I OSK 1467/22

Naczelny Sąd Administracyjny2024-04-11
NSAAdministracyjneWysokansa
alimentypomoc społecznauchylanie się od zobowiązańwywiad alimentacyjnyskarga kasacyjnaNSApostępowanie administracyjneprawo rodzinne

NSA oddalił skargę kasacyjną SKO, uznając, że WSA prawidłowo uchylił decyzję o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań, gdyż organ odwoławczy nie zbadał należycie stanu faktycznego i zdrowotnego strony.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego od wyroku WSA, który uchylił decyzje o uznaniu T.K. za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. WSA uznał, że organ odwoławczy naruszył zasadę dwuinstancyjności i nie zbadał dokładnie stanu faktycznego, w tym problemów zdrowotnych skarżącego, które mogły uniemożliwić stawienie się na wywiad alimentacyjny. NSA podzielił stanowisko WSA, oddalając skargę kasacyjną i podkreślając obowiązek organu odwoławczego do ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który uchylił decyzje organów niższych instancji o uznaniu T.K. za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. WSA uznał, że SKO naruszyło zasadę dwuinstancyjności, nie odnosząc się do wniosku skarżącego o wyznaczenie nowego terminu wywiadu alimentacyjnego ze względu na jego problemy zdrowotne i sytuację finansową, a także nie zbadało należycie, czy skarżący wywiązywał się z zobowiązań w wymaganym okresie. NSA przychylił się do tej oceny, podkreślając, że organ odwoławczy ma obowiązek ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy, uwzględniając aktualny stan faktyczny i prawny, a nie tylko kontrolując decyzję organu pierwszej instancji. W związku z tym, NSA oddalił skargę kasacyjną SKO.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Organ odwoławczy ma obowiązek ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy, uwzględniając aktualny stan faktyczny i prawny, a nie tylko kontrolując decyzję organu pierwszej instancji.

Uzasadnienie

Zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 K.p.a.) nakłada na organ odwoławczy obowiązek dwukrotnego merytorycznego badania sprawy, oceny materiału dowodowego i uwzględnienia zmian stanu faktycznego, które zaszły między wydaniem decyzji organu I instancji a wydaniem decyzji w postępowaniu odwoławczym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (9)

Główne

u.p.o.u.a. art. 5 § 3

Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów

W przypadku gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego lub odmawia złożenia oświadczenia majątkowego, organ właściwy dłużnika wszczyna postępowanie dotyczące uznania go za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.

u.p.o.u.a. art. 5 § 3a

Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów

Decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie wydaje się wobec dłużnika, który przez ostatnie 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu ze swych zobowiązań w kwocie nie niższej niż 50% wysokości bieżąco ustalonych alimentów.

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.

P.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa kasacyjna dotycząca naruszenia przepisów postępowania.

P.p.s.a. art. 141 § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wymagania dotyczące uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego.

K.p.a. art. 15

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada dwuinstancyjności postępowania.

K.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

K.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego.

K.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Wymagania dotyczące uzasadnienia decyzji administracyjnej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ odwoławczy naruszył zasadę dwuinstancyjności, nie odnosząc się do wniosku strony o wyznaczenie nowego terminu wywiadu alimentacyjnego ze względu na problemy zdrowotne. Organ odwoławczy nie zbadał należycie stanu faktycznego sprawy, w tym sytuacji zdrowotnej i finansowej skarżącego. Organ odwoławczy powinien był zbadać wywiązywanie się z zobowiązań alimentacyjnych w okresie 6 miesięcy poprzedzających wydanie decyzji przez organ odwoławczy.

Odrzucone argumenty

Zarzuty naruszenia prawa materialnego (art. 5 ust. 3a w zw. z art. 5 ust. 3 u.p.o.u.a.) przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Zarzuty naruszenia przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z przepisami K.p.a.) przez uchylenie decyzji organów niższych instancji.

Godne uwagi sformułowania

organ odwoławczy zbagatelizował podnoszone przez stronę okoliczności zasada dwuinstancyjności postępowania ponowne merytoryczne rozpoznanie sprawy obowiązek ustalenia stanu faktycznego istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy zgodnie z regulacjami art. 7 i 77 § 1 K.p.a., biorąc pod uwagę datę orzekania przez ten organ

Skład orzekający

Elżbieta Kremer

sprawozdawca

Jakub Zieliński

członek

Zygmunt Zgierski

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ważne orzeczenie dotyczące obowiązków organów administracji w postępowaniu o uznanie za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, w szczególności w kontekście zasady dwuinstancyjności i konieczności badania indywidualnej sytuacji strony."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji dłużnika alimentacyjnego, ale zasady proceduralne mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest indywidualne podejście organów administracji do sytuacji strony, zwłaszcza gdy istnieją przeszkody zdrowotne lub życiowe. Podkreśla znaczenie zasady dwuinstancyjności.

Czy problemy zdrowotne usprawiedliwiają niestawiennictwo w urzędzie? NSA wyjaśnia obowiązki organów w sprawach alimentacyjnych.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 1467/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-04-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-03
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Elżbieta Kremer /sprawozdawca/
Jakub Zieliński
Zygmunt Zgierski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
II SA/Łd 934/21 - Wyrok WSA w Łodzi z 2022-05-13
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 877
art. 5 ust. 3 i ust. 3a
Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zygmunt Zgierski Sędziowie: Sędzia NSA Elżbieta Kremer (spr.) Sędzia del. WSA Jakub Zieliński Protokolant: starszy asystent sędziego Marek Szwed-Lipiński po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 13 maja 2022 r. sygn. akt II SA/Łd 934/21 w sprawie ze skargi T. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 7 września 2021 r. nr [...] w przedmiocie uznania za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 13 maja 2022 r. sygn. akt II SA/Łd 934/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, po rozpoznaniu skargi T.K., uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 7 września 2021 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 28 czerwca 2021 r. w przedmiocie uznania za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.
Wyrok zapadł na tle następujących okoliczności sprawy:
Na podstawie decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 30 października 2020 r. zostały przyznane świadczenia z funduszu alimentacyjnego na rzecz K.K. na okres od 1 września 2020 r. do 30 września 2020 r. oraz od 1 października 2020 r. do 30 września 2021 r.
W związku z przyznaniem prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz osoby uprawnionej wezwaniem z dnia 3 marca 2021 r. T.K. został zobowiązany do stawienia się osobiście w siedzibie Centrum Świadczeń Socjalnych w Łodzi w terminie 14 dni od daty otrzymania wezwania w celu przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego i odebrania oświadczenia majątkowego. Ww. wezwanie skarżący odebrał w dniu 31 marca 2021 r.
Wobec tego, że skarżący nie stawił się w siedzibie Centrum Świadczeń Socjalnych w Łodzi w celu dokonania wskazanych czynności Prezydent Miasta Łodzi uznał, że uniemożliwił on przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego.
Pismem z dnia 6 maja 2021 r. skarżący został poinformowany o wszczęciu postępowania administracyjnego oraz przysługującym prawie udziału w postępowaniu dotyczącym uznania za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Przedmiotowe pismo zostało doręczone w trybie art. 44 § 1 i 4 K.p.a.
Następnie Prezydent Miasta Łodzi decyzją z dnia 28 czerwca 2021 r. orzekł o uznaniu skarżącego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.
Skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika złożył w dniu 3 sierpnia 2021 r. odwołanie od powyższej decyzji, podnosząc m.in. że znalazł się w trudnej sytuacji życiowej i finansowej oraz, że jest osobą bez pracy, zarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy, bez prawa do zasiłku. Dodatkowo wyjaśnił, że od dłuższego czasu leczy się i czasowo pobierał rentę z tytułu niezdolności do pracy w okresie od 11 października 2019 r. do 30 czerwca 2020 r. Ze względu na panujące obostrzenia związane z pandemią COVID-19 nie udało mu się przedłużyć okresu wypłacanej renty.
Jednocześnie, jak wynika z treści odwołania, zadeklarował dobrowolne spłacanie zadłużenia alimentacyjnego, wskazując że jest osobą bezrobotną i schorowaną, a środki na zapłacenie alimentów, choćby w części, będą pochodziły z pomocy jego rodziny, która udzieli mu takiego wsparcia w postaci pożyczek. Podkreślił przy tym, że ma problemy z poruszaniem się, przeszedł zabieg artroskopii obu kolan (w grudniu 2018 r. oraz kwietniu 2019 r. ), podlega systematycznemu leczeniu chorób przewlekłych pod nadzorem lekarza. W styczniu 2020 r. został skierowany do sanatorium, lecz ze względu na pandemię COVID-19 nie miał możliwości skorzystania z tej formy rehabilitacji. Dlatego, w jego ocenie, zasadne było wyznaczenie nowego terminu przez Centrum Świadczeń Socjalnych w Łodzi w celu umożliwienia osobistego stawiennictwa i przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego oraz odebrania oświadczenia majątkowego.
Na dowód powyższych twierdzeń skarżący do odwołania dołączył m.in. decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 14 lipca 2021 r. o uznaniu za osobę bezrobotną od dnia rejestracji, tj. od 23 czerwca 2021 r. i braku prawa do zasiłku dla bezrobotnego, a także karty informacyjne leczenia szpitalnego z dnia 27 kwietnia 2019 r. oraz 23 stycznia 2020 r.
Decyzją z dnia 7 września 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że dłużnik alimentacyjny przez okres ostatnich 6 miesięcy nie wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w wysokości nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów, a co za tym idzie nie została spełniona okoliczność określona w art. 5 ust. 3a ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2021 r., poz. 877), dalej powoływanej jako "u.p.o.u.a.".
Kolejno organ stwierdził, że skarżący aż do chwili wydania decyzji nie wypełnił obowiązku stawienia się celem przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego i złożenia oświadczenia majątkowego, nałożonego wezwaniem organu z dnia 3 marca 2021 r. do którego nie ustosunkował się w żaden sposób, wskazując chociażby na niemożność osobistego stawiennictwa we wskazanym przez organ terminie, co wyczerpuje w ocenie Kolegium znamiona negatywnego zachowania dłużnika opisane w art. 5 ust. 3 u.p.o.u.a.
W skardze na ww. decyzję skarżący zarzucił naruszenie:
1) art. 7 K.p.a., art. 8 K.p.a., art. 10 K.p.a., art. 11 K.p.a., art. 77 § 1 w zw. z art. 78 K.p.a. oraz art. 107 K.p.a.;
2) art. 5 ust. 3 i 3a u.p.o.u.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uwzględniając skargę zauważył, że pełnomocnik skarżącego w treści odwołania z dnia 3 sierpnia 2021 r. usprawiedliwiając niestawiennictwo w organie, wnioskował o wyznaczenie nowego terminu przez Centrum Świadczeń Socjalnych w Łodzi celem umożliwienia osobistego stawiennictwa i przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego oraz odebrania od niego oświadczenia majątkowego. Organ odwoławczy zbagatelizował powyższy wniosek, czym naruszył wynikającą z art. 15 K.p.a. zasadę dwuinstancyjności postępowania. Zdaniem Sądu, w sprawie nie podjęto wszelkich czynności zmierzających do dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy.
Ponadto, w ocenie Sądu, organy nie wykazały, aby skarżący w sposób celowy i zamierzony uchylał się od realizacji obowiązku alimentacyjnego na swojego syna. Faktem jest, że skarżący, pomimo prawidłowego wezwania, skutecznie doręczonego w dniu 31 marca 2021 r., nie stawił się w organie celem przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego oraz odebrania od niego oświadczenia majątkowego, jednak w odwołaniu od decyzji organu I instancji pełnomocnik skarżącego wskazał, że jego mocodawca ma problemy z poruszaniem się, przeszedł zabieg artroskopii obu kolan, z których pierwsza miała miejsce w grudniu 2018 r., a druga w kwietniu 2019 r., ponadto podlega systematycznemu leczeniu chorób przewlekłych pod nadzorem lekarza. W styczniu 2020 r. został skierowany do sanatorium, lecz ze względu na pandemię COVID-19 nie miał możliwości skorzystania z tej formy rehabilitacji. Pełnomocnik skarżącego załączył do odwołania stosowne dokumenty medyczne odzwierciedlające powyższe twierdzenia. Wobec powyższego bezzasadne jest twierdzenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi, że skarżący nie ustosunkował się w żaden sposób do wezwania z dnia 3 marca 2021 r., wskazując chociażby na niemożność osobistego stawiennictwa we wskazanym przez organ terminie.
Poza powyższymi uchybieniami, w ocenie Sądu, nie została również prawidłowo wyjaśniona przez organ II instancji kwestia, czy skarżący wywiązywał się ze zobowiązań alimentacyjnych w sposób określony w art. 5 ust. 3a u.p.o.u.a., mianowicie, czy przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Zatem obowiązkiem Kolegium było zbadać okres ostatnich sześciu miesięcy przypadających bezpośrednio przed wydaniem decyzji przez ten organ.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, zarzucając naruszenie:
I) prawa materialnego tj.:
1) art. 5 ust. 3a w zw. z art. 5 ust. 3 u.p.o.u.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że przez "okres ostatnich 6 miesięcy w których dłużnik alimentacyjny miał wywiązywać się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów" należy rozumieć okres ostatnich 6 miesięcy przed wydaniem decyzji przez organ odwoławczy;
2) art. 5 ust. 3a w zw. z art. 5 ust. 3 u.p.o.u.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. poprzez niewłaściwe jego zastosowanie i przyjęcie wskutek błędnej wykładni, że organ odwoławczy powinien zbadać na nowo czy skarżący przed wydaniem przez organ odwoławczy decyzji wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów;
3) art. 5 ust. 3 u.p.o.u.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. poprzez niewłaściwe jego zastosowanie i nieuzasadnione przyjęcie, że organ odwoławczy bezzasadnie przyjął, że skarżący nie ustosunkował się w żaden sposób do wezwania organu I instancji z dnia 3 marca 2021 r., kiedy skarżący reprezentowany przez pełnomocnika w odwołaniu wskazał chociażby na niemożność osobistego stawiennictwa we wskazanym przez organ terminie z powodu przebytych wcześniej zabiegów operacyjnych, przez co nie można było przyjąć, że skarżący uniemożliwiał przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego i odmówił złożenia oświadczenia majątkowego;
II) przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 134 § 1, art. 135, art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 6, art. 7, art. 15, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3, art. 136 i art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. polegające na uchyleniu decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi oraz poprzedzającej ją decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z tego powodu, że skarżący reprezentowany przez pełnomocnika w odwołaniu wskazał na niemożność osobistego stawiennictwa we wskazanym przez organ I instancji terminie celem przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego oraz odebrania od niego oświadczenia majątkowego z powodu przebytych wcześniej zabiegów operacyjnych, przez co organy w ponownie prowadzonym postępowaniu wezmą pod uwagę wniosek pełnomocnika skarżącego wyrażony w odwołaniu od decyzji wydanej przez organ I instancji o wyznaczenie nowego terminu celem przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego oraz odebrania od niego oświadczenia majątkowego oraz przeprowadzi dodatkowe postępowanie dowodowe nakierowane na ustalenie, czy skarżący rzeczywiście nie wywiązywał się z nałożonego na niego zobowiązania alimentacyjnego względem syna przez wskazany w art. 5 ust. 3a u.p.o.u.a. okres 6 miesięcy przed wydaniem decyzji przez dany organ.
W związku z powyższym skarżący kasacyjnie wniósł o rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz:
1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi,
2) zasądzenie niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego według norm prawem przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie podstawy nieważności wskazane w art. 183 § 2 P.p.s.a. nie zachodzą, zaś granice skargi kasacyjnej zostały wyznaczone przez jej podstawy, czyli wskazane naruszenia przepisów prawa. Rozpatrywana pod tym kątem skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
W skardze kasacyjnej podniesione zostały zarzuty dotyczące naruszenia zarówno prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, stąd też w pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu dotyczącego naruszenia przepisów postępowania, w ramach którego zarzucono naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 134 § 1, art. 135, art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 6, art. 7, art. 15, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3, art. 136 i art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. Wskazany zarzut jest niezasadny.
Przede wszystkim zauważyć należy, że zaskarżonym wyrokiem Sąd I instancji wyeliminował z obrotu prawnego decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 7 września 2021 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 28 czerwca 2021 r., uznając że zostały one wydane z naruszeniem art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a. i art. 107 § 3 K.p.a., ponieważ w ocenie Sądu, w sprawie nie podjęto wszelkich czynności zmierzających do dokładnego ustalenia stanu faktycznego, czym naruszono ww. przepisy postępowania, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, a w konsekwencji naruszone zostały przepisy art. 5 ust. 3 i ust. 3a ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Sąd I instancji dostrzegł również, że organ odwoławczy pominął wynikającą z art. 15 K.p.a. zasadę dwuinstancyjności postępowania, gdyż w uzasadnieniu decyzji nie odniósł się do podnoszonych w odwołaniu przez stronę okoliczności związanych z niewykonaniem wezwania z dnia 3 marca 2021 r. Centrum Świadczeń Socjalnych w Łodzi, a także zawartym w ww. odwołaniu wnioskiem o wyznaczenie nowego terminu oraz umożliwienie osobistego stawiennictwa i przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego oraz odebrania od niego żądanego oświadczenia majątkowego.
Naczelny Sąd Administracyjny przychyla się do dokonanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oceny legalności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, wskazując że zgodnie z art. 5 ust. 3 u.p.o.u.a., w przypadku gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego lub odmówił: 1) złożenia oświadczenia majątkowego, 2) zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy w terminie wyznaczonym przez organ właściwy dłużnika, 3) bez uzasadnionej przyczyny, w rozumieniu przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac społecznie użytecznych, prac interwencyjnych, robót publicznych, prac na zasadach robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowym dorosłych - organ właściwy dłużnika wszczyna postępowanie dotyczące uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Stosownie natomiast do treści art. 5 ust. 3a u.p.o.u.a., decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie wydaje się wobec dłużnika, który przez ostatnie 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu ze swych zobowiązań w kwocie nie niższej niż 50% wysokości bieżąco ustalonych alimentów. Z powołanych przepisów wynika zatem, że postępowanie w sprawie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych może zostać wszczęte po wystąpieniu chociażby jednej z przesłanek wymienionych w art. 5 ust. 3, a decyzja w tym przedmiocie może zostać wydana, jeżeli nie zachodzą okoliczności, o jakich mowa w art. 5 ust. 3a. Powyższy sposób rozumienia wskazanych przepisów ustawy uznać należy za ugruntowany w orzecznictwie sądów administracyjnych, na co zasadnie zwrócił uwagę Sąd I instancji.
W rozpoznawanej sprawie T.K. bezspornie, pomimo prawidłowego wezwania (skutecznie doręczonego stronie w dniu 31 marca 2021 r.), nie stawił się na wezwanie Centrum Świadczeń Socjalnych w Łodzi celem przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego i złożenia oświadczenia majątkowego w terminie 14 dni od doręczenia wezwania, jednakże istotne w sprawie jest, że skarżący w treści odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 28 czerwca 2021 r. orzekającej o uznaniu za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych podnosił okoliczności związane ze swoim stanem zdrowia, sytuacją finansową, uzyskaniem statusu osoby bezrobotnej jak również wyraził gotowość do przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego oraz odebrania od niego oświadczenia majątkowego, zwracając się o umożliwienie osobistego stawiennictwa w nowym terminie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi nie odniosło się do podnoszonych przez stronę okoliczności, dysponując dodatkowo dokumentacją medyczną wskazującą na stan zdrowia skarżącego i uznaniem za osobę bezrobotną, a w konsekwencji nie zajęło stanowiska czy kwestie te mają prawne znaczenie w sprawie. Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ograniczył się jedynie do zaakceptowania stanowiska organu I instancji poprzez wskazanie, że T.K. do chwili obecnej nie wypełnił obowiązku stawienia się celem przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego i złożenia oświadczenia majątkowego, nałożonego wezwaniem z dnia 3 marca 2021 r., do którego zdaniem organu odwoławczego nie ustosunkował się w żaden sposób. Rozpoznając odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta Łodzi Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi zobowiązane było natomiast odnieść się do twierdzeń strony i ponownie merytorycznie rozpoznać sprawę. Organ ten nie mógł więc ograniczyć się tylko i wyłącznie do kontroli prawidłowości decyzji organu I instancji, lecz powinien ponownie rozstrzygnąć sprawę co do istoty, gdyż istotą postępowania odwoławczego zgodnie z obowiązującą w polskiej procedurze administracyjnej zasadą dwuinstancyjności (art. 15 K.p.a.) jest dwukrotne merytoryczne badanie sprawy przez organy administracji I i II stopnia. Organ odwoławczy ocenia zatem materiał dowodowy, uwzględniając zarówno stan faktyczny stwierdzony w czasie wydania decyzji przez organ w pierwszej instancji, jak i te zmiany stanu faktycznego, które zaszły pomiędzy wydaniem decyzji organu I instancji, a wydaniem decyzji w postępowaniu odwoławczym. Zatem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi powinno ustalić stan faktyczny istotny dla rozstrzygnięcia sprawy zgodnie z regulacjami art. 7 i 77 § 1 K.p.a., biorąc pod uwagę datę orzekania przez ten organ, a nie wyłącznie przez organ I instancji. Aby ocenić zatem sytuację czy skarżącego możliwe było wydanie decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych należało ustalić, czy osoba ta uniemożliwiła przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego lub odmówiła złożenia oświadczenia majątkowego, ponieważ ta okoliczność w niniejszej sprawie decydowała o spełnieniu przesłanek, o których mowa w art. 5 ust. 3 u.p.o.u.a. W tym zakresie zasadne jest stanowisko Sądu I instancji, że organ II instancji wydał decyzję bez przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania dowodowego, opierając się jedynie na argumentach podnoszonych w uzasadnieniu decyzji organu I instancji.
Niezasadny jest również zarzut dotyczący naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a., zgodnie z którym uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Sąd I instancji przedstawił stan faktyczny przyjęty za podstawę orzekania, wskazując z jakich przyczyn i na podstawie jakich przepisów uwzględnił skargę. Uzasadnienie wyroku spełnia zatem wymagania określone w tym przepisie.
Odnosząc się zaś do zarzutu naruszenia prawa materialnego, tj. art. 5 ust 3a w zw. z art. 5 ust 3 u.p.o.u.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. wyjaśnić trzeba, że istotnie, zasadą jest, że w stosunku do dłużnika alimentacyjnego wydaje się decyzję uznającą go za uchylającego się od zobowiązań, w przypadku gdy zobowiązany przez okres sześciu ostatnich miesięcy nie wywiązywał się z nałożonych zobowiązań alimentacyjnych, jednakże jak wskazano we wcześniejszych rozważaniach wniesienie odwołania od decyzji wywołuje skutek prawny w postaci uruchomienia postępowania odwoławczego, przenosząc na organ odwoławczy kompetencje do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy wcześniej rozstrzygniętą decyzją nieostateczną organu I instancji.
W okolicznościach rozpoznawanej sprawy prawidłowo Sąd I instancji ocenił zatem, że obowiązek orzekania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi na podstawie aktualnego stanu faktycznego i prawnego skutkował koniecznością ponownego zbadania przez ten organ m.in. sposobu wywiązywania się przez T.K. ze zobowiązań alimentacyjnych "w okresie ostatnich 6 miesięcy", a więc przed wydaniem zaskarżonej decyzji, czego w sprawie nie uczyniono.
Z tych względów zarzuty naruszenia art. 5 ust. 3a w zw. z art. 5 ust. 3 u.p.o.u.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. należało uznać za niezasadne.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI