I OSK 1446/22

Naczelny Sąd Administracyjny2023-10-24
NSAAdministracyjneWysokansa
bezczynność organuświadczenie wychowawczeRodzina 500 plusskarga kasacyjnaNSAprawo administracyjneterminyrażące naruszenie prawazadośćuczynienie

NSA oddalił skargę kasacyjną Wojewody Pomorskiego, potwierdzając bezczynność organu w sprawie świadczenia wychowawczego i zasadność przyznania skarżącej rekompensaty.

Sprawa dotyczyła skargi na bezczynność Wojewody Pomorskiego w sprawie świadczenia wychowawczego. Sąd I instancji stwierdził bezczynność organu z rażącym naruszeniem prawa i przyznał skarżącej 1000 zł zadośćuczynienia. Wojewoda wniósł skargę kasacyjną, zarzucając niewłaściwe zakwalifikowanie bezczynności jako rażącej oraz niezasadne przyznanie sumy pieniężnej. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając bezczynność za rażącą z uwagi na długotrwałe i nieuzasadnione opóźnienie w działaniu organu oraz potwierdzając zasadność przyznanej rekompensaty.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Wojewody Pomorskiego od wyroku WSA w Gdańsku, który stwierdził bezczynność Wojewody w przedmiocie świadczenia wychowawczego na okres 2021/2022. WSA uznał bezczynność za rażące naruszenie prawa i przyznał skarżącej 1000 zł zadośćuczynienia. Wojewoda zarzucił w skardze kasacyjnej niewłaściwe zastosowanie przepisów poprzez uznanie bezczynności za rażącą oraz niezasadne przyznanie sumy pieniężnej, twierdząc, że działania organu nie nosiły znamion złej woli i nie spowodowały dla strony dolegliwych skutków. NSA oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że bezczynność organu trwała prawie 5 miesięcy bez podjęcia jakiejkolwiek czynności, co w przypadku świadczenia wychowawczego, mającego na celu wsparcie rodziców, jest kwestią niecierpiącą zwłoki. NSA uznał, że taka zwłoka, brak szybkości i wnikliwości w postępowaniu organu uzasadnia kwalifikację bezczynności jako rażącego naruszenia prawa. Sąd potwierdził również zasadność przyznania skarżącej kwoty 1000 zł jako rekompensaty za negatywne przeżycia wynikające z bezczynności organu, wskazując, że suma ta ma charakter prewencyjny i dyscyplinujący, a jej wysokość nie była nadmierna.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, bezczynność organu w tej sprawie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Uzasadnienie

Długotrwały (prawie 5 miesięcy) brak jakichkolwiek czynności organu w sprawie świadczenia wychowawczego, które jest kwestią niecierpiącą zwłoki, uzasadnia kwalifikację bezczynności jako rażącego naruszenia prawa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (7)

Główne

p.p.s.a. art. 149 § 1a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 149 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 133 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 12 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 35 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Bezczynność organu w sprawie świadczenia wychowawczego trwała prawie 5 miesięcy bez podjęcia jakichkolwiek czynności. Długotrwała bezczynność organu w sprawie świadczenia wychowawczego stanowi rażące naruszenie prawa. Przyznana skarżącej kwota 1000 zł jest uzasadnioną rekompensatą za negatywne przeżycia wynikające z bezczynności organu i pełni funkcję prewencyjną.

Odrzucone argumenty

Bezczynność organu nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa, gdyż działania organu nie nosiły znamion złej woli ani nie powodowały dla strony dolegliwych skutków. Przyznanie skarżącej sumy pieniężnej było niezasadne, ponieważ skarżąca nie wykazała, aby na skutek bezczynności doznała uszczerbku lub poniosła stratę finansową.

Godne uwagi sformułowania

bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa suma pieniężna [...] pełni funkcję prewencyjną, której celem jest m.in. zdyscyplinowanie organu i zapobieżenie w przyszłości tego rodzaju naruszeniom przez organ nie jest to suma zastępująca zadośćuczynienie za krzywdę, a jedynie rekompensująca negatywne przeżycia wynikające z przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ

Skład orzekający

Piotr Przybysz

przewodniczący

Karol Kiczka

sprawozdawca

Joanna Skiba

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie kwalifikacji bezczynności organu jako rażącego naruszenia prawa w sprawach świadczeń socjalnych oraz zasad przyznawania rekompensaty pieniężnej za doznane negatywne przeżycia."

Ograniczenia: Ocena rażącego charakteru bezczynności jest zawsze indywidualna i zależy od całokształtu okoliczności sprawy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak długotrwała bezczynność urzędu może prowadzić do przyznania rekompensaty finansowej, co jest istotne dla obywateli i stanowi przykład egzekwowania odpowiedzialności urzędniczej.

Bezczynność urzędu kosztuje: 1000 zł rekompensaty za zwłokę w przyznaniu świadczenia wychowawczego.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 1446/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-10-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-01
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Joanna Skiba
Karol Kiczka /sprawozdawca/
Piotr Przybysz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
658
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
III SAB/Gd 132/21 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2022-03-17
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art.133 § 1 art 149 § 1a i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art.12 § 1 art 35 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Przybysz Sędziowie: sędzia NSA Karol Kiczka (spr.) sędzia del. WSA Joanna Skiba Protokolant sekretarz sądowy Dominik Kozarski po rozpoznaniu w dniu 24 października 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody Pomorskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 17 marca 2022 r., sygn. akt III SAB/Gd 132/21 w sprawie ze skargi [...] na bezczynność Wojewody Pomorskiego w przedmiocie świadczenia wychowawczego na okres świadczeniowy 2021/2022 oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 17 marca 2022 r., sygn. akt III SAB/Gd 132/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku po rozpatrzeniu skargi [...] na bezczynność Wojewody Pomorskiego w przedmiocie świadczenia wychowawczego na okres świadczeniowy 2021/2022 - 1. stwierdził, że Wojewoda Pomorski dopuścił się bezczynności; 2. stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznał od Wojewody Pomorskiego na rzecz skarżącej [...] sumę pieniężną w kwocie 1.000 (tysiąc) złotych; 4. zasądził od Wojewody Pomorskiego na rzecz skarżącej [...] kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.
[...] w dniu 15 października 2021 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Wojewody Pomorskiego w przedmiocie rozpoznania jej wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na okres świadczeniowy 2021/2022. Wskazała, że 18 marca 2021 r., za pośrednictwem usługi bankowości elektronicznej, złożyła do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Chojnicach wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego w ramach programu Rodzina 500 plus na dwoje dzieci tj. [...] i [...]. Wobec faktu, iż [...] - mąż skarżącej i ojciec uprawnionych do świadczenia, wykonuje pracę na kontrakcie jako marynarz - do wniosku został załączony wypełniony formularz na potrzeby koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Przedmiotowy wniosek GOPS w Chojnicach przekazał w dniu 24 maja 2021 r. do Wojewody Pomorskiego. W dniu 14 października 2021 r., po przeanalizowaniu akt sprawy, a w szczególności po ustaleniu, że mąż skarżącej pływa pod banderą Wyspy Man - dependencją korony brytyjskiej, Wojewoda Pomorski stwierdził, że do sprawy skarżącej przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego nie mają zastosowania i w związku z tym organem właściwym w sprawie jest Wójt Gminy Chojnice, kończąc tym samym postępowanie w sprawie. Kolejno, Wójt Gminy Chojnice zwrócił się z prośbą o ustalenie, czy w przedmiotowej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Zaznaczono, że Wojewoda Pomorski pozostaje także w bezczynności w sprawie o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego w ramach programu Rodzina 500 plus na okres świadczeniowy 2019/2020. Sprawa ta jest przedmiotem odrębnej skargi. Skarżąca wskazała również, że organ nigdy nie wystosował do skarżącej żadnego pisma z żądaniem uzupełnienia wniosku, bądź w którym wskazałby na termin załatwienia jej sprawy, a także że wobec obecnej bezczynności organu oraz bezczynności organu w odniesieniu do okresu świadczeniowego 2019/2020 skarżąca przez okres ponad 2 lat pozbawiona jest jakichkolwiek środków finansowych, które w świetle obowiązujących przepisów prawa są jej należne.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Pomorski wniósł o jej oddalenie.
Sąd I instancji uznał, że skarga jest uzasadniona. W ocenie Sądu, z akt sprawy wynika, że od momentu przekazania Wojewodzie Pomorskiemu wniosku skarżącej, tj. od dnia 18 maja 2021 r. do dnia 14 października 2021 r. (wydania ww. pisma) upłynęło prawie 5 miesięcy. Tyle czasu zajęło organowi ustalenie i stwierdzenie, że do rozpoznawanej sprawy nie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Takie zachowanie się organu nie znajdowało uzasadnienia ani w charakterze sprawy, ani w jej stanie prawnym. Przez cały ten okres organ nie podjął jakiejkolwiek czynności w sprawie. Trudno nawet mówić o prowadzeniu w tym czasie przez organ sprawy. Wojewoda Pomorski pozostawał bowiem całkowicie bierny. Nawet gdyby uwzględnić skomplikowany charakter sprawy, termin 2 miesięcy liczony od daty otrzymania akt przez organ, tj. od 18 maja 2021 r. upływał z dniem 18 lipca 2021 r. Sąd uznał również, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, za którą to oceną przemawiała całkowita bierność organu w prowadzeniu postępowania.
Skargę kasacyjną od tego wyroku wywiódł Wojewoda Pomorski zaskarżając wyrok w zakresie pkt 2,3,4 i zarzucając:
- naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:
1. polegające na niewłaściwym zastosowaniu art. 149 § 1a ppsa w związku z naruszeniem art. 133 § 1 ppsa, art. 8, art. 12 § 1 i art. 35 § 1 kpa i uznaniu, że w przedmiotowej sprawie bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, podczas gdy bezczynność organu winna zostać uznana za "zwykłą", gdyż działania organu nie nosiły znamion złej woli, ani też nie powodowały dla strony dolegliwych skutków, równocześnie nie miały charakteru zamierzonego,
2. art. 149 § 2 ppsa w zw. z art. 133 § 1 ppsa oraz art. 35 § 1 kpa, i uznaniu, że w przedmiotowej sprawie skarżąca na skutek bezczynności doznała uszczerbku i tym samym niezasadne przyznanie od Wojewody Pomorskiego na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 1000 zł, podczas gdy skarżąca w skardze nie wykazała, aby na skutek bezczynności doznała uszczerbku, poniosła stratę finansową lub krzywdę.
Wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w skarżonej części, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w skarżonej części i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, zasądzenie kosztów postępowania oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Odpowiedź na skargę kasacyjną wniosła [...] dochodząc jej oddalenia i zasądzenia kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga kasacyjna została rozpoznana na rozprawie stosownie do art. 181 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na rozprawie w składzie trzech sędziów, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzą jednak okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 - 6 p.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów zawartych w podstawach skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem skargi była bezczynność Wojewody Pomorskiego w przedmiocie rozpoznania wniosku [...] o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na okres świadczeniowy 2021/2022.
Istotą sporu było zaś ustalenie przez Sąd bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, czy skarżąca doznała w związku z zaistniałą bezczynnością uszczerbku oraz czy w związku z tym zasadnie przyznano skarżącej sumę pieniężną, której celem - jak wskazał Sąd I instancji - było m.in. zdyscyplinowanie organu i doprowadzenie do sprawnego, a zarazem terminowego prowadzenia postępowań, a która to suma nie zastępuje zadośćuczynienia za krzywdę, a jedynie rekompensuje negatywne przeżycia skarżącej wynikające z bezczynności organu. Sąd nie zajmował i nie zajmuje się również w postępowaniu kasacyjnym postępowaniem dotyczącym merytorycznie rozpoznania wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego, a jedynie zaistniałym w sprawie stanem bezczynności.
Przechodząc zatem do meritum sprawy, wskazać należy, że zgodnie ze stanem prawnym i utrwalonym w orzecznictwie oraz doktrynie stanowiskiem kluczowe znaczenie w takiej sprawie ma pojęcie "bezczynności w działaniu" organu administracji publicznej w zakresie załatwienia sprawy administracyjnej.
"Pojęcia bezczynności i przewlekłości zdefiniowane zostały w art. 37 § 1 pkt 1 i pkt 2 k.p.a. po zmianach tej ustawy dokonanych ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2017 r. poz. 935), uzyskując odmienny znaczeniowo sens. I tak bezczynność zdefiniowana została jako niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 tej ustawy, zaś przewlekłość określono jako prowadzenie postępowania dłużej, niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Z treści przywołanych definicji normatywnych należy wywieść, iż organ jest bezczynny, jeśli nie zakończy postępowania w przewidziany prawem sposób w ustawowym terminie lub w terminie przez siebie zmienionym na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. Natomiast postępowanie jest przewlekle prowadzone, jeśli w granicach czasowych przeznaczonych na załatwienie sprawy, organ działa opieszale, nieefektywnie i nie rozstrzyga sprawy, mimo że brak jest do tego przeszkód. W obu przypadkach naruszania przez organ administracji zasady wnikliwego i szybkiego, a gdy pozwala na to charakter sprawy, niezwłocznego załatwiania sprawy (art. 12 § 1 i § 2 k.p.a.) strona, której sprawa nie została załatwiona w terminie lub której sprawa prowadzona jest przewlekle, może podjąć kroki w kierunku zmobilizowania organu poprzez skorzystanie z prawa do złożenia ponaglenia, przy czym, co należy podkreślić, prawo to realizowane jest w toku obciążonego wskazaną wyżej wadą postępowania. Taki wniosek należy wywieść przede wszystkim z analizy treści przepisów kodeksu postępowania administracyjnego odnoszących się do zaistniałego stanu bezczynności organu lub przewlekłości postępowania, a więc stanów, w których nie załatwiono sprawy. [...] Skarga na bezczynność jest skargą, o której mowa w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. W obu przypadkach skarga skierowana jest przeciwko wadliwemu procesowo stanowi postępowania, w wyniku którego konkretna sprawa indywidualna nie postępuje. Takie postrzeganie przedmiotu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zdaje się być dostrzegane w piśmiennictwie, gdzie zauważa się, iż kontrola działalności organów administracji publicznej, obejmująca m.in. zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8) p.p.s.a. orzekanie w sprawach na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a, stanowi kontrolę stanu jego niewydania mimo przewidzianego prawem obowiązku podjęcia przez organ działania w określonej formie i czasie (patrz: J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz; wyd. 5, str. 43)." (por. uchwała NSA z dnia 22 czerwca 2020 r. II OPS 5/19, ONSAiWSA 2020/6/79). Przewlekłe prowadzenie postępowania jest to zatem stan nieskutecznego i niesprawnego prowadzenia postępowania administracyjnego: stanu "przewlekłego prowadzenia postępowania", należącego do kategorii naruszeń prawa podlegających kontroli sądu administracyjnego. (por. uchwała NSA z dnia 22 czerwca 2020 r. II OPS 5/19, ONSAiWSA 2020/6/79; M. Sieniuć, Przewlekłość postępowania administracyjnego jako przedmiot skargi do sądu administracyjnego, [w:] Internacjonalizacja administracji publicznej, red. Zb. Czarnik, J. Posłuszny, L. Żukowski, Warszawa 2015, s. 353-354). Ponadto, ustawodawca zdecydował się na wprowadzenie z dniem 1 czerwca 2017 r. regulacji zawartej w art. 53 § 2b p.p.s.a. (Skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu), do obrony jest zatem pogląd, iż zrezygnowano z zakreślenia końcowego terminu do wywiedzenia skargi na bezczynność (przewlekłość) postępowania po zakończeniu sprawy administracyjnej decyzją ostateczną. Użyty w tym przepisie zwrot w każdym czasie (tzn. zawsze) dowodzi, że ustawodawca nie wprowadził żadnych ograniczeń czasowych w możliwości inicjowania tego postępowania.
Przenosząc powyższe na grunt zarzutów kasacyjnych - jedyne kwestie podniesione w zarzutach dotyczą: czy zaistniałą bezczynność należało zakwalifikować do rażących (art. 149 § 1a p.p.s.a. w związku z naruszeniem art. 133 § 1 p.p.s.a., art. 8, art. 12 § 1 i art 35 § 1 k.p.a.) oraz czy w związku z tym należało przyznać skarżącej kwotę pieniężną tytułem rekompensaty negatywnych przeżyć wynikających z zaistniałej i stwierdzonej bezczynności organu (art. 149 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. oraz art. 35 § 1 k.p.a.).
W niniejszej sprawie bezspornie mamy do czynienia z bezczynnością organu, o czym prawidłowo orzekł Sąd Wojewódzki w zaskarżonym wyroku, a czego nie kwestionuje również organ w skardze kasacyjnej. Jej rażący charakter wynika zaś wprost od zestawienia terminów wynikających z art. 35 k.p.a. i porównania dat w sprawie - od dnia złożenia inicjującego wniosku - do złożenia ponaglenia - oraz finalnie brakiem rezultatu w postaci jej zakończenia w przepisanej prawem formie, bo trudno uznać za takową pismo z dnia 14 października 2021 r., o którym w odpowiedzi na skargę pisze Wojewoda. Pismem z dnia 14 października 2021 r. Wojewoda Pomorski poinformował bowiem [...], że do sprawy skarżącej przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego nie mają zastosowania i w związku z tym organem właściwym w sprawie jest Wójt Gminy Chojnice. Biorąc pod uwagę przedstawioną analizę odmówić słuszności należy zarzutom kasacyjnym zarówno z pkt 1, jak i pkt 2 skargi kasacyjnej.
Stosownie do treści art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny wydaje wyrok na podstawie akt sprawy – te zaś przedstawiają wprost okres bezczynności organu, której organ w skardze kasacyjnej nie zaprzecza. Art. 149 § 1 i § 2 p.p.s.a. określa zaś obligatoryjne i fakultatywne elementy orzeczenia sądowego w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Sąd Wojewódzki w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. słusznie stwierdził, że nie był uprawniony do zobowiązania organu niewłaściwego do wydania aktu w określonym czasie. Jednocześnie - jak słusznie Sąd I instancji zauważył - nie można się zgodzić z Wojewodą, że dokonanie ww. czynności w dniu 14 października 2021 r. powinno skutkować oddaleniem skargi, która została wniesiona w dniu 15 października 2021 r. - w aktach administracyjnych sprawy brak bowiem dowodu doręczenia przedmiotowego pisma skarżącej. Nie można zatem w oparciu o przedłożone przez organ zgromadzone w sprawie akta przyjąć, że skarżąca wnosząc skargę miała wiedzę o podjęciu przez organ przedmiotowej czynności.
Odnosząc się zatem do zarzutu skargi kasacyjnej dotyczącego przyjęcia przez Sąd I instancji, że bezczynność w rozpoznaniu wniosku skarżącej miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (zarzut naruszenia art. 149 § 1a w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 8, art. 12 § 1 i art 35 § 1 k.p.a.), trzeba wyjaśnić, że ustawodawca nie zdefiniował, kiedy bezczynność ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa, zaś prawo takiego zakwalifikowania bezczynności zostało pozostawione uznaniu składu orzekającego. Uznanie to opiera się na analizie całokształtu okoliczności sprawy, przy uwzględnieniu pewnych wskazań ustawowych, zasad doświadczenia życiowego i zawodowego (por. np. wyrok NSA z 28 marca 2018 r., sygn. akt I OSK 2424/16, z dnia 19 września 2023, sygn. akt II GSK 742/23). Ogólnie rzecz ujmując, taka kwalifikacja będzie zasadna, gdy stan bezczynności jest oczywisty i nie daje się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa. Na tę ocenę rzutuje z kolei m.in. zbyt długi okres prowadzenia sprawy, niemający uzasadnienia ani w stopniu jej skomplikowania, ani w konieczności prowadzenia szerokiego postępowania dowodowego, bądź nie podejmowanie żadnych czynności w danym okresie (por. wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2023 r., sygn. akt II OSK 2066/22). Ocena zatem, czy mamy do czynienia z naruszeniem rażącym, powinna być dokonywana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie, wyznaczonej przez wiele elementów zmiennych. Nie jest bowiem możliwe przesądzenie z góry o tym, że dana kategoria naruszeń przybiera postać kwalifikowaną (por. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2023 r., sygn. akt III OSK 4497/21). Znaczenie będzie miał poza czasem opóźnienia w załatwieniu sprawy przede wszystkim przedmiot postępowania i sposób prowadzenia sprawy przez organ.
W realiach rozpoznawanej sprawy należy przede wszystkim zwrócić uwagę na przedmiot postępowania, czyli wniosek o świadczenie wychowawcze na dwójkę dzieci. Wniosek skarżąca złożyła w dniu w dniu 18 marca 2021 r. Pismem z dnia 18 maja 2021 r. Wójt Gminy Chojnice przekazał wniosek skarżącej wraz z dokumentami do Wojewody Pomorskiego. W dniu 14 października 2021 r., Wojewoda Pomorski stwierdził, że do sprawy skarżącej przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego nie mają zastosowania i w związku z tym organem właściwym w sprawie jest Wójt Gminy Chojnice. Zatem, od momentu przekazania Wojewodzie Pomorskiemu wniosku skarżącej, tj. od dnia 18 maja 2021 r. do dnia 14 października 2021 r. (ustalenie i stwierdzenie, że do rozpoznawanej sprawy nie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego - tj. do dnia wydania ww. pisma) upłynęło prawie 5 miesięcy, podczas których organ nie wykonał żadnej czynności.
Trudno zatem - w świetle przedstawionych dat i nie wykonanych w tym czasie żadnych czynności - uznać, że organ działał w sprawie wnikliwie i szybko, a to dla sprawy świadczenia wychowawczego, którym są przecież pieniądze mające wspierać rodziców w procesie wychowawczym jest kwestia niecierpiąca zwłoki, tym samym trudno uznać to działanie za wzbudzające zaufanie do władzy publicznej toteż zarzut naruszenia art. 149 § 1a w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 8, art. 12 § 1 i art. 35 § 1 k.p.a. wydaje się być absurdalny. Organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Jak już wykazano zwłoka była i to rażąca. W sprawie nie może być zaś mowy o żadnej szybkości i wnikliwości w postępowaniu organu, ani niestety zaufaniu, o czym Sąd I instancji orzekł prawidłowo. Biorąc pod uwagę wskazane w sprawie okresy, jak i postawę organu należało bowiem stwierdzić, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Odnosząc się do zarzutu czy należało przyznać skarżącej kwotę pieniężną tytułem rekompensaty negatywnych przeżyć wynikających z przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ, tj. naruszenia art. 149 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. oraz art. 35 § 1 k.p.a. - wskazać należy, że w doktrynie podkreśla się, że instytucja sumy pieniężnej ma na celu wzmocnienie instytucji przeciwdziałających bezczynności oraz przewlekłemu prowadzeniu postępowania i pełni funkcję prewencyjną, której celem jest m.in. zdyscyplinowanie organu i zapobieżenie w przyszłości tego rodzaju naruszeniom przez organ. Sąd I instancji nie przekroczył w niniejszej sprawie granic uznania sędziowskiego w aspekcie wysokości przyznanej skarżącej sumy. Odnosząc się do tej kwestii trzeba zauważyć, że ustawodawca ograniczył się w art. 149 § 2 p.p.s.a. do określenia maksymalnej kwoty sumy pieniężnej, nie wskazując równocześnie szczegółowych kryteriów, wedle których sąd administracyjny miałby ustalać wysokość tej sumy w realiach danej sprawy. Zatem również w odniesieniu do tej kwestii sąd administracyjny działa w warunkach uznania sędziowskiego. Maksymalna kwota sumy pieniężnej, jaką WSA w Warszawie mógł przyznać na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., to 24723,95 zł (zob. obwieszczenie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 18 lutego 2022 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w 2021 r. i w drugim półroczu 2021 r., M. P. z 2022 r. poz. 266). Mając na uwadze okres trwania przedmiotowego postępowania administracyjnego, a także wskazaną wyżej wagę i znaczenie dla skarżącej postępowania, przyznaną jej kwotę 1000 zł nie sposób uznać za nadmierną lub nieadekwatną. Jak słusznie zauważył Sąd Wojewódzki nie jest to suma zastępująca zadośćuczynienie za krzywdę, a jedynie rekompensująca negatywne przeżycia wynikające z przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ. Powiązanie zaś zarzutu z art. 133 § 1 p.p.s.a. wydaje się być nieadekwatne do sprawy, a próba wykazania jego naruszenia zdaje się być po prostu polemiką ze stanowiskiem Sądu, który orzekł zgodnie z tym przepisem, w oparciu o przedstawione prze ten właśnie organ akta sprawy, przywołał stan faktyczny i prawidłowo zakwalifikował brak działania organu w postępowaniu jako bezczynne i rażące.
Z omówionych powodów uznać należało, że podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty były nieuzasadnione.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., skargę kasacyjną oddalił.
Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona w wymaganym terminie (art. 179 p.p.s.a.), dlatego brak było podstaw do zasądzenia z tego tytułu stosownych kosztów postępowania kasacyjnego.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI