I OSK 1434/08

Naczelny Sąd Administracyjny2009-09-30
NSAAdministracyjneWysokansa
ewidencja gruntówzmiana danychbłędy w ewidencjistan prawnyksięgi wieczysteprawo geodezyjnerozporządzenieaktualizacja operatuwłasnośćposiadanie

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że zmiany w ewidencji gruntów nie mogą tworzyć nowego stanu prawnego, lecz jedynie go rejestrować, a spory o własność rozstrzygają sądy powszechne.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej J. N. od wyroku WSA w Kielcach, który oddalił jej skargę na decyzję WINGiK w Kielcach. Chodziło o zmiany w ewidencji gruntów obrębu R., gdzie Starosta Konecki skorygował błędy powstałe podczas modernizacji w 1995 r., przywracając pierwotny stan działek i wydzielając drogę. Organ odwoławczy uchylił decyzję Starosty, uznając, że ewidencja jedynie rejestruje stany prawne, a spory o własność nie należą do kompetencji organów ewidencyjnych. WSA w Kielcach oddalił skargę, podzielając stanowisko organu odwoławczego. NSA oddalił skargę kasacyjną, podkreślając, że ewidencja gruntów nie tworzy stanów prawnych, a zmiany muszą być zgodne z aktualnym stanem prawnym wynikającym z ksiąg wieczystych.

Sprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła skargi kasacyjnej J. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, który utrzymał w mocy decyzję Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Kielcach o umorzeniu postępowania w sprawie zmian w ewidencji gruntów. Problem wynikał z błędów popełnionych podczas modernizacji ewidencji w 1995 r., które skutkowały nieprawidłowym wykazaniem właścicieli i powierzchni działek, a także zlikwidowaniem drogi. Starosta Konecki, działając na podstawie wcześniejszych zaleceń WSA w Krakowie, próbował skorygować te błędy, wprowadzając zmiany w operacie ewidencyjnym. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego uchylił jednak decyzję Starosty, argumentując, że ewidencja gruntów ma charakter rejestracyjny i nie tworzy stanów prawnych, a spory o własność rozstrzygają sądy powszechne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę J. N., uznając, że obecny stan prawny wynikający z ksiąg wieczystych jest prawidłowy i nie można go zmieniać poprzez postępowanie ewidencyjne, zwłaszcza gdy dotyczy to praw własności. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając, że ewidencja gruntów jedynie odzwierciedla istniejący stan prawny, a nie go tworzy. Sąd podkreślił, że zmiany w ewidencji muszą być zgodne z dokumentami źródłowymi i prawomocnymi orzeczeniami sądowymi dotyczącymi własności, a nie jedynie posiadania. Błędne wpisy w ewidencji, które znalazły odzwierciedlenie w księgach wieczystych, nie mogą być korygowane w postępowaniu ewidencyjnym, jeśli tworzą one aktualny stan prawny.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, ewidencja gruntów i budynków jedynie rejestruje stany prawne, a nie je tworzy. Zmiany w ewidencji muszą być zgodne z aktualnym stanem prawnym wynikającym z ksiąg wieczystych i prawomocnych orzeczeń sądowych dotyczących własności. Błędne wpisy, które ukształtowały aktualny stan prawny, nie mogą być korygowane w postępowaniu ewidencyjnym.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że ewidencja gruntów ma charakter rejestracyjny. Zmiany w niej mogą być wprowadzane na podstawie dokumentów prawnych (orzeczenia sądowe, akty notarialne, decyzje administracyjne), ale nie mogą one tworzyć nowego stanu prawnego ani korygować błędów, które ukształtowały aktualny stan prawny w księgach wieczystych. Spory o własność rozstrzygają sądy powszechne.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

rozp. w spr. ewidencji gruntów i budynków § § 44 ust. 2

Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków

Nakłada na organ prowadzący ewidencję obowiązek utrzymywania jej w stanie aktualności, tj. zgodności z dostępnymi dokumentami i materiałami źródłowymi.

rozp. w spr. ewidencji gruntów i budynków § § 45

Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków

Określa, że aktualizacja operatu ewidencyjnego polega na wprowadzaniu udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych, stosując przepisy dotyczące źródłowych dokumentów ewidencji.

rozp. w spr. ewidencji gruntów i budynków § § 46 ust. 1 i 2

Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków

p.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd pierwszej instancji związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyroku WSA w Krakowie.

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod rozwagę nieważność postępowania.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna do oddalenia skargi kasacyjnej.

u.k.w.h. art. 3 ust. 1

Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece

Domniemanie wynikające z przepisów o księgach wieczystych.

Pomocnicze

rozp. w spr. ewidencji gruntów i budynków § § 37

Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków

p.g.k. art. 20

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne

p.g.k. art. 22 ust. 1

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne

p.g.k. art. 22 ust. 3

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne

Zezwala na wprowadzenie zmian w drodze czynności materialnej.

k.p.a. art. 105 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa prawna do umorzenia postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Ewidencja gruntów ma charakter rejestracyjny i nie tworzy stanów prawnych. Zmiany w ewidencji muszą być zgodne z aktualnym stanem prawnym wynikającym z ksiąg wieczystych. Spory o własność rozstrzygają sądy powszechne, a nie organy ewidencyjne. Wyrok przywracający posiadanie nie jest podstawą do zmiany w ewidencji gruntów.

Odrzucone argumenty

Błędne wpisy w ewidencji, które znalazły odzwierciedlenie w księgach wieczystych, mogą być korygowane w postępowaniu ewidencyjnym, nawet jeśli tworzą aktualny stan prawny. Organ ewidencyjny ma obowiązek korygować błędy w ewidencji, aby odzwierciedlała ona rzeczywisty stan prawny.

Godne uwagi sformułowania

Ewidencja gruntów nie tworzy stanów prawnych, lecz je rejestruje. Spory o własność rozstrzygają sądy powszechne, a nie organy administracji publicznej. Nie można uznać, iż wpisy do ewidencji dokonane na skutek pomyłki, a następnie odzwierciedlone w księdze wieczystej, tworzą aktualny stan prawny.

Skład orzekający

Małgorzata Pocztarek

przewodniczący

Roman Ciąglewicz

sprawozdawca

Jerzy Bujko

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ugruntowanie zasady, że ewidencja gruntów ma charakter rejestracyjny i nie może być narzędziem do tworzenia lub zmiany stanu prawnego własności, zwłaszcza gdy koliduje to z zapisami ksiąg wieczystych."

Ograniczenia: Dotyczy głównie spraw związanych z aktualizacją danych ewidencyjnych i ich relacją do stanu prawnego ujawnionego w księgach wieczystych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje złożoność prawną i techniczną prowadzenia ewidencji gruntów oraz jej kluczową rolę w kształtowaniu stanu prawnego nieruchomości. Ilustruje konflikt między potrzebą korekty błędów a stabilnością prawną.

Błąd w ewidencji gruntów czy zmiana stanu prawnego? Sąd Najwyższy wyjaśnia granice aktualizacji danych.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 1434/08 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2009-09-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2008-11-28
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Bujko
Małgorzata Pocztarek /przewodniczący/
Roman Ciąglewicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne
Ewidencja gruntów
Sygn. powiązane
II SA/Ke 303/08 - Wyrok WSA w Kielcach z 2008-08-28
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2001 nr 38 poz 454
§ 37 , § 44 pkt. 2, § 45, § 46 ust. 1 i 2
Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Bujko Sędzia del. NSA Roman Ciąglewicz (spr.) Protokolant Magdalena Błaszczyk po rozpoznaniu w dniu 30 września 2009r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 28 sierpnia 2008 r. sygn. akt II SA/Ke 303/08 w sprawie ze skargi J. N. na decyzję Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Kielcach z dnia [...] kwietnia 2008 r. znak: [...] w przedmiocie ewidencji gruntów i budynków oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Uzasadnienie.
Wyrokiem z dnia 28 sierpnia 2008 r., sygn. akt II SA/Ke 303/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę J. N. na decyzję Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Kielcach z dnia [...] kwietnia 2008 r., znak: [...], w przedmiocie ewidencji gruntów i budynków.
Wyrok wydany został w następujących okolicznościach sprawy.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r., znak: [...], Starosta Konecki, po rozpatrzeniu wniosku Zarządu Gminy w R., wprowadził zmiany w operacie ewidencji gruntów obręb R., gm. R., w następujący sposób:
1) pod poz. rej. Nr [...], wykazaną na G. P. jako właściciela – skreślić działki Nr [...] o pow. 0,2270 ha i Nr [...] o pow. 0,1000 ha, a wpisać w to miejsce działki Nr [...] o pow. 0,2168 ha i Nr [...] o pow. 0,1098 ha,
2) pod poz. rej. Nr [...] Gmina R. – drogi gospodarcze, dopisać działkę Nr [...] o pow. 0,0068 ha (droga).
Starosta powołał się na przepisy art. 20 i art. 22 ust.1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005 r. Nr 240, poz.2027) oraz § 37, § 45 i § 46 ust.1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 26 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz.454). Organ przypomniał, że wyrokiem z dnia 15 lutego 2006 r., sygn. akt II SA/Kr 2190/03, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił decyzje wydane poprzednio w tej sprawie przez organy administracyjne. Sąd ten zalecił ustalenie, czy zgodnie z aktualnym stanem prawnym w ewidencji gruntów działki Nr [...] i Nr [...] winny być przedstawiane jako graniczące ze sobą, czy też według aktualnej ewidencji działki te rozdziela odpowiednik działki Nr [...], według ewidencji z 1967 r. Ponadto Sąd uznał, że materiał kartograficzny nie obrazuje położenia względem siebie nieruchomości objętych KW [...] i KW [...]. Zobligował do wyjaśnienia w jakim dokumencie kartograficznym po raz pierwszy oznaczono działki Nr [...] i Nr [...] oraz sprzeczności wynikającej z mapy sytuacyjno-wysokościowej, wydanej w dniu [...] września 2002 r., jako oryginału z dnia [...] października 1983 r. Starosta ustalił, że dla obrębu P. gm. R., dokumentacja ewidencji gruntów została założona w 1967 r. Pomiędzy działkami Nr [...] i Nr [...] znajdowała się droga oznaczona Nr [...], o powierzchni 0,01 ha, zapisana na Powiatowy Zarząd Dróg Lokalnych w K.. A. i H. małż. K., na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] września 1988 r., sygn. akt [...], z dniem [...] listopada 1971 r. stali się właścicielami, m.in. działek Nr [...] o pow. 0,23 ha i Nr [...] o pow. 0,10 ha, położonych we wsi P.. Uchwałą Gminnej Rady Narodowej w R. z [...] lipca 1982 r. przeniesiono do obrębu R. działkę Nr [...], a na podstawie uchwały Gminnej Rady Narodowej w R. z dnia [...] grudnia 1986 r. przeniesiono do obrębu R. działki Nr [...] i Nr [...]. Umową sprzedaży i darowizny, sporządzoną w formie aktu notarialnego, z dnia [...] grudnia 1991 r., działkę Nr [...] o pow. 0,23 ha nabyli J. i E. małż. K., a działkę Nr [...] o pow. 0,10 ha otrzymała H. M. Dla działek tych zostały założone Księgi wieczyste Nr [...] i [...], w których oznaczenia nieruchomości dokonano na podstawie wyrysu z mapy ewidencyjnej wsi P. z 1967 r. W 1995 r., podczas modernizacji ewidencji gruntów, pomyłkowo na mapach zlikwidowano drogę Nr [...] – pomimo ujawnienia jej w protokole ustalenia stanu władania. Nastąpiła wówczas także zmiana numeracji działek. Działkę Nr [...] oznaczono jako Nr [...] o pow. 0,1 ha, zaś działkę Nr [...] oznaczono jako Nr [...], o pow. 0,2270 ha. W 1998 r. i 1999 r. z opracowanej po modernizacji ewidencji wykonano wyrysy, które stanowiły podstawę zmian: powierzchni i oznaczeń działek w dziale I KW [...] i [...]. G. P. nabył w dniu [...] sierpnia 1999 r., aktem notarialnym Rep. [...], działkę Nr [...] o pow. 0,2270 ha oraz w dniu [...] sierpnia 2000 r., aktem notarialnym Rep. [...], działkę Nr [...], o pow. 0,10 ha. W 2002 r. dokonano wznowienia granic oddziału leśnego Nr [...], sąsiadującego m.in. z działkami Nr [...] i Nr [...]. Wówczas ustalono, że przy modernizacji ewidencji gruntów obr. R. nie uwzględniono stabilizowanych granicznikami granitowymi punktów granicznych, co skutkowało błędnym naniesieniem granic na mapy ewidencyjne, a tym samym wadliwym obliczeniem powierzchni m.in. działek Nr [...] i [...]. Błędy te zostały skorygowane w operacie technicznym, przyjętym do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Zdaniem Starosty, z dokumentacji geodezyjnej wynika, iż dawna działka Nr [...] położona jest po południowej stronie linii prostej biegnącej od szosy przez punkty graniczne Lasów Państwowych Nr [...] i Nr [...]. Obszar tej drogi odjęto więc od działki Nr [...]. Organ pierwszej instancji ustalił nadto, na podstawie zdjęć lotniczych z przełomu lat: 2002 i 2003, że grunt pomiędzy działkami Nr [...] i Nr [...] był użytkowany jako droga dojazdowa do posesji K. F.-K. i do działek następnych. Wyrokiem Sądu Okręgowego Kielcach z dnia [...] maja 2007 r., sygn. akt [...], przywrócono J. N., K. F.-K., K. S. i K. S. współposiadanie pasa gruntu, na wysokości południowej granicy działki Nr [...]. Starosta stwierdził, że przepisy rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków nie znają instytucji prostowania błędów w ewidencji. Posługują się natomiast kategorią aktualizacji operatu ewidencyjnego, którą zgodnie z § 45 ust.1 stanowi wprowadzanie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych. Do aktualizacji, w myśl § 45 ust.2, stosuje się przepisy § 35 określające katalog źródłowych dokumentów ewidencji służący do zakładania lub modernizacji ewidencji. Przepis § 44 ust.2 rozporządzenia nakłada na organ prowadzący ewidencję obowiązek utrzymywania jej w stanie aktualności, tj. zgodności z dostępnymi dokumentami i materiałami źródłowymi. Dopuszczalne jest zatem, w ocenie Starosty, który powołał się także na ocenę zawartą w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 15 lutego 2006 r., sygn. akt II SA/Kr 2190/03, usuwanie błędów w operacie ewidencji gruntów i budynków w sytuacji, gdy ich istnienie pozostaje w sprzeczności z aktualnym stanem dokumentów źródłowych. Organ wskazał nadto, iż przepis art. 22 ust.3 ustawy zezwala na wprowadzenie zmian w drodze czynności materialnej, a dział I Księgi wieczystej nie jest objęty domniemaniem prawdziwości, ani rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych.
Odwołanie wniósł G. P., który domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości. Zdaniem odwołującego się, z zaskarżonej decyzji, ani z akt postępowania nie wynika, by dokonano szeregu czynności zleconych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, niezbędnych do podjęcia prawidłowej decyzji. Zaskarżona decyzja, według odwołującego się, jest wynikiem zbyt swobodnego uznania administracyjnego, tak w odniesieniu do obowiązujących przepisów, jak również do ustalonego w sprawie stanu faktycznego.
Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Kielcach uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie w sprawie. Organ odwoławczy przedstawił przebieg postępowania oraz stan faktyczny, nie kwestionując ustaleń organu pierwszej instancji. Dokonał jednak innej oceny stanu prawnego. Przytoczył treść § 44 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Według tego przepisu, prowadzenie ewidencji gruntów i budynków polega między innymi na utrzymaniu operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi. Inspektor stwierdził, że starosta, jako organ pierwszej instancji w sprawach ewidencji gruntów i budynków, rejestruje stany podmiotowe i przedmiotowe, zmieniające się w czasie, w oparciu o kolejno powstające dokumenty prawne. Ewidencja gruntów nie tworzy stanów prawnych, lecz je rejestruje. Wskazał, że w myśl § 12 ust.1 rozporządzenia, prawa osób do gruntów, budynków i lokali uwidacznia się w ewidencji gruntów na podstawie: wpisów dokonanych w księgach wieczystych, prawomocnych orzeczeń sądowych, umów zawartych w formie aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych, dyspozycji zawartych w aktach normatywnych. Stwierdził, że stan ewidencji gruntów i budynków obrębu R., w odniesieniu do nieruchomości oznaczonych numerami działek [...] i [...] jest zgodny ze stanem prawnym wynikającym z KW [...] i [...]. Pomimo zatem, iż organ pierwszej instancji ustalił, że w trakcie przeprowadzonej w 1995 r. modernizacji ewidencji gruntów obrębu R. popełniono błąd, włączając drogę nr [...] do działki [...], to w aktualnym stanie prawnym brak podstaw do wprowadzenia stosownej zmiany, skutkującej wyeliminowaniem błędu. Według organu odwoławczego, nie stanowi podstawy do wprowadzenia zmian wyrok przywracający współposiadanie drogi. Inspektor ocenił, że Starosta wprowadzając zmiany rozstrzygnął spór o własność, co nie należy do kompetencji organów prowadzących ewidencję gruntów i budynków. Spory o własność rozstrzygają sądy powszechne, a nie organy administracji publicznej. Brak było zatem podstaw do prowadzenia postępowania administracyjnego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach J. N. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanie w mocy decyzji Starosty K. Zarzuciła błędną interpretację § 44 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Podniosła, że włączenie drogi Nr [...] do działki Nr [...] było nieprawidłowe. Organ drugiej instancji zaakceptował nieprawidłowości powstałe na skutek błędów popełnionych w postępowaniu administracyjnym. Niedopuszczalne było odrzucenie wyroku przywracającego posiadanie. Skarżąca zauważyła, że dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków są jedyną podstawą oznaczenia nieruchomości w księgach wieczystych. Brak ujawnienia w ewidencji gruntów działki Nr 9086, stanowiącej drogę wewnętrzną-gospodarczą, uniemożliwia sprostowanie błędnych zapisów w księgach wieczystych.
W odpowiedzi na skargę Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Kielcach wniósł o oddalenie skargi. Przywołał wywody zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Skarga została rozpatrzona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach. Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Zdaniem Sądu, stan faktyczny ustalony przez organy znajduje potwierdzenie w materiale dowodowym. Kwestią sporną pozostaje, czy dokonana przez organ pierwszej instancji zmiana w ewidencji gruntów, polegająca na zmianie powierzchni działek Nr [...] i [...] oraz wydzieleniu z działki Nr [...] działki Nr [...] i wprowadzeniu jej do ewidencji pod poz. rej. Gminy R. stanowi wyłącznie aktualizację ewidencji gruntów i czy zmiana ta odpowiada aktualnemu stanowi prawnemu działek Nr [...] i [...]. Sąd pierwszej instancji nawiązał do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 15 lutego 2006 r., sygn. akt II SA/Kr 2190/03, oraz związania w dalszym postępowaniu organu i Sądu, wynikającego z art. 153 P.p.s.a. Przypomniał, iż zalecane w poprzednim wyroku ustalenia powinny być podstawą faktyczną dla oceny przez organy ewidencyjne, czy zasada aktualizacji ewidencji pozwalałaby na usuwanie w tym postępowaniu błędów polegających na przywracaniu działki ewidencyjnej Nr [...], czy też powstaje kwestia zasięgu prawa własności sąsiadujących ze sobą nieruchomości. Nadto, w poprzednim wyroku, na podstawie przepisów § 45 ust.1 i 2 oraz § 35 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków i art. 2 pkt 8 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, wyartykułowano ocenę prawną, zgodnie z którą w ramach aktualizacji ewidencji dopuszczalne jest usuwanie zawartych w operacie ewidencji gruntów i budynków błędów, jeśli ich istnienie pozostaje w sprzeczności z aktualnym stanem dokumentów źródłowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził jeszcze, że bezprzedmiotowe jest usuwanie w ewidencji błędów powstałych wcześniej, jeśli obecny stan ewidencji odzwierciedla inny stan prawny, od tych błędów niezależny. Sąd pierwszej instancji ocenił, że organy uzupełniły materiał dowodowy w zakresie wskazanym w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, a organ odwoławczy orzekł stosownie do przedstawionej oceny prawnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach odnotował, że aktualny stan prawny jest taki, iż pomiędzy nieruchomościami Nr [...] i [...] nie istnieje żadna działka. Nieruchomości te graniczą ze sobą, ich właścicielem jest G. P. Sąd zauważył, w ślad za organem odwoławczym, że ten aktualny stan prawny zaistniał po aktualizacji danych w księgach wieczystych KW [...] i KW [...]. Aktualizacja danych w księgach wieczystych została wprowadzona na podstawie danych z ewidencji gruntów i budynków, po modernizacji mapy ewidencyjnej w latach 1998-1999. Przytaczając brzmienie § 44 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, Sąd stwierdził, że ewidencja gruntów nie tworzy stanów prawnych lecz je rejestruje. Następnie Sąd wskazał wymienione w § 44 rozporządzenia podstawy wprowadzenia zmian w ewidencji, w postaci prawomocnych orzeczeń sądowych dotyczących własności, a nie posiadania nieruchomości. Wyraził pogląd, według którego nie może stanowić podstawy do zmiany w ewidencji wyrok przywracający współposiadanie pasa gruntu, określanego jako droga. Skoro zatem zapis w ewidencji gruntów jest zgodny z aktualnym stanem prawnym, wynikającym z ksiąg wieczystych KW[...] i KW [...], to bezprzedmiotowe jest usuwanie w ewidencji błędów powstałych wcześniej, jeśli obecny stan ewidencji odzwierciedla inny stan prawny, od tych błędów niezależny. W konsekwencji Sąd pierwszej instancji przyjął, że decyzja o umorzeniu postępowania w sprawie wprowadzenia zmian w ewidencji jest prawidłowa. Odnotował, że organ odwoławczy nie wskazał podstawy prawnej umorzenia, tj. art. 105 § 1 K.p.a. i skonstatował, iż nie miało to wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia.
W skardze kasacyjnej J. N. zaskarżyła wyrok w całości. Wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie żądań skargi w całości i uchylenie decyzji Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Kielcach, z dnia [...] kwietnia 2008 r., znak: [...], w przedmiocie ewidencji gruntów i budynków ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach. Jako podstawę kasacji wskazała naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.), a mianowicie §§ 37, 44 pkt 2, 45, 46 ust.1 i 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 26 marca 2001 r. w przedmiocie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz.454) poprzez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, czego konsekwencją było oddalenie skargi. W uzasadnieniu przywołała stan faktyczny ustalony przez organy administracyjne i niezakwestionowany przez Sąd pierwszej instancji. Stwierdziła, że organ pierwszej instancji dokonał ustaleń wymaganych zaleceniami wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oraz przeprowadził aktualizację zgodnie z istniejącym stanem prawnym. Argumentowała, że wbrew twierdzeniom Sądu oraz organu drugiej instancji, nie można uznać, iż wpisy do ewidencji dokonane na skutek pomyłki, a następnie odzwierciedlone w księdze wieczystej, tworzą aktualny stan prawny. W ocenie skarżącej, pomyłka jak zaistniała w sprawie nie może tworzyć aktualnego stanu prawnego. Jeśli wpisy w księdze wieczystej i ewidencji gruntów nie są zgodne z aktualnym stanem prawnym, to winny być zmieniane zgodnie z obowiązującymi przepisami i procedurami. Organ pierwszej instancji, zgodnie z ciążącym na nim ustawowym obowiązkiem, dokonał aktualizacji operatu ewidencyjnego i stan po jego aktualizacji odpowiada aktualnemu stanowi prawnemu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Przepis art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. Nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważność postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 – 6 P.p.s.a.
Nie jest usprawiedliwiona podstawa skargi kasacyjnej polegająca na naruszeniu, wyrokiem Sądu pierwszej instancji, przepisów prawa materialnego, poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Uwagi w tym zakresie rozpocząć można od stwierdzenia, że w podstawie skargi kasacyjnej podano błędną datę wydania w/w rozporządzenia: 26 marca 2001 r. zamiast 29 marca 2001 r. Co prawda Starosta Konecki podał w tym zakresie datę 26 marca 2001 r., ale omyłka ta nie upoważnia do posługiwania się niewłaściwą datą wydania rozporządzenia w podstawie kasacji. Zauważyć jeszcze można, iż zarówno w decyzji organu odwoławczego, jak i w wyroku Sądu pierwszej instancji, tego błędu nie powtórzono. Nadto, autor skargi kasacyjnej błędnie określił tytuł przywołanego aktu normatywnego. Jest to rozporządzenie "w sprawie ewidencji gruntów i budynków", a nie "w przedmiocie ewidencji gruntów i budynków". Niedokładności te są jednak tego rodzaju, że nie uniemożliwiają merytorycznej oceny zasadności zgłoszonej podstawy skargi kasacyjnej. Takie stanowisko składu orzekającego pozwala na odczytanie podstawy kasacji jako zarzutu naruszenia prawa materialnego, tj. § 37, 44 pkt 2, 45 oraz 46 ust.1 i 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz.454), poprzez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie.
Jak już zasygnalizowano, zarzut ten nie jest uzasadniony. Przede wszystkim pamiętać trzeba, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, tak jak organy administracyjne, związany był oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, z dnia 15 lutego 2006 r., sygn. akt II SA/Kr 2190/03. Do tego związania, wynikającego z art. 153 P.p.s.a., Sąd pierwszej instancji nawiązał w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, wyjaśniając podstawę prawną rozstrzygnięcia. Od razu skonstatować można, że dokonując wykładni norm prawa materialnego, w tym także przepisów wskazanych w podstawie skargi kasacyjnej, Sąd pierwszej instancji nie naruszył dyspozycji art. 153 P.p.s.a. W kluczowej kwestii – wzajemnej relacji przepisów umożliwiających aktualizację ewidencji gruntów i budynków (§ 44 pkt 2, § 45 ust.1 i 2 oraz § 46 ust.1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków) oraz przepisów stanowiących podstawę ujawniania w ewidencji praw osób do gruntów i budynków (art. 2 pkt 8, art. 26 ust.2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005 r. Nr 240, poz.2027 ze zm.), § 12 ust.1, § 35 w/w rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków – Sąd pierwszej instancji wyartykułował zgodne z oceną prawną wyrażoną w poprzednim wyroku stanowisko, według którego poprzez żądanie wprowadzenia w ewidencji zmian, nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich, czy uprawnień do władania nieruchomością. Wbrew zatem wywodowi skarżącej, przepisy § 45 oraz 46 ust.1 i 2 w/w rozporządzenia nie dają podstaw do aktualizacji ewidencji zakresie danych określających prawa osób do gruntów. Będąca przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego zmiana, jak wynika z ustaleń organów dokonanych w wykonaniu wskazań zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, dotyczyła praw do gruntu stanowiącego część nieruchomości zapisanej w Księdze wieczystej KW nr [...], działka Nr [...]. Wprowadzona przez Starostę Koneckiego zmiana dotykała bezpośrednio prawa własności do tego gruntu i zasadnie organ odwoławczy, a ślad za nim Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uznały, że zmiana ta nie stanowi dopuszczalnej aktualizacji ewidencji, przewidzianej w przepisach rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Bezpodstawne jest wyrażone w uzasadnieniu skargi kasacyjnej stanowisko, jakoby dokonana przez organ pierwszej instancji aktualizacja odpowiadała aktualnemu stanowi prawnemu. Stan prawny gruntów będących przedmiotem postępowania administracyjnego, w zakresie praw rzeczowych do tych gruntów, został ustalony w oparciu o zapisy w Księgach wieczystych KW nr [...] i KW nr [...], przy zastosowaniu domniemania wynikającego z przepisu art. 3 ust.1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz.1361 ze zm.). Wprowadzona przez Starostę Koneckiego zmiana nie była aktualizacją ewidencji, ale doprowadzała do sprzeczności ewidencji, w zakresie tytułu prawnego do części nieruchomości zapisanej w Księdze wieczystej KW nr [...], ze stanem prawnym. Sprowadzała się do próby odjęcie prawa własności części działki Nr [...] wpisanemu do Księgi wieczystej jako właściciel G. P. na rzecz innego podmiotu obrotu cywilnoprawnego – Gminy R. Takie przejście własności, skutkujące zmianami w ewidencji, może być skutkiem postępowań kończących się aktami i czynnościami określonymi w § 12 ust.1 pkt 1-5 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, a nie postępowania aktualizacyjnego, którego efekty nie mogą być sprzeczne z aktualnym stanem prawnym gruntów objętych ewidencją.
Tak więc w zaskarżonym wyroku dokonano prawidłowej wykładni wskazanych w podstawie kasacji norm §§ 44 pkt 2, 45 oraz 46 ust.1 i 2 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Sąd pierwszej instancji odczytał hipotezy i dyspozycje tych norm posługując się nie tylko ich bezpośrednim brzmieniem, ale także uwzględniając przepisy art. 2 pkt 8 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, § 12 ust.1 rozporządzenia oraz art. 3 ust.1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. W efekcie tej wykładni Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, że skoro ustalony stan faktyczny nie odpowiada hipotezom norm wskazanym w podstawie kasacji, to nie mają w sprawie zastosowania dyspozycje tych norm. W tym znaczeniu można powiedzieć, że przywołane przepisy zostały przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach właściwie zastosowane.
W tym stanie rzeczy należało, na mocy art. 184 P.p.s.a., oddalić skargę kasacyjną.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI