I OSK 1468/21

I OSK 1468/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-05-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-08-11
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Wesołowska
Maciej Dybowski
Mariola Kowalska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne
Gospodarka mieniem
Sygn. powiązane
I SA/Wa 2698/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-11-19
Skarżony organ
Minister Finansów~Minister Rozwoju
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 151 w zw. z art. 7,77 § 1,80,107 § 3 kpa
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 1985 nr 22 poz 99
art. 4 ust. 1 pkt 2, art. 39 ust. 1 i 2, art. 87 ust.1
Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mariola Kowalska (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Maciej Dybowski sędzia del. WSA Anna Wesołowska Protokolant: asystent sędziego Karolina Kubik po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych G. Spółki z o.o. w [...] oraz S. w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 listopada 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 2698/19 w sprawie ze skarg G. Spółki z o.o. w [...] oraz S. w [...] na decyzję Ministra Finansów, Inwestycji i Rozwoju z dnia 15 października 2019 r. nr DO.2.6612.128.2016.PO w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w części 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 19 listopada 2020r. sygn. akt I SA/Wa 2698/19, po rozpoznaniu sprawy ze skarg A oraz B na decyzję Ministra Finansów, Inwestycji i Rozwoju z 15 października 2019 r. nr DO.2.6612.128.2016.PO w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w części oddalił skargi.
Minister Finansów, Inwestycji i Rozwoju decyzją z 15 października 2019 r., nr DO.2.6612.128.2016.PO - po rozpatrzeniu wniosków B oraz A o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Budownictwa z 10 lipca 2006 r., nr B01a.782-R-1006/05, sprostowaną postanowieniem z 9 sierpnia 2006r. nr B01a.782-R-1006/05, stwierdzającą nieważność decyzji Dyrektora Wydziału Geodezji Gospodarki Gruntami Urzędu m.st. Warszawy nr 202/89 z 17 kwietnia 1989r. oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego W. z 8 grudnia 1988 r., nr WG-lll-8224a/10053/88/974 orzekającej o oddaniu w użytkowanie C, gruntu położonego w W. przy ul. [...] o pow. [...] ha:
- uchylił w całości ww. decyzję Ministra Budownictwa z 10 lipca 2006 r., nr BOI a.782-R-1006/05, sprostowaną postanowieniem z 9 sierpnia 2006 r., nr B01a.782-R-1006/05,
- stwierdził nieważność decyzji Dyrektora Wydziału Geodezji Gospodarki Gruntami Urzędu m.st. Warszawy nr 202/89 z 17 kwietnia 1989 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego W. z 8 grudnia 1988 r., nr WG-lll-8224a/10053/88/974, w części dotyczącej nieruchomości obejmującej obecne działki nr X, nr Y, nr Z,
- odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji Dyrektora Wydziału Geodezji Gospodarki Gruntami Urzędu m.st. Warszawy nr 202/89 z 17 kwietnia 1989 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego W. z 8 grudnia 1988 r., nr WG-lll-8224a/10053/88/974, w części dotyczącej nieruchomości obejmującej obecną działkę nr Z1.
Sprawa dotyczy nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...], objętej działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), dalej jako "dekret". W dniu 21 listopada 1945 r., tj. z dniem wejścia w życie ww. dekretu, grunt przedmiotowej nieruchomości na podstawie art. 1 dekretu przeszedł na własność Gminy m. st. Warszawy a następnie na mocy art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) stał się własnością Skarbu Państwa.
Prezydium Rady Narodowej m. st. Warszawy uchwałą z 11 maja 1965 r. nr 191/1349 w sprawie powołania przedsiębiorstwa państwowego pod nazwą "D" utworzyło przedsiębiorstwo państwowe pod nazwą "D" z siedzibą w [...]. Przedsiębiorstwo to zostało wpisane do rejestru przedsiębiorstw państwowych w dniu 19 lipca 1965 r.
Następnie decyzją z 10 grudnia 1966 r., nr GT-IV-25/114/60 (dalej jako decyzja z 10 grudnia 1966 r.) Prezydium Rady Narodowej m. st. Warszawy Wydział Gospodarki Terenami wygasiło prawo użytkowania przysługujące E do nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] o pow. [...] ha i przekazało przedmiotowy teren w nieodpłatne użytkowanie na rzecz Przedsiębiorstwa Państwowego "D", przy czym z terenu tego wyłączono obszar o pow. [...] m² na którym znajduje się budynek biurowy stanowiący własność C.
Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z 10 lutego 1967 r., nr MT/odw-20/67 (dalej jako decyzja z 10 lutego 1967r.)
Prezydium Rady Narodowej m. st. Warszawy uchwałą z 21 listopada 1967 r., nr 121/1046 przekształciło z dniem 1 stycznia 1968 r. przedsiębiorstwo państwowe pod nazwą "D" w przedsiębiorstwo państwowe "F". Natomiast Zarządzeniem Ministra Handlu Wewnętrznego i Usług z 31 grudnia 1974 r., nr 78, z dniem 1 stycznia 1975 r. utworzone zostało wielozakładowe przedsiębiorstwo państwowe pod nazwą Przedsiębiorstwo G poprzez połączenie 19 przedsiębiorstw państwowych, w tym przedsiębiorstwa państwowego G.
Kierownik Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego W. decyzją z 8 grudnia 1988 r., nr WG-lll-8224a/10053/88/974 (dalej jako decyzja z 8 grudnia 1988 r.) oddał C w zarząd (użytkowanie) do dnia 31 grudnia 1990 r. grunt o powierzchni [...] m² położony w Warszawie przy ul. [...].
Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu m. st. Warszawy z 17 kwietnia 1989 r. nr 202/89 (dalej jako decyzja z 17 kwietnia 1989 r.) - przy czym zmieniono okres użytkowania na czas nieoznaczony.
Pismem z 4 czerwca 1990 r. Przedsiębiorstwo G (obecnie H), wystąpiło z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji z 17 kwietnia 1989 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z 8 grudnia 1988 r. - wskazując, iż na podstawie ostatecznej decyzji Prezydium Rady Narodowej m. st. Warszawy z 10 grudnia 1966r. przedmiotową nieruchomość przekazano w nieodpłatne użytkowanie Przedsiębiorstwu Państwowemu "D" (przy czym wyłączono z jej powierzchni obszar o pow. [...] m² , na którym znajduje się budynek biurowy stanowiący własność C).
Minister Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa decyzją z 20 sierpnia 1991 r., nr GK III.053K-R-2008/90 - po rozpatrzeniu powyższego wniosku G - stwierdził nieważność decyzji Urzędu Dzielnicowego Warszawa z 8 grudnia 1988 r. oraz utrzymującej ją w mocy decyzji Dyrektora Wydziału Geodezji Urzędu m. st. Warszawy z 17 kwietnia 1989 r.
W uzasadnieniu wskazał, iż decyzje te obarczone są wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. - gdyż dotyczą sprawy uprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, a ponadto w rażący sposób naruszają przepisy art. 7, art. 10 § 1 i art. 80 k.p.a.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 6 lipca 1992 r., sygn. akt I SA 435/92, oddalił skargi I i A na decyzję Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z 20 sierpnia 1991 r.
Natomiast Sąd Najwyższy wyrokiem z 12 marca 1993 r., sygn. akt III ARN-1/93 - po rozpatrzeniu rewizji nadzwyczajnej Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego - uchylił wyrok NSA z 6 lipca 1992 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 26 lutego 2004., sygn. akt I SA 928/02, uchylił decyzję Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z 20 sierpnia 1991 r., a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 12 lipca 2005 r., sygn. akt OSK 1261/04, oddalił skargę kasacyjną H.
W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał na konieczność poczynienia przez organ nadzoru ustaleń w zakresie zbadania interesu prawnego wnioskodawcy – G (obecnie J) w kwestionowaniu ostatecznej decyzji Dyrektora Wydziału Geodezji Gospodarki Gruntami Urzędu m.st. Warszawy z 17 kwietnia 1989 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego W. z 8 grudnia 1988 r. Podniósł, iż w szczególności wyjaśnieniu podlega kwestia kontynuacji bytu prawnego przedsiębiorstwa państwowego "D" przez przedsiębiorstwo państwowe "F". Ponadto zwrócił uwagę na konieczność ustalenia, czy Przedsiębiorstwo "F" miało przedmiotowy grunt w zarządzie w dacie wydania kwestionowanej decyzji. Dokonanie powyższych ustaleń jest niezbędne dla oceny, czy ww. przedsiębiorstwo miało przymiot strony i możliwość skutecznego wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji z 17 kwietnia 1989 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z a 8 grudnia 1988 r.
Ponownie rozpatrując wniosek G o stwierdzenie nieważności decyzji - Minister Budownictwa decyzją z 10 lipca 2006 r., nr B01a.782-R-1006/05, stwierdził nieważność decyzji Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu m. st. Warszawy z 17 kwietnia 1989r., nr 262/89 oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego W. nr WG-lll-8224a/10053/88/974 z 8 grudnia 1988 r.
W uzasadnieniu Minister przedstawił przebieg postępowania w sprawie a następnie stwierdził, że zgodnie z art. 157 § 2 k.p.a. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu, przy czym stroną postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz także każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji. Stwierdził, że w niniejszej sprawie z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji z 17 kwietnia 1989 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z 8 grudnia 1988 r. wystąpiło G (obecnie H) - powołując się na decyzję z 10 lutego 1967 r. utrzymującą w mocy decyzję z 10 grudnia 1966 r. orzekającą o wygaśnięciu prawa użytkowania terenu położonego w Warszawie przy ul. [...] przysługującego E oraz przekazującą przedmiotowy teren w nieodpłatne użytkowanie na rzecz "D". Jednocześnie wskazało, iż decyzja obejmuje teren o powierzchni [...] ha położony w Warszawie przy ul. [...] - przy czym wyłączono z terenu przekazywanego obszar o pow. [...] m², na którym znajduje się budynek biurowy stanowiący własność C w Warszawie. Ponadto przejęło ono od E użytkowanie połowy budynku magazynowego o pow. [...] m².
W dalszej części uzasadnienia Minister dokonał ustaleń w zakresie wyjaśnienia interesu prawnego Przedsiębiorstwa F w kwestionowaniu ww. decyzji.
Podniósł, że Uchwałą Prezydium Rady Narodowej m. st. Warszawy z 21 listopada1967 r. nr 121/1046 - wydaną na podstawie art. 18 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1950 r. o przedsiębiorstwach państwowych (Dz. U. z 1960r. nr 18, poz. 111), zarządzenia Przewodniczącego Komisji Planowania Gospodarczego z dnia 27 stycznia 1951 r. w sprawie łączenia przedsiębiorstw państwowych (M.P. z 1951 r. nr A-16, poz. 222) oraz § 8 załącznika nr 2 do zarządzenia Przewodniczącego Komisji Planowania przy Radzie Ministrów z dnia 27 lipca 1965 r. w sprawie organizacji i zadań służby inwestycyjnej w państwowych jednostkach organizacyjnych (M.P. z 1965r., nr 41, poz. 234):
- przekształcono z dniem 1.01.1968r. przedsiębiorstwo państwowe p.n. "D" przedsiębiorstwo państwowe p.n. "G",
- z dniem 1.01.1968r. połączono przedsiębiorstwo "G" i "K", które dalej prowadzone były pod nazwą "F".
Następnie organ odniósł się do wskazań wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 26 lutego 2004r. - stwierdzając, iż zgodnie z art. 18 ww. dekretu z dnia 26 października1950 r. przedsiębiorstwa mogą być łączone i likwidowane, na podstawie zarządzenia właściwego ministra (przedsiębiorstwa kluczowe) lub właściwej rady narodowej (przedsiębiorstwa terenowe). W związku z tym "D" - jako powołane uchwałą nr 191/1349 Prezydium Rady Narodowej m. st. Warszawy z dnia 11.05.1965r. - było przedsiębiorstwem terenowym.
Dodał, że przepisy zarządzenia Przewodniczącego Komisji Planowania Gospodarczego z 27 stycznia 1951r. w sprawie łączenia przedsiębiorstw państwowych określają zasady przejęcia majątku przedsiębiorstw przejmowanych przez przedsiębiorstwo przejmujące - co w niniejszej sprawie oznacza, iż przepisy te miały zastosowanie do majątku "K", które zostało przejęte przez "F".
Zgodnie natomiast z § 8 załącznika nr 2 do zarządzenia Przewodniczącego Komisji Planowania przy Radzie Ministrów z dnia 27 lipca 1965r. w sprawie organizacji i zadań służby inwestycyjnej w państwowych jednostkach organizacyjnych, właściwy minister (prezydium właściwej rady narodowej), który powołał przedsiębiorstwo w budowie, przekształca je w czynne przedsiębiorstwo eksploatacyjne.
Analiza przepisów powołanych przez Prezydium Rady Narodowej m. st. Warszawy jako podstawy uchwały z dnia 21.11.1967r. nr 121/1046 wskazuje, że "F" są następcą prawnym "D". W szczególności żaden z powołanych przepisów nie wskazuje, aby z chwilą przekształcenia - na podstawie § 8 załącznika nr 2 do zarządzenia Przewodniczącego Komisji Planowania przy Radzie Ministrów z dnia 27 lipca 1965r. - przedsiębiorstwa w budowie w przedsiębiorstwo eksploatacyjne, przekształcane przedsiębiorstwo traciło posiadany majątek.
Poza tym decyzją Ministerstwa Finansów z dnia 25.04.1968r. nr Fn.11-3/45/111/68 orzeczono o wpisie do rejestru przedsiębiorstw państwowych, dział B Nr - [...], G.
Wobec powyższego Minister uznał, iż G posiadają przymiot strony uprawniający do wystąpienia z wnioskiem o zbadanie legalności decyzji z 17 kwietnia 1989 r. oraz decyzji z 8 grudnia 1988 r. Wskazał też, iż w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 22.02.2002 r. sygn. akt I SA 1870/00 i I SA 1935/00 - oddalającym skargę na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z 31.07.2000r. utrzymującą w mocy decyzję z 17.09.1999 r. o odmowie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z 17.10.1996r. odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z 10.02.1967r. utrzymującej w mocy decyzję Prezydium Rady Narodowej m. st. Warszawy z 10.12.1966r. dotyczącej oddania spornej nieruchomości w nieodpłatne użytkowanie na rzecz "D" oraz w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8.06.2004r. sygn. akt OSK 134/04 - oddalającym skargę kasacyjną od ww. wyroku z 22.02.2002 r. - sądy administracyjne nie zakwestionowały przysługującego "F" prawa strony w prowadzonym postępowaniu - tym samym organ administracji nie ma podstaw do kwestionowania tego prawa w postępowaniu niniejszym. Dodał, że obecnie przedmiotowa nieruchomość składa się z działki nr Y - stanowiącej własność m.st. Warszawy, nr X - - objętej księgą wieczystą KW nr [...], stanowiącej własność Skarbu Państwa i nr Z1 - objętej księgą wieczystą KW nr [...], stanowiącej własność m. st. Warszawy, w użytkowaniu wieczystym I w [...] części oraz A w [...] części. Następnie ocenił kwestionowaną decyzję z 17 kwietnia 1989 r. i poprzedzającą ją decyzję z 8 grudnia 1988 r. w sprawie przyznania C gruntu o pow. [...] ha położonego w Warszawie przy ul. [...] stwierdzając, iż obarczone są one wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. - bowiem dotyczą sprawy uprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Z akt sprawy nie wynika bowiem, aby zostało wygaszone prawo użytkowania części nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...] przysługujące G (obecnie H) - na mocy decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z 10 lutego 1967 r. utrzymującej w mocy decyzję z 10 grudnia 1966 r. o wygaśnięciu prawa użytkowania terenu położonego w Warszawie przy ul. [...] przysługującego E, oraz o przekazaniu przedmiotowego terenu w nieodpłatne użytkowanie na rzecz "D". Z żadnego dokumentu nie wynika również, aby ww. decyzje zostały wycofane z obiegu prawnego. Przeciwnie, odmówiono stwierdzenia nieważności tych decyzji i sądy administracyjne obu instancji uznały wydane rozstrzygnięcie nadzorcze za prawidłowe. Ponadto decyzją Wojewody Mazowieckiego z 2.12.2005 r. utrzymano w mocy decyzję Prezydenta m. st. Warszawy z 27.04.2005 r. o odmowie stwierdzenia wygaśnięcia z dniem 31 grudnia 1975 r. decyzji Prezydium Rady Narodowej m. st. Warszawy z 10 grudnia 1966r. w części dotyczącej oddania w użytkowanie "D" części przedmiotowej nieruchomości. Dodatkowo organ zauważył, że niezapewnienie przez organy orzekające - Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego W. w postępowaniu zakończonym decyzją z 8 grudnia 1988 r. oraz Dyrektora Wydziału Geodezji Gospodarki Gruntami Urzędu m. st. Warszawy w postępowaniu zakończonym decyzją z 17 kwietnia 1989 r. - udziału w postępowaniu jego stronie, tj. G rażąco naruszyło art. 7, art. 10, art. 28, art. 77 i art. 80 k.p.a.
Z wnioskami o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. decyzją Ministra Budownictwa z dnia 10 lipca 2006 r. wystąpili A oraz B.
Postanowieniem z 9 marca 2007 r. nr B01g/782-WP/1/2-485/06, utrzymanym w mocy postanowieniem z 5 listopada 2007 r. nr B01a.782-WP-263/07, Minister Budownictwa zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie ponownego rozpatrzenia sprawy zakończonej ww. decyzją Ministra Budownictwa z 10 lipca 2006 r. - do czasu zakończenia decyzją ostateczną postępowania w sprawie wygaśnięcia decyzji Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy z 10 grudnia 1966 r. w części dotyczącej oddania w użytkowanie przedsiębiorstwu "D" części zabudowanej nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...].
Rozpoznając sprawę dotyczącą wygaśnięcia ww. decyzji z 10 grudnia 1966 r., Prezydent m. st. Warszawy decyzją z 20 listopada 2007 r. nr 1516/GK/SP/2007 odmówił stwierdzenia wygaśnięcia z dniem 31 grudnia 1975 r. decyzji Prezydium Rady Narodowej m. st. Warszawy z 10 grudnia 1966 r. nr GT-IV-25/114/60 w części dotyczącej oddania w użytkowanie Przedsiębiorstwu Państwowemu "D" fragmentu zabudowanej nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...], tj. gruntu pod budynkiem magazynowym wraz z połową budynku magazynowego - jako bezprzedmiotowej, zaś Wojewoda Mazowiecki decyzją z 8 maja 2009 r. nr 791/09 utrzymał w mocy tę decyzję Prezydenta m. st. Warszawy.
Natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 15 grudnia 2009 r. sygn. akt I SA/Wa 934/09 - po rozpatrzeniu skarg B oraz A - uchylił powyższą decyzję Wojewody Mazowieckiego z 8 maja 2009 r. oraz decyzję Prezydenta m. st. Warszawy z 20 listopada 2007 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że przy kolejnym rozpoznaniu sprawy organ powinien przede wszystkim ustalić, czy na skutek uchwały Prezydium Rady Narodowej Miasta Stołecznego Warszawy z 21 listopada 1967 r. nastąpiła likwidacja "D", a co za tym idzie, wygaśnięcie prawa użytkowania przysługującego przedsiębiorstwu "D", czy też nastąpiło jedynie przekształcenie tego przedsiębiorstwa w nowe o zmienionej nazwie "F", które to przedsiębiorstwo sporne użytkowanie "przejęło" w niezmienionej formie. Czyniąc w ten sposób organ dokona oceny podstawowej w niniejszej sprawie kwestii dotyczącej ustalenia - czy skutek likwidacji przedsiębiorstwa w budowie nastąpiło wygaśnięcie spornego prawa użytkowania, czy też w wyniku jedynie zmiany nazwy przedsiębiorstwa nastąpiło przeniesienie spornego użytkowania
W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Prezydent m. st. Warszawy w dniu 9 listopada 2012 r. wydał decyzję nr 850/GK/SP/2012 - którą odmówił stwierdzenia wygaśnięcia z dniem 31 grudnia 1967 r. decyzji Prezydium Rady Narodowej m. st. Warszawy z 10 grudnia 1966 r. w części dotyczącej oddania w użytkowanie "D" fragmentu zabudowanej nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...] tj. gruntu pod budynkiem magazynowym wraz z połową budynku magazynowego - jako bezprzedmiotowej. W uzasadnieniu podniósł, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego ewidentnie wynika, iż brak jest argumentów na poparcie tezy o likwidacji "D", gdyż podmiot ten nigdy nie przestał istnieć. Przekształcono go jedynie w działające dalej czynne przedsiębiorstwo eksploatacyjne. Zatem prawo użytkowania gruntu położonego przy ul. [...] nadal przysługiwało przedsiębiorstwu państwowemu, noszącemu od dnia 1 stycznia 1968 r. nazwę: "F". Nie nastąpiło także żadne inne zdarzenie prawne, które skutkować mogłoby wygaśnięciem przedmiotowego prawa użytkowania.
Wojewoda Mazowiecki decyzją z 12 grudnia 2013 r. nr 2332/2013 utrzymał w mocy powyższą decyzję - w całości popierając stanowisko organu I instancji. W ocenie Wojewody, organ I instancji - wykonując zalecenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - szczegółowo wyjaśnił i dowiódł, że H z siedzibą w Warszawie są następcą prawnym G wcześniej istniejącego jako "D" i weszły we wszystkie prawa majątkowe tego przedsiębiorstwa, nie wyłączając prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości. Doprowadziło to organ I instancji do prawidłowego stwierdzenia, iż zarówno w aspekcie przedmiotowym jak i podmiotowym brak jest podstaw do uznania, ze decyzja PRN z 10 grudnia 1966 r. stała się bezprzedmiotowa. Organ I instancji prawidłowo uznał też, że nie zostały spełnione inne przesłanki wynikające z art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a., ponadto wygaśnięcie tej decyzji nie leży w interesie społecznym ani w interesie strony, na której rzecz ustanowiono prawo użytkowania przedmiotowej nieruchomości.
W związku z wydaniem powyższych decyzji Minister Infrastruktury i Rozwoju postanowieniem z 27 lutego 2014 r. podjął z urzędu postępowanie w sprawie ponownego rozpatrzenia sprawy zakończonej decyzją z 10 lipca 2006 r.
Następnie postanowieniem z 11 czerwca 2014 r. ponownie zawiesił z urzędu postępowanie w tej sprawie - do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, tj. prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie skarg na decyzję Wojewody Mazowieckiego z 12 grudnia 2013 r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z 9 listopada 2012 r.
Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 18 czerwca 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 328/14 oddalił skargi na ww. decyzje, zaś Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 12 października 2016 r., sygn. akt I OSK 2794/14 oddalił skargi kasacyjne od tego wyroku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zarzuty podniesione przez skarżących nie zasługują na aprobatę. Podniósł, że organy obu instancji dokonały prawidłowej oceny, iż wskutek uchwały o przekształceniu nie doszło do likwidacji przedsiębiorstwa "D", a jedynie do przekształcenia tego przedsiębiorstwa w nowe przedsiębiorstwo o zmienionej nazwie - "F". Przedsiębiorstwo to weszło we wszelkie prawa i obowiązki przekształconego przedsiębiorstwa w budowie, w tym przejęło sporne prawo użytkowania.
Ponadto organy obu instancji prawidłowo stwierdziły, iż w niniejszej sprawie nie zaistniała żadna z postaci bezprzedmiotowości decyzji tj. bezprzedmiotowość o charakterze podmiotowym bądź przedmiotowym. Nie doszło również do zaistnienia przesłanek warunkujących wygaśnięcie trwałego zarządu w rozumieniu ustawy z dnia 11 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
Wobec powyższych wyroków Minister Infrastruktury i Budownictwa postanowieniem z 21 kwietnia 2017 r. podjął postępowanie w sprawie ponownego rozpatrzenia sprawy zakończonej decyzją Ministra Budownictwa z 10 lipca 2006 r.
Następnie Minister Finansów, Inwestycji i Rozwoju decyzją z 15 października 2019 r., nr DO.2.6612.128.2016.PO - po rozpatrzeniu wniosków B oraz A o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Budownictwa z 10 lipca 2006 r. stwierdzającą nieważność decyzji Dyrektora Wydziału Geodezji Gospodarki Gruntami Urzędu m.st. Warszawy z 17 kwietnia 1989 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego W. z 8 grudnia 1988 r. orzekającej o oddaniu w użytkowanie C, gruntu położonego w Warszawie przy ul. [...], o pow. [...] ha:
- uchylił w całości ww. decyzję Ministra Budownictwa z 10 lipca 2006 r., nr BOI a.782-R-1006/05, sprostowaną postanowieniem z 9 sierpnia 2006 r., nr B01a.782-R-1006/05,
- stwierdził nieważność decyzji Dyrektora Wydziału Geodezji Gospodarki Gruntami Urzędu m.st. Warszawy nr 202/89 z 17 kwietnia 1989 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego W. z 8 grudnia 1988 r., nr WG-lll-8224a/10053/88/974, w części dotyczącej nieruchomości obejmującej obecne działki nr X, nr Y, nr Z,
- odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji Dyrektora Wydziału Geodezji Gospodarki Gruntami Urzędu m.st. Warszawy nr 202/89 z 17 kwietnia 1989 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego W. z 8 grudnia 1988 r., nr WG-lll-8224a/10053/88/974, w części dotyczącej nieruchomości obejmującej obecną działkę nr Z1.
W uzasadnieniu szczegółowo przedstawił przebieg postępowania w sprawie oraz wydane w sprawie decyzje i wyroki sądów.
Podniósł, że postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji uregulowane w art. 156-159 k.p.a. jest postępowaniem nadzwyczajnym i stanowi wyjątek od ogólnej zasady trwałości decyzji wynikającej z art. 16 k.p.a. Przedmiotem tego postępowania jest ustalenie, czy ostateczna decyzja administracyjna poddana nadzorowi w nadzwyczajnym trybie obarczona jest jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.
Przy czym przez rażące naruszenie prawa należy rozumieć naruszenie wyraźnej, nie budzącej wątpliwości interpretacyjnych normy prawa materialnego lub procesowego. Takie naruszenie zachodzi również, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa.
Następnie Minister stwierdził, że w przedmiotowym postępowaniu ponownie bada on sprawę dotyczącą stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Wydziału Geodezji Gospodarki Gruntami Urzędu m.st. Warszawy nr 202/89 z 17 kwietnia 1989r. oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego W. nr WG-lll-8224a/10053/88/974 z 8 grudnia 1988 r., orzekającej o oddaniu w użytkowanie C gruntu położonego w Warszawie przy ul. [...], o pow. [...] ha - pod kątem występowania wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Zaznaczył, że w przedmiotowej sprawie wypowiedział się już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który w uzasadnieniu wyroku z 26 lutego 2004 r., sygn. akt I SA 928/02 wskazał na konieczność poczynienia przez organ nadzoru ustaleń w zakresie zbadania interesu prawnego wnioskodawcy - G (obecnie J) w kwestionowaniu ww. ostatecznych decyzji. Wskazał też, iż w szczególności wyjaśnieniu podlega kwestia kontynuacji bytu prawnego przedsiębiorstwa państwowego "D" przez przedsiębiorstwo państwowe "F", ponadto zwrócił uwagę na konieczność ustalenia, czy Przedsiębiorstwo "F" miało przedmiotowy grunt w zarządzie w dacie wydania kwestionowanej decyzji. Dokonanie powyższych ustaleń jest niezbędne dla oceny, czy ww. przedsiębiorstwo miało przymiot strony i możliwość skutecznego wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji z 17 kwietnia 1989 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z 8 grudnia 1988 r. Wobec powyższego organ uznał, że konieczne jest jednoznaczne ustalenie, czy doszło do następstwa prawnego po przedsiębiorstwie państwowym "D". Przedstawił proces powołania tego przedsiębiorstwa oraz kolejnych jego przekształceń - dochodząc do wniosku, że nie doszło do likwidacji przedsiębiorstwa państwowego "D", a jedynie do jego przekształcenia w nowe przedsiębiorstwo o zmienionej nazwie "F", które weszło we wszelkie prawa i obowiązki przekształconego przedsiębiorstwa w budowie, w tym przejęło sporne prawo użytkowania.
W związku z tym Minister uznał, iż przedsiębiorstwo państwowe "F" było następcą prawnym przedsiębiorstwa "D". Dokonał też analizy przepisów dotyczących przekształcenia prawa użytkowania w prawo zarządu - stwierdzając, że w dacie wydania decyzji z 17 kwietnia 1989 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z 8 grudnia 1988 r. nieruchomość położona w Warszawie przy ul. [...] o pow. ca [...] ha, z wyłączeniem obszaru o pow. [...] m², znajdowała się w zarządzie przedsiębiorstwa "F". Następnie przeszedł do ustalenia, czy nieruchomość położona w Warszawie przy ul. [...] o powierzchni [...] m² - oddana L w użytkowanie na podstawie decyzji z dnia 8 grudnia 1988 r. oraz decyzji z dnia 17 kwietnia 1989 r., jest tożsama z nieruchomością położoną przy ul. [...] o pow. [...] ha (z wyłączeniem obszaru o pow. [...] m² na którym znajduje się budynek biurowy), którą Przedsiębiorstwo "D" uzyskało w nieodpłatne użytkowanie na podstawie decyzji z dnia 10 grudnia 1966 r. utrzymanej w mocy decyzją z dnia 10 lutego 1967 r. Stwierdził, że zgodnie z treścią opinii geodezyjnej z 24 lipca 2019 r. grunt o pow. [...] m² C odpowiada obecnym działkom ewidencyjnym nr Y, X,Z i Z1 z obrębu [...]. Również teren przy ul. [...] o pow. [...] ha odpowiada obecnym działkom ewidencyjnym nr Y, X, Z i Z1 - z tym, że obszar o pow. [...] m² (który nie został oddany w użytkowanie na podstawie decyzji z dnia 10 grudnia 1966 r.) odpowiada obecnej działce ewidencyjnej nr Z1 o pow. [...] m² z obrębu [...]. Zatem obie nieruchomości - objęte ww. decyzjami o przekazaniu w użytkowanie - są tożsame jedynie w zakresie działek ewidencyjnych nr X, Y i Z. Wobec powyższego Minister uznał, że w niniejszej sprawie doszło do sytuacji, w której decyzją z dnia 8 grudnia 1988 r. oraz decyzją z dnia 17 kwietnia 1989 r. oddano w użytkowanie na rzecz C grunt o pow. [...] ha położony w Warszawie przy ul. [...], który to grunt w momencie wydania przedmiotowej decyzji pozostawał już (za wyjątkiem obszaru o pow. [...] m² stanowiącego aktualnie działkę nr Z1) w zarządzie przedsiębiorstwa państwowego "F" w Warszawie - nabytym na podstawie art. 87 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. Oddanie przedmiotowego gruntu w użytkowanie na rzecz C wymagało zatem uprzedniego wygaszenia przez organ w drodze decyzji istniejącego dotychczas prawa zarządu ustanowionego na rzecz przedsiębiorstwa państwowego "F" - czego jednak, mając na uwadze całokształt materiału zgromadzonego w sprawie, nie uczyniono. Doszło zatem do sytuacji, w której treść prawa zarządu nieruchomości (tj. prawa do korzystania z zarządzanej nieruchomości zgodnie z wymaganiami prawidłowej gospodarki) ustanowionego w pierwszej kolejności doznaje istotnych ograniczeń ze strony prawa użytkowania ustanowionego później. Powyższe prowadziło do wniosku, że oceniana w niniejszym postępowaniu decyzja z dnia 8 grudnia 1988 r. oraz decyzja z dnia 17 kwietnia 1989 r. - w części dotyczącej nieruchomości obejmującej obecne działki nr Y, nr X i nr Z - zawierają wadę, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., gdyż rażąco naruszają prawo, tj. art. 4 ust. 1 pkt 2, art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. - poprzez ich zastosowanie i oddanie przedmiotowej nieruchomości w użytkowanie, w sytuacji gdy w dacie wydania zaskarżonych decyzji przedmiotowy grunt był już obciążony prawem zarządu przysługującym przedsiębiorstwu państwowemu "F", co w konsekwencji uniemożliwiło temu przedsiębiorstwu korzystać w pełny sposób z treści prawa zarządu nieruchomości. Ponadto doszło do rażącego naruszenia przepisów art. 41 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. - poprzez jego niezastosowanie przez organ, w sytuacji gdy oddanie nieruchomości w użytkowanie na rzecz C wymagało uprzedniego wygaszenia przez organ w drodze decyzji istniejącego dotychczas prawa zarządu w stosunku do tej samej nieruchomości. Na zakończenie Minister Finansów, Inwestycji i Rozwoju dokonał oceny decyzji Ministra Budownictwa z 10 lipca 2006 r., stwierdzając, że w tej decyzji jako podstawę stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 8 grudnia 1988 r. oraz decyzji z dnia 17 kwietnia 1989 r. wskazano art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. - zgodnie z którym organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Zastosowanie powołanego przepisu następuje tylko w przypadku stwierdzenia tożsamości sprawy, na którą składają się elementy przedmiotowe i podmiotowe. Element podmiotowy to tożsamość podmiotu będącego podmiotem praw lub obowiązków, tożsamość przedmiotowa to treść praw lub obowiązków, podstawa prawna tych praw (obowiązków), stan faktyczny będący podstawą faktyczną przyznania praw (obowiązków). Mając na uwadze powyższe zauważył, iż między ocenianymi decyzjami z dnia 8 grudnia 1988 r. oraz z dnia 17 kwietnia 1989 r. a decyzją z dnia 10 grudnia 1966 r. - nie zachodzi ani tożsamość podmiotowa ani tożsamość przedmiotowa. Zatem zasadne jest w tych okolicznościach sprawy uchylić w całości decyzję Ministra Budownictwa z 10 lipca 2006 r. - jako wydaną w oparciu o błędną podstawę prawną. Dodał, że zgodnie z art. 156 § 2 k.p.a. nie stwierdza się nieważności decyzji obarczonej wadą rażącego naruszenia prawa w sytuacji, gdy zaistniały nieodwracalne skutki prawne. Jednakże - po analizie treści ksiąg wieczystych dotyczących tych nieruchomości - nie można uznać, aby zaskarżone decyzje wywołały nieodwracalne skutki prawne w części dotyczącej ww. działek nr X, nr Y i nr Z, tzn. aby nastąpił obrót cywilnoprawny lub inne zdarzenie prawne, których odwrócenie byłoby niemożliwe na gruncie postępowania administracyjnego. Podniósł także, że brak było podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 17 kwietnia 1989 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia 8 grudnia 1988 r. w całości, a więc także co do działki obecnie oznaczonej nr Z1 - skoro w stanie na dzień wydania tych decyzji, prawo użytkowania ustanowione na rzecz przedsiębiorstwa państwowego "F", a następnie nabyte z mocy prawa prawo zarządu, dotyczyło terenu odpowiadającemu obecnym działkom ewidencyjnym nr X, nr Y i nr Z z obrębu [...]. Mając powyższe na uwadze uchylił decyzję Ministra Budownictwa z dnia 10 lipca 2006 r., stwierdził nieważność decyzji z dnia 17 kwietnia 1989 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia 8 grudnia 1988 r. - w części dotyczącej nieruchomości obejmującej obecne działki nr Y, nr X, nr Z oraz odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji w części dotyczącej nieruchomości obejmującej obecną działkę nr Z1.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła A zaskarżając decyzję Ministra Finansów, Inwestycji i Rozwoju z 15 października 2019 r. - w części zawierającej rozstrzygnięcie o treści następującej: "stwierdzam nieważność decyzji Dyrektora Wydziału Geodezji Gospodarki Gruntami Urzędu m.st. Warszawy nr 202/89 z dnia 17 kwietnia 1989 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego W. z dnia 8 grudnia 1988 r. znak: WG-lll-8224a-10053/88/974, w części obejmującej obecne działki nr Y, nr X, nr Z".
Kwestionowanej części rozstrzygnięcia tej decyzji oraz postępowania poprzedzającego jego wydanie zarzuciła naruszenie:
1) art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. w następstwie braku wskazania podstawy prawnej tej części rozstrzygnięcia, czyli, jednej z podstaw wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., oraz braku przedstawienia, powiązanego z taką (tu: hipotetyczną) podstawą prawną, uzasadnienia,
2) art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 15 k.p.a. (tu: w związku z art. 127 § 3 k.p.a.) w następstwie braku omówienia środków prawnych, w wyniku rozpoznania których doszło do wydania kwestionowanej decyzji, w tym zarzutów i wniosków zawartych w takich środkach, a także wobec braku wyjaśnienia przyczyn, jakie - w ocenie Organu - wykluczały możliwość pełnego lub szerszego uwzględnienia tych środków prawnych,
3) art. 10 § 1 k.p.a. oraz art. 28 k.p.a. w związku z art. 77 § 4 k.p.a. w wyniku braku dopuszczenia do udziału w sprawie H w likwidacji z/s w Warszawie nr KRS [...] (poprzednio RHB [...]), powstałej jako jednoosobowa spółka Skarbu Państwa na podstawie aktu przekształcenia z dnia [...] lipca 1994 r. (Rep. A. Nr [...]) Ministra Przekształceń Własnościowych z G (nr w rejestrze [...]), a zarazem w wyniku dopuszczenia do udziału w sprawie J nr KRS [...], czyli spółki powołującej się na "ogólne następstwo prawne" po spółce H z racji zawarcia kilku umów dopuszczonych przepisami kodeksu spółek handlowych w sytuacji, gdy obowiązujące unormowania prawne nie stwarzały i nie stwarzają możliwości przenoszenia praw typu: "użytkowanie" lub "zarząd" ustanowionych w trybie administracyjnym w drodze czynności cywilnoprawnych, w tym,
4) art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1 i § 4 k.p.a. oraz art. 80, art. 97 § 1 pkt 4 i art. 100 § 1 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a., a także art. 3, art. 4 i art. 10 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece ( Dz.U. z 2019 r., poz. 2204, dalej: "ukwh").
W obszernym uzasadnieniu skarżąca przedstawiła argumentację na poparcie zarzutów skargi.
Dodała, że kwestionowaną w części decyzję uważa za wadliwą z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. (tu: w związku z art. 145 § 1 pkt 4 i pkt 6 k.p.a.) oraz w art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a. i z tej przyczyny wniosła:
1) o jej uchylenie w zaskarżonej części z powołaniem się na ww. przepisy p.p.s.a,
2) o zobowiązanie J nr KRS [...], czyli spółki powołującej się na "ogólne następstwo prawne" po spółce H z racji zawarcia kilku umów dopuszczonych przepisami kodeksu spółek handlowych do wykazania swego następstwa prawnego po H (jako jednoosobowej spółki Skarbu Państwa powstałej w wyniku przekształcenia G, w sytuacji, gdy obowiązujące unormowania prawne nie stwarzały i nie stwarzają możliwości przenoszenia praw typu: "użytkowanie" lub "zarząd" ustanowionych w trybie administracyjnym w drodze czynności cywilnoprawnych, w tym dopuszczonych Kodeksem spółek handlowych z wyjątkiem zastrzeżonym na rzecz jednoosobowych spółek Skarbu Państwa powstałych w wyniku przekształceń przedsiębiorstw państwowych,
oraz
w wypadku uznania niniejszej skargi za zasługującą na uwzględnienie
3) o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania z uwzględnieniem stosownych unormowań prawnych.
Ponadto wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej części decyzji do czasu rozpoznania niniejszej skargi, uzasadniając ten wniosek prowadzeniem przez Wojewodę Mazowieckiego postępowania regulacyjnego dopuszczonego treścią - obecnie - art. 200 ustawy z dnia 21sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2018 r. poz. 2204 ze zm.).
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła także B zaskarżając decyzję Ministra Finansów, Inwestycji i Rozwoju z 15 października 2019r. - w części obejmującej stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Wydziału Geodezji Gospodarki Gruntami Urzędu m.st. Warszawy nr 202/89 z dnia 17 kwietnia 1989 roku oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego W. z dnia 08 grudnia 1988 roku, znak: WG-lll-8224a-10053/88/974, w części dotyczącej nieruchomości obejmującej obecnie działki nr Y, nr X, nr Z.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła:
1. naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 87 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości poprzez jego zastosowanie i uznanie, że decyzja Dyrektora Wydziału Geodezji Gospodarki Gruntami Urzędu m.st. Warszawy nr 202/89 z dnia 17 kwietnia 1989 roku oraz poprzedzająca ją decyzja Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego W. z dnia 08 grudnia 1988 roku, znak: WG-lll-8224a-10053/88/974, w części dotyczącej nieruchomości obejmującej obecnie działki nr Y, nr X, nr Z, są nieważne, podczas gdy zgodnie z punktami 4, 5 oraz 6 decyzji Prezydium Rady Narodowej z dnia 10 grudnia 1966 roku, znak GT-IV-25/114/60, połowa budynku magazynowego znajdującego się na nieruchomości przy ul. [...] w Warszawie pozostała w użytkowaniu E, co oznacza, że nie było podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji co najmniej w zakresie w jakim ww. związek użytkował połowę budynku magazynowego;
2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a. poprzez nierozpoznanie sprawy przez Ministra Finansów, Inwestycji i Rozwoju w sposób wszechstronny i wyczerpujący, w szczególności nieprzeanalizowanie jaki skutek miały punkty 4, 5 oraz 6 decyzji Prezydium Rady Narodowej z dnia 10 grudnia 1966 roku, znak GT-IN/-25/114/60, dotyczące pozostawienia połowy budynku magazynowego znajdującego się na nieruchomości przy ul. [...] w Warszawie w użytkowaniu E, w szczególności czy w takiej sytuacji ww. związek współużytkował teren w zakresie niezbędnym do korzystania z budynku, czy mogło dojść do przekształcenia użytkowania ustanowionego na rzecz przedsiębiorstwa "F" w prawo zarządu, a jeśli nawet tak to czy przekształcenie to mogło dotyczyć całości nieruchomości czy z wyłączeniem części budynku magazynowego użytkowanego przez E;
3. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a. poprzez:
a. oparcie się na opinii geodezyjnej, która nie była jednoznaczna i kategoryczna, albowiem w jej treści wyrażono jedynie domniemanie, że wyłączony obszar [...] m² odpowiada obecnej działce nr Z1 o powierzchni [...] m²,
b. oparcie się na opinii geodezyjnej, która nie stanowi opinii biegłego, a jest jedynie analizą osoby bez uprawnień geodezyjnych (posiadanie takich uprawnień nie wynika z opinii), a ponadto z której nie wynika by przeprowadzono wizję nieruchomości, zbadano znaki graniczne oraz by przeanalizowano, w której dokładnie części nieruchomości przy ul. [...] położony jest obszar [...] m² wyłączony spod przekazania go przedsiębiorstwu państwowemu "D" decyzją z dnia 10 grudnia 1966 roku,
c. uznanie, że wyłączony obszar [...] m², o którym mowa w decyzji Prezydium Rady Narodowej z dnia 10 grudnia 1966 roku, znak GT-IV-25/114/60, odpowiada obecnej działce nr Z1 o powierzchni [...] m² , podczas gdy już z porównania powierzchni obu tych obszarów wynika, iż nie są one tożsame;
4. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 153 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie się do wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 lutego 2004 r., w sprawie I SA/Wa 928/02, tj.:
a. niepoczynienie dostatecznych ustaleń w zakresie zbadania interesu prawnego wnioskodawcy – G w kwestionowaniu ostatecznej decyzji Dyrektora Wydziału Geodezji Gospodarki Gruntami Urzędu m.st. Warszawy nr 202/89 z dnia 17 kwietnia 1989 roku oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego W. z dnia 08 grudnia 1988 roku, znak: WG-lll-8224a-10053/88/974;
b. niepoczynienie dostatecznych ustaleń w zakresie kontynuacji bytu prawnego przedsiębiorstwa państwowego "D" przez przedsiębiorstwo państwowe "F", w tym:
- nie wyjaśnienie dlaczego organy obu instancji uznały, że przedsiębiorstwo "D" zostało : przekształcone w nowe przedsiębiorstwo "F", gdy obowiązujące w tym czasie przepisy, w szczególności dekret z dnia 26 października 1950 roku o przedsiębiorstwach państwowych, nie przewidywały możliwości przekształcania przedsiębiorstw państwowych,
- brak oparcia się na materiale dowodowym oraz przepisach prawa przy dokonywaniu ustaleń odnośnie możliwości przypisania przedsiębiorstwu "D" statusu przedsiębiorstwa eksploatacyjnego,
c. niepoczynienie dostatecznych ustaleń w zakresie czy przedsiębiorstwo "F" miało przedmiotowy grunt w zarządzie w dacie wydania kwestionowanej decyzji, zwłaszcza w kontekście punktów 4, 5 oraz 6 decyzji Prezydium Rady Narodowej z dnia 10 grudnia 1966 roku, znak GT-IV-25/114/60, zgodnie z którymi przedsiębiorstwo państwowe "D" miało przejąć tylko połowę budynku magazynowego znajdującego się na nieruchomości;
5 . naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 i 8 k.p.a. poprzez nierozpoznanie sprawy przez Ministra Finansów, Inwestycji i Rozwoju w sposób wszechstronny i wyczerpujący, w szczególności nieprzeanalizowanie jaki skutek ma wpisanie przedsiębiorstwa F decyzją Nr Fn.11-3/45/111/68 z dnia 25 kwietnia 1968 roku przez Ministra Finansów, gdy według § 15 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 stycznia 1952 roku w sprawie ustalenia i prowadzenia rejestru przedsiębiorstw państwowych, organem rejestrowym właściwym do dokonywania wpisów w rejestrze, dla przedsiębiorców podlegających wpisowi do działu B rejestru są wydziały finansowe prezydiów wojewódzkich rad narodowych;
6. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj. 107 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez wskazanie błędnej podstawy prawnej w rozstrzygnięciu decyzji, tj. art. 127 § 3 k.p.a., który dotyczy możliwości złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, podczas gdy z treści zaskarżonej decyzji wynika, że jest ona ostateczna, a zatem zgodnie z art. 16 § 1 k.p.a. nie służy od niej wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy tylko skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego;
7. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj. 107 § 1 pkt 7 k.p.a. poprzez niedostateczne sprecyzowane w rozstrzygnięciu o jaką część nieruchomości chodzi w decyzji, albowiem wskazano jedynie numery działek, bez określenia miejsca ich położenia, numeru księgi wieczystej czy obrębu, co powoduje, że nie wiadomo jakiej dokładnie nieruchomości dotycz wydane przez Organ rozstrzygnięcie;
8. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego zastosowanie polegające na stwierdzeniu nieważności decyzji Dyrektora Wydziału Geodezji Gospodarki Gruntami Urzędu m.st. Warszawy nr 202/89 z dnia 17 kwietnia 1989 roku oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego W. z dnia 08 grudnia 1988 roku, znak: WG-lll-8224a-10053/88/974, w części dotyczącej nieruchomości obejmującej obecnie działki nr Y, nr X, nr Z, podczas gdy nie było ku temu podstaw.
W związku z powyższym wniosła o uchylenie decyzji w zaskarżonej części na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. oraz o zasądzenie kosztów postępowania na podstawie art. 200 p.p.s.a.
W odpowiedzi na skargi Minister Finansów, Inwestycji i Rozwoju wniósł o ich oddalenie.
W pierwszej kolejności odniósł się do zarzutu podniesionego przez B w Warszawie dotyczącego oparcia się przez organ na opinii geodezyjnej z dnia 24 lipca 2019 r., która zdaniem skarżącej nie stanowi opinii biegłego, a jest jedynie analizą osoby bez uprawnień geodezyjnych - stwierdzając, iż jest on bezpodstawny. Wyjaśnił iż ww. opinia geodezyjna z dnia 24 lipca 2019 r. - dotycząca ustalenia, czy nieruchomość położona w Warszawie przy ul. [...], oddana L w użytkowanie, na podstawie decyzji z dnia 8 grudnia 1988r. oraz decyzji z dnia 17 kwietnia 1989r. jest tożsama z nieruchomością położoną przy ul. [...], którą Przedsiębiorstwo "D" w Warszawie uzyskało w nieodpłatne użytkowanie na podstawie decyzji z dnia 10 grudnia 1966r., utrzymanej w mocy decyzją z dnia 10 lutego 1967r. - została sporządzona przez A.G. - osobę posiadającą uprawnienia zawodowe w dziedzinie geodezji i kartografii (Nr uprawnień [...] i [...]), legitymującą się świadectwem geodety uprawnionego Nr [...], widniejącą w Centralnym rejestrze osób posiadających uprawnienia zawodowe w dziedzinie geodezji i kartografii prowadzonym przez Główny Urząd Geodezji i Kartografii.
Następnie ocenił pozostałe zarzuty zawarte w ww. skargach - stwierdzając, iż stanowią one w istocie polemikę ze stanowiskiem organu zawartym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a co za tym idzie nie mogą one prowadzić do zmiany przedmiotowego rozstrzygnięcia.
Dodał, że zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane po uwzględnieniu i wszechstronnej analizie wszystkich istotnych okoliczności sprawy oraz oparte zostało na ugruntowanym stanowisku prezentowanym w orzecznictwie zarówno Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego.
W związku z powyższym podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Postanowieniem z 27 lutego 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji, a następnie postanowieniem z 21 lipca 2020 r. połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy z obu ww. skarg.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyjaśnił, że postępowanie nadzorcze prowadzone na podstawie art.156-158 k.p.a. podlega takim samym regułom procesowym jak postępowanie zwykłe z tym, że odmienny jest przedmiot obu postępowań. W postępowaniu zwykłym organ zmierza do wyjaśnienia stanu faktycznego i rozstrzyga merytorycznie sprawę, zaś w postępowaniu nadzorczym przedmiotem jest decyzja (z reguły ostateczna) i ustalenie, czy została ona wydana z wadami, o których stanowi art.156 § 1 kpa.
W postępowaniu prowadzonym w trybie art.156 § 1 pkt 2 k.p.a. - którego przedmiotem jest wniosek strony o stwierdzenie nieważności decyzji - niezbędna jest ocena rodzaju naruszenia ściśle określonych zasad z punktu widzenia kwalifikowanych podstaw przewidzianych dla tego rodzaju postępowania nadzwyczajnego.
Przy ustalaniu wystąpienia przesłanek z art.156 § 1 pkt 2 k.p.a. organ winien badać nie tylko samą treść decyzji oraz zachowanie przepisów procedury administracyjnej przy jej wydawaniu, lecz także ustalić czy weryfikowane rozstrzygnięcie nie narusza rażąco przepisów prawa materialnego stanowiącego podstawę jego wydania. Wymaga to często zabiegów procesowych (tj. sprawdzenia prawidłowości zgromadzenia materiału dowodowego) prowadzących do ustalenia, czy przy wydawaniu decyzji podlegającej weryfikacji spełnione zostały ustawowe wymagania, warunkujące wydanie rozstrzygnięcia zgodnego z prawem.
W niniejszej sprawie Kierownik Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego W. decyzją z 8 grudnia 1988 r. (utrzymaną w mocy decyzją Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu m. st. Warszawy z 17 kwietnia 1989 r.) oddał C w zarząd na czas nieoznaczony grunt o powierzchni [...] m² położony w Warszawie przy ul. [...].
Przedsiębiorstwo G wystąpiło z wnioskiem o stwierdzenie nieważności tych decyzji - wskazując, iż na podstawie ostatecznej decyzji Prezydium Rady Narodowej m. st. Warszawy z 10 grudnia 1966r. przedmiotową nieruchomość przekazano w nieodpłatne użytkowanie Przedsiębiorstwu Państwowemu "D" (przy czym wyłączono z jej powierzchni obszar o pow. [...] m², na którym znajduje się budynek biurowy stanowiący własność C w Warszawie).
Minister Budownictwa decyzją z 10 lipca 2006 r. stwierdził nieważność decyzji z 17 kwietnia 1989 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z 8 grudnia 1988 r. - stwierdzając, iż obarczone są one wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., bowiem dotyczą sprawy uprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną.
Natomiast Minister Finansów, Inwestycji i Rozwoju decyzją z 15 października 2019 r.:
- uchylił w całości decyzję Ministra Budownictwa z 10 lipca 2006 r.,
- stwierdził nieważność decyzji Dyrektora Wydziału Geodezji Gospodarki Gruntami Urzędu m.st. Warszawy z 17 kwietnia 1989 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego W. z 8 grudnia 1988 r. - w części dotyczącej nieruchomości obejmującej obecne działki nr Y, nr X, nr Z,
- odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji z 17 kwietnia 1989 r. oraz z 8 grudnia 1988 r. - w części dotyczącej nieruchomości obejmującej obecną działkę nr Z1.
Oceniając zaskarżoną decyzję Sąd I instancji stwierdził, ze sprawa ta była już wcześniej przedmiotem rozpoznania przez organy administracji państwowej i sądy.
Stan faktyczny sprawy ustalony przez Ministra Finansów, Inwestycji i Rozwoju w zaskarżonej decyzji z 15 października 2019 r. - dotyczący wydanych decyzji i orzeczeń sądowych - nie był sporny między stronami, dlatego też Sąd przyjął te ustalenia za własne.
Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadzała się przede wszystkim do ustalenia, czy nastąpiła likwidacja "D"- a co za tym idzie, wygaśnięcie prawa użytkowania przysługującego temu przedsiębiorstwu, czy też nastąpiło jedynie przekształcenie tego przedsiębiorstwa w nowe o zmienionej nazwie "F", które to przedsiębiorstwo przejęło użytkowanie w niezmienionej formie. Należało też ustalić, czy następnie nastąpiło przekształcenie prawa użytkowania w prawo zarządu.
Dokonanie powyższych ustaleń było niezbędne dla oceny, czy ww. przedsiębiorstwo miało przymiot strony i możliwość skutecznego wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji z 17 kwietnia 1989 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z 8 grudnia 1988 r. Ponadto należało ustalić kwestię bytu prawnego ww. decyzji z 10 grudnia 1966 r.
Niniejsze kwestie zostały ostatecznie przesądzone w prawomocnej decyzji Prezydenta m. st. Warszawy z 9 listopada 2012 r. odmawiającej stwierdzenia wygaśnięcia, jako bezprzedmiotowej, decyzji Prezydium Rady Narodowej m. st. Warszawy z 10 grudnia 1966 r. w części dotyczącej oddania w użytkowanie Przedsiębiorstwu Państwowemu "D" fragmentu zabudowanej nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...] tj. gruntu pod budynkiem magazynowym wraz z połową budynku magazynowego.
Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Wojewodę Mazowieckiego.
Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 czerwca 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 328/14 oddalił skargi na ww. decyzje, zaś Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 12 października 2016 r., sygn. akt I OSK 2794/14 oddalił skargi kasacyjne od tego wyroku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zarzuty podniesione przez skarżących nie zasługują na aprobatę. Podniósł, że organy obu instancji dokonały prawidłowej oceny, iż wskutek uchwały o przekształceniu nie doszło do likwidacji przedsiębiorstwa "D", a jedynie do przekształcenia tego przedsiębiorstwa w nowe przedsiębiorstwo o zmienionej nazwie - "F". Przedsiębiorstwo to weszło we wszelkie prawa i obowiązki przekształconego przedsiębiorstwa w budowie, w tym przejęło sporne prawo użytkowania. Ponadto organy obu instancji prawidłowo stwierdziły, że w niniejszej sprawie nie zaistniała żadna z postaci bezprzedmiotowości decyzji tj. bezprzedmiotowość o charakterze podmiotowym bądź przedmiotowym. Nie doszło również do zaistnienia przesłanek warunkujących wygaśnięcie trwałego zarządu w rozumieniu ustawy z dnia 11 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
Zatem kwestia posiadania przymiotu strony przez Przedsiębiorstwo G (obecnie J) została ostatecznie przesądzona.
Niesporny jest także fakt, iż w dacie wydania decyzji z 17 kwietnia 1989 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z 8 grudnia 1988 r. nieruchomość położona w Warszawie przy ul. [...] o pow. ca [...] ha, z wyłączeniem obszaru o pow. [...] m², znajdowała się w zarządzie przedsiębiorstwa "F".
Przy czym nieruchomość ta była tożsama z nieruchomością położoną w Warszawie przy ul. [...] o powierzchni [...] m² - oddaną L w użytkowanie na podstawie decyzji z dnia 8 grudnia 1988 r. oraz decyzji z dnia 17 kwietnia 1989 r. (z wyłączeniem obszaru o pow. [...] m² na którym znajduje się budynek biurowy).
Fakt ten prawidłowo ustalił Minister Finansów, Inwestycji i Rozwoju zaś sąd orzekający w niniejszej sprawie w całości podziela ten pogląd.
Minister stwierdził, że zgodnie z treścią opinii geodezyjnej z 24 lipca 2019 r. grunt o pow. [...] m² przekazany C odpowiada obecnym działkom ewidencyjnym nr X, Y,Z i Z1 z obrębu [...]. Również teren przy ul. [...] o pow. [...] ha odpowiada obecnym działkom ewidencyjnym nr X, Y, Z i Z1 - z tym, że obszar o pow. [...] m² (który nie został oddany w użytkowanie na podstawie decyzji z dnia 10 grudnia 1966 r.) odpowiada obecnej działce ewidencyjnej nr Z1 o pow. [...] m² z obrębu [...]. Zatem obie nieruchomości objęte ww. decyzjami o przekazaniu w użytkowanie są tożsame - jednakże tylko w zakresie działek ewidencyjnych nr X, Y i Z.
Przy czym należ podnieść, że ww. opinia - wbrew zarzutom skargi - została sporządzona przez osobę posiadającą uprawnienia zawodowe w dziedzinie geodezji i kartografii, legitymującą się świadectwem geodety uprawnionego i widniejącą w Centralnym rejestrze osób posiadających uprawnienia zawodowe w dziedzinie geodezji i kartografii prowadzonym przez Główny Urząd Geodezji i Kartografii.
Wobec powyższego doszło do sytuacji, w której decyzją z 8 grudnia 1988 r. oraz decyzją z 17 kwietnia 1989 r. oddano w użytkowanie na rzecz C grunt o pow. [...] ha położony w Warszawie przy ul. [...], który to grunt w momencie wydania przedmiotowej decyzji pozostawał już wcześniej (za wyjątkiem obszaru o pow. [...] m² stanowiącego aktualnie działkę nr Z1) w zarządzie (który nie został wygaszony przez organ w drodze decyzji) przedsiębiorstwa państwowego "F".
Zatem decyzja z dnia 8 grudnia 1988 r. oraz decyzja z dnia 17 kwietnia 1989 r. - w części dotyczącej nieruchomości obejmującej obecne działki nr Y, nr X i nr Z - zawierają wadę, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. - gdyż rażąco naruszają art. 4 ust. 1 pkt 2, art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r.
W związku z tym Minister Finansów, Inwestycji i Rozwoju stwierdził nieważność decyzji z dnia 17 kwietnia 1989 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z 8 grudnia 1988 r. - w części dotyczącej nieruchomości obejmującej obecne działki nr Y, nr X, nr Z oraz odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji w części dotyczącej nieruchomości obejmującej obecną działkę nr Z1.
Ponadto uchylił wcześniejszą decyzję Ministra Budownictwa z 10 lipca 2006 r. - uznając, że nieprawidłowo uznał on, iż między decyzjami z dnia 8 grudnia 1988 r. i z dnia 17 kwietnia 1989 r. a decyzją z dnia 10 grudnia 1966 r. zachodzi tożsamość podmiotowa i przedmiotowa - co było przyczyną zastosowania art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.
Oceniając zaskarżoną decyzję sąd I instancji uznał, że jest ona prawidłowa i w całości podzielił stanowisko i argumentację organu. Postępowanie zostało przeprowadzone zgodnie z przepisami k.p.a., materiał dowodowy oceniony rzetelnie i wszechstronnie. Organ dokładnie wykonał wszystkie zalecenia zawarte w wyroku WSA w Warszawie z 26 lutego 2004., sygn. akt I SA 928/02, przyjmując ustalenia zawarte w wyroku tego sądu z 18 czerwca 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 328/14 - co czyni niezasadnym zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a.
W związku z tym budził zdziwienie Sądu I instancji zarzut z pkt 4. skargi spółki B dotyczący niepoczynienia dostatecznych ustaleń w zakresie: zbadania interesu prawnego wnioskodawcy - Przedsiębiorstwa "F" w Warszawie, kontynuacji bytu prawnego przedsiębiorstwa państwowego "D" przez przedsiębiorstwo państwowe "F", czy przedsiębiorstwo "F" miało przedmiotowy grunt w zarządzie w dacie wydania kwestionowanej decyzji - gdyż kwestie te zostały ostatecznie przesądzone powołanymi wyżej wyrokami, którymi zarówno organ, jak i sąd orzekający w sprawie są związani.
Poza tym na aprobatę nie zasługują również pozostałe zarzuty skarżących, które w istocie stanowią polemikę ze stanowiskiem organu zawartym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Podsumowując Sąd uznał, że Minister Finansów, Inwestycji i Rozwoju szczegółowo wyjaśnił motywy, jakimi się kierował przy rozstrzyganiu sprawy, zaś uzasadnienie decyzji czyni zadość wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. - zyskując pełną akceptację Sądu.
Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 listopada 2020 roku wniosła B.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie
1. przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 3 § 1 pkt 4 oraz art. 133 w związku z art. 134 § 1 PPSA oraz art. art. 141 § 4 PPSA w zw. z art. 151 PPSA poprzez:
a) uznanie, że stan faktyczny sprawy był niesporny, podczas gdy M kwestionował, że nieruchomość położona przy ul. [...] w Warszawie, stanowiąca obecnie działki nr Y, X oraz Z została w całości przekazana w użytkowanie na rzecz przedsiębiorstwa państwowego "F" i twierdził, że połowa budynku magazynowego o powierzchni [...] m2, który znajduje się na terenie ww. nieruchomości była w użytkowaniu E,
b) uznanie, że całość nieruchomość położona przy ul. [...], stanowiąca obecnie działki nr Y,X oraz Z znajdywała się w zarządzie "F", podczas gdy połowa budynku magazynowego była użytkowana przez E,
c) nierozpoznanie zarzutów sformułowanych w punktach 1, 2 oraz 3 skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, dotyczących treści decyzji Prezydium Rady Narodowej z dnia 10 grudnia 1966 roku, znak GT-IV-25/114/60, wedle której jedynie połowa budynku magazynowego znajdującego się na nieruchomości przy ul. [...] w Warszawie została przejęta od E, co oznacza, że:
- nie było podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji co najmniej w zakresie w jakim ww. związek użytkował pozostałą połowę budynku magazynowego,
- Minister Finansów, Inwestycji i Rozwoju powinien był w sposób wszechstronny i wyczerpujący przeanalizować jaki skutek miały punkty 4, 5 oraz 6 decyzji Prezydium Rady Narodowej z dnia 10 grudnia 1966 roku, znak GT-IV-25/114/60, dotyczące pozostawienia połowy budynku magazynowego znajdującego się na nieruchomości przy ul. [...] w Warszawie w użytkowaniu E, w szczególności czy w takiej sytuacji ww. związek współużytkował teren w zakresie niezbędnym do korzystania z budynku, czy mogło dojść do przekształcenia użytkowania ustanowionego na rzecz przedsiębiorstwa "F" w prawo zarządu, a jeśli nawet tak to czy przekształcenie to mogło dotyczyć całości nieruchomości czy z wyłączeniem części budynku magazynowego użytkowanego przez E,
2. przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 3 § 1 PPSA, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c PPSA, w zw. z art. 151 PPSA wzw. z art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a. poprzez nieprawidłowe skontrolowanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny procesu wydawania decyzji przez Ministra Finansów, Inwestycji i Rozwoju, co skutkowało oddaleniem skargi, podczas gdy:
a) organ drugiej instancji nie przeanalizował jaki skutek miały punkty 4, 5 oraz 6 decyzji Prezydium Rady Narodowej z dnia 10 grudnia 1966 roku, znak GT-IV25/114/60, dotyczące pozostawienia połowy budynku magazynowego znajdującego się na nieruchomości przy ul. [...] w Warszawie w użytkowaniu E, w szczególności czy w takiej sytuacji ww. związek współużytkował teren w zakresie niezbędnym do korzystania z budynku, czy mogło dojść do przekształcenia użytkowania ustanowionego na rzecz przedsiębiorstwa "F" w prawo zarządu, a jeśli nawet tak to czy przekształcenie to mogło dotyczyć całości 3 nieruchomości czy z wyłączeniem części budynku magazynowego użytkowanego przez E,
b) organ drugiej instancji oparł się na opinii geodezyjnej, która nie była jednoznaczna i kategoryczna, albowiem w jej treści wyrażono jedynie domniemanie, że wyłączony obszar [...] m
odpowiada obecnej działce nr Z1 o powierzchni [...] m2
c) organ drugiej instancji uznał, że wyłączony obszar [...] m2, o którym mowa w decyzji Prezydium Rady Narodowej z dnia 10 grudnia 1966 roku, znak GT-IV25/114/60, odpowiada obecnej działce nr Z1 o powierzchni [...] m2, podczas gdy już z porównania powierzchni obu tych obszarów wynika, iż nie są one tożsame.
3. przepisów prawa materialnego, tj. art. 4 ust. 1 pkt 2, art. 39 ust. 1 i 2, art. 87 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości w zw. z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że decyzja Dyrektora Wydziału Geodezji Gospodarki Gruntami Urzędu m.st. Warszawy nr 202/89 z dnia 17 kwietnia 1989 roku oraz poprzedzająca ją decyzja Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego W. z dnia 08 grudnia 1988 roku, znak: WG-lll-8224a-10053/88/974, w części dotyczącej nieruchomości obejmującej obecnie działki nr Y, nr X, nr Z, są nieważne, podczas gdy zgodnie z punktami 4, 5 oraz 6 decyzji Prezydium Rady Narodowej z dnia 10 grudnia 1966 roku, znak GT-lV-25/114/60, połowa budynku magazynowego znajdującego się na nieruchomości przy ul. [...] w Warszawie pozostała w użytkowaniu E, co oznacza, że nie było podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji co najmniej w zakresie w jakim ww. związek użytkował połowę budynku magazynowego.
W związku z powyższymi zarzutami skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz na podstawie art. 203 pkt 1 PPSA o zasądzenie od Ministra Finansów, Inwestycji i Rozwoju na rzecz B z siedzibą w Warszawie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła również A.
Skarżąca kasacyjnie zarzuciła wyrokowi Sądu I instancji nieważność postępowania, mającą swoje oparcie w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a.
Ponadto kwestionowanemu wyrokowi Sądu I instancji zarzucono:
1) rażące naruszenie art. 151 p.p.s.a. odczytywanego w powiązaniu z art. 3 § 1 p.p.s.a., art. 57 § 1 pkt 1, pkt 2 i pkt 3 p.p.s.a. oraz art. 141 § 4 tej ustawy, jak również przez pryzmat, w tym wypadku art. 134 § 1 i art. 145 § 1 p.p.s.a. a także w powiązaniu z art. 45 § 1 i § 2 oraz art. 184 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, w następstwie całkowicie dowolnego zastosowania pierwszego z tych przepisów w stopniu rzutującym na wynik sprawy w następstwie:
a) całkowitego zignorowania zarzutów skargi A na część decyzji Ministra Finansów, Inwestycji i Rozwoju z 15 października 2019 r., znak: DO.2.6612.128.2016.PO w przedmiocie stwierdzenia nieważności innej decyzji oraz związanego z tymi zarzutami uzasadnienia (Sąd I instancji w sposób "esencjonalny" przedstawił te zarzuty na przełomie strony 16 i 17 uzasadnienia kwestionowanego wyroku i odniósł się do nich na stronie 27 tego uzasadnienia w jednym zdaniu o treści następującej: "Poza tym na aprobatę nie zasługują pozostałe zarzuty skarżących, które w istocie stanowią polemikę ze stanowiskiem organu zawartym w uzasadnieniu skarżonej decyzji");
b) dowolnego przyjęcia, że zawarte w art. 134 § 1 p.p.s.a. prawo sądu I instancji do działania niezależnie do zarzutów skargi ("brak związania zarzutami i wnioskami skargi") upoważnia także sąd do pomijania zarzutów lub/i do nie odnoszenia się zarzutów skargi, w sytuacji, gdy przepis ten powinien być odczytywany przez pryzmat, w tym wypadku, art. 145 § 1 p.p.s.a., czyli przepisu zawierającego wyliczenie podstaw prawnych do uwzględnienia skargi na decyzję administracyjną przy której wydaniu miał lub powinien mieć zastosowanie k.p.a., czyli przepisu wskazującego na kryteria sądowej kontroli decyzji administracyjnych w zakresie, w jakim może ona być udziałem sądów administracyjnych pierwszej instancji, czyli przepisu wskazującego enumeratywnie na okoliczności ("sytuacje"), w jakich sąd administracyjny I instancji zobowiązany jest uwzględnić skargę niezależnie od tego, jakie zostały zawarte w niej zarzuty lub wnioski, to znaczy uwzględnić przez wydanie jednego z rozstrzygnięć przewidzianych w tym przepisie, (przewidziane tym przepisie prawo do uchylenia, stwierdzenia nieważności lub niezgodności z prawem decyzji w całości lub w części w wyniku nowelizacji art. 151 p.p.s.a. zostało "zsynchronizowane" z prawem sądu do oddalenia skargi w całości lub w części);
c) uchylenia się przez Sąd I instancji od wykonania konstytucyjnego obowiązku wykonywania przez sądy administracyjne kontroli administracji publicznej, czyli kontroli realizowanej w następstwie skargi/wniosku podmiotu uprawnionego, czyli skargi/wniosku tego rodzaju, w której/którym podmiot zwracający się do sądu administracyjnego o dokonanie takiej kontroli wskazuje zarzuty (w art. 57 § 1 pkt 3 p.p.s.a. mowa jest o obowiązku przedstawienia przez skarżącego takich informacji jak: "naruszenie prawa lub interesu prawnego" przez wydanie lub przy wydaniu decyzji administracyjnej objętej skargą pod rygorem wezwania do uzupełnienia takiego braku skargi, a następnie - w wypadku braku takiego uzupełnienia w terminie określonym przez sąd - pod rygorem odrzucenia skargi, czyli pod rygorem odmowy poddania danej decyzji administracyjnej kontroli sądowej), co oznacza również powinność sądu administracyjnego I instancji do odniesienia się do zarzutów, jakie w skardze zostały podniesione, czyli - co powinno być rozumiane. "niejako samo przez się", że sąd administracyjny zobowiązany jest omówić takie zarzuty oraz wyjaśnić dlaczego, w jego ocenie, dane zarzuty nie zasługują na uwzględnienie,
d) pozbawienia strony skarżącej możliwości poznania, dlaczego wniesiona przez nią "w dobrej wierze", spełniająca wszelkie wymagania formalne, w tym opłacona, skarga nie zasługuje na uwzględnienia, a tym samym również - tu: w kontekście art. 57 § 1 pkt 3 p.p.s.a. - dlaczego wskazywane przez stronę skarżącą "naruszenia prawo lub interesu prawnego", w ocenie sądu administracyjnego I instancji, albo w ogóle nie miały miejsca, albo nie były tego rodzaju naruszeniami prawa, o jakich mowa – w tym wypadku – w art. 145 § 1 p.p.s.a,
2) art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w związku żart. 141 § 4p.p.s.a. w związku z brakiem zastosowania tych przepisów w stopniu rzutującym na wynik sprawy w następstwie braku wyjaśnienia, dlaczego zawarte w skardze A w Warszawie stawiane danej decyzji oraz postępowaniu poprzedzającemu jej wydanie zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego nie są zarzutami tego rodzaju, do których sąd administracyjny I instancji mógłby się odnieść z uwzględnieniem kryteriów zawartych w art. 145 § 1 p.p.s.a.,
3) art. 15 zzzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.), jako przepisu lex specialis w stosunku do art. 10 p.p.s.a., w związku z art. 45 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w wyniku dowolnego zastosowania tego przepisu szczególnego w stopniu rzutującym na wynik sprawy, w następstwie:
a) odczytania tego przepisu w sposób oderwany od treści art. 45 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej, w których dopuszcza się możliwość niejawnego rozpoznania sprawy sądowej jedynie "ze względu na moralność, bezpieczeństwo państwa i porządek publiczny oraz ze względu na ochronę życia prywatnego stron lub inny ważny interes prywatny", a jednocześnie, także przy niejawnym rozpoznaniu sprawy, przy zachowaniu obowiązku publicznego ogłoszenia wyroku, także po rozpoznaniu sprawy z wyłączeniem jawności, czyli również na posiedzeniu niejawnym,
b) braku zawiadomienia o miejscu i terminie publicznego ogłoszenia kwestionowanego wyroku i "wprowadzenia" tego wyroku do obrotu prawnego bez takiego ogłoszenia,
c) pozbawienia pełnomocnika strony skarżącej możliwości przedstawienia swojego stanowiska w terminie siedmiu dni gwarantowanych w zawiadomieniu z 6 listopada 2020 r., wykonawczym w stosunku do zarządzenia z 6 października 2020 r. Przewodniczącej Wydziału I WSA w Warszawie Sędziego Anny Wesołowskiej (por. k. 91 i 91 v akt sprawy) od doręczenia tego zawiadomienia, w sytuacji, gdy sporządzonej 18 listopada 2020 r. przez referenta WSA w Warszawie A.C. notatki urzędowej oraz załączonego do niej wydruku z portalu Poczty Polskiej pozwalającego na śledzenie przesyłek (por, k. 101 i 102 akt sprawy nin.) wynikało, że ww. zawiadomienie było przygotowane do doręczenia i awizowane przez właściwy dla mnie urząd pocztowy dopiero w dniu 18 listopada 2020 r., a faktycznie zostało odebrane przeze mnie - jako przesłane listem poleconym o numerze [...] - 19 listopada 2020 r. o godz. [...], czyli w dniu wskazanym jako termin rozpoznania danej sprawy. Prawdopodobniej już po jej rozpoznaniu, sporządzeniu i podpisaniu kwestionowanego wyroku (por. wyciąg z wydruku z ww. portali Poczty Polskiej w załączeniu,
4) art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. w związku z procedowaniem w tej sprawie w sposób prowadzący do pozbawienia strony skarżącej możliwości obrony jej praw w postępowaniu przed sądem I instancji.
W konsekwencji wniesiono o uchylenie w całości kwestionowanego wyroku Sądu I instancji w połączeniu z przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznaniu Temu Sądowi, przeprowadzenie rozprawy, dopuszczenie jako dowodu na okoliczność doręczenia pełnomocnikowi skarżącej ww. zawiadomienia z 6.11.2020 r. w dniu posiedzenia niejawnego, czyli 19 listopada 2020 r. załączonego wyciągu z wydruku z portalu Poczty Polskiej oraz w wypadku uwzględnienia niniejszej skargi o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania w sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skargi kasacyjne są uzasadnione.
Oceniając wniesione skargi kasacyjne w granicach określonych treścią art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.) i nie dostrzegając przy tym przypadków nieważności postępowania wymienionych w § 2 tego artykułu, jako niezasadny należało ocenić zarzut naruszenia art. 45 ust. 1 Konstytucji RP w związku z art. 15 zzs4 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID- 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. Zauważyć należy, że zgodnie z art. 15 zzs4 ust. 3 ww. ustawy, który to przepis stanowił podstawę rozpoznania sprawy przez Sąd pierwszej instancji na posiedzeniu niejawnym, "Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów". Powyższy przepis należy traktować jako "szczególny" w rozumieniu art. 10 i art. 90 § 1 p.p.s.a. Prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami ww. ustawy z 2 marca 2020 r. jest m.in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19. W stanie faktycznym aktualnym na dzień rozpoznania sprawy przez Sąd pierwszej instancji istniały okoliczności, które w zarządzonym stanie pandemii, w pełni nakazywały uwzględnianie rozwiązań powyższej ustawy w praktyce działania organów wymiaru sprawiedliwości (zob. uzasadnienie do uchwały 7 sędziów NSA z 30 listopada 2020 r. sygn. akt II OPS 6/19 - orzeczenia przywołane w uzasadnieniu są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym: orzeczenia.nsa.gov.pl). Zwrócić również należy uwagę, że z perspektywy zachowania prawa do rzetelnego procesu sądowego najistotniejsze jest zachowanie uprawnienia przedstawienia przez stronę swojego stanowiska w sprawie (gwarancja prawa do obrony). Dopuszczalne przepisami szczególnymi odstępstwo od posiedzenia jawnego sądu administracyjnego na rzecz formy niejawnej winno następować z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego. Do takich należy z pewnością zaliczyć obowiązek zawiadomienia strony o terminie posiedzenia jawnego na co najmniej siedem dni przed terminem posiedzenia, z uwzględnieniem przypadków pilnych (art. 91 § 2 p.p.s.a.). Jak podkreśla się przy tym w orzecznictwie, przeprowadzenie rozprawy z naruszeniem dyspozycji art. 91 § 2 p.p.s.a. może, w zależności od okoliczności sprawy, stanowić przesłankę nieważności, określoną w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. (pozbawienie strony możliwości obrony swych praw) lub naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Brak zawiadomienia o terminie posiedzenia jawnego z reguły prowadzi do pozbawienia strony możności obrony swych praw (por. wyrok NSA z 25 października 2005 r. sygn. akt FKS 2405/04, 23 lipca 2014 r. sygn. akt II FSK 3257/12, 13 października 2017 r. sygn. akt I OSK 2711/16 i 15 maja 2019 r. sygn. akt II OSK 1627/17). Odmiennie jest w przypadku posiedzeń niejawnych. Przepisy p.p.s.a., jak również ustawy COVID nie przewidywały wprost obowiązku WSA odrębnego zawiadomienia stron o terminie posiedzenie niejawnego.
Wskazując na powyższe, należało poddać ocenie, czy pomimo uprawnionego skierowania sprawy przez przewodniczącego wydziału do jej rozpoznania na posiedzeniu niejawnym z uwagi na ogłoszony stan epidemii, strona zachowała swoje uprawnienia w toku postępowania przed Sądem pierwszej instancji, przede wszystkim przedstawienia swojego stanowiska w sprawie. Dopuszczalne przepisami szczególnymi odstępstwo od rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny na posiedzeniu jawnym na rzecz posiedzenia niejawnego nastąpiło bowiem z zachowaniem standardu ochrony praw stron i uczestników, jakim jest powiadomienie ich o terminie posiedzenia niejawnego. Przy czym za zawiadomienie stron o posiedzeniu należy również traktować informację na stronie internetowej Sądu o terminie posiedzenia niejawnego. W niniejszej sprawie zarówno strony, jak i uczestnicy postępowania byli reprezentowani przez pełnomocników zawodowych. Niewątpliwie znana im była strona internetowa Sądu publikująca wokandy z uwzględnieniem terminów posiedzeń niejawnych lub mogli się o niej dowiedzieć zachowując staranność wymaganą w zawodach prawniczych. Strona zainteresowana rozstrzygnięciem sprawy miała zatem możliwość ustalenia terminu posiedzenia i to z wyprzedzeniem umożliwiającym jej wypowiedzenie się pisemne w sprawie i zajęcie stanowiska.
Zasadnie natomiast wskazał skarżący kasacyjnie w drugiej z opisanych skarg kasacyjnych, że doszło do naruszenia przepisów postępowania z uwagi na brak możliwości wypowiedzenia się co do zarzutów i wniosków podniesionych w pismach procesowych innych stron postępowania, co wynika z naruszenia przez Sąd I instancji art. 91 § 1 ppsa. Jedną z zasad procesowych jest zasada równości stron w postepowaniu sądowym. Każda ze stron musi mieć zapewnioną możliwość przedstawienia swojej sprawy – w tym swoich dowodów – w warunkach, które nie stawiają jej w niekorzystnej sytuacji w porównaniu z drugą stroną. Skoro zatem zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I WSA w Warszawie z 6 października 2020r. informujące o terminie posiedzenia niejawnego i możliwości przedstawienia swojego stanowiska w sprawie zostało doręczone z pominięciem A, to niewątpliwie doszło do naruszenia tego przepisu postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Skarżąca Składnica Importowa nie mogła bowiem, w przeciwieństwie do innych uczestników postępowania, którzy skorzystali ze swego uprawnienia po otrzymaniu informacji sądowej, przedstawić swojego stanowiska w sprawie, w tym odnoszącego się do argumentacji zawartej w piśmie J, złożonym w Sądzie w dniu 18 listopada 2020 r. i odnoszącym się min. do skargi Składnicy Importowej. Zauważyć należy, że prawo do rzetelnego procesu sądowego w świetle art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 z późn. zm.) obejmuje prawo stron procesu do przedstawienia uwag mających ich zdaniem znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Prawo to jest skuteczne tylko w razie faktycznego wysłuchania ich przez sąd, a więc właściwego uwzględnienia. Z art. 6 wynika obowiązek sądu dotyczący właściwego zbadania przedstawionych wniosków, argumentów i dowodów, bez przesądzania ich znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy (Perez przeciwko Francji - wyrok ETPC z 12 lutego 2004r., skarga nr 47287/99, (w:) M.A. Nowicki, Nowy Europejski Trybunał Praw Człowieka. Wybór orzeczeń 1999-2004, Zakamycze, 2005, s. 682). Zob.też wyrok NSA o sygn. III OSK 7450/21
Przechodząc do oceny zarzutów procesowych wskazać należy, że zasadny jest również zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.
Przepis artykułu 141 § 1 p.p.s.a. stanowi, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzuty podniesione w skardze, stanowiska pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, pisemne motywy powinny ponadto obejmować wskazania co do dalszego postępowania. Przepis ten określa zatem niezbędne elementy uzasadnienia, których zamieszczenie pozwala odtworzyć sposób rozumowania sądu, który doprowadził do takiego właśnie rozstrzygnięcia. Wskazuje on w swej treści na trzy elementy, które muszą się znaleźć w uzasadnieniu wyroku: - opis historyczny sprawy, zawierający prezentację jej okoliczności faktycznych, przebiegu i stanowisk stron do momentu podjęcia ostatecznego rozstrzygnięcia (decyzji, postanowienia bądź innej czynności administracyjnej) zaskarżonego do sądu administracyjnego, - prezentację stanowisk stron w postępowaniu sądowoadministracyjnym obejmującą w pierwszym rzędzie zarzuty skargi oraz argumenty strony przeciwnej zawarte w odpowiedzi na nią, uzupełnione ewentualnie o stanowiska innych uczestników postępowania oraz -stanowisko sądu obejmujące wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia wraz z jej wyjaśnieniem.
Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. jest wyłącznie przepisem proceduralnym, regulującym wymogi uzasadnienia. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej. W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. wskazać należy, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (por. uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 lutego 2010 r., II FPS 8/09, LEX nr 552012; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 sierpnia 2009 r., II FSK 568/08, LEX nr 513044). Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a samo uchybienie musi uniemożliwiać kontrolę kasacyjną zaskarżonego wyroku (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 28 września 2010 r., I OSK 1605/09; z 13 października 2010 r., II FSK 1479/09 - CBOSA).
Uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie odpowiada wymogom wynikającym z treści przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a., gdyż z jego treść nie zawiera trzeciego z elementów uzasadnienia - stanowiska sądu obejmującego wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia wraz z jej wyjaśnieniem.
Przedmiotem kontroli sądowej była decyzja Ministra Finansów, Inwestycji i Rozwoju z 15 października 2019 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Wydziału Geodezji Gospodarki Gruntami Urzędu m.st. Warszawy nr 202/89 z 17 kwietnia 1989r. oraz poprzedzającej ją decyzji W. z 8 grudnia 1988 r., nr WG-lll-8224a/10053/88/974, w części dotyczącej nieruchomości obejmującej obecne działki nr Y, nr X, nr Z.
Zasadnie podniesiono w skardze kasacyjnej B brak oceny Sądu I instancji w zakresie ustaleń stanu faktycznego sprawy. Sąd pierwszej instancji, dokonując kontroli jego legalności, ocenę stanu faktycznego ograniczył do stwierdzenia, że jest on bezsporny i Sąd w pełni podziela ocenę dokonaną przez organ w zaskarżonej decyzji. Nie jest przy tym wiadomym na jakiej podstawie Sąd I instancji uznał ustalenia stanu faktycznego sprawy za bezsporne i pominął jego ocenę, skoro w obu skargach złożonych do tego Sądu wskazano na zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Zarzuty te odnosiły się zarówno do kompletności materiału dowodowego sprawy, jak i jego oceny dokonanej przez organ odwoławczy.
W uzasadnieniu brak jest również jakiejkolwiek oceny zaskarżonej decyzji w kontekście wad określonych w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Nie jest wystarczające wskazanie, że Sąd I instancji podziela stanowisko organu i przyjmuje je za własne. W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny nie ma możliwości odnieść się do zarzutów podniesionych w obu skargach kasacyjnych ponieważ w wyroku Sądu I instancji brak jest analizy zarówno stanu faktycznego sprawy, o czym była mowa wyżej, jak również oceny prawnej, w tym w szczególności prawidłowości zastosowania w sprawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa.
W tej sytuacji, skoro zasadny okazał się zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., to przedwczesne było wypowiadanie się przez Naczelny Sąd Administracyjny co do pozostałych zarzutów obu skarg kasacyjnych. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że wadliwość uzasadnienia wyroku czyni przedwczesną ocenę pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej (zob. postanowienie NSA z 22 maja 2014 r., II OSK 481/14 oraz wyroki NSA z 9 czerwca 2015 r., I GSK 465/15 i z 2 grudnia 2021 r., I OSK 261/20; dostępne w CBOSA).
Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przy ponownym rozpoznaniu sprawy zobowiązany będzie powtórnie ocenić zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, w szczególności w zakresie spełniania przesłanek z art. 156 § 1 pkt 2 i art. 156 § 2 kpa., a ocena ta winna znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu sporządzonym według zasad określonych w art. 141 § 4 p.p.s.a. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego zostało oparte o treść art. 207 § 2 p.p.s.a.