I OSK 1470/06

Naczelny Sąd Administracyjny2007-10-18
NSAtransportoweWysokansa
transportpojazdy nienormatywnekary pieniężnedrogi publicznekontrola celnapostępowanie administracyjneupoważnieniedecyzja administracyjnaNSA

NSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania z powodu wadliwego ustalenia przez sąd niższej instancji prawidłowości upoważnienia do wydania decyzji administracyjnej.

Sprawa dotyczyła kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki, uznając, że mimo braku formalnego reprezentanta podczas ważenia, postępowanie było prawidłowe. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że sąd niższej instancji błędnie ocenił dowody dotyczące upoważnienia do wydania decyzji administracyjnej przez funkcjonariusza celnego.

Sprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła kary pieniężnej nałożonej na spółkę za przejazd pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę spółki, uznając, że nawet jeśli podczas ważenia pojazdu nie było formalnego przedstawiciela spółki, to nie miało to istotnego wpływu na wynik sprawy, a strona mogła podnieść zarzuty w odwołaniu. NSA uchylił jednak wyrok WSA, uznając za zasadny zarzut naruszenia przepisów dotyczących oceny dowodów. Sąd drugiej instancji uznał, że WSA błędnie ocenił dowody dotyczące upoważnienia do wydania decyzji administracyjnej przez funkcjonariusza celnego, wskazując, że upoważnienie musi być indywidualne, a nie ogólne. NSA podkreślił, że choć zasada czynnego udziału strony w postępowaniu jest fundamentalna, to w wyjątkowych sytuacjach, gdy jej przestrzeganie groziłoby niepowetowaną szkodą materialną (np. paraliż przejścia granicznego), można od niej odstąpić, co miało miejsce w tej sprawie zgodnie z art. 10 § 2 k.p.a. Niemniej jednak, kluczowe dla uchylenia wyroku było wadliwe ustalenie przez WSA prawidłowości upoważnienia do wydania decyzji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, w sytuacji gdy zapewnienie czynnego udziału strony groziłoby niepowetowaną szkodą materialną, np. paraliżem przejścia granicznego, można odstąpić od tej zasady.

Uzasadnienie

Ważenie pojazdu na granicy jest czynnością pilną, a długi czas oczekiwania na przedstawiciela strony mógłby doprowadzić do paraliżu przejścia i niepowetowanych strat materialnych, co uzasadnia zastosowanie art. 10 § 2 k.p.a.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (24)

Główne

p.p.s.a. art. 10 § 1 i 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 10 § 1 i 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego

u.o.d.p. art. 13 § 2 pkt 3, 2a i 2b

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

u.o.d.p. art. 40b § 1 i 2

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

p.p.s.a. art. 185 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 106 § 3 i 5

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.c. art. 233 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

p.p.s.a. art. 145 § 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 233 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 268 a

Kodeks postępowania administracyjnego

rozp. MTiGM art. 4 § i § 5 ust. 4

Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 kwietnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia

k.p.a. art. 138 § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 61 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 81

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 203 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 209

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

rozp. MS art. 18 § 2 lit. b

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu

rozp. MS art. 6 § pkt 3

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu

p.p.s.a. art. 220 § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.c. art. 283

Kodeks celny

k.c. art. 284 § 2

Kodeks celny

k.c. art. 268a

Kodeks celny

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niewłaściwa ocena dowodów przez WSA dotycząca upoważnienia do wydania decyzji administracyjnej. Decyzja organu celnego I instancji oparta na niewłaściwie przeprowadzonym postępowaniu dowodowym (protokół ważenia bez możliwości wypowiedzenia się strony).

Odrzucone argumenty

Zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez uznanie, że nie miał zastosowania art. 10 § 1 k.p.a. (zasada czynnego udziału strony).

Godne uwagi sformułowania

upoważnienie musi być skierowane do konkretnego pracownika, a nie osoby zajmującej określone stanowisko zapewnienie prawa czynnego udziału strony w postępowaniu groziłoby niepowetowaną szkodą materialną paraliż przejścia granicznego

Skład orzekający

Izabella Kulig- Maciszewska

przewodniczący-sprawozdawca

Jerzy Krupiński

członek

Anna Lech

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie prawidłowości upoważnień do wydawania decyzji administracyjnych oraz stosowanie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu w sytuacjach wyjątkowych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji kontroli celnej na granicy i procedury wydawania decyzji przez organy celne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnej zasady procesowej (czynny udział strony) i jej ograniczeń w praktyce, a także kwestii formalnych związanych z upoważnieniami do wydawania decyzji, co jest istotne dla prawników procesowych.

Kiedy można pominąć prawo strony do obrony? NSA o granicach czynnego udziału w postępowaniu.

Dane finansowe

WPS: 720 PLN

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 1470/06 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2007-10-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-09-21
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Lech
Izabella Kulig - Maciszewska /przewodniczący sprawozdawca/
Jerzy Krupiński
Symbol z opisem
6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
IV SA/Po 156/04 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2005-12-21
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 106 § 3 i 5
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 10 § 1 i 2, art. 233 § 1 i art. 268 a
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Izabella Kulig- Maciszewska (spr) Sędziowie NSA Jerzy Krupiński Anna Lech Protokolant Magdalena Cieślak po rozpoznaniu w dniu 18 października 2007r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] Sp. z o.o. w O - Z od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 21 grudnia 2005 r. sygn. akt IV SA/Po 156/04 w sprawie ze skargi [...] Sp. z o.o. w O- Z na decyzję Dyrektora Izby Celnej w R. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem ponadnormatywnym 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w R. na rzecz [...] Sp. z o.o. w O – Z kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 21 grudnia 2005 r. oddalił skargę "[...]" Sp. z o.o. [...], na decyzję Dyrektora Izby Celnej w R. z dnia [...] Nr [...], w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem ponadnormatywnym.
Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach sprawy:
Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Celnej w R. – na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 13 ust. 2 pkt 3, art. 13 ust. 2a i 2b, art. 40b ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838 ze zm.), § 4 i § 5 ust. 4 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 kwietnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. Nr 44, poz. 432), po rozpatrzeniu odwołania - utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w O. z dnia [...], nakładającą na "[...]" Sp. z o.o. [...], karę pieniężną w wysokości 720 zł za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia.
W uzasadnieniu Organ wskazał, iż podczas kontroli przeprowadzonej dnia [...] marca 2003 r. przez funkcjonariuszy Oddziału Celnego w O. stwierdzono, że nacisk na drugą oś przekracza dopuszczalną normę (o 2,77 kN). Osoba wykonująca transport nie posiadała wymaganego zezwolenia na przejazd po drogach publicznych pojazdu, którego naciski osi są większe od dopuszczalnych. Z protokołu ważenia nie wynika, by w chwili pomiaru waga sygnalizowała jakiekolwiek nieprawidłowości, zatem nie zachodziła konieczność powtórnego ważenia pojazdu. Zastrzeżenia do protokołu zgłoszone przez kierowcę nie są istotne. Strona potwierdziła odbiór decyzji. Dla organu celnego jedyne znaczenie ma wynik pomiaru nacisku na osie, wykonany przy pomocy zalegalizowanej wagi stacjonarnej, mającej świadectwo legalizacji. Informacje Strony o równomiernym rozłożeniu ładunku na środku przewozowym nie mogą mieć wpływu na uzyskany wynik ważenia, bowiem pomiarów dokonano na wadze mającej świadectwo legalizacji. To na wykonującym przewóz spoczywa obowiązek podjęcia działań mających na celu właściwe rozmieszczenie ładunku na pojeździe. Brak możliwości sprawdzenia nacisku na osi pojazdu na drogę po załadunku, nie stanowi okoliczności wyłączającej odpowiedzialności właściciela pojazdu za przekroczenie dopuszczalnych norm (wyrok NSA z 16 marca 1998 r. - 11 SA 1577/97).
[...] Sp. z o.o. złożyła skargę na powyższą decyzję zarzucając naruszenie art. 10 § 1, art. 40 § 1, art. 45 i art. 108 § 1 k.p.a. Skarżąca wskazała, że decyzja została doręczona osobie nieuprawnionej do jej odbioru, a właściwa strona postępowania dowiedziała się o wszczętym postępowaniu już po jego zakończeniu i wydaniu decyzji. Skarżąca podkreśliła też, że w decyzjach organów obu instancji nie ustosunkowano się do zastrzeżeń kierowcy, jakie wniósł on w związku z przeprowadzeniem ważenia do protokołu kontroli pojazdu. W skardze podkreślono też, że we wszystkich dotychczasowych sprawach, w których nakładano karę pieniężną na Skarżącą, przekroczenie dopuszczalnego nacisku stwierdzano zawsze na drugiej osi pojazdu, która jest osią napędową, w konsekwencji czego w trakcie ruszania pojazdu wykazuje znaczenie większy nacisk niżby wynikałoby to z wagi położonego na nią ładunku. Nigdy natomiast nie stwierdza się przekroczenia wagi ładunku, co sugerować by mogło, że towar jest nieprawidłowo rozłożony w skrzyni ładunkowej. Skarżąca podniosła również, że urządzenia kontrolne wagi nie zapewniają sygnalizacji o błędzie, gdy pojazd przejeżdża przez wagę ze zmienną prędkością, jeśli tylko prędkość ta mieści się w odpowiednich granicach.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w R. podtrzymał w całości swą dotychczasową argumentację podkreślając, że nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 10 k.p.a., skoro odpowiedzialny za prawidłowe załadowanie towaru kierowca samochodu strony skarżącej brał udział w ważeniu pojazdu, a następnie podpisał protokół. Skoro treść była znana stronie, a oczywistym jest, że w wyniku ważenia zostało wszczęte postępowanie administracyjne, to miała ona wszelkie możliwości składania wniosków dowodowych.
[...] Sp. z o.o. wniosła pismo uzupełniające skargę, w którym podniosła, że Dyrektor Izby Celnej w R. w kolejnych decyzjach dotyczących nałożenia kary pieniężnej zgodził się ze Skarżącą, że dodanie gazu przez kierowcę w trakcie przejeżdżania przez wagę ma wpływ na wynik ważenia osi napędowej. Skarżąca wskazała, że dotychczas wszystkie kary pieniężne zostały na nią nałożone w związku z przekroczeniem nacisku właśnie na oś napędową a kierowca podczas przejazdu przez wagę musi przyspieszać, aby utrzymać wymaganą prędkość.
W kolejnym piśmie procesowym, pełnomocnik Spółki zarzucił Naczelnikowi Urzędu Celnego w O. naruszenie art. 7, 10 i 61 § 3 k.p.a. poprzez niepoinformowanie strony o wszczęciu postępowania i o zamiarze wydania decyzji, przez co strona była pozbawiona możliwości czynnego udziału w postępowaniu i wypowiedzenia się co do zebranych materiałów i dowodów. W konsekwencji nie można więc uznać za podstawę do wydania decyzji protokołu z ważenia pojazdu, który - jako okoliczność faktyczna - może być na podstawie art. 81 k.p.a. uznana za udowodnioną tylko i wyłącznie wtedy, kiedy strona miała możliwość wypowiedzenia się o niej. Nie można uznać, że kierowca zatrudniony u Skarżącej jest jej przedstawicielem. Pełnomocnik Skarżącej wniósł także o zobowiązanie Dyrektora Izby Celnej w R. do załączenia do akt sprawy upoważnienia do wydania decyzji dla osoby pod nią podpisaną, czyli dla Kierownika Zmiany oraz dopuszczenie dowodu z tego dokumentu.
W odpowiedzi na wezwanie Sądu z dnia 12 grudnia 2005 r. o przedstawienie stosownego upoważnienia wydanego przez Naczelnika Urzędu Celnego w O., bądź Dyrektora Izby Celnej w R. dla Kierownika Zmiany, którego podpis widnieje pod decyzją pierwszoinstancyjną, Zastępca Naczelnika Urzędu Celnego w O. wskazał, że zakres obowiązków starszego kontrolera celnego S. M. jest określony w Kartach zakresu obowiązków i uprawnień funkcjonariuszy wydanych na podstawie decyzji nr [...] Naczelnika Urzędu Celnego w O. z dnia [...] czerwca 2002 r. Szczegółowe obowiązki i uprawnienia nadane kierownikom komórek organizacyjnych i funkcjonariuszom celnym, określono w kartach zakresu obowiązków i uprawnień funkcjonariuszy (art. 283 i 284 kodeksu celnego). Funkcjonariusz posiadał uprawnienia do podejmowania i wydawania decyzji oraz podpisywania pism w ramach właściwości rzeczowej, w zakresie spraw załatwianych w toku służby. Naczelnik Urzędu Celnego zaznaczył też, że w dniu wydawania decyzji organem administracji państwowej był Dyrektor Urzędu Celnego.
Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wskazał, że opisany przez Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji opis przebiegu ważenia odpowiada warunkom określonym w cytowanym zarządzeniu. Dotyczy to w szczególności sygnalizacji o błędzie ważenia z powodu nadmiernej prędkości pojazdu (§ 2 ust. 9 zarządzenia), a także sposobu poinformowania kierowcy o wymaganiach dotyczących przejazdu przez wagę (§ 7 ust. 5 zarządzenia).
Sąd podkreślił ponadto, że zgodnie ze świadectwem legalizacji waga dokonuje poprawnych pomiarów przy zachowaniu przez kierowcę prędkości w granicach od 2 do 6 km/h, a każde przekroczenie tej prędkości powoduje włączenie sygnalizacji o błędzie ważenia. Z kolei każdorazowe pomniejszenie wyników ważenia o 200 kg masy przypadającej na każdą oś oraz o dodatkowe 2% zmierzonej masy całkowitej gwarantuje ochronę interesów przewoźnika i stanowi korektę ewentualnych błędów pomiaru wynikających z nieznacznego przyspieszania w granicach prędkości od 2 do 6 km/h. Na marginesie należy zauważyć, że samochody poruszają się po drogach publicznych z nieporównywalnie większą prędkością i większym przyspieszeniem, w związku z czym związane z przyspieszaniem przeciążenia osi przekraczające dopuszczalne normy są znacznie większe i muszą się niekorzystnie odbijać na jakości dróg. Nie można zatem - w ocenie Sądu I instancji - przyjąć, że tak niewielkie wahania prędkości, jakie mogą zaistnieć w trakcie ważenia prowadzą do sfałszowania prawdziwych danych dotyczących nacisków na osie. Ponadto trzeba pamiętać, że legalizacja wagi świadczy o prawidłowości jej działania w każdym miejscu i w każdych warunkach opisanych w instrukcji wagi (por. wyrok NSA z dnia 12 lutego 1998 r. sygn. akt I II SA 1409/97). Nie ma istotnego znaczenia jakoby zarządzenie nr 39 Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 22 grudnia 2000 r. utraciło moc w dniu 30 czerwca 2002 r. Prawidłowo bowiem organ I odwoławczy zauważa, że zgodnie z art. 16 ust. 3 z 1993 r. ustawy o miarach, zatwierdzenie przyrządu pomiarowego jest decyzją administracyjną i dopóki decyzja ta nie utraciła ważności można dokonywać na niej pomiarów, tym bardziej jeśli posiada ona ważne świadectwo legalizacji.
Skarżąca podniosła także, że nie była należycie reprezentowana i nie mogła wypowiedzieć się co do zebranych dowodów i materiałów. W ocenie Sądu podczas ważenia istotnie brak było osoby prawidłowo umocowanej do reprezentowania spółki, jednak brak ten również nie ma przymiotu uchybienia formalnego, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Wszelkie zarzuty strona mogła bowiem podnieść w odwołaniu i zostały one rozpatrzone przez organ II instancji. Ponadto Sąd I instancji zauważył, że w niniejszej sprawie organy mogły odstąpić od bezwzględnego przestrzegania zasady wysłuchania stron zgodnie z art. 10 § 2 k.p.a. Wymaganie prawidłowej reprezentacji strony, które w zaistniałym kontekście sytuacyjnym nie byłoby racjonalne, pociągnęłoby za sobą dodatkowo niezwykle dotkliwe zakłócenia funkcjonowania organów celnych, co bez wątpienia groziłoby niepowetowanymi szkodami materialnymi w rozumieniu art. 10 § 2 k.p.a. Tym samym również i ten zarzut Skarżącej okazał się bezzasadny. Brzmienie art. 13 ust. 2a ustawy o drogach publicznych nie pozostawia wątpliwości co do tego, że nałożenie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia jest obligatoryjne. Jest ono również niezależne od ewentualnej winy sprawcy przekroczenia ciężaru czy też od zachowania wymaganej masy całkowitej pojazdu, a jedynym i decydującym kryterium nałożenia kary jest fakt stwierdzenia przekroczenia dopuszczalnego nacisku na oś pojazdu (por. wyrok NSA z 23 kwietnia 1999 r. sygn. akt II SA 1838/98, wyrok NSA z 13 maja 1998 r. sygn. akt II SA 358/98, wyrok NSA z 15 stycznia 1998 r. sygn. akt II SA 1189/97, wyrok NSA z 23 stycznia1998 r., sygn. akt II SA 1327/97). Dla odpowiedzialności właściciela pojazdu za przekroczenie dopuszczalnych norm nie ma też znaczenia brak możliwości sprawdzenia nacisku osi pojazdu na drogę po załadunku (por. wyrok NSA z 22 kwietnia 1998 r., sygn. akt II SA 1421/97). W tej sytuacji należy uznać, że wydanie zaskarżonego orzeczenia było zasadne.
[...] sp. z o.o. złożyła skargę kasacyjną od powyższego wyroku zarzucając:
1) obrazę przepisów postępowania, a mianowicie 133 § 1 i 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi mającą istotny wpływ na wynik sprawy, polegającą na niewzięciu pod uwagę z urzędu wszystkich okoliczności wynikających z akt sprawy, a w szczególności faktu, że decyzja organu celnego I instancji została oparta na okolicznościach, które nie zostały udowodnione; decyzja organu celnego I instancji została oparta na niewłaściwie przeprowadzonym postępowaniu dowodowym; decyzja organu II instancji utrzymywała w mocy decyzję, która nie posiadała właściwego uzasadnienia faktycznego i prawnego; oparciu wyroku na okolicznościach, które nie zostały wykazane w toku procesu i nie znajdują potwierdzenia w aktach sprawy;
2) obrazę przepisów postępowania, a mianowicie art. 106 § 3 i 5 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 233 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego mającą istotny wpływ na wynik sprawy, polegającą na niewłaściwej ocenie materiału dowodowego i przekroczenie zasad swobodnej oceny dowodów z dokumentów zawnioskowanych przez stronę poprzez nieprawidłowe przyjęcie, że osoba podpisująca decyzję w imieniu Naczelnika UC O. była prawidłowo upoważniona do wydawania decyzji administracyjnych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że Sąd winien był z urzędu wziąć pod uwagę fakt, że decyzja została oparta na jednym dowodzie, tj. protokole ważenia. Przed wydaniem decyzji spółka nie mogła się wypowiedzieć co do przeprowadzonego dowodu i co za tym idzie okoliczności z niego wynikające nie zostały udowodnione. Sąd co prawda prawidłowo ustalił, że kontrolowany kierowca nie był reprezentantem spółki lecz z okoliczności tej nie wysnuł oczywistego wniosku, że protokół ważenia nie mógł być uznany za dowód w sprawie. Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stwierdził, że uchybienie procesowe w postaci braku reprezentanta spółki nie mogło skutkować uchyleniem decyzji, albowiem strona wszelkie zarzuty mogła podnieść w odwołaniu od decyzji. Nadto sąd uznał, że odstąpienie od zasady z art. 10 § 1 k.p.a. mogło w niniejszej sprawie nastąpić. Jednakże sąd w uzasadnieniu nie wskazał jaki przepis procesowy uprawnia organy celne od odstąpienia od ogólnych zasad prawa administracyjnego przy wydawaniu decyzji w sprawie wymierzenia kar pieniężnych za przejazd pojazdem ponadnormatywnym, bez wymaganego zezwolenia. Zdaniem skarżącego, w prawie polskim brak jest takiego przepisu stąd też organy celne złamały prawo uniemożliwiając stronie czynny udział w postępowaniu. Sąd uznał jednak, że odstąpienie od tej zasady uzasadniała treść art. 10 § 2 k.p.a. albowiem groziłoby to niezwykle dotkliwym zakłóceniem pracy organu celnego, co skutkowałoby niepowetowanymi stratami materialnymi. Nie bez znaczenia dla rozstrzygnięcia w sprawie był fakt, że kontrolowany kierowca nie posiadał podstawowej wiedzy prawniczej. Złożenie przez niego na protokole kontroli uwagi, że "Nie zgadzam się ze wskazaniem wagi" winno być potraktowane przez organy celne jako wniosek dowodowy. Sąd przed wydaniem wyroku winien był wziąć tą okoliczność pod uwagę i rozważyć czy nie ma podstaw do przypisania oświadczeniu kierowcy właściwego dla chwili jego składania - znaczenia.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej w R. wniósł o jej oddalenie podnosząc, iż skarżąca nie wskazała, co konkretnie uszło uwadze Sądu lub na jaką okoliczność nie wynikającą z akt sprawy Sąd się powołał. Ponadto - zdaniem organu, przedłożony Sądowi dokument - karta zakresu obowiązków i uprawnień funkcjonariusza - odnoszącego się do funkcjonariusza, który podpisał decyzję - ma wszelkie cechy konieczne dla uznania go za upoważnienie w rozumieniu art. 268a k.p.a.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy, aczkolwiek nie wszystkie podniesione w niej zarzuty Sąd drugiej instancji uznał za trafne.
Jako nieuzasadniony oceniono zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów art. 133 § 1 i art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. poprzez uznanie, że w rozpoznawanej przez organ sprawie nie miał zastosowania art. 10 § 1 k.p.a. Prawo czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym stanowi jedną z naczelnych zasad tego Kodeksu. Możliwość odstąpienia od tej zasady określa § 2 art. 10 k.p.a. Dotyczy to sytuacji, w której zapewnienie prawa czynnego udziału strony w postępowaniu groziłoby niepowetowaną szkodą materialną. Taka sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie. Ważenie pojazdu w celu sprawdzenia nacisku poszczególnych osi na drogę jest wykonywane w chwili przekroczenia granicy. Jest ono podstawową czynnością postępowania wyjaśniającego w tym zakresie. Mając na uwadze długi okres oczekiwania przez samochody ciężarowe na przekroczenie granicy, stosowanie do tej czynności zasady określonej w art. 10 § 1 k.p.a. w przypadku, gdy w pojeździe nie znajduje się osoba będąca przedstawicielem bądź pełnomocnikiem strony, groziłoby paraliżem przejścia granicznego. Bezwzględne wymagania prawidłowej reprezentacji strony, spowodowałoby znaczne utrudnienia w pracy organów celnych i groziłoby niepowetowanymi stratami materialnymi. Takie straty ponosiłaby również spółka, bowiem do czasu przybycia na przejście graniczne umocowanego reprezentanta, samochód nie mógłby przekroczyć granicy.
Z tych względów stwierdzić należy, iż Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, że w sprawie miał zastosowanie art. 10 § 2 k.p.a.
Trafny jest natomiast zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 106 § 3 i 5 ustawy p.p.s.a. w związku z art. 233 § 1 k.p.a. Ocena przeprowadzonych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu dowodów z dokumentów w postaci decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w R. z dnia [...] grudnia 1997 r. nr [...] i decyzji nr [...] Naczelnika Urzędu Celnego w O. z dnia [...] czerwca 2002 r. nr [...] oraz Karty zakresu obowiązków i uprawnień funkcjonariuszy wydanych na podstawie decyzji nr [...] oraz pisma Naczelnika Urzędu Celnego w O. z dnia [...] grudnia 2005 r. i wyprowadzenie wniosku, że kontroler celny, którego podpis znajduje się pod decyzją z dnia [...] działał z upoważnienia naczelnika było błędne.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, iż z art. 268a wynika, że organ administracji może upoważnić na piśmie pracowników kierowanej przez siebie jednostki organizacyjnej do załatwiania spraw w jego imieniu, w tym do wydawania decyzji administracyjnych. W piśmiennictwie powszechnie przyjmuje się, że upoważnienie musi być skierowane do konkretnego pracownika, a nie osoby zajmującej określone stanowisko. Powinno ono określać rodzaj spraw, które z upoważnienia organu może on załatwiać (por. Cz. Martysz [w:] G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Kraków 2005, t. II, s. 601-603). Podobne stanowisko przyjęto także w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 stycznia 2007 r. sygn. akt I OSK 349/05, z dnia 11 maja 2007 r. sygn. akt I OSK 834/06, sygn. akt I OSK 832/06, sygn. akt I OSK 833/06.
Z decyzji nr [...] Naczelnika Urzędu Celnego w O. z dnia [...] czerwca 2002 r. wydanej na podstawie art. 283 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz. U. Nr 23, poz. 117 ze zm.) wynika, że do podejmowania decyzji w imieniu Naczelnika Urzędu Celnego w O., upoważnieni zostali Zastępca Naczelnika oraz Kierownicy Oddziałów (§ 1). Stosownie do § 2 tej decyzji "osoby wymienione w § 1 mogą przekazać nadane im uprawnienia kierownikom komórek organizacyjnych oraz funkcjonariuszom celnym, zgodnie z podziałem kompetencji określonym w Regulaminie organizacyjnym Urzędu Celnego w O.. Obowiązki i uprawnienia nadane przez Naczelnika Urzędu lub za jego zgodą, określa się w kartach zakresu obowiązków i uprawnień funkcjonariuszy". Analiza tej decyzji prowadzi do wniosku, iż jest to akt generalny o charakterze wewnętrznym, a nie akt indywidualny upoważniający konkretnego, wskazanego z imienia i nazwiska funkcjonariusza celnego do wydawania decyzji w imieniu Naczelnika Urzędu Celnego w O.. Decyzją tą nie jest zatem upoważnienie, o którym mowa w art. 268a k.p.a.
Ponadto zauważyć należy, że podstawy prawnej do upoważnienia funkcjonariuszy celnych do wydawania decyzji imieniu Naczelnika Urzędu Celnego nie mógł stanowić żaden z punktów art. 283 Kodeksu celnego, powołany w decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w O. nr [...] z dnia [...] czerwca 2002 r., ani też art. 284 § 2 Kodeksu celnego powołany w podstawie prawnej decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w R. nr [...] z dnia [...] grudnia 1997 r.
W rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji nie rozważył, czy odpowiednie postanowienie zawarte w Karcie zakresu obowiązków i uprawnień Kierownika zmiany można uznać za indywidualne uprawnienie do wydawania decyzji w imieniu Naczelnika Urzędu Celnego w O..
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 185 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1, art. 205 § 2 i art. 209 powołanej ustawy w związku z § 18 ust. 2 lit. b i § 6 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1368 z późn. zm.), uwzględniający również koszty związane z postępowaniem zażaleniowym prowadzonym w ramach postępowania kasacyjnego. Przy czym Sąd nie obciążył organu zwrotem kosztów wpisu sądowego od zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej, gdyż zgodnie z art. 220 § 4 p.p.s.a. zażalenie takie wolne jest od opłat.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI