II GSK 323/25

II GSK 323/25 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-05-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-02-14
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Mirosław Trzecki /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6359 Inne o symbolu podstawowym 635
658
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Sygn. powiązane
VI SAB/Wa 48/24 - Postanowienie WSA w Warszawie z 2024-09-27
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w...
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 270 w zw. z art. 280 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Trzecki (spr.) po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej O. D. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 września 2024 r. sygn. akt VI SAB/Wa 48/24 w sprawie ze skargi O. D. o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego w przedmiocie stwierdzenia bezczynności i przewlekłości organu w związku z rozpatrywaniem wniosków o stypendia sportowe uchyla zaskarżone postanowienie i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 27 września 2024 r., sygn. akt VI SAB/Wa 48/24 odrzucił skargę O. D. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 maja 2022 r., sygn. akt VI SAB/Wa 34/22 w przedmiocie bezczynności i przewlekłości Prezydenta m.st. Warszawy w rozpatrywaniu wniosków o stypendia sportowe.
Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
Wyrokiem z 29 października 2019 r., sygn. akt VI SAB/Wa 27/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na bezczynność i przewlekłość w czynnościach Prezydenta m.st. Warszawy w rozpatrywaniu wniosków o stypendia sportowe (wnioski z 2012 r.).
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 13 stycznia 2022 r., sygn. akt II GSK 1240/20 uchylił powyższy wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
Postanowieniem z 16 maja 2022 r. sygn. akt VI SAB/Wa 34/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę O. D. i K. I. na bezczynność i przewlekłość Prezydenta m.st. Warszawy w przedmiocie rozpatrywania wniosków o stypendia sportowe.
WSA w Warszawie 13 marca 2024 r. stwierdził, że postanowienie z 16 maja 2022r. jest prawomocne od 8 marca 2024 r.
Pismem z dnia 14 marca 2024 r. ustanowiony z wyboru pełnomocnik skarżącego wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 16 maja 2022 r. wraz ze sporządzoną skargą kasacyjną.
Postanowieniem z 12 czerwca 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przywrócił skarżącemu termin do wniesienia skargi kasacyjnej, a następnie, postanowieniem z 13 czerwca 2024 r. uchylił postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 13 marca 2024 r. sygn. akt VI SAB/Wa 34/22, stwierdzające prawomocność postanowienia z 16 maja 2022 r., sygn. akt VI SAB/Wa 34/22.
W dniu 7 czerwca 2024 r. (data stempla pocztowego) skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego postanowieniem WSA w Warszawie z 16 maja 2022 r. sygn. akt. VI SAB/Wa 34/22.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uzasadniając odrzucenie skargi o wznowienie na podstawie na podstawie art. 270 w zw. z art. 280 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.), stwierdził, że skarga o wznowienie postępowania przysługuje wyłącznie od orzeczeń prawomocnych, kończących postępowanie, a także musi być oparta na przesłankach szczegółowo określonych w ustawie. Istotne zatem jest to, że skarga o wznowienie postępowania sądowego przysługuje stronie postępowania tylko w przypadku, gdy dotyczy ona orzeczenia kończącego postępowanie sądowe, które już się uprawomocniło, a więc takiego, od którego strona postępowania nie może wnieść środka odwoławczego.
W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu pierwszej instancji, wniesiona skarga o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego była niedopuszczalna, bowiem pismem z dnia 14 marca 2024 r. ustanowiony z wyboru pełnomocnik skarżącego wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia WSA w Warszawie z 16 maja 2022 r. wraz ze sporządzoną skargą kasacyjną. Na mocy postanowienia z 12 czerwca 2024 r. sygn. akt VI SAB/Wa 34/22 przywrócono skarżącemu termin do wniesienia skargi kasacyjnej, natomiast 13 czerwca 2024 r. uchylono postanowienie z dnia 13 marca 2024 r. o stwierdzeniu prawomocności. Na postanowienie o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nie zostało wniesione zażalenie. W związku z czym, skardze kasacyjnej zostanie nadany bieg.
WSA wyjaśnił, że podjęte przez pełnomocnika skarżącego czynności doprowadziły do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od spornego postanowienia. Tym samym postanowienie z dnia 16 maja 2022 r. utraciło status orzeczenia prawomocnego. Jednocześnie, Sąd pierwszej instancji zauważył, że ojciec skarżącego samodzielnie sporządził i wniósł skargę o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie VI SA/Wa 34/22. Skarga została nadana w placówce pocztowej w dniu 7 czerwca 2024 r. (data stempla pocztowego), która wpłynęła do Sądu na Biuro Podawcze 13 czerwca 2024r.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji, w sprawie zachodzi zatem niedopuszczalność skargi o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego. Według WSA, miarodajne przy ocenie dopuszczalności skargi o wznowienie postępowania sądowego powinno być ustalenie, czy na moment wpływu skargi do Sądu, rozstrzygnięcie nosiło walor prawomocności. Skoro w dniu 13 czerwca 2024 r. zostało wydane postanowienie o uchyleniu prawomocności spornego postanowienia, z uwagi na przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, to sprzeczne z ustawą byłoby prowadzenie dwóch postępowań dotyczących tej samej sprawy, tj. postępowania zainicjowanego skargą kasacyjną i postępowania wznowieniowego. Tym samym, w ocenie WSA, jeśli w sprawie nie ma orzeczenia prawomocnego, to skarga o wznowienie postępowania sądowego jest niedopuszczalna.
Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniósł skarżący. Orzeczeniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1/ art. 270 p.p.s.a. w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP - przez ich wadliwe zastosowanie przejawiające się w bezzasadnym odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego, prowadząc do pozbawienia skarżącego prawa do sądu w postaci prawa do rozpatrzenia jego sprawy przez organ sądowy I instancji, w tym prawa do orzeczenia sądowego w postaci wiążącego rozstrzygnięcia swojej sprawy - mimo skutecznego zainicjowania sądowej kontroli prawomocnego rozstrzygnięcia.
2/ art. 280 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 168 § 1 p.p.s.a., przez ich wadliwe zastosowanie przejawiające się w jedynie pozornym dokonaniu wstępnego badania wymogów formalnych dopuszczalności skargi o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego, skutkującym jej odrzuceniem, w sytuacji gdy wnikliwa analiza przesłanek skargi winna prowadzić do jej rozpatrzenia, bowiem zainicjowane postępowanie dotyczyło sprawy w istocie zakończonej prawomocnym orzeczeniem.
3/ art. 280 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 169 § 1 p.p.s.a.- przez ich wadliwe zastosowanie przejawiające się w pozornej kontroli przesłanek orzekania w przedmiocie skargi o wznowienie postępowania i niedostrzeżenie oczywistej okoliczności, że dopiero po uprawomocnieniu się orzeczenia sądowego, można przystąpić do stwierdzenia jego prawomocności.
W związku z wywiedzionymi zarzutami skarżący kasacyjnie wniósł o zawieszenie postępowania kasacyjnego wywołanego postanowieniem WSA w Warszawie z 12 czerwca 2024 r. w przedmiocie przywrócenia skarżącemu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia WSA w Warszawie z 16 maja 2022 r. o odrzuceniu skargi oraz o uchylenie zaskarżonego postanowienia przedmiocie odrzucenia skargi o wznowienie postępowania w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, a także o zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego wedle norm prawem przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono m.in., że postanowieniem z 13 marca 2024 r. WSA w Warszawie stwierdził prawomocność od 8 marca 2024 r. postanowienia z 16 maja 2022 r. o odrzuceniu skargi. 14 marca 2024 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia z 16 maja 2022 r. o odrzuceniu skargi, wraz z sporządzoną skargą kasacyjną. 7 czerwca 2024 r. J. D. wniósł do WSA w Warszawie skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego postanowieniem WSA w Warszawie z 16 maja 2022 r. 12 czerwca 2024 r., WSA w Warszawie przywrócił skarżącemu termin do wniesienia skargi kasacyjnej. Z kolei 13 czerwca 2024 r. WSA w Warszawie uchylił postanowienie stwierdzające prawomocność postanowienia WSA w Warszawie z 16 maja 2022 r. o odrzuceniu skargi.
W tej sytuacji, zdaniem skarżącego kasacyjnie, WSA wyraził błędne zapatrywanie, że to moment wpływu skargi do WSA jest momentem kluczowym z perspektywy przesłanek orzekania w przedmiocie skargi o wznowienie postępowania. To wyłącznie moment wniesienia skargi jest tym relewantnym dla oceny formalnej dopuszczalności rozpatrzenia skargi o wznowienie postępowania. Tym samym, z zawisłością sprawy zainicjowanej złożeniem skargi o wznowienie postępowania, mamy do czynienia z dniem 7 czerwca 2024 r. i na tę datę oceniać należy dochowanie wymogów formalnych wskazanych w art. 280 § 1 p.p.s.a. przez kwalifikowane pismo procesowe skarżącego. W świetle powyższego w obiegu prawnym występowało prawomocne postanowienie WSA w Warszawie o odrzuceniu skargi.
W następstwie odrzucenia na etapie jedynie pozornej kontroli istnienia formalnych przesłanek dopuszczalności skargi o wznowienie postępowania, doprowadzono do ograniczenia prawa O. D. do sądu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści przepisu art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i z urzędu bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdza się, aby zaistniały przesłanki dające podstawę do unieważnienia zaskarżonego postanowienia. Oznacza to związanie sądu odwoławczego zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej, które mogą dotyczyć wyłącznie ocenianego postanowienia.
W punkcie wyjścia do dalszych rozważań należy zwrócić uwagę na treść art. 270 p.p.s.a., objętego zarzutem nr 1) petitum skargi kasacyjnej, z którego wynika, że można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. W tym kontekście trzeba wyjaśnić, że wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego stanowi podstawową instytucję (środek) obalania prawomocnych orzeczeń NSA i WSA umożliwiającą ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty w celu zagwarantowania prawidłowości - zgodności z prawem - wydanego w sprawie rozstrzygnięcia (por. R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wyd. 5, Warszawa 2017; wyd. elektr.). Co jednak istotne, i co w niniejszym orzeczeniu należy podkreślić, z uwagi na treść uzasadnienia skargi kasacyjnej, skarga o wznowienie postępowania nie stanowi alternatywy dla zwykłego środka odwoławczego służącego usunięciu istniejącej wadliwości postępowania.
Z powyższego uregulowania jednoznacznie wynika, że skarga o wznowienie postępowania sądowego przysługuje stronie postępowania tylko w przypadku, gdy dotyczy ona orzeczenia kończącego postępowanie sądowe (niewpadkowego), a ponadto orzeczenia, które już się uprawomocniło, czyli takiego, od którego strona postępowania nie może wnieść środka odwoławczego.
Wobec powyższego wskazać należy, że wymóg zakończenia postępowania prawomocnym orzeczeniem sądu stanowi podstawową przesłankę warunkującą skuteczność skargi o wznowienie postępowania. Wniesienie skargi przed uprawomocnieniem się orzeczenia stanowiącego podstawę jej wniesienia jest przedwczesne i jako takie winno skutkować jej odrzuceniem (por.m.in. postanowienie NSA z dnia 19 lipca 2011 r., sygn. akt I FSK 1048/11).
Jednocześnie należy podkreślić, co szczególnie ważne w tej sprawie, że orzeczenie, którego wznowienia domaga się strona, powinno być prawomocne w dniu złożenia skargi o wznowienie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lutego 2012 r., sygn. akt I OSK 210/12, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 września 2018 r., sygn. akt II FSK 424/18 - publ. CBOSA).
Skarga O. D. o wznowienie postępowania została wniesiona w dniu 7 czerwca 2024 r., a zatem w momencie, gdy postanowienie kończące postępowanie, którego skarga ta dotyczyła, tj. postanowienie WSA w Warszawie z dnia 16 maja 2022 r. sygn. akt VI SAB/Wa 34/22 miało przymiot prawomocności. Nie jest bowiem sporne, że prawomocność tego orzeczenia została stwierdzona z dniem 8 marca 2024 r. i została uchylona po dniu 7 czerwca 2024 r. Skarga o wznowienie postępowania wniesiona w dniu 7 czerwca 2024 r. dotyczyła zatem postępowania zakończonego prawomocnym w chwili jej wniesienia orzeczeniem sądu.
Stąd też, podzielając stanowisko wnoszącego skargę kasacyjną, należy stwierdzić, że wobec wniesienia skargi o wznowienie postępowania w momencie obowiązywania prawomocności orzeczenia wydanego w postępowaniu, którego skarga ta dotyczyła, mimo późniejszego uchylenia tego stanu prawomocności, wadliwe było uznanie przez Sąd pierwszej instancji niedopuszczalności skargi o wznowienie jako wniesionej od orzeczenia nieprawomocnego. W związku z tym, wydanie postanowienia o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania na podstawie art. 270 w zw. z art. 280 § 1 p.p.s.a., wyłącznie z tego powodu, należało uznać za nieprawidłowe.
Niezasadny był przy tym zarzut naruszenia przez Sad pierwszej instancji art. 169 § 1 p.p.s.a. poprzez błędne zastosowanie, bowiem WSA tego przepisu nie stosował.
Mając na uwadze powyższe rozważania, WSA uwzględni je ponownie rozpoznając niniejszą sprawę.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Odnosząc się natomiast do wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania należy stwierdzić, że zgodnie z art. 209 p.p.s.a., w postępowaniu kasacyjnym nie zasądza się zwrotu kosztów postępowania w przypadku skarg kasacyjnych od postanowień wojewódzkich sądów administracyjnych. Naczelny Sąd Administracyjny zasądza koszty postępowania jedynie w wypadku orzeczeń kończących postępowanie w danej instancji, które są wymienione w ww. przepisie, tj. o których mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. W przepisach tych mowa jest wyłącznie o skardze kasacyjnej wniesionej od wyroku sądu pierwszej instancji, a nie od jego postanowienia. Wątpliwości w tej mierze usunęła uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07, w myśl której art. 203 i art. 204 p.p.s.a. nie mają zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie.