I OSK 1465/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą świadczenia pielęgnacyjnego, uznając, że wniosek został złożony po upływie 3-miesięcznego terminu od prawomocności orzeczenia sądu ustalającego niepełnosprawność.
Skarga kasacyjna dotyczyła odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z powodu złożenia wniosku po upływie 3 miesięcy od prawomocności orzeczenia sądu ustalającego niepełnosprawność syna. Skarżąca argumentowała błędną wykładnię przepisów i brak określenia daty początkowej terminu. NSA oddalił skargę, potwierdzając, że termin 3 miesięcy od prawomocności orzeczenia sądu jest terminem materialnym, którego upływ powoduje niemożność skutecznego złożenia wniosku.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej B.M. od wyroku WSA w Poznaniu, który oddalił jej skargę na decyzję SKO w Lesznie o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Problem wynikał z interpretacji art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, który przewiduje 3-miesięczny termin na złożenie wniosku o świadczenie od daty wydania orzeczenia o niepełnosprawności. W tej sprawie orzeczenie o niepełnosprawności syna skarżącej było przedmiotem wieloletniego postępowania sądowego, a jego prawomocność nastąpiła długo po wydaniu pierwotnego orzeczenia. Skarżąca podnosiła, że termin powinien być liczony inaczej lub być bardziej elastyczny, wskazując na lukę prawną. Naczelny Sąd Administracyjny uznał jednak, że termin 3 miesięcy od daty prawomocności orzeczenia sądu powszechnego jest terminem materialnym, który nie podlega przywróceniu ani modyfikacji na podstawie przepisów k.p.a. Sąd podkreślił, że prawomocne orzeczenie sądu wiąże inne organy, a jego wydanie wyznacza początek biegu terminu. W związku z tym, wniosek złożony po upływie tego terminu skutkował odmową przyznania świadczenia.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Termin 3 miesięcy należy liczyć od daty prawomocności wyroku sądu powszechnego ustalającego niepełnosprawność.
Uzasadnienie
Prawomocne orzeczenie sądu powszechnego wywołuje skutki prawne i wiąże inne organy od daty jego uprawomocnienia. Termin ten ma charakter materialnoprawny i nie podlega wydłużeniu ani modyfikacji.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (11)
Główne
u.ś.r. art. 24 § ust. 2a
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Termin 3 miesięcy na złożenie wniosku o świadczenie pielęgnacyjne liczy się od daty prawomocności orzeczenia o niepełnosprawności wydanego przez sąd powszechny. Jest to termin materialny, którego upływ powoduje bezpowrotną niemożność skutecznego złożenia wniosku.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 174
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy kasacyjne.
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymogi dotyczące uzasadnienia wyroku.
p.p.s.a. art. 3 § § 1 i § 2 pkt 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kognicji sądów administracyjnych.
p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Charakter ustrojowy przepisów określających właściwość sądów administracyjnych.
k.p.c. art. 477(9) § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Postępowanie w sprawach o świadczenia z ubezpieczenia społecznego i renty.
k.p.c. art. 363 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Definicja prawomocności orzeczenia.
k.p.c. art. 365 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Moc wiążąca prawomocnego orzeczenia.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek działania organów w celu ochrony słusznego interesu strony.
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek działania organów w sposób budzący zaufanie do organów państwa.
Konstytucja RP art. 69
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ochrona ubezpieczenia społecznego i pomoc społeczna.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Błędna wykładnia art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych przez WSA. Naruszenie przepisów postępowania (art. 141 § 4, art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art 1 § 1 i 2 p.u.s.a.). Naruszenie art. 7 i art. 8 k.p.a. poprzez niezapewnienie ochrony słusznemu interesowi prawnemu skarżącej w zakresie terminu na złożenie wniosku.
Godne uwagi sformułowania
termin trzech miesięcy na złożenie wniosku o ustalenie prawa do świadczenia należy liczyć od daty uprawomocnienia się orzeczenia sądu powszechnego termin ten ma charakter prawa materialnego termin ten nie może być wydłużany (na korzyść wnioskodawcy) w zależności od konkretnej sytuacji orzeczenie sądu II instancji jest orzeczeniem prawomocnym, gdyż nie można już odwołać się do kolejnej instancji przepisy ustrojowe winny być zaliczone do kategorii przepisów prawa materialnego a nie procesowego
Skład orzekający
Monika Nowicka
przewodniczący sprawozdawca
Jolanta Rudnicka
sędzia
Agnieszka Miernik
sędzia del. WSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja terminu 3 miesięcy na złożenie wniosku o świadczenie pielęgnacyjne od daty prawomocności orzeczenia sądu powszechnego ustalającego niepełnosprawność."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy orzeczenie o niepełnosprawności jest wynikiem postępowania sądowego, a wniosek o świadczenie jest składany po upływie 3 miesięcy od prawomocności tego orzeczenia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego świadczenia socjalnego i pokazuje, jak skomplikowane mogą być terminy prawne, zwłaszcza gdy postępowanie sądowe jest długotrwałe. Jest to istotne dla wielu osób.
“Czy długie postępowanie sądowe może pozbawić Cię świadczenia? NSA wyjaśnia kluczowy termin.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 1465/23 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2025-06-30 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-06-20 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Agnieszka Miernik Jolanta Rudnicka Monika Nowicka /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 Hasła tematyczne Pomoc społeczna Sygn. powiązane II SA/Po 895/22 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2023-02-28 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 615 art. 24 ust.2a Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj. Sentencja Dnia 30 czerwca 2025 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Jolanta Rudnicka sędzia del. WSA Agnieszka Miernik Protokolant: starszy asystent sędziego Marta Sikorska po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 28 lutego 2023 r. sygn. akt II SA/Po 895/22 w sprawie ze skargi B.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lesznie z dnia 26 września 2022 r. nr SKO.442.1377.413.2022 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 28 lutego 2024 r. (sygn. akt II SA/Po 895/22), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu – orzekając na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: "p.p.s.a") – oddalił skargę B.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lesznie z dnia 26 września 2022 r. nr SKO.442.1377.413.2022 utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 26 lipca 2022 r. nr [...] o odmowie przyznania B.M. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad synem – D.M., urodzonym w dniu 14 kwietnia 2004 r. W skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższy wyrok w całości, B.M. zarzuciła Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu naruszenie: 1. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. prawa materialnego, tj. art. 24 ust. 2a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że określony w przepisie termin trzech miesięcy na złożenie wniosku o ustalenie prawa do świadczenia należy liczyć od daty uprawomocnienia się orzeczenia sądu powszechnego orzekającego o zmianie orzeczenia o niepełnosprawności, podczas gdy przepis ten nie określa daty, od której należy liczyć termin trzech miesięcy w przypadku orzeczenia o takiej niepełnosprawności przez sąd powszechny (czy ma to być data wydania wyroku, data prawomocności wyroku, data stwierdzenia tej prawomocności, czy też data doręczenia wyroku zaopatrzonego w klauzulę prawomocności, która może nastąpić powyżej 3 miesięcy od daty wydania wyroku), a nadto że po upływie 3 miesięcy uprawnienie do pozyskania świadczenia - wygasa w całości, podczas gdy co najwyżej powinno nastąpić proporcjonalne obniżenie wysokości zaległego świadczenia, co spowodowało przerzucenie na skarżącą i jej syna ryzyka długotrwałości postępowania sądowego w zakresie nadania klauzuli prawomocności orzeczeniu jako ubiegających się o świadczenie uzależnione od stopnia niepełnosprawności, a w konsekwencji skutkowało niezasadną odmową przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego; 2. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. przepisów postępowania, w postaci: a) art. 141 § 4 i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art 1 § 1 i 2 p.u.s.a. - mających istotny wpływ na wynik sprawy, polegający na zaniechaniu w zaskarżonym wyroku dokonania kontroli działalności administracji publicznej poprzez nie poddanie w ramach sądowej kontroli decyzji administracyjnych, wnikliwej analizie całego zebranego w sprawie materiału dowodowego, co doprowadziło do uznania, iż syn skarżącej D.M. nie legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, podczas gdy D.M. legitymuje się takim orzeczeniem, co skutkowało niezasadną odmową przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, b) art. 7 i art. 8 k.p.a.- poprzez niezapewnienie właściwej ochrony słusznemu interesowi prawnemu skarżących w zakresie terminu na złożenie wniosku wskazanego w art. 24 ust. 2a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, skarżąca wnosiła o uchylenie zaskarżonego wyroku (cyt.): "wraz z poprzedzającymi ten wyrok decyzjami i przekazanie sprawy do WSA w Poznaniu w celu ponownego rozpoznania. ewentualnie: 2. zmianę w całości: zaskarżonego wyroku oraz rozpoznanie sprawy poprzez przyznanie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad synem D.M., za okres od 1 października 2018 roku do 13 kwietnia 2020 roku;" 3. rozpoznanie niniejszej skargi kasacyjnej na rozprawie; 4. zasądzenie od strony przeciwnej skarżącej należnych jej kosztów wywołanych wniesieniem skargi kasacyjnej w niniejszym postępowaniu, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Tak więc, postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie polegało wyłącznie na badaniu zasadności zarzutów, przytoczonych w w/w skardze. Zarzuty te zostały oparte na obu podstawach kasacyjnych, określonych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. to jest: na obrazie prawa materialnego oraz na istotnym naruszeniu przepisów postępowania. Zarzuty te jednak okazały się nieuzasadnione a przy tym w części nie zostały nawet w sposób poprawny sformułowane, podobnie zresztą jak i wnioski kasacyjne. Wyjaśnić bowiem w tym miejscu trzeba, że zupełnie nie było zrozumiałe, zawarte w skardze kasacyjnej żądanie by Naczelny Sąd Administracyjny dokonał zmiany zaskarżonego wyroku i rozpoznał niniejszą sprawę poprzez przyznanie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad synem D.M., za okres od 1 października 2018 roku do 13 kwietnia 2020 roku. Jak wyżej wspomniano, Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpoznaje "sprawy" a tylko skargę kasacyjną (tj. ocenia zasadność sformułowanych w niej zarzutów) a ponadto ani Naczelny Sąd Administracyjny, ani wojewódzki sąd administracyjny nie ma uprawnień do wydawania rozstrzygnięcia właściwego dla decyzji administracyjnej. Kwestie kompetencji sądów administracyjnych regulują przepisy ustrojowe, to jest: art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art 1 § 1 i 2 ustawy z dnia ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), a które (jako przepisy ustrojowe) – wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej – winny być zaliczone do kategorii przepisów prawa materialnego a nie procesowego. Biorąc powyższe pod uwagę, należy zatem wyjaśnić, że zarzuty oparte na w/w przepisach nie były uzasadnione, gdyż przepisy art. 1 § 1 i 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 p.p.s.a. mają tylko – jak wspomniano - charakter ustrojowy. Wydanie wyroku, niezgodnego z oczekiwaniem skarżącej, nie może być zaś utożsamiane z uchybieniem powołanym normom. Zważyć bowiem należy, że w/w przepisy zakreślają jedynie właściwość sądów administracyjnych, stanowiąc, że sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Nie ma zaś żadnych podstaw do przyjęcia, iż Sąd Wojewódzki nie dokonał takiej kontroli albo, że ocenę swoją oparł na innym kryterium niż zgodność zaskarżonej decyzji z prawem. W związku z powyższym podkreślić wypada, iż przepisy te mogłyby być naruszone tylko wtedy, gdyby skarga w ogóle nie została przez Sąd Wojewódzki rozpoznana, albo rozpoznanie jej opierałoby się na innych kryteriach, niż są one określone w art. 1 § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, a co w niniejszym przypadku nie miało miejsca. Nie zasadny także okazał się zarzut oparty na art. 141 § 4 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Zaskarżony wyrok spełnia wszystkie w/w wymogi. Wynika z niego, że B.M., wnioskiem z dnia 29 czerwca 2022 r., wystąpiła o ustalenie od dnia 1 września 2018 r. na jej rzecz prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną opieką nad synem – D.M. (ur. w 2004 r.). Jako podstawę prawną żądania wskazała art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. W wyniku rozpoznania w/w wniosku, Wójt Gminy [...], decyzją z dnia 26 lipca 2022 r., odmówił wnioskodawczyni jego uwzględnienia. W uzasadnieniu swego stanowiska wskazał, że syn wnioskodawczyni jest osobą niepełnosprawną od urodzenia. Na mocy orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia 18 października 2018 r. nr [...] został zaliczony do osób niepełnosprawnych i wymagał wsparcia w samodzielnej egzystencji. Orzeczenie to zostało jednak wydane do dnia 13 kwietnia 2020 r. a następnie, orzeczeniem z dnia 4 grudnia 2018 r. nr [...], Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności dla województwa wielkopolskiego uchylił w/w orzeczenie z dnia 18 października 2018 r. w zakresie wskazania przyczyny niepełnosprawności i orzekł co do istoty sprawy. Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem, B.M., działając jako przedstawicielka ustawowa syna, zakwestionowała to orzeczenie na drodze sądowej. Następstwem tego, wyrokiem z dnia 4 czerwca 2021 r. (sygn. akt [...]) Sąd Rejonowy w L. zmienił orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 4 grudnia 2018 r. m. in. co do przyczyn niepełnosprawności oraz okresu ważności orzeczenia. Orzeczenie organu I instancji miało być ważne do dnia 13 kwietnia 2022 r. Wyrok ten jednak został z kolei zmieniony w trybie instancji odwoławczej. Wyrokiem z dnia 17 grudnia 2021 r. (sygn. akt [...]), Sąd Okręgowy w [...] zmienił bowiem wyrok Sądu Rejonowego w L. w ten sposób, że ustalił okres ważności orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] 2018 r. tylko do dnia [...] 2020 r. W tej sytuacji Wójt (po uzyskaniu informacji z obu orzekających w tej sprawie sądów co do daty prawomocności wydanych przez nie wyroków) przyjął, że wyroki te stały się prawomocne w dniu 17 grudnia 2021 r. a zatem obecnie (w związku z wnioskiem z dnia 29 czerwca 2022 r.) D.M. nie mógł być traktowany jako osoba o znacznym stopniu niepełnosprawności a jednocześnie wnioskowane świadczenie nie mogło zostać wypłacone z mocą wsteczną, gdyż wnioskodawczyni złożyła swój wniosek po upływie trzech miesięcy licząc od dnia wydania prawomocnego orzeczenia przez sąd powszechny. Stanowisko to podzieliło następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lesznie, podkreślając, iż wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego został złożony przez B.M. w dniu 29 czerwca 2022 r. podczas, gdy wyrok Sądu Okręgowego w [...] zapadł w dniu 17 grudnia 2021 r. Te dwie daty dzielił więc upływ czasu wynoszący ponad pół roku, podczas, gdy w art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych mowa jest o terminie jedynie trzymiesięcznym. Oceniając legalność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lesznie z dnia 26 września 2022 r. Sąd Wojewódzki uznał, że skarga B.M. nie zasługiwała na uwzględnienie. W zaskarżonym wyroku Sąd Wojewódzki wskazał, że w przepisie art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. 2022 r. poz. 615 ze zm. dalej: "u.ś.r.) ustanowiono ogólną zasadę, że każde świadczenie rodzinne, przyznawane na wniosek, przysługuje począwszy od miesiąca, w którym go złożono. W przepisie ust. 2a wprowadzono jednak wyjątek. Powołany przepis stanowi bowiem, że jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Bezspornym jest więc, że w/w trzymiesięczny termin jest terminem materialnym. Oznacza to, iż jego upływ powoduje bezpowrotną niemożność skutecznego złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Jednocześnie orzeczenie o niepełnosprawności jest wydawane przez zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności – powiatowy i wojewódzki, przy czym orzeczenia te podlegają kognicji sądów powszechnych (art. 4779 § 1 kodeksu postępowania cywilnego.). W tej więc sytuacji orzeczenie sądu powszechnego – sądu pracy i ubezpieczeń społecznych, który orzeka w sposób reformatoryjny może zmodyfikować treść orzeczenia zespołu wojewódzkiego a zatem sąd powszechny może swoim orzeczeniem zastąpić orzeczenie organu orzekającego o niepełnosprawności. Ponadto – jak kontynuował Sąd Wojewódzki - w sprawie zawisłej przed sądem powszechnym istnieje możliwość orzekania w dwóch instancjach, jeżeli strona zadecyduje o wniesieniu środka odwoławczego od orzeczenia sądu I instancji. Wyjaśniając zaś dalej procedurę obowiązującą w analizowanej sprawie przed sądem powszechnym, Sąd Wojewódzki podał, że chociaż odwołanie, o którym mowa w art. 4779 § 1 k.p.c., jest z nazwy środkiem odwoławczym, to pełni raczej funkcję pozwu, przenosząc postępowanie w przedmiocie orzeczenia o niepełnosprawności z poziomu administracyjnego na poziom sądowy. Jako natomiast, że polska procedura cywilna nie przewiduje trzech instancji postępowania sądowego, orzeczenie sądu (powszechnego) II instancji jest orzeczeniem prawomocnym, gdyż nie można już odwołać się do kolejnej instancji (wniesienie skargi kasacyjnej do Sądu Najwyższego nie sprawia, że wyrok sądu II instancji nie posiada przymiotu prawomocności, gdyż skarga kasacyjna przysługuje właśnie od prawomocnego orzeczenia sądowego). W rezultacie Sąd Wojewódzki przywołał treść art. 363 § 1 k.p.c., zgodnie z którym orzeczenie sądu staje się prawomocne, jeżeli nie przysługuje co do niego środek odwoławczy lub inny środek zaskarżenia i podkreślił, że skoro od orzeczenia sądu II instancji nie przysługuje już żaden środek zaskarżenia, to jest ono prawomocne. A jako takie wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby (art. 365 § 1 k.p.c.) Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, Sąd Wojewódzki przyjął zatem, że skoro w dniu 17 grudnia 2021 r. Sąd Okręgowy w [...] wydał wyrok o sygn. akt [...], który stał się prawomocny z dniem jego wydania, a skutkiem jego było to, że orzeczenie PZON obowiązywało tylko do dnia 13 kwietnia 2020 r. to należało przyjąć, że trzymiesięczny termin, o którym mowa w art. 24 ust. 2a u.ś.r. winien być liczony od dnia prawomocności wyroku sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Sąd Wojewódzki zaakcentował przy tym, że orzecznictwo Sadu Najwyższego zwraca uwagę, iż żaden przepis ustawy nie wiąże prawomocności orzeczenia (w tym także wydanego na posiedzeniu niejawnym) z jego wysłaniem vide: (postanowienie SN z dnia 17 kwietnia 2009 r., sygn. akt IV CNP 15/09, LEX nr 738360). W rezultacie należy więc przyjąć, że poprzez "wydanie orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności" należy rozumieć po pierwsze – również wyrok sądu pracy i ubezpieczeń społecznych, a po drugie – moment jego uprawomocnienia. Stwierdzenie zaś prawomocności ma zaś tylko charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny, ponieważ to nie stwierdzenie prawomocności, ale dzień, w którym stwierdza się niemożność wniesienia środka odwoławczego, powoduje stan uprawomocnienia. Z tym stanowiskiem nie zgadzała się skarżąca, która w skardze kasacyjnej w szczególności podnosiła, iż okoliczność automatycznego przyjęcia przez organ, że instytucje orzeczenia sądowego oraz decyzji administracyjnej są tożsame i terminy dotyczące tych drugich stosuje się analogicznie do orzeczeń sądów powszechnych stanowi działanie pozbawione wyraźnej podstawy prawnej. Nie ulega zatem wątpliwości, że w rozpatrywanej sytuacji mamy do czynienia z luką w prawie a w piśmiennictwie przyjmuje się, że jeżeli w prawie istnieje nieuświadomiona (niezamierzona) przez ustawodawcę luka ustawowa, uniemożliwiająca stosowanie prawa, lukę tę można i należy uzupełnić poprzez analogię legis, która jednak nie może wywoływać negatywnych skutków dla strony. Zdaniem skarżącej, ponieważ ustawodawca nie określił w art. 24 ust. 2a u.ś.r. daty, od której należy liczyć termin 3 miesięcy w przypadku orzekania o niepełnosprawności przez sąd powszechny to wniosek złożony przez osobę niepełnosprawną w rozsądnym terminie powinien zostać zawsze uznany za złożony w terminie umożliwiającym przyznanie zasiłku. Za rozsądny zaś można było uznać termin, w którym skarżąca dokonała złożenia wniosku. W ocenie składu orzekającego, stanowisko skarżącej nie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowoadministarcyjnym, przyjęta przez Sąd Wojewódzki wykładnia prawa materialnego w postaci art. 24 ust. 2a u.ś.r. była prawidłowa. Jak wyżej wskazano, zgodnie z art. 24 u.ś.r., prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego (ust. 2). Jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności (ust. 2a). Z analizy zatem art. 24 ust. 2a u.ś.r. wynika, że o możliwości zastosowania instytucji uregulowanej tym przepisem decyduje dochowanie 3-miesięcznego terminu pomiędzy uzyskaniem orzeczenia o stopniu niepełnosprawności a złożeniem wniosku o przyznanie świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności. Bez znaczenia przy tym dla możliwości zastosowania tego przepisu pozostaje stan świadomości wnioskodawcy czy też jego działanie w usprawiedliwionym bądź nieusprawiedliwionym przeświadczeniu o dochowaniu terminu wynikającego z tego przepisu. Powyższe jest bowiem następstwem tego, że termin przewidziany w omawianym przepisie – jak słusznie zauważył Sąd Wojewódzki - ma charakter prawa materialnego. Z tego zatem powodu termin ten nie może być wydłużany (na korzyść wnioskodawcy) w zależności od konkretnej sytuacji zachodzącej w danym przypadku. Stąd postulat skarżącej, by termin, o którym mowa w art. 24 ust. 2a u.ś.r., mógł być w jej sytuacji przedłużony w oparciu o przepisy art. 7 i art.8 k.p.a. nie zasługiwał na uwzględnienie. Termin prawa materialnego nie jest bowiem terminem przywracalnym, jak ma to miejsce w przypadku terminu procesowego i nie może być w zależności od realiów danego przypadku modyfikowany. Nie może też unormowanie zawarte w ustawie procesowej wpływać na interpretację (wykładnię) unormowania, zawartego w ustawie materialnoprawnej i mającego charakter materialnoprawny. Ponadto, w ocenie składu orzekającego, ustawodawca wprawdzie nie określił wprost, jak należy liczyć termin, o którym mowa w art. 24 ust. 2a u.ś.r. w przypadku wydania orzeczenia o niepełnosprawności przez sąd powszechny, tj. czy ma to być liczone od: daty wydania wyroku, daty prawomocności wyroku, daty stwierdzenia tej prawomocności, wreszcie od daty doręczenia przez sąd owego wyroku zaopatrzonego w poświadczenie prawomocności, jednakże - w ocenie składu orzekającego - w/w ustawowy termin 3 miesięcy winien być liczony od daty uprawomocnienia się wyroku sądu powszechnego. Od tej bowiem daty wyrok wywołuje skutki prawne a zatem oddziaływuje wiążąco – w rozumieniu art. 365 § 1 k.p.c.- na strony i sąd, który je wydał, a także na: inne sądy, inne organy państwowe oraz administracji publicznej oraz w wypadkach w ustawie przewidzianych także na inne osoby. Powyższe oznacza zatem, że dopiero prawomocne orzeczenie sądu powszechnego wywołuje w obrocie prawnym skutek wiążący w zakresie jego treści. Dodać też trzeba, że wprawdzie uregulowanie zawarte w art. 24 ust. 2a u.ś.r. ma na celu zapewnienia ochrony, przewidzianej w art. 69 Konstytucji RP bo niweluje, wynikające z art. 24 ust. 2 u.ś.r., legislacyjne przerzucenie na stronę konsekwencji przewlekłego postępowania w sprawie orzeczenia o niepełnosprawności, w aspekcie ustalenia daty przyznania świadczenia opiekuńczego, tym niemniej, powyższe nie może oznaczać, że zainteresowany ma w tym zakresie nielimitowany czas dla podjęcia wymaganej od niego aktywności. Czas zaś przyznany stronie, zgodnie z w/w przepisem, należy uznać za wystarczający dla dokonania wymaganych prawem działań bez zbędnej zwłoki. Biorąc powyższe pod uwagę – Naczelny Sąd Administracyjny – na zasadzie art. 184 p.p.s.a. - orzekł jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI