to czy w sprawie niniejszej miał właśnie zastosowanie przepis art. 37 ust. 2 pkt 9 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Sąd rozpoznający przedmiotową sprawę podzielił stanowisko Rady Miejskiej w Żurominie, co do tego, że z przepisu art. 37 ust. 2 pkt 9 u.g.n. wynikają dwie przesłanki warunkujące obligatoryjność sprzedaży nieruchomości w drodze bezprzetargowej. Są to: przedmiot zbycia, czyli sprzedaż udziałów w nieruchomości oraz zamiar zbycia tych udziałów na rzecz współwłaścicieli. Oznacza to, że przepis art. 37 ust. 2 pkt 9 u.g.n. miałby zastosowanie w niniejszej sprawie gdyby wolą Gminy (właściciela udziału w wysokości 0,6986 w działce nr [...]) był zamiar jego sprzedaży na rzecz pozostałych współwłaścicieli nieruchomości. Skoro więc Gmina ww. udziału w działce nr [...] nie przeznaczyła do zbycia, to tym samym uprawniona była do przeznaczenia go w całości do sprzedaży w drodze przetargu.
Zdaniem Sądu z treści art. 37 ust. 2 pkt 9 u.g.n. nie wynika bezwarunkowy nakaz zbywania udziału na rzecz współwłaścicieli nieruchomości, jak również nie można wywodzić z niego istnienia po stronie współwłaścicieli roszczenia o nabycie udziału w nieruchomości, na co słusznie zwróciła uwagę Rada Miejska w Żurominie.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł E. S., domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:
- prawa materialnego tj. art. 37 ust. 2 pkt 9 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że z jego treści nie wynika bezwarunkowy nakaz zbywania udziału na rzecz współwłaścicieli nieruchomości, jak również nie można wywodzić z niego istnienia po stronie współwłaścicieli roszczenia o nabycie udziału w nieruchomości, co doprowadziło do naruszenia tego przepisu poprzez jego niezastosowanie,
- przepisu art. 147 § 1 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie pomimo zaistnienia naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy, w postaci powołanego powyżej przepisu art. 37 ust. 2 pkt 9 u.g.n., oraz naruszenia przepisu art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi skarżącego pomimo zaistnienia podstaw dla jej uwzględnienia.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że istotą sporu jest stwierdzenie, czy w ustalonym stanie faktycznym, wobec zgłoszenia przez pozostałych współwłaścicieli nieruchomości woli nabycia przypadającego gminie prawa własności części nieruchomości Rada Miejska w Żurominie zobowiązana jest stosować bezprzetargowy tryb sprzedaży części wskazanej nieruchomości przewidziany w przepisie art. 37 ust. 2 pkt 9 u.g.n.
W ocenie skarżącego powyższy przepis stanowi, że nieruchomość jest zbywana w drodze bezprzetargowej, jeżeli przedmiotem zbycia jest udział w nieruchomości, a zbycie następuje na rzecz innych współwłaścicieli nieruchomości. Wydając wskazaną na wstępie uchwałę Rada Gminy Żuromin w sposób rażący naruszyła powyższy przepis, bowiem wbrew wyraźnemu przepisowi przewidującemu bezprzetargową sprzedaż udziału w nieruchomości innym współwłaścicielom nieruchomości, w § 1 uchwały określono, że 0,6986 części nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], położonej w Żurominie przy [...] przeznaczona jest do sprzedaży w drodze przetargu.
Zdaniem skarżącego jego sytuacja prawna odpowiada wymienionej przesłance zastosowania bezprzetargowego trybu sprzedaży. Zarówno on, jak i pozostali współwłaściciele przedmiotowej nieruchomości, złożyli Gminie oświadczenie o woli nabycia należącej do niej części nieruchomości. W tej sytuacji 0,6986 części nieruchomości powinna zostać sprzedana pozostałym współwłaścicielom w drodze bezprzetargowej. Przeznaczenie udziału w nieruchomości do sprzedaży w trybie przetargowym w sytuacji, gdy skarżący jak i pozostali współwłaściciele złożyli oświadczenie o gotowości nabycia całego udziału Gminy, powoduje nieważność uchwały, ze względu na fakt wydania jej z istotnym naruszeniem prawa.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 powołanej ustawy przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma interpretacja powołanego jako materialnoprawna podstawa skargi kasacyjnej przepisu art. 37 ust. 2 pkt 9 ustawy o gospodarce nieruchomościami (j.t. Dz.U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651 ze zm.). Z przepisu tego wynika, że nieruchomość jest zbywana w drodze bezprzetargowej, jeżeli przedmiotem zbycia jest udział w nieruchomości, a zbycie następuje na rzecz innych współwłaścicieli nieruchomości.
Podzielić należy prezentowany w niniejszej sprawie przez Sąd I instancji pogląd, że przepis powyższy znajduje zastosowanie jedynie w sytuacji, gdy wolą gminy jest zawarcie umowy sprzedaży udziału we współwłasności ze współwłaścicielem. Oczywiste jest bowiem to, że wystąpić mogą sytuacje, w których zawarcie takiej umowy jest ekonomicznie uzasadnione.
Przepis ten nie może być natomiast rozumiany jako nakładający na gminę obowiązek zbycia udziału we współwłasności na rzecz współwłaściciela. Jego rola sprowadza się bowiem do udzielenia gminie prerogatywy do odformalizowania i przyspieszenia procedury sprzedaży, wówczas gdy gmina zamierza zbyć swój udział na rzecz współwłaściciela nieruchomości. W żadnej jednak mierze przepis ten nie uniemożliwia skierowania przez gminę przysługującego jej udziału we współwłasności nieruchomości do sprzedaży w drodze przetargu, jeśli w konkretnej sytuacji gmina uzna, że sprzedaż w tym trybie może przynieść jej korzystniejszy ekonomicznie rezultat. Zatem sam fakt złożenia przez współwłaścicieli oferty nabycia przysługującego gminie udziału we współwłasności nie zobowiązuje gminy do sprzedaży im tego udziału w trybie bezprzetargowym, o którym mowa w art. 37 ust. 2 pkt 9 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Powołany w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przepisów postępowania -art. 147 § 1 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie pomimo zaistnienia naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy oraz art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi skarżącego pomimo zaistnienia podstaw dla jej uwzględnienia, mają charakter oczywiście wtórny wobec zarzutu naruszenia prawa materialnego.
Uznanie za bezpodstawny zarzutu naruszenia prawa materialnego determinuje bezpodstawność powołanych wyżej zarzutów procesowych, gdyż słuszne stwierdzenie przez sąd I instancji, że zaskarżona uchwała nie narusza prawa materialnego obligowało go do oddalenia skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. i uniemożliwiało dokonanie rozstrzygnięcia na podstawie art. 147 §1 p.p.s.a.
W tym stanie sprawy Naczelny Sad Administracyjny orzekł na podstawie art. 184 p.p.s.a. jak w sentencji wyroku.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. wobec oddalenia skargi kasacyjnej od wyroku sądu I instancji oddalającego skargę.