I OSK 1473/24

II SA/Łd 1061/23 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2024-03-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-12-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Jarosław Czerw
Sławomir Wojciechowski /przewodniczący/
Tomasz Porczyński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne
Gospodarka gruntami
Inne
Sygn. powiązane
I OSK 1473/24 - Postanowienie NSA z 2025-02-07
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 344
art. 98 ust. 1, ust. 3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j.)
Sentencja
Dnia 13 marca 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Czerw, Asesor WSA Tomasz Porczyński (spr.), Protokolant Starszy specjalista Aleksandra Błaszczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2024 roku sprawy ze skargi P. Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. na decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia 26 października 2023 r. nr GN-III.7581.242.2023.AW w przedmiocie umorzenia postępowania I instancji dotyczącego ustalenia odszkodowania za prawo własności nieruchomości i odmowy ustalenia odszkodowania za prawo użytkowania wieczystego nieruchomości oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 26 października 2023 r., nr GN-III.7581.242.2023.AW wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r. poz. 775) – dalej: k.p.a.; wydaną wskutek rozpatrzenia odwołania Wójta Gminy S. od decyzji Starosty [...], wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, z dnia 1 czerwca 2023 r., nr GN.6832.3.2020.2023.ŁS orzekającej o:
1. ustaleniu na rzecz Spółki Skarbu Państwa – P. S.A. odszkodowania w kwocie 30.250 zł tytułem wygaśnięcia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w gminie S. obręb S., oznaczonej w ewidencji gruntów nr działek [...] o pow. 0,0499 ha i nr [...] o pow. 0,2570 ha, która przeszła z mocy prawa na rzecz Gminy S. na podstawie decyzji Wójta Gminy S. z dnia 19 lutego 2019 r., nr IGO.6831.2.2019;
2. ustaleniu na rzecz Skarbu Państwa – Starosty [...] odszkodowania w kwocie 13.680 zł tytułem utraty prawa własności nieruchomości położonej w gminie S. obręb S., oznaczonej w ewidencji gruntów nr działek [...] o pow. 0,0499 ha i nr [...] o pow. 0,2570 ha, która przeszła z mocy prawa na rzecz Gminy S. na podstawie decyzji Wójta Gminy S. z dnia 19 lutego 2019 r., nr IGO.6831.2.2019;
3. zobowiązaniu Wójta Gminy S. do wypłaty, jednorazowo w terminie 14 dni, odszkodowań określonych w pkt 1 i 2 na rzecz wskazanych w nich podmiotów;
Wojewoda Łódzki uchylił w całości decyzje organu I instancji i orzekł o:
1. umorzeniu postępowania pierwszej instancji w części dotyczącej ustalenia odszkodowania za prawo własności położonej w obrębie S. w gminie S., oznaczonej jako działki nr [...] o pow. 0,0499 ha i nr [...] o pow. 0,2570 ha;
2. odmowie ustalenia odszkodowania za prawo użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w obrębie S. w gminie S., oznaczonej jako działki nr [...] o pow. 0,0499 ha i nr [...] o pow. 0,2570 ha.
Z dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych wynika, że wnioskiem z dnia 25 czerwca 2020 r. P. S.A. (P. S.A.) wystąpiły do Starosty Powiatu [...] o ustalenie odszkodowania z tytułu wygaśnięcia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości oznaczonej w/w nr ew. działek [...] i [...], powstałych w wyniku zatwierdzenia ostateczną decyzją Wójta Gminy S. z dnia 19 lutego 2019 r., projektu podziału nieruchomości położonej w gminie S., oznaczonej jako działka ew. nr [...], o pow. 4,14 ha. W ocenie strony wnioskującej, w wyniku dokonanego podziału przedmiotowe działki przeszły z mocy prawa na rzecz Gminy S., na podstawie art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (dalej: u.g.n). Pomimo prowadzonej korespondencji pomiędzy stroną a gminą nie doszło do uzgodnienia kwoty odszkodowania. Jako podstawę wniesionego żądania spółka wskazała przepisy art. 98 ust. 3, art. 129 ust. 5 i art. 130 u.g.n.
Wskazaną na wstępie decyzją z dnia 1 czerwca 2023 r., wydaną na podstawie art. 98 ust. 1 i ust. 3, art. 128 ust. 1, art. 132 ust. 1a i ust. 2, art. 134 u.g.n. Starosta [...] orzekł o: ustaleniu na rzecz Skarbu Państwa – P. S.A odszkodowania w kwocie 30.250 zł. z tytułu wygaśnięcia prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości (pkt 1 decyzji); ustaleniu na rzecz Skarbu Państwa – Starosty [...] w kwocie 13.680 zł. tytułem utraty prawa własności przedmiotowej nieruchomości (pkt 2 decyzji) oraz zobowiązał Wójta Gminy S. do wypłaty ustalonych kwot odszkodowań (pkt 3 decyzji). Wysokość ustalonych kwot odszkodowań oparto o sporządzony w toku postępowania operat szacunkowy z dnia 29 grudnia 2020 r., autorstwa T. G. uprawnionego rzeczoznawcę majątkowego.
Gmina S., reprezentowana przez Wójta, wniosła odwołanie, w którym zarzucając naruszenie art. art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a.; art. 128 ust. 1 i ust. 2 u.g.n. w zw. z art. 21 ust. 2 Konstytucji RP; § 26 ust. 1, § 36 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (tekst jedn.: Dz.U. z 2021 r. poz. 555) kwestionowała zarówno poprawność sporządzonego na potrzeby niniejszego postępowania operatu szacunkowego, jak i brak jego należytej oceny przez organ I instancji, a nadto wysokość ustalonych odszkodowań, z pominięciem nakładów ponoszonych przez gminę na przedmiotową nieruchomość. Strona wnosiła o uchylenie kwestionowanej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Zaskarżoną niniejszą skargą decyzją z dnia 26 października 2023 r. Wojewoda Łódzki uchylił w całości decyzję organu I instancji i orzekł o umorzeniu postępowania organu I instancji w części dotyczącej ustalenia odszkodowania z tytułu utraty prawa własności przedmiotowej nieruchomości oraz odmówił ustalenia odszkodowania na rzecz P. S.A. z tytułu wygaśnięcia prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości.
W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ wskazał, iż w rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia, że zatwierdzony ostateczną decyzją Wójta Gminy S. z dnia 19 lutego 2019 r. (dalej także decyzja podziałowa) projekt podziału nieruchomości wywoływał skutki prawne, o których mowa w art. 98 ust. 1 u.g.n., a które to skutki, co wynika z ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych, odnoszą się jedynie do nieruchomości, których przeznaczenie pod drogę publiczną wynika z postanowień miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub z wydanej decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego, a nadto gdy wydzielona nieruchomość całości przeznaczona jest pod drogę publiczną. Z dokonanych ustaleń faktycznych wynika, iż wyłącznie cześć powstałej w wyniku zatwierdzonego podziału działki o nr ew. [...] położona jest na terenie, który zgodnie z obowiązującymi postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania oznaczonym symbolem 06 Lw- tereny dróg i ulic (uchwała Rady Gminy S. z dnia 25 czerwca 1997 r., nr [...] w sprawie zmian w miejscowym planie zagospodarowania gminy S.). Dla pozostałej części działki ew. nr [...] i działki ew. nr [...] brak jest opracowanego planu zagospodarowania przestrzennego, jak również nie wydano decyzji o lokalizacji celu publicznego. Jednocześnie tego rodzaju przeznaczenie przedmiotowych działek nie wynika z sentencji decyzji podziałowej z dnia 19 lutego 2019 r., pomimo zawarcia w jej uzasadnieniu, że działki te są zajęte pod drogę gminną – ul. [...] i łącznie z działką oznaczona nr ew. [...] oraz projektowana działką [...] będą stanowiły jeden ciąg komunikacyjny. Z załączonych do akt sprawy wyjaśnień Wójta Gminy S. z dnia 18 grudnia 2019 r. wynika, że przedmiotowe działki stanowiły i nadal stanowią drogi wewnętrzne, a w decyzji podziałowej błędnie wskazano przepis art. 98 u.g.n. Brak jest nadto jakiejkolwiek innej dokumentacji, która potwierdzałaby, że na tych działkach funkcjonowała droga publiczna.
Organ odwoławczy wskazał również, iż we wskazanej wyżej decyzji podziałowej powołany został przepis art. 95 ust. 5 u.g.n. dopuszczający podział nieruchomości, niezależnie od ustaleń planu miejscowego (decyzji o lokalizacji celu publicznego), w celu realizacji przepisów dotyczących przekształceń własnościowych albo likwidacji przedsiębiorstw państwowych lub samorządowych; oraz art. 39 i art. 41 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "P.". Powyższe w ocenie organu odwoławczego wskazuje, iż spółka wystąpiła o zatwierdzenie podziału działki ew. o nr [...] w celu realizacji przepisów dotyczących przekształceń własnościowych, co wprost wynika z treści złożonego w dniu 4 lutego 2019 r. wniosku do Wójta Gminy S..
Reasumując Wojewoda Łódzki stwierdził, że następstwem decyzji podziałowej z dnia 19 lutego 2019 r. był jedynie podział geodezyjny nieruchomości, nie skutkujący zmianą właściciela w zakresie wydzielonych działek nr ew. [...] i [...], jak również nie doszło do wygaszenia przysługującego spółce prawa użytkowania wieczystego. Ewentualne zmiany w zakresie prawa własności tych nieruchomości, czy też prawa ich wieczystego użytkowania mogą nastąpić w drodze czynności prawnych przewidzianych powołaną wcześniej ustawa z dnia 8 września 2000 r. Wobec powyższego, w ocenie organu odwoławczego brak było podstaw do zastosowania w sprawie art. 98 ust. 3 u.g.n., co uzasadniało uchylenie wydanej w tym zakresie decyzji organu I instancji i odmowę ustalenia odszkodowania na rzecz spółki z tytułu wygaśnięcia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości.
Natomiast, co do rozstrzygnięcia uchylającego kwestionowaną odwołaniem decyzję w zakresie ustalonego na rzecz Skarbu Państwa – Starosty [...] odszkodowania z tytułu utraty prawa własności nieruchomości i umarzającego postępowanie I instancji w tym przedmiocie, organ odwoławczy wskazał, iż postępowanie o ustalenie odszkodowania na podstawie art. 98 ust. 3 u.g.n., wszczyna się na wniosek uprawnionego podmiotu. W rozpoznawanej sprawie postępowanie administracyjne w tym zakresie wszczęte zostało z urzędu, bez uprzedniego wniosku podmiotu reprezentującego Skarb Państwa.
Z uwagi na powyższe Wojewoda Łódzki nie oceniał zasadności zarzutów odwołania, co do prawidłowości sporządzonego operatu szacunkowego nieruchomości, w oparciu o który ustalono kwoty odszkodowania.
W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi P. S.A. kwestionowały decyzję Wojewody Łódzkiego, w części w jakiej orzeka o uchyleniu decyzji organu I instancji ustalającej odszkodowanie na rzecz skarżącej spółki z tytułu wygaśnięcia prawa użytkowania wieczystego działek o nr ew. [...] i [...] oraz zobowiązuje Wójta Gminy S. do wypłaty ustalonego odszkodowania na rzecz uprawnionej. Decyzji spółka zarzucała naruszenie art. 77 § 1 w zw. z art. 7 i art. 8 k.p.a. poprzez zaniechanie zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego sprawy a nadto naruszenie art. 98 u.g.n. poprzez niezasadne przyjęcie, że na skutek zatwierdzonego podziału nieruchomości nie doszło do wygaśnięcia przysługującego spółce prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, a co za tym idzie braku podstaw do ustalenia żądanego odszkodowania. Spółka wniosła o zmianę decyzji w zaskarżonej części poprzez utrzymanie w tym zakresie w mocy decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu spółka podtrzymywała dotychczas prezentowane stanowisko, co do następstw prawnych wynikających z ostatecznej decyzji Wójta Gminy S. z dnia 19 lutego 2019 r. zatwierdzającej podział nieruchomości, w wyniku której doszło do wydzielenia między innymi działek o nr ew. [...] i [...], skutkujących zdaniem skarżącej przejściem, z mocy prawa, prawa własności przedmiotowych nieruchomości na rzecz gminy S., z uwagi na ich zajęcie pod gminna drogę publiczna, a tym samym powstaniem po stronie skarżącej uprawnienia do żądania odszkodowania z tytułu utraty prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, na podstawie art. 98 ust. 3 u.g.n. W ocenie skarżącej spółki wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stanowisko Wojewody Łódzkiego, który w sposób nieuprawniony, wbrew treści ostatecznej decyzji podziałowej, twierdzi, iż nie doszło do zmiany właściciela wydzielonych działek, świadczy o braku należytego zgromadzenia i oceny materiału dowodowego sprawy, niezbędnego dla pozytywnego jej rozpatrzenia. Na zasadność powyższego twierdzenia spółka wskazywała na zamieszczony na stronie BIP Urzędu Gminy S. wniosek o dofinansowanie ze środków Rządowego Funduszu Dróg projektu przebudowy drogi gminnej ul. [...], który to projekt obejmuje także przedmiotowe działki o nr. ew. [...] i [...]. Ponadto wskazała na fakt, iż w wyniku dokonanego podziału zatwierdzonego ostateczna decyzja z dnia 19 lutego 2019 r. doszło do wydzielenia między innymi działki o nr ew. [...], która jako droga powiatowa przeszła za odszkodowaniem na własność Powiatu [...].
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Łódzki wnosił o jej oddalenie argumentując, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Obecny na rozprawie w dniu 13 marca 2024 r. profesjonalny pełnomocnik skarżącej spółki popierał w całości wniesioną skargę oraz przedstawione w niej zarzuty. Wnosił o dopuszczenie, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. dowodu z dokumentów, na okoliczność wykazania, iż ul. [...], obejmującą między innymi wydzielone działki o nr ew. [...] i [...] stanowi drogę gminną. Ponadto pełnomocnik skarżącej spółki, wskazując na podstawę prawną decyzji podziałowej z 2019 r. wywodził, iż art. 95 ust. 5 u.g.n. stanowił podstawę wydzielenia działek o nr ew. [...] i [...], natomiast art. 98 u.g.n. stanowił podstawę wydzielenia działek o nr ew. [...], [...], [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r. poz. 1634) – dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku zaistnienia przesłanek do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W razie nieuwzględnienia skargi, podlega ona oddaleniu odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Przedmiotem skargi, co już wcześniej wskazano P. S.A. z siedzibą w W. uczyniła decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia 26 października 2023 r. w części w jakiej uchyla ona decyzję Starosty [...] z dnia 1 czerwca 2023 r. orzekającą o ustaleniu na rzecz spółki odszkodowania w kwocie 30.250 zł tytułem wygaśnięcia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w gminie S. obręb S., oznaczonej w ewidencji gruntów nr działek [...] o pow. 0,0499 ha i nr [...] o pow. 0,2570 ha, która przeszła z mocy prawa na rzecz Gminy S. na podstawie decyzji Wójta Gminy S. z dnia 19 lutego 2019 r., nr IGO.6831.2.2019 oraz zobowiązuje Wójta Gminy S. do wypłaty skarżącej ustalonej kwoty odszkodowania.
Podstawę prawną kwestionowanego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r. poz.775) – dalej: k.p.a.; ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn.: z 2023 r. poz. 344) – dalej: u.g.n.; oraz ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "P." (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r. poz. 2542) -dalej: u.k.r.P..
Wskazać na wstępie należy, iż z dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych wynika, że ostateczną decyzją Wójta Gminy S. z dnia 19 lutego 2019 r., nr IGO.6831.2.2019 (dalej również decyzja podziałowa), wydaną na wniosek spółki z dnia 4 lutego 2019 r., Wójt Gminy S., działając na podstawie art. 95 ust. 5 i art. 98 u.g.n., zatwierdził podział nieruchomości oznaczonej nr ew. [...] o pow. 4,14 ha, stanowiącej własność Skarbu Państwa, pozostającej w użytkowaniu wieczystym spółki, w wyniku którego doszło do wydzielenia działek o nr ew.: [...] o pow. 0,0525 ha, [...] o pow. 0,0499 ha, [...] o pow. 0,2571 ha; [...] o pow. 0,1711 ha, [...] o pow. 3,61 ha. W uzasadnieniu powołanej decyzji wskazano, że celem podziału jest realizacja przepisów dotyczących przekształceń własnościowych (art. 95 ust. 5 u.g.n.), wydzielenie z przedmiotowej nieruchomości części gruntu niestanowiącego linii [...], to jest zajętego pod drogę powiatowa nr [...] J.-S. (działka o nr ew. [...]), dwóch działek zajętych pod drogę dojazdową do posesji – droga gminna ul. [...] (działki o nr ew. [...] i [...]) oraz jednej działki zabudowanej budynkiem mieszkalnym wraz z niezbędnym gruntem do korzystania (działka o nr ew. [...]).
Sporną pomiędzy stronami pozostaje natomiast ta kwestia, czy następstwem prawnym powołanej wyżej decyzji podziałowej z dnia 19 lutego 2019 r. było przejście z mocy prawa (art. 98 ust. 1 u.g.n.) prawa własności nieruchomości działek ew. nr [...] i [...] na rzecz gminy S., jako wydzielonych pod gminna drogę publiczną – ul. [...], a w konsekwencji kwestia posiadania przez skarżącą spółkę roszczenia do ustalenia odszkodowania z tytułu utraconego prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, o którym mowa art. 98 ust. 3 u.g.n.
W tak zakreślonych granicach sporu wskazać na wstępie należy, iż zgodnie z art. 94 ust. 1 u.g.n. podziału nieruchomości można dokonać, jeżeli jest on zgodny z ustaleniami planu zagospodarowania przestrzennego. W razie braku tego planu stosuje się przepisy art. 94. Stosownie do art. 94 ust. 1 u.g.n. w przypadku braku planu miejscowego - jeżeli nieruchomość jest położona na obszarze nieobjętym obowiązkiem sporządzenia tego planu - podziału nieruchomości można dokonać, jeżeli: 1) nie jest sprzeczny z przepisami odrębnymi, albo 2) jest zgodny z warunkami określonymi w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. W powołanych wyżej przepisach ustawodawca uregulował "ogólne zasady" podziału nieruchomości. Jednocześnie w art. 95 u.g.n. ustawodawca przewidział wyjątki, wskazując na sytuacje, kiedy możliwe jest dokonanie podziału nieruchomości niezależnie od postanowień planu miejscowego lub decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Jednym z tych przypadków jest przewidziana w pkt 5 powołanego przepisu możliwość podziału nieruchomości w celu realizacji przepisów dotyczących przekształceń własnościowych albo likwidacji przedsiębiorstw państwowych lub samorządowych. Do przepisów tych zalicza się między innymi powołaną wyżej u.k.r.P..
Dalej wskazać należy, że zgodnie z art. 98 ust. 1 u.g.n. działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe - z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą, z mocy prawa, odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Przepis ten stosuje się także do nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek użytkownika wieczystego, z tym, że prawo użytkowania wieczystego działek gruntu wydzielonych pod drogi publiczne wygasa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Przepis stosuje się odpowiednio przy wydzielaniu działek gruntu pod poszerzenie istniejących dróg publicznych. Za działki gruntu, o których mowa w ust. 1, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem lub użytkownikiem wieczystym a właściwym organem. Przepis art. 131 stosuje się odpowiednio. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie, na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości (art. 98 ust. 3 u.g.n.).
W doktrynie prawa, jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, iż uregulowaną w art. 98 ust. 1 u.g.n. instytucję traktować należy jako swoisty korelat klasycznego wywłaszczenia, kiedy wyzbycie właściciela lub użytkownika wieczystego z nieruchomości jest skutkiem jego świadomego działania. Dla wystąpienia skutków określonych w w/w przepisie – przejścia prawa własności nieruchomości z mocy prawa, odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa - konieczne jest łączne spełnienie następujących warunków: podział musi być dokonany na wniosek właściciela albo użytkownika wieczystego; a wydzielona działka musi być w całości przeznaczona pod drogę publiczną w planie miejscowym, a w przypadku jego braku, w decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego. Przy czym nie chodzi o wybudowanie drogi ani o nadanie drodze określonej kategorii drogi publicznej, lecz o samo przeznaczenie gruntu pod drogę publiczną (por. Klat-Górska Elżbieta (red.), Gospodarka nieruchomościami. Komentarz, WKP 2024; wyroki NSA: z 7 lutego 2018 r., I OSK 1156/17; z 2 lutego 2018 r., I OSK 673/17; wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 26 września 2019 r., II SA/Go 569/19; wyrok WSA w Warszawie z 11 lutego 2019 r., II SA/Wa 3270/19; www.cbois.nsa.gov.p). Podkreślenia również wymaga, iż powołany wyżej przepis art. 98 ust. 1 u.g.n. nie reguluje nadzwyczajnego trybu podziału nieruchomości wydzielanych pod drogi publiczne, a określa jedynie skutki, następstwa prawne dokonanego podziału nieruchomości na "zasadach ogólnych", uregulowanych w powołanych wcześniej przepisach art. 93 i art. 94 ustawy, po spełnieniu określonych w nim warunków. To natomiast otwiera możliwość ubiegania się przez dotychczasowego właściciela/użytkownika wieczystego nieruchomości, na jego wniosek, o odszkodowanie, o którym mowa w art. 98 ust. 3 ustawy. Analiza treści powołanego przepisu wskazuje, że przewiduje on dwa odrębne tryby ustalenia odszkodowania za przejęte grunty. Pierwszy z nich polega na uzgodnieniu przez właściciela lub użytkownika wieczystego z właściwym organem wysokości odszkodowania i ma charakter cywilnoprawny, podczas gdy drugi tryb polega na ustaleniu odszkodowania przez organ administracji w drodze decyzji administracyjnej. Wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie odszkodowania jest możliwe, gdy wysokość odszkodowania nie zostanie ustalona w wyniku uzgodnień (por. wyrok WSA w Łodzi z 16 lutego 2023 r., II SA/Łd 984/22; www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd stwierdza, iż objęta skargą decyzja Wojewody Łódzkiego z 26 października 2023 r. odpowiada prawu. Z akt sprawy wynika bowiem, na co słusznie wskazywał Wojewoda Łódzki w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a co nie zostało zakwestionowane w żaden sposób przez skarżącą spółkę, iż wyłącznie cześć powstałej w wyniku zatwierdzonego podziału działki o nr ew. [...] położona jest na terenie, który zgodnie z obowiązującymi postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania oznaczonym symbolem 06 Lw- tereny dróg i ulic (uchwała Rady Gminy S. z dnia 25 czerwca 1997 r., nr [...] w sprawie zmian w miejscowym planie zagospodarowania gminy S.). Dla pozostałej części działki ew. nr [...] i działki ew. nr [...] brak jest opracowanego planu zagospodarowania przestrzennego, jak również nie wydano decyzji o lokalizacji celu publicznego. Tym samym tego rodzaju przeznaczenia przedmiotowych działek, wbrew stanowisku skarżącej spółki nie można wywodzić z uzasadnienia treści decyzji podziałowej z dnia 19 lutego 2019 r., czy też z wskazania w podstawie prawnej jej wydania art. 98 u.g.n., gdyż obowiązkiem organu w decyzji o zatwierdzeniu podziału nieruchomości na wniosek jej właściciela, obejmujący wydzielenie działki pod drogę publiczną – jest określenie działki gruntu wydzielonej pod drogę publiczną i wskazanie z jakiego dokumentu wynika jej przeznaczenie pod drogę publiczną, to jest z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, czy też z decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego. Powyższe, co bezsporne w rozpoznawanej sprawie nie miało miejsca. Należy również podkreślić, że z treści przepisu art. 98 u.g.n. nie można wyprowadzić wniosku, aby organ administracji publicznej dokonujący podziału nieruchomości sam mógł ustalać kategorię dróg wymienionych w tym przepisie. Powołanie we wniosku o zatwierdzenie projektu podziału nieruchomości art. 98 ust. 1 u.g.n. nie jest zatem wiążące dla organów administracji. Jednocześnie informacje o wydzieleniu danej działki pod drogę publiczną mogą znaleźć się w uzasadnieniu decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości i może być w nim przytoczona treść art. 98 ust. 1 u.g.n., ale w takim wypadku wskazane elementy decyzji mają jedynie charakter fakultatywny i informacyjny, natomiast nie rozstrzygają ani o statusie drogi, ani o skutkach prawnych wynikających z decyzji (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 11 stycznia 2024 r. , sygn. akt II SA/Łd 908/23; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Uznanie prezentowanej w tym zakresie argumentacji strony skarżącej za prawidłową prowadziłoby do nieuprawnionego obejścia prawa skutkującego stwierdzeniem, iż wyniku zatwierdzonego projektu podziału nieruchomości, decyzją z dnia 19 lutego 2019 r., doszło do wydzielenia działek o nr ew. [...] i [...] z przeznaczeniem pod drogę publiczną z wszelkimi następstwami określonymi w art. 98 ust. 1 u.g.n., pomimo braku takiego przeznaczenia terenu w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego lub w drodze decyzji o lokalizacji celu publicznego.
Powyższemu twierdzeniu nie przeczą również podnoszone i udokumentowane przez skarżącą argumenty, co do "postrzegania" przez gminę S. przedmiotowych nieruchomości za drogę gminną – wskazanego fragmentu ul. [...], o czym świadczyć miałby, poza treścią uzasadnienia wydanej decyzji podziałowej, fakt uzyskania przez gminę dofinansowania na jej remont ze środków Rządowego Funduszu Rozwoju Dróg. Zarówno złożony w tym przedmiocie wniosek, jak i jego treść, w tym także jej zgodność z istniejącym stanem prawnym i faktycznym, odnośnie statusu przedmiotowych działek ewidencyjnych, pozostają bowiem poza oceną Sądu i nie mają jakiegokolwiek wpływu na wydane w sprawie rozstrzygnięcie . Na marginesie zaznaczyć należy, iż stosownie do przepisów ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r. poz. 320) zaliczenie drogi do określonej kategorii dróg (gminnej, powiatowej, wojewódzkiej) następuje w drodze uchwały odpowiednich, z uwagi na kategorię drogi, organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego (art. 6, art. 6a, art. 7 ustawy) oraz w drodze rozporządzenia ministra właściwego do spraw transportu, w przypadku dróg krajowych (art. 5 ustawy).
Bez wpływu na wynik sprawy pozostaje także podnoszona przez stronę skarżącą przejścia za odszkodowaniem, na własność Starostwa Powiatu [...], prawa własności nieruchomości o nr ew. [...] wydzielonej w ramach podziału zatwierdzonego decyzją podziałową z 19 lutego 2019 r. Działka ta pozostaje bowiem poza przedmiotem postępowania objętego niniejsza skargą.
Uznać zatem należy, że Wojewoda Łódzki zasadnie stwierdził, iż w sprawie nie spełnione zostały warunki określone w art. 98 ust. 1 u.g.n., a w konsekwencji brak było podstaw do orzekania o odszkodowaniu, w oparciu o przepis art. 98 ust. 3 ustawy. Jak słusznie wskazuje organ odwoławczy, dokonany na podstawie art. 95 pkt 5 u.g.n. podział nieruchomości o nr ew. [...], niezależny od ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, miał na celu realizację przepisów dotyczących przekształceń własnościowych wynikających z przepisów u.k.r.P., w tym art. 39 (regulującego zasady gospodarowania mieniem P.) i art. 41 (odnoszącym się do kwestii ustanawiania odrębnej własności i sprzedaży lokali mieszkalnych przez P.) na co sama wskazuje skarżąca spółka w treści kierowanego do Wójta Gminy S. z dnia 4 lutego 2019 r. wniosku i co znajduje odzwierciedlenie w wydanej w dniu 19 lutego 2019 r. decyzji podziałowej. Następstwem wydania tej decyzji był jedynie podział geodezyjny nieruchomości, nie prowadzący do następstw prawnych określonych w art. 98 ust. 1 u.g.n. w zakresie wydzielonych działek nr ew. [...] i [...], a tym samym nie skutkujący wygaszeniem przysługującego spółce prawa użytkowania wieczystego nieruchomości. Ewentualne zmiany w zakresie prawa własności tych nieruchomości, czy też prawa ich wieczystego użytkowania mogą, na co słusznie wskazuje organ odwoławczy, nastąpić w drodze czynności prawnych przewidzianych przepisami u.k.r.P..
Tym samym Wojewoda Łódzki, korzystając z uprawnień wynikających z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., prawidłowo orzekł o uchyleniu decyzji organu I instancji w całości i odmówił przyznania skarżącej spółce odszkodowania, o którym mowa w art. 98 ust. 3 u.g.n., z tytułu utraty prawa do użytkowania wieczystego nieruchomości.
Stąd też zarzuty skargi, co do naruszenia art. 98 u.g.n. uznać należało za bezzasadny. Wbrew stanowisku strony skarżącej w sprawie nie doszło również do naruszenia wskazywanych w skardze przepisów proceduralnych. Rozpatrując odwołanie uczestnika postępowania Wojewoda Łódzki w ramach ciążących na nim obowiązków wynikających z art. 15 k.p.a., działał w granicach obowiązującego prawa (art. 6 k.p.a.), w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się wyrażonymi w art. 8 k.p.a. zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Dokonane w sprawie ustalenia faktyczne (art. 7 k.p.a.), jak i przeprowadzoną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego (art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a.) uznać należy za wystarczające do załatwienia sprawy, a uzasadnienie wydanego w sprawie rozstrzygnięcia odpowiada minimum wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a.
Jednocześnie Sąd nie związany zarzutami skargi, jak i jej zakresem dokonał oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia w zakresie w jakim umarza ono postępowanie organu I instancji w części dotyczącej ustalenia odszkodowania z tytułu utraconego prawa własności. W wyniku przeprowadzonej kontroli Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, iż wszczęcie postępowania administracyjnego w tym przedmiocie z urzędu zamiast na wniosek uprawnionego podmiotu, o którym mowa w art. 98 ust. 3 u.g.n., czyniło to postępowanie bezprzedmiotowym, co uzasadniało jego umorzenie.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.