I OSK 1447/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd administracyjny oddalił skargę na decyzję odmawiającą świadczenia wychowawczego, uznając, że wyrok sądu powszechnego nie ustanowił opieki naprzemiennej nad dziećmi.
Skarga dotyczyła odmowy przyznania świadczenia wychowawczego M. K. na dziecko J. K.. Organ administracji utrzymał w mocy decyzję odmawiającą świadczenia, stwierdzając, że wyrok sądu powszechnego powierzający władzę rodzicielską obojgu rodzicom i ustalający miejsce zamieszkania dziecka z matką, nie stanowił orzeczenia o opiece naprzemiennej. Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organu, że brak jest podstaw do zastosowania przepisów o świadczeniu wychowawczym w przypadku opieki naprzemiennej, gdyż wyrok sądu powszechnego nie ustanowił takiej formy opieki.
Sprawa dotyczyła skargi M. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, która utrzymała w mocy decyzję odmawiającą przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko J. K.. Organ administracji uznał, że wyrok Sądu Okręgowego w Łodzi, który powierzył władzę rodzicielską obojgu rodzicom, ustalił miejsce zamieszkania dzieci z matką A. K. i określił szczegółowe kontakty ojca z dziećmi, nie spełnia przesłanek opieki naprzemiennej w rozumieniu ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. W szczególności, brak było orzeczenia sądu powszechnego o opiece naprzemiennej, a jedynie ustalenie kontaktów ojca z dziećmi, przy jednoczesnym ustaleniu miejsca zamieszkania dzieci z matką. Sąd administracyjny w Łodzi oddalił skargę, podzielając argumentację organu. Sąd podkreślił, że opieka naprzemienna, która uprawniałaby do świadczenia wychowawczego w wysokości połowy kwoty, musi być wyraźnie orzeczona przez sąd powszechny i polegać na cyklicznym zamieszkiwaniu dziecka u każdego z rodziców. W analizowanej sprawie wyrok sądu powszechnego nie ustanowił takiej formy opieki, a jedynie określił sposób wykonywania władzy rodzicielskiej i kontakty ojca z dziećmi, przy czym miejsce zamieszkania dziecka zostało ustalone z matką. Sąd administracyjny zaznaczył, że organ administracji nie jest uprawniony do samodzielnego ustalania faktu istnienia opieki naprzemiennej.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, wyrok sądu powszechnego, który nie ustanawia wyraźnie opieki naprzemiennej i ustala miejsce zamieszkania dziecka z jednym z rodziców, nie jest podstawą do przyznania świadczenia wychowawczego w trybie opieki naprzemiennej.
Uzasadnienie
Sąd administracyjny podkreślił, że opieka naprzemienna wymaga wyraźnego orzeczenia sądu powszechnego i polega na cyklicznym zamieszkiwaniu dziecka u każdego z rodziców. W analizowanej sprawie wyrok sądu powszechnego ustalił miejsce zamieszkania dziecka z matką i jedynie określił kontakty ojca, co nie spełnia definicji opieki naprzemiennej.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (21)
Główne
u.p.p.w.d. art. 4 § ust. 1
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
u.p.p.w.d. art. 4 § ust. 2
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
u.p.p.w.d. art. 5 § ust. 2a
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Pomocnicze
u.p.p.w.d. art. 2 § pkt 16
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
u.p.p.w.d. art. 15 § ust. 1
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Ustawa z dnia 7 lipca 2017 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin art. 15 § pkt 2 lit. b
k.r.o. art. 58 § § 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
k.r.o. art. 58 § § 1a
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
k.r.o. art. 58 § § 1b
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
k.r.o. art. 92
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
k.r.o. art. 93
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
k.r.o. art. 95 § § 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
k.r.o. art. 96 § § 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
k.r.o. art. 97
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
k.r.o. art. 107 § § 2
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
k.r.o. art. 113 § § 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
k.r.o. art. 113 § § 2
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
P.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 3 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wyrok sądu powszechnego nie ustanowił opieki naprzemiennej, a jedynie określił kontakty ojca z dziećmi, przy jednoczesnym ustaleniu miejsca zamieszkania dzieci z matką. Organ administracji nie jest uprawniony do samodzielnego ustalania faktu istnienia opieki naprzemiennej.
Odrzucone argumenty
Skargą M. K. zarzucono m.in. nieprawidłowe przyjęcie, że małoletnie dzieci nie zamieszkują u ojca w powtarzających się okresach i że sprawuje nad dziećmi opiekę pół na pół z matką.
Godne uwagi sformułowania
Opieka naprzemienna cechuje się sprawowaniem jej przez rodziców względem dziecka, które zamieszkuje i koncentruje swoje sprawy życiowe na zmianę u obojga rodziców. Prawo (i obowiązek) utrzymywania kontaktów jest niezależne od władzy rodzicielskiej i nie wchodzi w jej zakres. Pozostawienie dziecka pod opieką naprzemienną nie jest okolicznością możliwą do ustalania przez organ administracji prowadzący postępowanie, a w konsekwencji również przez sąd administracyjny.
Skład orzekający
Piotr Mikołajczyk
przewodniczący
Agnieszka Grosińska-Grzymkowska
członek
Marcin Olejniczak
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że wyrok sądu powszechnego określający kontakty z dziećmi i miejsce zamieszkania z jednym z rodziców nie jest równoznaczne z orzeczeniem o opiece naprzemiennej, a tym samym nie uprawnia do świadczenia wychowawczego w trybie opieki naprzemiennej. Podkreślenie wyłącznej kompetencji sądu powszechnego do orzekania o opiece naprzemiennej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej ze świadczeniem wychowawczym i interpretacją wyroków sądu powszechnego w kontekście prawa administracyjnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego świadczenia rodzinnego i jego przyznawania w kontekście opieki naprzemiennej, co jest częstym problemem dla rodziców po rozstaniu. Wyjaśnia kluczowe różnice między kontaktami a opieką naprzemienną.
“Czy ustalenie kontaktów z dzieckiem to już opieka naprzemienna? Sąd wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Łd 415/25 - Wyrok WSA w Łodzi Data orzeczenia 2025-09-26 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2025-06-10 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Sędziowie Agnieszka Grosińska-Grzymkowska Marcin Olejniczak /sprawozdawca/ Piotr Mikołajczyk /przewodniczący/ Symbol z opisem 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 Hasła tematyczne Pomoc społeczna Skarżony organ Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 1576 art. 2 pkt 16, art. 4 ust. 1 i ust. 2 pkt 1, art. 5 ust. 2a, art. 15 ust. 1 Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t.j.) Dz.U. 2017 poz 1428 art. 15 pkt 2 lit. b Ustawa z dnia 7 lipca 2017 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin Sentencja Dnia 26 września 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk, Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska, Asesor WSA Marcin Olejniczak (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 września 2025 roku sprawy ze skargi M. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2025 roku nr 010070/680/4578986/2024 postępowanie 473863743 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego oddala skargę. MR Uzasadnienie Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie, decyzją z 10 kwietnia 2025 r., utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 8 sierpnia 2024 r., którą odmówiono M. K. przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko J. K.. Organ stwierdził, że brak jest podstaw do uchylenia decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, ponieważ zgodnie z Wyrokiem Sądu Okręgowego w Ł. [...] Wydział Cywilny z 27 maja 2024 r., wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnimi synami S. K. oraz J. K. powierzono obojgu rodzicom, ustalając, że miejscem pobytu dzieci będzie miejsce zamieszkania matki A. K.. Natomiast M. K. ma prawo do osobistych kontaktów z dziećmi szczegółowo opisanych w wyroku. Nie spełnia zatem przesłanek uzasadniających prawo do świadczenia wychowawczego określonych w art. 4 ust. 2, art. 5 ust. 2a i 22 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci. Organ wyjaśnił, że wniosek o świadczenie wychowawcze na ww. dziecko na okres świadczeniowy 2024/2025 zgłosili oboje rodzice. Matka dziecka, A. K. wniosek złożyła 1 lutego 2024 r., wskutek którego świadczenie wychowawcze na J. K. na okres od 1 czerwca 2024 r. do 31 maja 2025 r. zostało przyznane informacją z 20 lutego 2024 r. M. K. wniósł o świadczenie wychowawcze na ww. dziecko 3 czerwca 2024 r. W aktach sprawy znajduje się ww. wyrok Sądu Okręgowego w Ł. z 27 maja 2024 r., w którym wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnimi S. K. oraz J. K. powierzono obojgu rodzicom, ustalając, że miejscem pobytu dzieci będzie miejsce zamieszkania matki, jednocześnie ustalając kontakty ojca z dziećmi. Wobec tego, w ocenie organu odwoławczego organ pierwszej instancji ww. decyzją z 8 sierpnia 2024 r. zasadnie odmówił M. K. prawa do świadczenia wychowawczego na okres od 1 czerwca 2024r. do 31 maja 2025 r. na J. K., ze względu na to, że zasady kontaktu z dziećmi nie przewidują wspólnego zamieszkiwania dzieci u M. K., w powtarzających się okresach. Stan ten nie świadczy o orzeczeniu przez sąd powszechny opieki naprzemiennej nad dziećmi. Brak jest zatem podstaw do zastosowania art. 5 ust 2a ustawy. W skardze M. K. zarzucił m.in. nieprawidłowe przyjęcie, że małoletnie dzieci nie zamieszkują u ojca w powtarzających się okresach. Podkreślił, że utrzymanie małoletnich dzieci jest równomiernie sprawowane tak samo przez matkę jak i ojca zgodnie m.in. z zapisem w wyroku sądu o rozwód, wskazując, że okresy kiedy dzieci przebywają z ojcem, które to okresy są cykliczne i powtarzające się. Dodał, że sprawuje nad dziećmi opiekę pół na pół z matką, ponosząc koszty utrzymania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, argumentując jak dotychczas. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm. - p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny bada więc co do zasady, czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2024 r., poz. 1576 – u.p.p.w.d.), regulujące warunki nabywania prawa do świadczenia wychowawczego oraz zasady przyznawania i wypłacania tego świadczenia. Zgodnie z art. 4 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 u.p.p.w.d. celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych (ust. 1). Świadczenie wychowawcze przysługuje matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 2a (ust. 2 pkt 1). Stosownie do art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d. w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia wychowawczego. Przepis art. 5 ust. 2a został dodany do u.p.p.w.d. na mocy art. 15 pkt 2 lit. b) ustawy z dnia 7 lipca 2017 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin (Dz. U. z 2017 r., poz. 1428) zmieniającej u.p.p.w.d. z dniem 1 sierpnia 2017 r. W uzasadnieniu projektu do ustawy zmieniającej wskazano, że w konsekwencji zmiany w art. 2 pkt 16 u.p.p.w.d. poprzez doprecyzowanie definicji rodziny w zakresie dotyczącym opieki naprzemiennej konieczne stało się doprecyzowanie przepisu dotyczącego wysokości przysługującego świadczenia wychowawczego, w sytuacji gdy dziecko znajduje się pod opieką naprzemienną. Z powołanych przepisów wynika, że o opiece naprzemiennej w rozumieniu art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d. mowa jest wówczas, gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach. Opiekę naprzemienną cechuje sprawowanie jej przez rodziców względem dziecka, które zamieszkuje i koncentruje swoje sprawy życiowe na zmianę u obojga rodziców. Nadto, jak wynika z omawianego przepisu, opieka naprzemienna ma być sprawowana zgodnie z orzeczeniem sądu. Należy w tym miejscu zauważyć, że z dniem 13 czerwca 2009 r. została wprowadzona ustawą z dnia 6 listopada 2008 r. o zmianie ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 220, poz. 1431) instytucja porozumienia rodzicielskiego. Przepis art. 58 § 1 k.r.o. w brzmieniu ustalonym przez tę nowelizację stanowił, że w wyroku orzekającym rozwód sąd rozstrzyga o władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim dzieckiem obojga małżonków i o kontaktach rodziców z dzieckiem oraz orzeka, w jakiej wysokości każdy z małżonków jest obowiązany do ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania dziecka. Sąd uwzględnia porozumienie małżonków o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie, jeżeli jest ono zgodne z dobrem dziecka. Rodzeństwo powinno wychowywać się wspólnie, chyba że dobro dziecka wymaga innego rozstrzygnięcia. Przepis art. 58 § 1a k.r.o. stanowił zaś, że sąd może powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców, ograniczając władzę rodzicielską drugiego do określonych obowiązków i uprawnień w stosunku do osoby dziecka. Sąd może pozostawić władzę rodzicielską obojgu rodzicom na ich zgodny wniosek, jeżeli przedstawili porozumienie, o którym mowa w § 1, i jest zasadne oczekiwanie, że będą współdziałać w sprawach dziecka. Przepisy art. 58 § 1 i 1a k.r.o. zostały zmienione z dniem 29 sierpnia 2015 r. przez art. 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz ustawy - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2015 r., poz. 1062). Przepis art. 58 § 1 k.r.o. w zmienionym brzmieniu stanowi, że w wyroku orzekającym rozwód sąd rozstrzyga o władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim dzieckiem obojga małżonków i kontaktach rodziców z dzieckiem oraz orzeka, w jakiej wysokości każdy z małżonków jest obowiązany do ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania dziecka. Sąd uwzględnia pisemne porozumienie małżonków o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie, jeżeli jest ono zgodne z dobrem dziecka. Rodzeństwo powinno wychowywać się wspólnie, chyba że dobro dziecka wymaga innego rozstrzygnięcia. Przepis art. 58 § 1a k.r.o. stanowi zaś, w braku porozumienia, o którym mowa w § 1, sąd, uwzględniając prawo dziecka do wychowania przez oboje rodziców, rozstrzyga o sposobie wspólnego wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie. Sąd może powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców, ograniczając władzę rodzicielską drugiego do określonych obowiązków i uprawnień w stosunku do osoby dziecka, jeżeli dobro dziecka za tym przemawia. Równocześnie dodano art. 58 § 1b k.r.o., zgodnie z którym na zgodny wniosek stron sąd nie orzeka o utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem. Z art. 58 k.r.o. wynika, że ustawodawca przyjął rozwiązanie, że to rodzice dziecka w pierwszej kolejności powinni w drodze pisemnego porozumienia decydować o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie, przy założeniu, że proponowane rozwiązanie jest zgodne z dobrem dziecka. Natomiast w sytuacji gdy nie jest możliwe osiągnięcie takiego porozumienia między rodzicami, sąd, uwzględniając prawo dziecka do wychowania przez oboje rodziców, rozstrzygnie o sposobie wspólnego wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie. Dopiero, gdy przemawia za tym dobro dziecka, sąd może powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców, ograniczając władzę rodzicielską drugiego do określonych obowiązków i uprawnień. Natomiast sąd na zgodny wniosek stron zwolniony jest z orzekania o utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem. Zatem sąd, orzekając rozwód, może na skutek zgodnej inicjatywy małżonków odstąpić od wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie, nie może jednak nie rozstrzygnąć o władzy rodzicielskiej, gdyż rozstrzygnięcie w tym zakresie jest obligatoryjne. W wyroku rozwodowym sąd odnosi się do dwóch instytucji prawa rodzinnego władzy rodzicielskiej i kontaktów z dzieckiem. Instytucje te zostały odrębnie uregulowane w rozdziale II "stosunki między rodzicami a dziećmi", tj. kwestie dotyczące władzy rodzicielskiej zostały uregulowane w oddziale 2 (art. 92-112 k.r.o.), zaś kwestie dotyczące kontaktów z dzieckiem w oddziale 3 (art. 113-1136). Zgodnie z art. 92 k.r.o. dziecko pozostaje aż do pełnoletności pod władzą rodzicielską. Władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom (art. 93 k.r.o.). Władza rodzicielska obejmuje w szczególności obowiązek i prawo rodziców do wykonywania pieczy nad osobą i majątkiem dziecka oraz do wychowania dziecka, z poszanowaniem jego godności i praw (art. 95 § 1 k.r.o.). Piecza nad dzieckiem wchodzi w zakres władzy rodzicielskiej. Jak stanowi art. 96 § 1 k.r.o. rodzice wychowują dziecko pozostające pod ich władzą rodzicielską i kierują nim. Obowiązani są troszczyć się o fizyczny i duchowy rozwój dziecka i przygotować je należycie do pracy dla dobra społeczeństwa odpowiednio do jego uzdolnień. Zgodnie natomiast z art. 97 k.r.o. jeżeli władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom, każde z nich jest obowiązane i uprawnione do jej wykonywania. Natomiast kontakty z dzieckiem są niezależne od władzy rodzicielskiej, co wprost wynika z art. 113 § 1 k.r.o., który stanowi, że niezależnie od władzy rodzicielskiej rodzice oraz ich dziecko mają prawo i obowiązek utrzymywania ze sobą kontaktów. Natomiast sposób realizacji tych kontaktów w sposób niewyczerpujący określono w § 2 art. 113 k.r.o., który stanowi, że kontakty z dzieckiem obejmują w szczególności przebywanie z dzieckiem (odwiedziny, spotkania, zabieranie dziecka poza miejsce jego stałego pobytu) i bezpośrednie porozumiewanie się, utrzymywanie korespondencji, korzystanie z innych środków porozumiewania się na odległość, w tym ze środków komunikacji elektronicznej. Prawo (i obowiązek) utrzymywania kontaktów jest niezależne od władzy rodzicielskiej i nie wchodzi w jej zakres. Orzeczenie sądu w przedmiocie kontaktów z dzieckiem (lub jego brak) nie ma znaczenia dla rozstrzygnięć podejmowanych w kwestii władzy rodzicielskiej. Możliwość odstąpienia przez sąd rozwodowy od orzeczenia w przedmiocie kontaktów z dzieckiem niewątpliwie otwiera rodzicom drogę do ich dowolnego ułożenia, nie oznacza jednak, że w ten sposób może dojść do ustanowienia opieki naprzemiennej (por. wyrok NSA: z 13 maja 2025 r., I OSK 1447/24;). W doktrynie prawa rodzinnego za dominujące można uznać stanowisko, że przyjęcie modelu pieczy naprzemiennej jest rozstrzygnięciem o władzy rodzicielskiej. Instytucja pieczy naprzemiennej znajduje oparcie w uprawnieniu sądu do rozstrzygnięcia o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej, którą rodzice muszą posiadać, przez ustalenie miejsca pobytu dziecka, a nie w uprawnieniu do rozstrzygnięcia o prawie do kontaktów, które jest kwestią pochodną od miejsca pobytu dziecka (M. Domański, Orzekanie o pieczy naprzemiennej w wyrokach rozwodowych. Prawo w działaniu. Sprawy cywilne, 25/2016, s. 106; T. Justyński, W sprawie tzw. opieki naprzemiennej, "Rodzina i Prawo" 2011, nr 19, s. 5-6; K. Kędziera, M. Stępień, Piecza naprzemienna w polskim prawie rodzinnym, "Palestra" 2018, nr 3; P. Długołęcka, Dopuszczalność orzekania o pieczy naprzemiennej, "Studia Prawnoustrojowe" 2020, nr 50, s. 85). Pozostawienie obojgu rodzicom pełnej władzy rodzicielskiej i powierzenie im opieki (pieczy) naprzemiennej nie są tożsame, pozostawienie nieuszczuplonej władzy rodzicielskiej nie oznacza automatycznie powstania pieczy naprzemiennej, jakkolwiek orzeczenie o pieczy naprzemiennej jest zawsze rozstrzygnięciem o władzy rodzicielskiej, ale nie odwrotnie (T. Justyński, W sprawie tzw. opieki naprzemiennej, op. cit. s. 6). Do orzekania w sprawach wykonywania władzy rodzicielskiej uprawnione są sądy powszechne, zatem stwierdzenie, że dziecko pozostaje w opiece naprzemiennej właśnie zgodnie z orzeczeniem sądu, oznacza orzeczenie sądu powszechnego. Rozstrzygnięcie o władzy rodzicielskiej rozwodzących się rodziców lub z innych powodów żyjących w rozłączeniu w postaci ustanowienia opieki naprzemiennej jest rozwiązaniem, które mieści się aktualnie w dyspozycjach art. 58 § 1 i 1a oraz art. 107 § 2 k.r.o. Forma opieki naprzemiennej jest możliwa do ustalenia także w porozumieniu o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej (planie wychowawczym), przedkładanym i zaaprobowanym przez sąd oraz w ugodzie zawartej przed sądem. (por. wyrok NSA z 27 stycznia 2025 r., I OSK 21/23). Zauważyć także trzeba, że przesłanka opieki naprzemiennej była w orzecznictwie sądowoadministracyjnym rozbieżnie rozumiana. Stawiany był zarówno warunek, aby tego rodzaju opieka wyraźnie była orzeczona przez sąd powszechny, jak i dopuszczono, aby orzeczenie sądu regulujące sposób opieki nad dzieckiem przez rodziców żyjących osobno, mimo braku posłużenia się przez ten sąd określeniem "opieka naprzemienna", podlegało analizie w postępowaniu administracyjnym i ocenie, czy orzeczone formy sprawowania pieczy nad dzieckiem i jej organizacja wskazują na naprzemienne zamieszkiwanie dziecka u każdego z rodziców. Wskazówką dla tego, jak rozumieć opiekę naprzemienną, są znowelizowane przepisy Kodeksu postępowania cywilnego - art. 582¹ § 4, art. 598²², art. 756² § 1 pkt 3 wskazujące na stan, w którym dziecko w powtarzających się okresach mieszka z każdym z rodziców. Podkreślić trzeba, że jest to stan, którego nie da się sprowadzić do kwestii kontaktów z dzieckiem. Opieka naprzemienna związana jest bowiem z wykonywaniem władzy rodzicielskiej i sprawowaniem pieczy nad dzieckiem. W przypadku pieczy naprzemiennej chodzi właśnie o cykliczne, naprzemienne zamieszkiwanie dziecka z każdym z rodziców (zob. A. Pośpiech [w:] Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz, red. M. Fras, M. Habdas, Warszawa 2021, art. 107). Forma opieki naprzemiennej jest możliwa do ustalenia także w porozumieniu o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej (planie wychowawczym), przedkładanym i zaaprobowanym przez sąd oraz w ugodzie zawartej przed sądem (por. wyrok NSA z 29 września 2021 r., sygn. akt I OSK 4362/18). Z analizy przepisów art. 4 i 5 ust. 2a u.p.p.w.d. wynika, że świadczenie wychowawcze w wysokości połowy kwoty należnego za dany miesiąc przysługuje obojgu rodzicom, jeżeli orzeczenie sądu w przedmiocie opieki nad dzieckiem przewiduje sprawowanie przez rodziców opieki nad wspólnym dzieckiem w porównywalnych i powtarzających się okresach, przy czym obowiązujące przepisy nie wymagają równego podziału obowiązków, czy czasu wykonywania opieki przez poszczególnych rodziców (por. wyroki NSA z 1 kwietnia 2022 r., I OSK 1327/21; z 29 września 2021 r., I OSK 4362/18; czy z 7 grudnia 2022 r., I OSK 279/22), ale sprawowaną opiekę ma cechować cykliczność i naprzemienność (por. wyrok NSA z 20 lipca 2023 r., I OSK 1161/21). Odnosząc powyższe rozważania do rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że organy obu instancji prawidłowo uznały, że w sprawie nie było podstaw do zastosowania art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d. W rozpoznawanej sprawie okolicznościami o relewantnym znaczeniu jest wyrok i postanowienie wydany przez sąd powszechny. Sąd Okręgowy w Ł. [...] Wydział Cywilny wyrokiem z 27 maja 2024 r. rozwiązał małżeństwo skarżącego i z I. K. przez rozwód bez orzekania o winie. Wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnimi synami stron S. K. oraz J. K. powierzył obojgu rodzicom, ustalając, że miejscem pobytu dzieci będzie miejsce zamieszkania matki A. K.. Ustalił kontakty skarżącego z dziećmi S. K. oraz J. K.: - z wyłączeniem świąt i wakacji w każdy parzysty weekend od piątku od godziny 15:00 do poniedziałku do rozpoczęcia zajęć w placówkach edukacyjnych oraz w każdy wtorek i czwartek od odebrania dzieci z placówek edukacyjnych do odprowadzenia ich w kolejnym dniu do placówek edukacyjnych; - w święta Bożego Narodzenia, w latach parzystych w Wigilię od godziny 17:00 do Pierwszego Dnia Świąt do godziny 17:00, a w latach nieparzystych w Pierwszy Dzień Świąt od godziny 17:00 do Drugiego Dnia Świąt do godziny 17:00; - w święta Wielkanocne w latach w parzystych w Niedzielę Wielkanocną od godziny 9:00 do godziny 19:00, a w latach nieparzystych w Poniedziałek Wielkanocny od godziny 9:00 do godziny 19:00; - w pierwszym tygodniu ferii zimowych od 10:00 w sobotę do 18:00 w kolejna sobotę; - w wakacje letnie od 1 do 15 lipca i od 1 do 15 sierpnia od 10:00 pierwszego dnia do 18:00 ostatniego dnia. Wyrok ten nie posiada uzasadnienia, jednak z uzasadnienia postanowienia Sądu Okręgowego w Ł. [...] Wydział Cywilny z 14 marca 2025 r., wprost wynika, że ww. wyrok z 27 maja 2024 r. nie ustalił po rozwodzie pieczy naprzemiennej, a miejsce zamieszkania dzieci co do zasady z matką, zaś dla ojca kontakty szczegółowo opisane co do ilości dni w wyroku. W tych okolicznościach, zdaniem sądu, należy stwierdzić, że w powołanym wyżej wyroku z 27 maja 2024 r. nie została ustalona piecza (opieka) naprzemienna nad dzieckiem. Opieka skarżącego nad dzieckiem, zgodnie z tym orzeczeniem, wykonywana jest poprzez osobiste kontakty w okresach określonych w tym orzeczeniu, przy czym miejsce zamieszkania dziecka zostało ustalone z matką. Wprawdzie oboje rodzice mają przez sąd powierzoną władzę rodzicielską nad dzieckiem, to jednak z uwagi na sposób ustalenia przez sąd osobistych kontaktów ojca z dzieckiem, nie sposób uznać, że wykonywana jest piecza (opieka) jest naprzemienna. Z orzeczenia nie wynika, aby dziecko zamieszkiwało i koncentrowało swoje sprawy życiowe cyklicznie, na zmianę u obojga rodziców. Ustalony orzeczeniami zakres i sposób osobistych kontaktów ojca z dzieckiem nie wskazuje na powtarzalność zamieszkiwania dziecka u każdego z rodziców. Opieka ojca jest opieką sprawowaną w ograniczonym zakresie określonym ww. orzeczeniu, to jednak miejscem zamieszkania dziecka pozostaje miejsce zamieszkania matki, w którym to miejscu koncentrują się sprawy życiowe dziecka. Sąd podziela ponadto stanowisko NSA zawarte w wyroku z 14 maja 2024 r., I OSK 1695/22, iż istotnym w sprawie jest również to, że pozostawanie dziecka pod opieką naprzemienną nie jest okolicznością możliwą do ustalania przez organ administracji prowadzący postępowanie, a w konsekwencji również przez sąd administracyjny. Okoliczność ta powinna wynikać bezpośrednio z orzeczenia sądu powszechnego, jako wyłącznie właściwego do jej ustalenia. Brak jest przy tym jakiegokolwiek uprawnienia po stronie organów administracji publicznej, realizujących zadania w zakresie świadczeń wychowawczych, do badania faktu istnienia opieki naprzemiennej w ramach ustaleń w drodze wywiadu środowiskowego, o którym mowa w art. 15 ust. 1 u.p.p.w.d. Rozstrzygnięcia w sprawach opieki naprzemiennej podejmowane muszą więc być przez sąd wyspecjalizowany w sprawach rodzinnych, uwzględniający przy określaniu warunków tej opieki okoliczności indywidualnej sprawy i z uwzględnieniem dobra dziecka jako wartości dominującej. Z powyższych sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę. ds
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI