I OSK 1467/18

II SAB/Łd 67/25 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-07-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-05-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Jarosław Czerw
Marcin Olejniczak
Robert Adamczewski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 4 ust. 1 pkt 1 , art. 14-16
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2023 poz 338
art. 2 w zw. z art. 5 pkt 1, 2, 3 i 5, art. 10 ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 924
art. 21 ust. 3 pkt 2 oraz ust. 4
Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t.j.)
Sentencja
Dnia 17 lipca 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Adamczewski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Czerw, Asesor WSA Marcin Olejniczak, , po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 2025 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. P. na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. w sprawie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę. dc
Uzasadnienie
II SAB/Łd 67/25
Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wpłynęła skarga M.P. na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. w przedmiocie nieudostępnienia informacji publicznej.
Z akt sprawy wynika, że M.P. pismem datowanym na 3 marca 2025 roku (doręczonym 6 marca 2025 roku) złożyła do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. wniosek o udostępnienie informacji publicznej w następującym zakresie:
1. Ile lat maksymalnie utrzymuje się odporność po podaniu szczepionki osobno dla każdej: przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, inwazyjnemu zakażeniu haemophilus influenzae, gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby, odrze, śwince, różyczce oraz pneumokokom u osób szczepionych na terenie działania Państwa urzędu?
2. Czy Państwa urząd posiada listę osób dorosłych powyżej 19 roku życia uchylających się od szczepień i czy są one obarczone przymusem administracyjnym? Jaka to liczba za ostatnie 5 lat? Jeśli nie to dlaczego?
3. Według informacji od prof. I. P. ogniska odry w Polsce związane są z migracjami (chorują osoby narodowości [...], [...] i [...]). Jakie są statystyki wykonanych u takich osób szczepień za ostatnie 5 lat na terenie działania Państwa urzędu?
4. Ile szczepień zostało odroczonych przez lekarzy w ciągu ostatnich 5 lat na terenie działania Państwa urzędu i kto ustala listę przeciwskazań do szczepień w Polsce? Kto ponosi odpowiedzialność za te ustalenia?
5. Ile nałożono grzywien na lekarzy, którzy nie wywiązali się z ustawowego obowiązku zgłoszenia niepożądanego odczynu poszczepiennego w ciągu ostatnich 5 lat na terenie działania Państwa urzędu?
6. Ile dzieci i dorosłych do 19 roku życia zmarło do 4 tygodni od szczepienia na terenie działania Państwa urzędu w ciągu ostatnich 5 lat?
7. Ile odnotowano ciężkich niepożądanych odczynów poszczepiennych na terenie działania Państwa urzędu w ciągu ostatnich 5 lat? Jakie to były niepożądane odczyny poszczepienne?
8. Za ile z tych niepożądanych odczynów poszczepiennych wypłacono odszkodowanie?
9. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania wyróżnia trzy rodzaje niepożądanych odczynów poszczepiennych: łagodne, poważne i ciężkie. Czy przymuszanie do szczepień, które mogą wywołać te odczyny nie jest sprzeczne z art. 47 Konstytucji RP, który gwarantuje każdemu prawo do ochrony życia prywatnego, rodzinnego oraz do decydowania o swoim życiu osobistym?
10. W jaki sposób możemy ubiegać się o odszkodowanie za śmierć lub uszczerbek na zdrowiu na skutek niepożądanych odczynów poszczepiennych wymienionych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia?
11. W jaki sposób lekarz może wykluczyć nadwrażliwość na składniki szczepionki przed szczepieniem? Proszę wymienić konkretne badania, które można wykonać w celu wykluczenia nadwrażliwości na składniki szczepionki lub niedoborów odporności.
12. Czy prawdą jest, że Światowa Organizacja Zdrowia zaleca szczepienia ochronne? Czy zaleca przymuszanie do szczepień? Jeśli tak. to w jakiej formie?
13. W świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 9 maja 2023 r., SK 81/19 kalendarz szczepień nie stanowi źródła obowiązkowych szczepień w związku z powyższym w oparciu o jaką podstawę prawną (który artykuł) uważacie Państwo, że akurat te szczepienia są obowiązkowe i wymagalne w stosunku do naszego dziecka?
Pismem z 20 marca 2025 r. adresowanym do skarżącej (doręczonym 25 marca 2025 roku) Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny wyjaśnił, że w zakresie pytania 1, 9, 10, 11, 12, 13 i częściowo w zakresie pytania 2 i 4 wnioskowane informacje nie stanowią informacji publicznej, a tym samym brak jest podstaw prawnych do udzielenia na nie odpowiedzi. Dodatkowo PPIS w S. poinformował skarżącą, że w zakresie danych wnioskowanych w pkt 3, 6, 8 oraz częściowo w zakresie pkt 2 i 4 nie jest w ich posiadaniu, a ponadto, w odniesieniu do danych wnioskowanych w pkt 3 tutejszy organ wskazał, że w jego ocenie dane te podlegają udostępnieniu w trybie ustawy o statystyce publicznej. W odniesieniu do danych wnioskowanych w pkt 5 PPIS w S. poinformował, że w oparciu o dane wynikające z rocznych sprawozdań o wykrytych przypadkach nienależytego wykonywania przez lekarzy obowiązków, w związku z realizacją Programu Szczepień Ochronnych, na terenie nadzorowanym przez PPIS w S. w ciągu ostatnich 5 lat nie nałożono żadnej grzywny na lekarzy, w związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami zaś w zakresie danych wnioskowanych w pkt 7 tutejszy organ wskazał, że na terenie nadzorowanym przez PPIS w S. w ciągu ostatnich 5 lat odnotowano 1 ciężki niepożądany odczyn poszczepienny (dalej: NOP). Przypadek NOP-u polegał na wystąpieniu wysokiej temperatury ciała (38,5-38,9º C) utrzymującej się do 24 godzin po podaniu preparatu szczepionkowego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi M.P. zarzuciła organowi naruszenie art. 4 ust.1 w zw. z art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 2 art. 3 ust. 1 pkt. 1 oraz art. 13 ust. 1 i 2 ustawy z 6 wrzenia 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tj.: Dz.U. z 2022 r., poz. 902 ze zm.) [dalej: ustawa o dostępie do informacji publicznej] poprzez nieudostępnienie informacji publicznej.
Podnosząc powyższe zarzuty strona wniosła o:
1. zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej skarżących i udzielenia im informacji publicznej,
2. orzeczenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa,
3. wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 ustawy p.p.s.a. w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 ustawy p.p.s.a.,
4. zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego.
W uzasadnieniu skargi strona podniosła, że pismem z 20 marca 2025 r. organ udzielił odpowiedzi udzielając w nikłym stopniu odpowiedzi na pytania i odsyłając do publikacji. Do dnia sporządzenia skargi stronie nie udostępniono innych informacji poza powyżej wskazanym pismem. W ocenie strony przesłane przez organ odpowiedzi są niewystarczające podobnie jak odesłanie do publikacji, aby móc mówić o zrealizowaniu obowiązku udzielenia skarżącej informacji publicznej. Zdaniem skarżącej organ winien był udostępnić informację publiczną na żądanie strony skarżącej albo wydać decyzję o odmowie jej udostępnienia stosownie uzasadniając decyzję.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Motywując swoje stanowisko organ przywołał treść art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, a ponadto szeroko orzecznictwo i na tej podstawie wywiódł, że walor informacji publicznej nieodzownie odnosi się do sfery faktów (czyli do istniejącego już stanu rzeczy oraz do czynności dokonanych już przez organ władzy publicznej), a nie do sfery przypuszczeń, bądź informacji, których organ nie wytworzył, nie jest w ich posiadaniu lub zdarzeń przyszłych. Organ zauważył, że nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej zagadnienia z zakresu wiedzy medycznej, farmakologii, jakości i skuteczności leków i szczepień, ochrony zdrowia oraz metod postępowania leczniczego. W ocenie organu nie nosi znamion informacji publicznej domaganie się informacji o obowiązującym prawie i nie znajdują do niej zastosowania przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej. Informacja publiczna nie jest bowiem informacją abstrakcyjną, ani też urzędową wykładnią prawa.
Mając na uwadze powyższe w ocenie PPIS w S. za informację publiczną nie mogły zostać uznane informacje dotyczące ilości lat, przez które maksymalnie utrzymuje się odporność po podaniu szczepionki na określone we wniosku choroby (pkt 1 wniosku), czy też informacja dotycząca sposobu w jaki lekarz może wykluczyć nadwrażliwość na składniki szczepionki i wskazania badań, które może wykonać w tym zakresie (pkt 11 wniosku). Pytania te nie tylko dotyczą stricte wiedzy medycznej, a nie spraw publicznych, ale ponadto mają charakter abstrakcyjny i odnoszą się nie tyle do sfery faktów, co do sfery wiedzy posiadanej przez organ. Również pytania dotyczące przymusu administracyjnego względem osób dorosłych powyżej 19 roku życia uchylających się od szczepień oraz przyczyn braku listy takich osób (pkt 2 wniosku) wskazania osoby, która ustala listę przeciwskazań do szczepień i ponosi odpowiedzialności za te ustalenia (pkt 4 wniosku), czy stricte pytania dotyczące sprzeczności przymusu administracyjnego z art. 47 Konstytucji RP (pkt 9 wniosku), możliwości dochodzenia odszkodowania za śmierć lub uszczerbek na zdrowiu na skutek niepożądanych odczynów poszczepiennych (pkt 10 wniosku) jak i wskazania podstawy prawnej obowiązkowych szczepień i ich wymagalności (pkt 13 wniosku) w ocenie organu nie mogą być uznane za pytania dotyczące informacji publicznej w swej istocie dotyczą bowiem wiedzy prawniczej i zmierzają do udzielania porady prawnej lub dokonania przez organ wykładni przepisów.
W ocenie PPIS w S. nie stanowi również informacji publicznej pytanie dotyczące prawdziwości zalecenia przez Światową Organizację Zdrowia szczepień ochronnych (pkt 12 wniosku), które nie tylko nie dotyczy faktów, ale również nie dotyczy działalności polskich organów władzy publicznej. Organ podkreślił, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym nie jest informacją publiczną zagadnienie dotyczące działalności Światowej Organizacji Zdrowia. Działalność organizacji międzynarodowej nie dotyczy polskich władz i gospodarowania mieniem publicznym.
Dalej organ podniósł, że nie pozostaje również w bezczynności w zakresie żądanych informacji dotyczących ilości szczepień odroczonych przez lekarzy w ciągu ostatnich 5 lat (pkt 4 wniosku), dotyczących podania ilości dzieci i dorosłych do 19 roku życia, którzy zmarli do 4 tygodni od szczepienia (pkt 6 wniosku), czy dotyczących ilości wypłaconych odszkodowań za ciężkie niepożądane odczyny poszczepienne (pkt 8 wniosku) skarżony organ takich informacji bowiem nie posiada, o czym skarżąca została poinformowana w ustawowym terminie pismem z 20 marca 2025 r.
Następnie organ wyjaśnił, że udzielił w ustawowym terminie informacji dotyczących: ilości grzywien nałożonych na lekarzy, którzy nie wywiązali się z ustawowego obowiązku zgłoszenia niepożądanego odczynu poszczepiennego w ciągu ostatnich 5 lat (pkt 5 wniosku) wskazując, że w oparciu o dane wynikające z rocznych sprawozdań o wykrytych przypadkach nienależytego wykonywania przez lekarzy obowiązków, w związku z realizacją Programu Szczepień Ochronnych, na terenie nadzorowanym przez PPIS w S. w ciągu ostatnich 5 lat nie nałożono żadnej grzywny na lekarzy, w związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami oraz informacji dotyczących ilości ciężki niepożądanych odczynów poszczepiennych (pkt 7 wniosku) wskazując, że na nadzorowanym przez siebie terenie w ciągu ostatnich 5 lat odnotowano 1 ciężki niepożądany odczyn poszczepienny (dalej: NOP). Przypadek NOP-u polegał na wystąpieniu wysokiej temperatury ciała (38,5-38,9 ºC) utrzymującej się do 24 godzin po podaniu preparatu szczepionkowego.
W ocenie organu, wbrew zarzutowi skarżącej, nie sposób udzielone odpowiedź uznać za niewyczerpujące. W odniesieniu do żądanych informacji dotyczących statystyki wykonania szczepień u osób narodowości [...], [...] i [...] (pkt 3 wniosku) PPIS w S. wyjaśnił, że nie tylko nie prowadzi statystyki obowiązkowych szczepień ochronnych z wyszczególnieniem szczepień wykonanych u osób narodowości [...], [...] i [...], ale nie jest również w posiadaniu takich informacji. Ponadto w ocenie organu żądane informacje nie podlegają udostępnieniu w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, bowiem stosownie do treści art. 1 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznym. Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej ustawa określa zasady i tworzy podstawy rzetelnego, obiektywnego, profesjonalnego i niezależnego prowadzenia badań statystycznych, których wyniki mają charakter oficjalnych danych statystycznych, oraz ustala organizację i tryb prowadzenia tych badań i zakres związanych z nimi obowiązków. W świetle art. 14 ww. ustawy wyniki obliczeń, opracowań i analiz dokonanych na podstawie zebranych w badaniach statystycznych statystyki publicznej danych statystycznych, zwane dalej "wynikowymi informacjami statystycznymi", są powszechnie dostępne, (ust. 1) Statystyka publiczna zapewnia równoprawny, równorzędny i równoczesny dostęp do wynikowych informacji statystycznych, a w szczególności do podstawowych wielkości i wskaźników (ust. 2). Rodzaje wynikowych informacji statystycznych oraz formy i terminy ich udostępnienia są ustalane w programie badań statystycznych statystyki publicznej (ust. 3). Wynikowe informacje statystyczne są ujmowane w programie badań statystyki publicznej, o którym mowa w ust. 3, z uwzględnieniem ustawowego usytuowania poszczególnych zadań publicznych, (ust. 4). Udostępnianie i przechowywanie informacji statystycznych reguluje zaś Rozdział 5 ww. ustawy (art. 36 - 39) nakładający na GUS obowiązek ogłaszania, udostępniania i rozpowszechniania wynikowych informacji statystycznych. Zwrócić również należy ponadto uwagę, że stosownie do treści art. 21 ust. 2 ww. ustawy służby statystyki publicznej mogą: 1) prowadzić na indywidualne zamówienia badania statystyczne nieobjęte programem badań statystycznych statystyki publicznej; 2) wykonywać na zlecenie dodatkowe opracowania i analizy, wykorzystując w tym celu również dane zgromadzone w badaniach objętych programem badań statystycznych statystyki publicznej. Ponieważ tryb dostępu określony w ustawie o statystyce publicznej stanowi lex specialis w stosunku do trybu dostępu określonego przepisami ustawy o dostępie do informacji publicznej również w przypadku żądania informacji dotyczącej statystyki szczepień nie będą miały zastosowanie przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej. Zatem w ocenie organu zarzut bezczynności organu także i w tym zakresie uznać należy za bezprzedmiotowy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skargę M.P. rozpoznano w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, stosownie do uprawnienia wynikającego z art. 119 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (tj.: Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) [dalej: ustawa p.p.s.a.], zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 ustawy p.p.s.a.).
Następnie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj.: Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 z późn.zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Według art. 3 § 2 pkt 8 ustawy p.p.s.a. obejmuje ona orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a, a więc wówczas gdy organ pomimo ciążącego na nim obowiązku nie wydaje decyzji administracyjnej, postanowienia, pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego albo też uchyla się od podjęcia innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
W niniejszej sprawie osią sporu pomiędzy stronami postępowania jest ustalenie, czy Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w S. pozostaje bezczynny w sprawie udostępnienia informacji publicznej zgodnie z wnioskiem M.P. z 6 marca 2025 roku.
Z uwagi na powyższe konieczne jest wskazanie, iż z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności, wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4a ustawy p.p.s.a. (por. wyroki NSA z 25 września 2018 r., I OSK 1467/18; z 15 grudnia 2017 r., I FSK 1238/16). Bezczynność organu w udostępnieniu informacji publicznej ma miejsce w sytuacji, gdy podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej posiadając żądaną informację, nie udostępnia jej i nie wydaje decyzji o odmowie udostępnienia, lub też informuje wnioskodawcę, że wnioskowana informacja nie jest informacją publiczną w sytuacji, gdy taką informację stanowi. Nie można natomiast zarzucić bezczynności adresatowi wniosku, jeżeli nie posiada on informacji wskazanej we wniosku. W takim przypadku podmiot publiczny powinien o tym fakcie powiadomić wnioskującego (por. m.in. wyroki NSA z 18 kwietnia 2012 r., I OSK 192/12; z 30 września 2015 r., I OSK 2093/14).
Szczegółowe unormowania dotyczące dostępu do informacji publicznej regulują przepisy ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tj.: Dz.U. z 2022 r., poz. 902) [dalej: ustawa o dostępie do informacji publicznej]. Zgodnie z art. 1 ust. 1 tej ustawy każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu i ponownemu wykorzystywaniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Przykładowy, otwarty katalog informacji publicznej został określony w art. 6 powoływanej ustawy. Prawo dostępu do informacji publicznej przysługuje każdemu, z zastrzeżeniem art. 5, a wykonanie tego prawa nie wymaga wykazania interesu prawnego lub faktycznego (art. 2 ust. 1-2 ustawy o dostępie do informacji publicznej). Ponadto, jak wynika z art. 5 ust. 1 i ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych (ust. 1), jak również ze względu na prywatność osoby fizycznej lub przedsiębiorcy, przy czym ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji oraz w przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa (ust. 2). Zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub centralnym repozytorium, jest udostępniana na wniosek. Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 1-2 ustawy o dostępie do informacji publicznej). Zgodnie z art. 14 ust. 1 powoływanej ustawy udostępnianie informacji na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku. Stosownie do art. 16 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji. Do decyzji, o których mowa w ust. 1, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego z tym, że: 1) odwołanie od decyzji rozpoznaje się w terminie 14 dni; 2) uzasadnienie decyzji o odmowie udostępnienia informacji zawiera także imiona, nazwiska i funkcje osób, które zajęły stanowisko w toku postępowania o udostępnienie informacji, oraz oznaczenie podmiotów, ze względu na których dobra, o których mowa w art. 5 ust. 2, wydano decyzję o odmowie udostępnienia informacji.
Reasumując tę część rozważań należy wyjaśnić, iż bezczynność organu na gruncie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej polega na tym, że organ zobowiązany do podjęcia czynności materialno-technicznej w przedmiocie informacji publicznej, takiej czynności nie podejmuje i jednocześnie nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia, albo też udziela informacji niepełnej, czy też niezgodnej z wnioskiem, niejasnej, czy niewiarygodnej oraz gdy odmawia jej udzielenia w nieprzewidzianej do tej czynności formie, ponadto nie informuje strony o tym, że nie posiada wnioskowanej informacji. Jeżeli natomiast żądanie nie dotyczy informacji publicznej, wówczas organ powinien poinformować o tym autora wniosku zwykłym pismem, jeśli zaś tego nie czyni, pozostaje bezczynny.
Podkreślenia wymaga również, że w przypadku złożenia skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej rzeczą sądu, w pierwszej kolejności jest ustalenie czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym ustawy o dostępie do informacji publicznej.
W rozpatrywanej sprawie bezspornym jest, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w S. będący adresatem wniosku skarżącej jest organem władzy publicznej, zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, jeśli tylko ją posiada. Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy z 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tj.: Dz.U. z 2024 r., poz. 416) [dalej: ustawa o Inspekcji Sanitarnej], zadania Państwowej Inspekcji Sanitarnej określone w rozdziale 1 wykonuje państwowy powiatowy inspektor sanitarny, jako organ rządowej administracji zespolonej w województwie.
W ocenie składu orzekającego wniosek M.P., który wpłynął do organu 6 marca 2025 roku, spełniał minimalne wymogi determinujące skuteczne wystąpienie z żądaniem udzielenia informacji publicznej, to jest: został złożony w formie pisemnej, został podpisany przez wnioskodawczynię, określał w sposób dokładny adresata wniosku, jak również obejmował jasne sformułowanie, co do przedmiotu wnioskowanej informacji. Powyższe ustalenia nie są kwestionowane przez żadną ze stron postępowania.
Bezsporna jest również okoliczność, że w przewidzianym prawem terminie, pismem z 20 marca 2025 roku Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w S. udzielił skarżącej informacji publicznej obejmującej swoim zakresem odpowiedzi na wszystkie 13 pytań zawartych we wniosku wszczynającym postępowanie. Wobec braku określenia przez stronę formy w jakiej żąda udzielenia informacji publicznej, w/w pismo zostało przesłane skarżącej na adres wskazany we wniosku, za pośrednictwem operatora pocztowego, w sposób tożsamy w jaki został złożony wniosek, i doręczone skarżącej 25 marca 2025 roku. Ponad wszelką wątpliwość organ nie zlekceważył wniosku o udostępnienie informacji publicznej i nie pozostał wobec niego bierny.
Strona skarżąca kwestionuje natomiast zakres udzielonych jej informacji, które w jej ocenie nie są wystarczające do uznania, że organ zadośćuczynił ciążącemu na nim obowiązkowi udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej. Z całą mocą jednak podkreślenia wymaga, iż wywodząc powyższy zarzut skarżąca reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika nie wyjaśniła w jakim zakresie udzielone przez PPIS odpowiedzi uznaje za niepełne bądź niewystarczające. Brak argumentacji w tym zakresie uniemożliwia dokonanie przez Sąd pełnej oceny zasadności stawianych zarzutów. Wobec takiego, wysoce nieprofesjonalnego sposobu sformułowania skargi orzekający w sprawie sąd musiał dokonać z urzędu samodzielnej kontroli zgodności z prawem czynności organów podejmowanych po wpłynięciu wniosku o udostępnienie informacji publicznej, w tym w szczególności oceny czy organ odniósł się do wszystkich pytań zawartych we wniosku skarżącej.
Przechodząc już do samego sedna sprawy trzeba zauważyć, że w orzecznictwie sądów administracyjnych za informację publiczną uznaje się co do zasady informacje zbierane i wytwarzane przez organy inspekcji sanitarnej, zgodnie z art. 2 w zw. z art. 5 pkt 1, 2, 3 i 5 ustawy o Inspekcji Sanitarnej, w ramach prowadzonego nadzoru sanitarnego, w tym sanitarnego zabezpieczania granic państwa, analiz i ocen epidemiologicznych, opracowywania programów i planów działalności zapobiegawczej i epidemiologicznej dla podmiotów leczniczych, ustalenia zakresu i terminów szczepień ochronnych oraz sprawowania nadzoru w tym zakresie (vide: wyrok WSA w Poznaniu z 6 września 2017 r., II SAB/Po 96/17; wyrok WSA w Szczecinie z 21 listopada 2018 r., II SAB/Sz 119/18). Informację publiczną stanowią więc przede wszystkim informacje dotyczące niepożądanych odczynów poszczepiennych, wynikające z prowadzonych przez państwowych powiatowych inspektorów sanitarnych oraz wojewódzkich inspektorów sanitarnych rejestrów zgłoszeń niepożądanych odczynów poszczepiennych, o których mowa w art. 21 ust. 3 pkt 2 oraz ust. 4 ustawy z 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (tj.: Dz.U. z 2023 r., poz. 1284 ze zm.) [dalej: ustawa o zapobieganiu i zwalczaniu chorób zakaźnych] oraz § 8 i nast. rozporządzenia Ministra Zdrowia z 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania (Dz.U. Nr 254, poz. 1711) [dalej: rozporządzenie). Źródłami danych do wskazanych rejestrów są w tym zakresie obowiązkowo zgłaszane przez lekarzy lub felczerów rozpoznane odczyny poszczepienne (art. 21 ust. 1 ustawy o zapobieganiu i zwalczaniu chorób zakaźnych oraz § 5 rozporządzenia). Spośród informacji dotyczących nadzoru sprawowanego nad wykonywaniem obowiązkowych szczepień ochronnych, charakter informacji publicznej może mieć więc tylko tego rodzaju informacja, którą organy inspekcji sanitarnej posiadają na podstawie przekazanych im sprawozdań.
Zaczynając od pytań stricte dotyczących działalności PPIS należy podkreślić, że w ustawowym termin organ udzielił odpowiedzi na pytania zawarte w pkt 5 i 7 wniosku skarżącej. Na pytanie dotyczące ilości grzywien nałożonych na lekarzy, którzy nie wywiązali się z ustawowego obowiązku zgłoszenia niepożądanego odczynu poszczepiennego w ciągu ostatnich 5 lat (pkt 5) organ wskazał, że w oparciu o dane wynikające z rocznych sprawozdań o wykrytych przypadkach nienależytego wykonywania przez lekarzy obowiązków, w związku z realizacją Programu Szczepień Ochronnych, na terenie nadzorowanym przez PPIS w S. w ciągu ostatnich 5 lat nie nałożono żadnej grzywny na lekarzy, w związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami oraz informacji dotyczących ilości ciężkich niepożądanych odczynów poszczepiennych (pkt 7) wskazując, że na nadzorowanym przez siebie terenie w ciągu ostatnich 5 lat odnotowano 1 ciężki niepożądany odczyn poszczepienny (NOP). Organ dodatkowo wyjaśnił, że ów przypadek NOP-u polegał na wystąpieniu wysokiej temperatury ciała (38,5-38,9 ºC) utrzymującej się do 24 godzin po podaniu preparatu szczepionkowego. Istotnie należy więc przychylić się do stanowiska organu, iż odpowiedzi tych nie można uznać za niewyczerpujące.
W pozostałym ogólnie kwestionowanym przez skarżącą zakresie, organ prawidłowo załatwił jej wniosek udzielając żądanej informacji, wskazując, że nie jest w posiadaniu żądanych danych bądź prawidłowo wyjaśniając, które z zapytań skarżącej zawartych w podaniu inicjującym postępowanie nie stanowiły informacji publicznej. Część skierowanych do organu we wniosku pytań wykraczało poza zakres jego kompetencji, w tym zostały sformułowane w sposób wskazujący na oczekiwanie przez skarżącą, że w udzielonej odpowiedzi organ ustosunkuje się do subiektywnych ocen i wątpliwości co do zasadności i bezpieczeństwa szczepień ochronnych, a także udzieli skarżącej różnorodnych porad w zakresie wiedzy prawnej i medycznej. Tego rodzaju oczekiwania skarżącej nie mogły być zrealizowane jako wykraczające poza instytucję mającą służyć dostępowi społeczeństwa do informacji publicznej.
Godzi się także przypomnieć, iż zakres wnioskowanej do udostępnienia informacji determinowany jest treścią wniosku, co oznacza, że za prawidłowy uznać należy sposób załatwienia wniosku skarżącej w zakresie pytania z pkt 6 wniosku, to jest cyt. "Ile dzieci i dorosłych do 19 roku życia zmarło do 4 tygodni od szczepienia na terenie działania urzędu w ciągu ostatnich 5 lat?". Zauważyć bowiem trzeba, iż wprawdzie w orzecznictwie nie ma sporu co do tego, że informacja o liczbie niepożądanych odczynów poszczepiennych w postaci zgonu stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej, która podlega udostępnieniu przez organy inspekcji sanitarnej, to jednak we wniosku nie zadano pytania dotyczącego niepożądanych odczynów poszczepiennych (a więc zgodnie z definicją legalną niepożądanych objawów chorobowych pozostających w związku czasowym z wykonanym szczepieniem ochronnym), a jedynie ogólne zapytanie co do liczby zgonów zaistniałych na obszarze działania organu w pewnym odstępie czasu od szczepienia, co do którego to pytania organ trafnie wskazał, iż tego rodzaju informacji nie posiada. Oczywistością niewymagającą wyjaśniania jest bowiem, że zgon w ciągu 4 tygodni od szczepienia może być spowodowany nie tylko wykonanym szczepieniem, ale też innym nie powiązanym ze szczepieniem zdarzeniem. Już chociażby z tego powodu sąd nie ma wątpliwości, że pytanie skarżącej wykracza poza obszar kompetencji organów inspekcji sanitarnej. Nie jest przy tym rzeczą organu domyślanie się jaką informację publiczną osoba wnioskująca faktycznie chciała uzyskać i zastępowanie jej w jasnym, jednoznacznym i precyzyjnym sformułowaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej.
Sąd w składzie orzekających stwierdził, że PPIS w S. nie pozostaje również w bezczynności w zakresie żądanych informacji dotyczących ilości wypłaconych odszkodowań za ciężkie niepożądane odczyny poszczepienne (pkt 8), bowiem pismem z 20 marca 2025 roku udzielił odpowiedzi, że nie posiada takich informacji.
W odniesieniu do żądania informacji dotyczących statystyki wykonania szczepień u osób narodowości [...], [...] i [...] (pkt 3) PPIS w S. wyjaśnił, że nie tylko nie prowadzi statystyki obowiązkowych szczepień ochronnych z wyszczególnieniem szczepień wykonanych u osób narodowości [...], [...] i [...], ale nie jest również w posiadaniu takich informacji. Zdaniem Sądu, także i w tym zakresie nie można zarzucić bezczynności organowi. Należy bowiem podkreślić, że organ, który nie jest w posiadaniu żądanej informacji publicznej, nie ma obowiązku jej udostępnienia (art. 4 ust. 3 ustawy o dostępie do informacji publicznej). Nie ma również obowiązku wydania decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej. Organ nie może udostępnić informacji, której sam nie posiada bez względu na to, czy zdaniem wnioskodawcy powinien nią dysponować. W takim natomiast przypadku powiadomienie wnioskodawcy o nieposiadaniu danych objętych wnioskiem uwalnia podmiot zobowiązany od zarzutu bezczynności w sprawie, albowiem z oczywistych względów nie można oczekiwać udostępnienia danych, którymi podmiot ten nie dysponuje.
Należy zgodzić się z organem, że nie stanowi informacji publicznej wiedza organu o przepisach prawa krajowego i ich właściwej interpretacji. Obowiązujące powszechnie przepisy prawa krajowego nie stanowią materii informacji publicznej. Są one dostępne w oficjalnych publikatorach takich jak Dzienniki Ustaw, Monitory Polskie i Dziennikach Urzędowych. Ponadto, z przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej nie wynika, by w trybie i na zasadach przewidzianych w tej ustawie organ był zobowiązany udzielać porad prawnych lub dokonywać ich oceny bądź wykładni. Dostrzec bowiem należy, że pytania skarżącej dotyczące przymusu administracyjnego względem osób dorosłych powyżej 19 roku życia uchylających się od szczepień oraz przyczyn braku listy takich osób (pkt 2) wskazania osoby, która ustala listę przeciwskazań do szczepień i ponosi odpowiedzialności za te ustalenia (pkt 4), czy stricte pytania dotyczące sprzeczności przymusu administracyjnego z art. 47 Konstytucji RP (pkt 9), możliwości dochodzenia odszkodowania za śmierć lub uszczerbek na zdrowiu na skutek niepożądanych odczynów poszczepiennych (pkt 10) jak i wskazania podstawy prawnej obowiązkowych szczepień i ich wymagalności (pkt 13) w istocie dotyczą wiedzy prawniczej i zmierzają do udzielania porady prawnej lub dokonania przez organ wykładni przepisów.
Ponadto wiedza organu o stanowisku Światowej Organizacji Zdrowia w zakresie szczepień ochronnych oraz w zakresie regulacji prawa krajowego wykracza poza pojęcie informacji publicznej (pkt 12). Działalność organizacji międzynarodowej nie dotyczy bowiem polskich władz i gospodarowania mieniem publicznym. Również obowiązujące powszechnie przepisy prawa krajowego nie są informacją publiczną. Co więcej, w trybie i na zasadach przewidzianych w ustawy o dostępie do informacji publicznej organ nie jest obowiązany dokonywać ocen konstytucyjności prawa krajowego, jego wykładni, udzielać porad prawnych ani medycznych, czy też oceniać racjonalności bądź celowości regulacji prawnych stanowiących podstawę działania tego organu. Innymi słowy, na zasadach określonych w przepisach o dostępie do informacji publicznej nie można domagać się dokonywania przez organ oceny prawidłowości funkcjonowania tego bądź innych organów władzy publicznej (tak: wyrok WSA w Lublinie z 28 grudnia 2022 r., II SAB/Lu 139/22).
Sąd przychylił się również do stanowiska organu, że za informację publiczną nie mogły zostać uznane informacje dotyczące ilości lat, przez które maksymalnie utrzymuje się odporność po podaniu szczepionki na określone we wniosku choroby (pkt 1), czy też informacja dotycząca sposobu w jaki lekarz może wykluczyć nadwrażliwość na składniki szczepionki i wskazania badań, które może wykonać w tym zakresie (pkt 11). Istotnie informacją publiczną nie są kierowane do organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej pytania z zakresu wiedzy medycznej. W realiach przedmiotowej sprawy podkreślenia wymaga, że wniosek o udzielenie informacji publicznej nie może być wykorzystywany jako narzędzie, poprzez które miałaby być przekazywana wszelka wiedza, w jakikolwiek sposób łącząca się z tematem szczepień, w celu rozstrzygnięcia wątpliwości co do zasadności przymusowych szczepień na określone choroby zakaźne. Zadaniem organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie jest bowiem przekonywanie o zasadności wykonywanie szczepień ochronnych. W ich kompetencjach nie leży też modyfikacja i kwestionowanie przepisów obowiązujących z zakresu obowiązku szczepień ochronnych przeciwko chorobom zakaźnym, ani też udzielanie informacji o polityce i działaniach innych podmiotów publicznych i organizacji międzynarodowych dotyczących szczepień, w tym dokonywanie ich ocen. Organy inspekcji sanitarnej jako organy administracji publicznej są obowiązane działać na podstawie obowiązujących przepisów prawa.
Stwierdzić wobec powyższych rozważań trzeba, że w sytuacji, gdy żądana informacja nie stanowiła informacji publicznej brak było podstaw do wydania przez organ decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej. Prawidłową formą działania organu było więc poinformowanie skarżącej na piśmie, że żądane informacje nie stanowią informacji publicznej, co uwolniło organ od zarzutu bezczynności, czyniąc skargę w tym zakresie niezasadną.
W rozpoznawanej sprawie pełnomocnik skarżącej twierdzi, że udzielono jej niepełnej informacji. Jednocześnie na żadnym etapie postępowania nie skonkretyzował, w czym upatruje się niepełności udzielonej informacji. W lakoniczny sposób odwołał się jedynie do orzecznictwa, dotyczącego udzielenia informacji publicznej w sposób niejasny lub niepełny. Wypada w tym miejscu podkreślić, że skarżącą reprezentuje zawodowy pełnomocnik w osobie adwokata.
W ocenie Sądu organ w ustawowym terminie udzielił wyczerpującej odpowiedzi na wniosek skarżącej o udostępnienie informacji publicznej. Nie tylko zwięźle przedstawił informacje publiczne, które posiadał, ale także wskazał, których informacji nie posiada. Ponadto ustosunkował się do wszystkich pytań skarżącej, z których znaczna część dotyczyła wiedzy specjalistycznej (medycznej lub prawnej) i nie stanowiła informacji publicznej.
Mając powyższe rozważania na uwadze, nie znajdując podstaw do stwierdzenia bezczynności organu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym.