I OSK 1433/09

I OSK 1433/09 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2010-07-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2009-10-06
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Ewa Dzbeńska /przewodniczący/
Izabella Kulig - Maciszewska
Janusz Furmanek /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne
Wywłaszczanie nieruchomości
Sygn. powiązane
I SA/Wa 242/08 - Wyrok WSA w Warszawie z 2009-03-11
I OZ 179/10 - Postanowienie NSA z 2010-03-16
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok w części i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art 141
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Ewa Dzbeńska Sędziowie: sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska sędzia del. NSA Janusz Furmanek (spr.) Protokolant asystent sędziego Dorota Chromicka po rozpoznaniu w dniu 1 lipca 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej L. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 marca 2009 r. sygn. akt I SA/Wa 242/08 w sprawie ze skargi A. W. i L. K. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości 1. uchyla zaskarżony wyrok w części dotyczącej L. K. i przekazuje sprawę w tej części do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie 2. zasądza od Wojewody Mazowieckiego na rzecz L. K. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 11 marca 2009 r. sygn. akt I SA/Wa 242/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargi A. W. i L. K. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Starosty Powiatu G. z dnia [...] listopada 2006 r., nr [...] orzekającą o zwrocie nieruchomości.
Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie sprawy:
Starosta Powiatu G. decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. orzekł o zwrocie na rzecz poprzedniego właściciela K. P. nieruchomości położonej w P. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] w obrębie [...] o pow. 109 m2, uzasadniając rozstrzygnięcie zbędnością przedmiotowej nieruchomości na cel jej nabycia na rzecz Skarbu Państwa.
Od powyższej decyzji L. K. i A. W. właściciele sąsiednich działek oznaczonych nr [...] i [...] wnieśli odwołanie.
Wojewoda Mazowiecki decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r. utrzymał w mocy decyzję Starosty Powiatu G. z dnia [...] listopada 2006 r. W uzasadnieniu organ stwierdził, że nieruchomość o pow. 109 m2 oznaczona dawniej jako działka nr [...] (obecnie działka nr [...]) położona w P. aktem notarialnym z dnia [...] września 1971 r. Rep. A nr [...] została bezpłatnie przekazana na rzecz Skarbu Państwa pod poszerzenie ul. [...], co było warunkiem zatwierdzenia projektu podziału działki nr [...] położonej w P. przy ul. [...] i [...] zgodnie z decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w P., podjętą na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli (Dz. U. z 1948 r. nr 35, poz. 240).
Wnioskiem z dnia [...] listopada 2005 r. K. P. poprzedni właściciel tej nieruchomości wystąpiła o jej zwrot.
W uzasadnieniu decyzji organ zauważył, że zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm. - dalej ugn) poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. W myśl art. 137 ust. 1 ugn nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: - pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo - pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Stosownie do art. 216 ust. 2 ugn przepisy dotyczące zwrotu wywłaszczonych nieruchomości stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 5 i art. 13 ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli.
Wojewoda wskazał, że przedmiotowa nieruchomość została nabyta na rzecz Skarbu Państwa w trybie art. 13 powołanej wyżej ustawy z 25 czerwca 1948 r. w związku z przeznaczeniem jej pod drogę publiczną. Z ustaleń organu pierwszej instancji wynika, iż na tej nieruchomości nie podjęto do dnia dzisiejszego żadnych prac związanych z realizacją tego celu.
Organ odwoławczy podał, że podczas oględzin przedmiotowego terenu przeprowadzonych w dniu [...] września 2006 r. ustalono, że część działki nr [...] stanowi całość gospodarczą z działką nr [...] o pow. 963 m2. Teren jest ogrodzony parkanem z siatki na słupkach metalowych i na podmurówce. Znajduje się na nim skrzynka gazowa z licznikiem, przyłącze wodociągowe, posadzonych jest 10 tuj oraz 6 sosen. Pozostała część działki nr [...] stanowi całość gospodarczą z działką nr [...] o pow. 834 m2. Teren ogrodzony jest płotem z siatki na słupach metalowych i na podmurówce, porośnięty trawą, krzakami bzu (5 szt.) oraz świerkiem (5 szt.).
Mając powyższe na uwadze Wojewoda stwierdził, iż na przedmiotowej nieruchomości nie tylko w wyznaczonym terminie, ale w ogóle nie rozpoczęto prac związanych z budową na niej drogi publicznej, co skutkuje stwierdzeniem, iż stała się ona zbędna na cel jej nabycia na rzecz Skarbu Państwa, a więc zaskarżoną decyzję Starosty G. należy uznać za prawidłową.
Od decyzji Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] grudnia 2007 r. A. W. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości jako naruszającej prawo i zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Mazowiecki wniósł o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymał stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie.
W uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości interes prawny do wniesienia skargi do Sądu ma poprzedni właściciel wywłaszczonej nieruchomości lub jego spadkobierca zgłaszający roszczenie o zwrot (art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami), podmiot publicznoprawny - Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego jako obecny właściciel gruntu, użytkownik wieczysty gruntu, trwały zarządca korzystający z gruntu objętego postępowaniem zwrotowym na podstawie ostatecznej decyzji administracyjnej oraz podmioty posiadające do tego gruntu tytuł prawny o charakterze prawnorzeczowym i obligacyjnym - użytkownik, najemca, dzierżawca i biorący rzecz do używania (art. 138 ugn). Ostateczna decyzja orzekająca o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości wywołuje zmiany tylko w sferze prawnej wymienionych wyżej osób. Decyzja o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości musi dotyczyć gruntu wolnego od obciążeń, co wiąże się z tym, że w toku postępowania zwrotowego organ podejmuje działania mające na celu uwolnienie gruntu od użytkowania wieczystego. Skutkiem prawnym takiej decyzji jest natomiast utrata prawa własności przez podmiot publicznoprawny oraz nabycie tego prawa przez poprzedniego właściciela, czy jego spadkobiercę, a także wygaśnięcie określonych praw - trwałego zarządu, użytkowania, najmu dzierżawy, czy użyczenia. Sąd stwierdził, że interesem prawnym, o którym mowa wyżej nie mógł wylegitymować się w niniejszym postępowaniu A. W.
Z akt sprawy wynika bowiem, że skarżący jest właścicielem działki nr [...], a więc nieruchomości sąsiadującej z nieruchomością objętą sprawą o zwrot, tj. działką nr [...] (akt notarialny z [...] czerwca 1998 r. Rep. [...] , wypis i wyrys z rejestru gruntów dla działki nr [...], według stanu z dnia [...] czerwca 2005 r., protokół z wizji z dnia [...] września 2006 r., wyciąg z Kw nr [...]).
Poza sporem jest także to, iż skarżącemu nie przysługuje w stosunku do zwracanego gruntu żadne prawo, które wynikało by z zawartej ze Skarbem Państwa, czy K. P. umowy o korzystanie z tego gruntu (oświadczenie pełnomocnika skarżącego złożone do protokołu rozprawy). Skarżący jedynie podejmował próby uregulowania swej sytuacji prawnej w stosunku do działki nr [...], wnosząc do Starosty Powiatu G. i Wojewody Mazowieckiego o zasiedzenie tego gruntu lub o jego wydzierżawienie (pismo z dnia [...] listopada 2006 r., odwołanie).
W tej sytuacji A. W. ma w niniejszej sprawie jedynie interes faktyczny, który nie uprawnia do wniesienia skargi sądowej w niniejszej sprawie. Interes ten wynika z tego, że skarżący faktycznie włada zwróconą K. P. działką nr [...], która znajduje się w granicach ogrodzenia wraz z działką nr [...] stanowiącą jego własność. Jak oświadczył skarżący, jego interes faktyczny wynika też z tego, że zwrot działki nr [...] na rzecz K. P. uniemożliwia mu korzystanie z drogi , ul. [...], przyległej do zwróconego gruntu (protokół z wizji, pismo z dnia [...] listopada 2006 r.). Podniesione wyżej kwestie nie kreują w niniejszej sprawie interesu prawnego, o którym mowa w art. 50 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Opisane zaś w skargach trudności z ułożeniem sobie wzajemnych stosunków prawnych z K. P. nie mogą być rozwiązane w sprawie administracyjnej o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, lecz na drodze cywilnoprawnej. Jeżeli natomiast skarżący uważa, że nabywając działkę nr [...] nabył także działkę nr [...], to oznacza, że jego zarzuty nie dotyczą niniejszej sprawy, lecz skierowane są przeciwko ważności zawartej przez niego z K. P. w 1998 r. umowy sprzedaży działki nr [...]. Zarzuty te mogą być zatem podnoszone w postępowaniu cywilnym przed sądem powszechnym. Dotyczy to również zarzutów co do poczynienia przez skarżącego nakładów na spornym gruncie, których zwrot może być dochodzony w postępowaniu cywilnym.
Od powyższego wyroku L. K. wniosła skargę kasacyjną, wnosząc o uchylenie go w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpatrzenia, ewentualnie mając za podstawę art. 188 p.p.s.a. wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, rozpoznanie skargi przez Naczelny Sąd Administracyjny i uchylenie decyzji Wojewody Mazowieckiego oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty Grodziskiego.
NA PODSTAWIE ART. 174 PKT 2 P.P.S.A. ZARZUCIŁA ZASKARŻONEMU WYROKOWI RAŻĄCE NARUSZENIE PRZEPISÓW POSTĘPOWANIA MAJĄCE ISTOTNY WPŁYW NA WYNIK SPRAWY:
1. ART. 1 § 2 USTAWY Z DNIA 25 LIPCA 2002 R. PRAWO O USTROJU SĄDÓW ADMINISTRACYJNYCH, ART. 3 § 2 PKT 1 P.P.S.A., ART. 135 P.P.S.A. POPRZEZ NIEPRZEPROWADZENIE KONTROLI DZIAŁALNOŚCI ADMINISTRACJI PUBLICZNEJ PIERWSZEJ I DRUGIEJ INSTANCJI POD WZGLĘDEM ZGODNOŚCI Z PRAWEM, PRZEZ CO OBIE DECYZJE ADMINISTRACYJNE DOTKNIĘTE WADLIWOŚCIĄ OBJĘTĄ Z ART. 156 § 1 PKT 1 I PKT 2 K.P.A. POZOSTAŁY W OBROCIE PRAWNYM;
2. ART. 101 § 1 PKT 2 I PKT 3 P.P.S.A., ART. 106 § 2 I § 3 P.P.S.A. ORAZ ART. 125 § 1 PKT 1 P.P.S.A. POPRZEZ NIEZAPROTOKOŁOWANIE I CAŁKOWITE POMINIĘCIE ISTOTNYCH TWIERDZEŃ I CZYNNOŚCI SKARŻĄCEJ ORAZ NIEPRZEPROWADZENIE DOWODU UZUPEŁNIAJĄCEGO CO DO WSZCZĘCIA POSTĘPOWANIA PRZEZ SĄDEM REJONOWYM W G. O STWIERDZENIE ZASIEDZENIA WŁASNOŚCI DZIAŁKI NR [...] W CZĘŚCI PRZYLEGAJĄCEJ DO DZIAŁKI SKARŻĄCEJ, STANOWIĄCYCH CAŁOŚĆ GOSPODARCZĄ I NIE ZAWIESZENIE Z URZĘDU NINIEJSZEGO POSTĘPOWANIA SĄDOWO-ADMINISTRACYJNEGO;
3. ART. 141 § 2 I § 4 P.P.S.A POPRZEZ NIESPORZĄDZENIE UZASADNIENIA WYROKU
ODDALAJĄCEGO SKARGĘ SKARŻĄCEJ MIMO ZŁOŻENIA W USTAWOWYM TERMINIE I W
TERMINIE OPŁACONYM WNIOSKU O SPORZĄDZENIE UZASADNIENIA I DORĘCZENIA ODPISU WYROKU WRAZ Z UZASADNIENIEM PRZEZ CO POZBAWIONO SKARŻĄCĄ RACJONALNEGO I MERYTORYCZNEGO WYARTYKUŁOWANIA ZARZUTÓW I PODSTAW KASACYJNYCH, ZMUSZAJĄC STARZĄCĄ DO DZIAŁANIA NIEJAKO "PO OMACKU" I NA ZASADZIE PRAWDOPODOBIEŃSTWA, IŻ PODSTAWA ODDALENIA SKARGI A. W. MOŻE TEŻ JEST PODSTAWĄ ODDALENIA SKARGI SKARŻĄCEJ;
4. ART. 132 W ZW. Z ART. 111 § 2 P.P.S.A. POPRZEZ BRAK ODDZIELNEGO ROZSTRZYGNIĘCIA CO DO KAŻDEJ Z POŁĄCZONYCH SPRAW, PRZEZ CO ZAKRES ZASKARŻENIA SKARGĄ KASACYJNĄ SKARŻĄCEJ OBEJMUJE Z KONIECZNOŚCI RÓWNIEŻ DRUGIEGO UCZESTNIKA POSTĘPOWANIA A. W., W IMIENIU KTÓREGO SKARŻĄCA NIE MA LEGITYMACJI DO DZIAŁANIA;
5. ART. 145 § 1 PKT 1 LIT. A I LIT. C, PKT 2, PKT 3 P.P.S.A. POPRZEZ ODDALENIE
SKARGI MIMO, ŻE W NINIEJSZEJ SPRAWIE WYSTĄPIŁY PRZESŁANKI DO UWZGLĘDNIENIA
SKARGI PRZEZ WOJEWÓDZKI SĄD ADMINISTRACYJNY W WARSZAWIE TO JEST MIMO TEGO,
ŻE ZASKARŻONA DECYZJA WOJEWODY MAZOWIECKIEGO I POPRZEDZAJĄCA JĄ DECYZJA
STAROSTY G. NARUSZAŁY PRAWO MATERIALNE ORAZ PRZEPISY POSTĘPOWANIA (K.P.A.) W SPOSÓB MAJĄCY ISTOTNY WPŁYW NA WYNIK SPRAWY;
6. ART. 50 P.P.S.A. W ZW. Z ART. 151 P.P.S.A. POPRZEZ UZNANIE, ŻE SKARŻĄCY A. W. NIE MIAŁ INTERESU PRAWNEGO PRZEZ CO JEGO SKARGA ZOSTAŁA ODDALONA, MIMO, IŻ JEGO INTERES PRAWNY MOŻNA WYWIEŚĆ Z PRZEPISÓW KODEKSU CYWILNEGO TO JEST ART. 145 § 1, ART. 172 I ART. 176.
PONADTO, NA PODSTAWIE ART. 174 PKT 1 P.P.S.A., NA WYPADEK PRZYJĘCIA, IŻ PODSTAWA ODDALENIA SKARGI A. W. JEST PRAWDOPODOBNĄ PODSTAWĄ ODDALENIA SKARGI SKARŻĄCEJ, ZARZUCIŁA ONA NARUSZENIE PRAWA MATERIALNEGO TO JEST ART. 172 I ART. 176 K.C. POPRZEZ BŁĘDNE PRZYJĘCIE, IŻ SKARŻĄCA NIE MIAŁABY INTERESU PRAWNEGO.
SKARŻĄCA POWOŁAŁA SIĘ NA ART. 268A K.P.A. ORAZ ART. 38 UST 2 USTAWY Z DNIA 5 CZERWCA 1998 R. O SAMORZĄDZIE POWIATOWYM, STATUUJĄCEJ MOŻLIWOŚĆ UDZIELANIA UPOWAŻNIENIA PRZEZ STAROSTĘ I ART. 32 UST 1 USTAWY Z DNIA 5 CZERWCA 1998 R. O ADMINISTRACJI RZĄDOWEJ WOJEWÓDZTWIE (ODPOWIEDNIO PRZEZ WOJEWODĘ). PODNIOSŁA, IŻ W NINIEJSZEJ SPRAWIE WOJEWODA NIE WYKAZAŁ BY SWOJE UPRAWNIENIE DO WYDAWANIA DECYZJI ADMINISTRACYJNYCH W PRZEDMIOTOWYM ZAKRESIE UDZIELIŁ KIEROWNIKOWI ODDZIAŁU ZWROTÓW NIERUCHOMOŚCI I ODSZKODOWAŃ.
SKARŻĄCA PODNIOSŁA, ŻE POŁĄCZENIE PRZEZ SĄD DWÓCH ODDZIELNYCH SPRAW W CELU ICH ŁĄCZNEGO ROZPOZNANIA I ROZSTRZYGNIĘCIA NIE OZNACZA STWORZENIA Z NICH JEDNEJ NOWEJ SPRAWY. POŁĄCZENIE PODYKTOWANIE WZGLĘDAMI TECHNICZNYMI I EKONOMIĄ PROCESOWĄ NIE POZBAWIA POŁĄCZONYCH SPRAW ICH ODRĘBNOŚCI I NIE ZMIENIA FAKTU, ZE ŁĄCZNIE ROZPOZNAWANE I ROZSTRZYGANE SPRAWY NADAL SĄ DWIEMA SAMODZIELNYMI SPRAWAMI. DLATEGO TEŻ WYROK W POŁĄCZONYCH SPRAWACH POWINIEN ZAWIERAĆ Z OSOBNA ROZSTRZYGNIECIE CO DO KAŻDEJ Z POŁĄCZONYCH SPRAW, CZEGO ZASKARŻONY WYROK NIE ZAWIERA.
PONADTO SĄD NIE ZAJĄŁ SIĘ W OGÓLE I NIE ODNIÓSŁ W ŻADNYM ZAKRESIE DO SKARGI WNIESIONEJ PRZEZ SKARŻĄCĄ NA DECYZJĘ WOJEWODY MAZOWIECKIEGO I NIE UZASADNIŁ, DLACZEGO SKARGA SKARŻĄCEJ MA BYĆ ODDALONA. SKARŻĄCA WSKAZAŁA, IŻ W USTAWOWYM TERMINIE ZŁOŻYŁA WNIOSEK O SPORZĄDZENIE UZASADNIENIA I DORĘCZENIE WYROKU WRAZ Z UZASADNIENIEM. DORĘCZONY WYROK JEDNAK NIE ZAWIERA UZASADNIENIA ODDALENIA SKARGI SKARŻĄCEJ, CO STANOWI UCHYBIENIE PROCESOWE WOJEWÓDZKIEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO W WARSZAWIE. NA POPARCIE SWYCH TWIERDZEŃ SKARŻĄCA PRZYTOCZYŁA ORZECZNICTWO SĄDÓW ADMINISTRACYJNYCH.
PODNIOSŁA RÓWNIEŻ, IŻ W TOKU ROZPRAWY W DNIU 11 MARCA 2009 R. OŚWIADCZYŁA PRZED WOJEWÓDZKIM SĄDEM ADMINISTRACYJNYM WARSZAWIE, ŻE WYSTĄPIŁA DO SĄDU REJONOWEGO W G. Z WNIOSKIEM O STWIERDZENIE ZASIEDZENIA WŁASNOŚCI DZIAŁKI NR [...] W CZĘŚĆ PRZYLEGAJĄCEJ BEZPOŚREDNIO DO DZIAŁKI SKARŻĄCEJ NR [...], KTÓRĄ SKARŻĄCA POSIADA I UŻYTKUJE OD DNIA KUPNA DZIAŁKI NR [...] W CZERWCU 1987 R. OŚWIADCZENIE SKARŻĄCEJ NIE ZOSTAŁO ZAPROTOKOŁOWANE, A POWINNO BYŁO SIĘ W PROTOKOLE ZNALEŹĆ TYM BARDZIEJ, ŻE WNIOSEK TEN SKARŻĄCA USIŁOWAŁA PRZEDSTAWIĆ NA ROZPRAWIE. Z UWAGI NA POWYŻSZĄ OKOLICZNOŚĆ SĄD W OPARCIU O ART. 125 §1 PKT 1 P.P.S.A. POWINIEN ZAWIESIĆ POSTĘPOWANIE W SPRAWIE.
W OCENIE SKARŻĄCEJ WYNIK POSTĘPOWANIA PRZED SĄDEM REJONOWYM W G. WPŁYNIE NA ROZSTRZYGNIĘCIE W NINIEJSZYM POSTĘPOWANIU - SPRAWA O ZWROT DZIAŁKI STANIE SIĘ BEZPRZEDMIOTOWA. PONADTO WNIOSKIEM Z DNIA 6 MAJA 2009 R. SKARŻĄCA WNIOSŁA O UZUPEŁNIENIE PROTOKOŁU ROZPRAWY, KTÓRY DO DNIA SPORZĄDZENIA NINIEJSZEJ SKARGI NIE ZOSTAŁ ROZPOZNANY WNIOSEK W AKTACH SPRAWY).
SKARŻĄCA POWOŁAŁA BRZMIENIE ART. 172 I ART. 176 § 1 KODEKSU CYWILNEGO, STANOWIĄCYCH PODSTAWĘ JEJ ROSZCZENIA WE WSZCZĘTYM POSTĘPOWANIU CYWILNYM. STWIERDZIŁA, ŻE W TRAKCIE POSTĘPOWANIA SĄDOWO - ADMINISTRACYJNEGO PRAWO WŁASNOŚCI PRZYSŁUGIWAŁO JUŻ SKARŻĄCEJ, CO WOJEWÓDZKI SĄD ADMINISTRACYJNY W WARSZAWIE POWINIEN MIEĆ NA UWADZE, GDYŻ WYDANE DECYZJE ADMINISTRACYJNE RZUTUJĄ NA SFERĘ PRAW MAJĄTKOWYCH SKARŻĄCEJ.
NACZELNY SĄD ADMINISTRACYJNY ZWAŻYŁ, CO NASTĘPUJE:
ZGODNIE Z ART. 174 USTAWY Z DNIA 30 SIERPNIA 2002 R. - PRAWO O POSTĘPOWANIU PRZED SĄDAMI ADMINISTRACYJNYMI (DZ. U. NR 153, POZ. 1270 ZE ZM.), ZWANEJ DALEJ P.P.S.A., SKARGĘ KASACYJNĄ MOŻNA OPRZEĆ NA NASTĘPUJĄCYCH PODSTAWACH: 1) NARUSZENIE PRAWA MATERIALNEGO PRZEZ BŁĘDNĄ JEGO WYKŁADNIĘ LUB NIEWŁAŚCIWE ZASTOSOWANIE, 2) NARUSZENIE PRZEPISÓW POSTĘPOWANIA, JEŻELI UCHYBIENIE TO MOGŁO MIEĆ ISTOTNY WPŁYW NA WYNIK SPRAWY.
Stosownie zaś do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w skardze kasacyjnej. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym zdaniem skarżącego Sąd uchybił, uzasadnienia ich naruszenia a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania.
Zatem skoro skargę oparto na obu podstawach wskazanych w art. 174 p.p.s.a., przeto w pierwszej kolejności należało odnieść się do zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania.
W pierwszej kolejności należy wskazać, iż w skardze kasacyjnej zarzucono Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez niesporządzenie uzasadnienia wyroku oddalającego skargę skarżącej. Zarzut ten w ocenie Sądu jest zarzutem zasadnym.
Zgodnie z dyspozycją art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisko pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Przepis ten, normując treść uzasadnienia wyroku, stanowi na gruncie Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odzwierciedlenie wynikającej z art. 2 Konstytucji RP zasady budowania zaufania do organów państwa. Uzasadnienie wyroku powinno być tak sporządzone, aby wynikało z niego dlaczego Sąd uznał zaskarżone orzeczenie za zgodne lub niezgodne z prawem. Zarzut naruszenia tego przepisu jest skuteczny wówczas, gdyby Sąd pierwszej instancji nie wyjaśnił w sposób adekwatny do celu, jaki wynika z tego przepisu, dlaczego nie stwierdził w rozpatrywanej sprawie naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego ani przepisów procedury w stopniu, który mógłby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2005 roku, sygn. akt I FSK 299/05, Lex, nr 187709).
Przedstawienie w uzasadnieniu wyroku Sądu administracyjnego podstawy prawnej wyroku oraz jej wyjaśnienie polega na wskazaniu nie tylko przepisów regulujących rozpatrywany stan faktyczny, ale także na wyjaśnieniu, dlaczego w konkretnej sytuacji prawnej mają zastosowanie powołane przepisy. Ponadto, jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a. mamy do czynienia w przypadku, gdy uzasadnienie nie odpowiada wymogom tego przepisu, przy czym nie każde naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić skuteczną podstawę skargi kasacyjnej a jedynie takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.).
W niniejszej sprawie przepisem prawa procesowego, powołanym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie jako podstawa prawna wyroku jest art. 50 p.p.s.a. dotyczący legitymacji do wniesienia skargi. Przy czym przepis ten Sąd zastosował jedynie wobec jednej strony skarżącej w sprawie.
SĄD WYJAŚNIŁ PRZYCZYNĘ PODJĘTEGO ROZSTRZYGNIĘCIA JEDYNIE W STOSUNKU DO A. W. NIE PODAJĄC PRZYCZYN ODDALENIA SKARGI L. K. SĄD PIERWSZEJ INSTANCJI NIE PODAŁ ŻADNYCH MOTYWÓW, DLA KTÓRYCH SKARGA L. K. NA DECYZJĘ WOJEWODY MAZOWIECKIEGO Z DNIA [...] GRUDNIA 2007 R. NR [...] W PRZEDMIOCIE ZWROTU NIERUCHOMOŚCI W OCENIE SĄDU JAKO NIEUZASADNIONA NIE ZASŁUGUJE NA UWZGLĘDNIENIE.
WOJEWÓDZKI SĄD ADMINISTRACYJNY W WARSZAWIE – POZA ART. 50 – NIE ODNIÓSŁ SIĘ DO ŻADNEGO INNEGO PRZEPISU P.P.S.A. OCZYWISTYM JEST ZATEM FAKT, IŻ SĄD PIERWSZEJ INSTANCJI ODDALAJĄC DWIE SKARGI NA JEDNĄ DECYZJĘ, NIE MÓGŁ OGRANICZYĆ SIĘ WYŁĄCZNIE DO OCENY BRAKU LEGITYMACJI PROCESOWEJ JEDNEGO ZE SKARŻĄCYCH, LECZ WINIEN OCENIĆ POZYCJĘ PROCESOWĄ ICH OBOJGA. W ŚWIETLE ART. 141 § 4 PRAWA O POSTĘPOWANIU PRZED SĄDAMI ADMINISTRACYJNYMI STANOWISKO SĄDU ZAWARTE W UZASADNIENIU ZASKARŻONEGO WYROKU POWINNO ZAWIERAĆ ODNIESIENIA DO ARGUMENTÓW PREZENTOWANYCH PRZEZ OBOJE SKARŻĄCYCH I WYJAŚNIAĆ DLACZEGO ARGUMENTY KAŻDEGO Z NICH SĄD UZNAJE ZA NIEPRAWIDŁOWE.
W ŚWIETLE POWYŻSZYCH ROZWAŻAŃ ZA NIE BUDZĄCY WĄTPLIWOŚCI UZNAĆ NALEŻAŁO POGLĄD PRAWNY WYRAŻONY W SKARDZE KASACYJNEJ, DOTYCZĄCY NARUSZENIA ART. 1 § 2 P.U.S.A. POPRZEZ NIEPRZEPROWADZENIE KONTROLI ADMINISTRACJI PUBLICZNEJ. POMINIĘCIE JEDNEJ ZE STRON POSTĘPOWANIA MOGŁOBY BOWIEM WSKAZYWAĆ, ŻE SĄD W OGÓLE NIE PRZEPROWADZIŁ WOBEC NIEJ POSTĘPOWANIA. ZARZUT TEN JEST ZATEM ZASADNY. PRZEPISY ART. 1 § 1 I § 2 P.U.S.A. OKREŚLAJĄ KOGNICJĘ SĄDÓW ADMINISTRACYJNYCH I NALEŻĄ DO PRZEPISÓW USTROJOWYCH, A NIE PRZEPISÓW POSTĘPOWANIA. SĄD MÓGŁBY JE NARUSZYĆ ODMAWIAJĄC ROZPOZNANIA SKARGI, MIMO WNIESIENIA JEJ Z ZACHOWANIEM PRZEPISÓW PRAWA BĄDŹ ROZPOZNAJĄC JĄ, ALE STOSUJĄC PRZY KONTROLI INNE KRYTERIUM NIŻ KRYTERIUM ZGODNOŚCI Z PRAWEM (WYROK NSA Z DN. 21 KWIETNIA 2009 R. II FSK 2/08 LEX NR 500692).
NIE ZASŁUGUJE NATOMIAST NA UWZGLĘDNIENIE ZARZUT NARUSZENIA PRZEPISÓW ART. 101 § 1 PKT 2 I 3 ORAZ ART. 106 § 2 I 3 P.P.S.A. ODNOSZĄCYCH SIĘ DO PRZEBIEGU ROZPRAWY, FORMY PROTOKOŁU ORAZ PRZEPROWADZANIA PRZEZ SĄD DOWODU Z DOKUMENTÓW. OCENIAJĄC PRZEBIEG POSTĘPOWANIA SĄDOWOADMINISTRACYJNEGO W NINIEJSZEJ SPRAWIE SĄD NIE DOPATRZYŁ SIĘ NARUSZENIA POWOŁANYCH NORM PROCESOWYCH.
STWIERDZIĆ RÓWNIEŻ NALEŻY, ŻE NIE ZASŁUGUJE NA UWZGLĘDNIENIE ZARZUT NARUSZENIA ART. 125 § 1 PKT 1 P.P.S.A., DOTYCZĄCY ZAWIESZENIA URZĘDU POSTĘPOWANIA ADMINISTRACYJNEGO. PRZEPIS TEN NIE MA ZASTOSOWANIA DO OMAWIANEJ SYTUACJI. NA TYM ETAPIE ROZPOZNAWANIA SPRAWY SĄD NIE JEST W STANIE OCENIĆ, CZY WYNIK POSTĘPOWANIA PRZED SĄDEM REJONOWYM W G. BĘDZIE MIAŁ WPŁYW NA WYNIK NINIEJSZEGO POSTĘPOWANIA.
SKARŻĄCA PODNIOSŁA RÓWNIEŻ ZARZUT NARUSZENIA ART. 111 P.P.S.A. ZARZUT TEN RÓWNIEŻ NIE JEST ZASADNY. WSKAZAĆ BOWIEM NALEŻY, ŻE POŁĄCZENIE KILKU ODDZIELNYCH SPRAW W CELU ICH ŁĄCZNEGO ROZPOZNANIA LUB TAKŻE ROZSTRZYGNIĘCIA MA CHARAKTER WYŁĄCZNIE TECHNICZNY I NIE WPŁYWA NA WŁAŚCIWOŚĆ SĄDU (POR. POST. SN Z DNIA 6 GRUDNIA 1973 R., I PZ 71/73, LEX NR 7351).
Z POWYŻSZYCH WZGLĘDÓW NALEŻAŁO UZNAĆ, ŻE SKARGA KASACYJNA MA UZASADNIONE PODSTAWY ZASKARŻENIA. MAJĄC POWYŻSZE NA UWADZE NACZELNY SĄD ADMINISTRACYJNY NA PODSTAWIE ART. 185 §1 USTAWY Z DNIA 30 SIERPNIA 2002 ROKU - PRAWO O POSTĘPOWANIU PRZED SĄDAMI ADMINISTRACYJNYMI (DZ. U. NR 153, POZ. 1270 ZE ZM.) ORZEKŁ JAK W SENTENCJI.
PONOWNIE ROZPOZNAJĄC NINIEJSZĄ SPRAWĘ WOJEWÓDZKI SĄD ADMINISTRACYJNY BĘDZIE MIAŁ NA UWADZE PRZEDSTAWIONE POWYŻEJ STANOWISKO PRAWNE, W SZCZEGÓLNOŚCI ODNOŚNIE WŁAŚCIWEGO UZASADNIENIA PODJĘTEGO ROZSTRZYGNIĘCIA.
O KOSZTACH POSTĘPOWANIA KASACYJNEGO SĄD ORZEKŁ NA PODSTAWIE ART. 203 PKT 1 USTAWY - PRAWO O POSTĘPOWANIU PRZED SĄDAMI ADMINISTRACYJNYMI.