I OSK 143/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca wnioskowała o świadczenie z tytułu rezygnacji z pracy w celu opieki nad niepełnosprawnym mężem. Organy uznały, że zakres opieki (ok. 5 godzin dziennie) nie wykluczał możliwości podjęcia zatrudnienia, a główną przyczyną braku aktywności zawodowej skarżącej był jej własny stan zdrowia (operacja kręgosłupa, oczekiwanie na zabieg kolan, umiarkowany stopień niepełnosprawności). Podkreślono, że mąż skarżącej był w stanie samodzielnie wykonać podstawowe czynności, a jego stan zdrowia w 2018 r. nie przeszkadzał w aktywności zawodowej skarżącej. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, potwierdził stanowisko sądów niższych instancji. Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie rezygnującej z pracy w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, jeśli opieka ta stanowi obiektywną przeszkodę w podjęciu zatrudnienia. NSA stwierdził, że związek przyczynowy między rezygnacją z pracy a opieką musi być bezpośredni i ścisły. W tej sprawie ustalono, że główną przyczyną bierności zawodowej skarżącej był jej stan zdrowia, a nie konieczność sprawowania opieki nad mężem, nawet jeśli opieka ta była wymagająca. Sąd podkreślił, że pojęcia "stała" lub "długotrwała" opieka nie oznaczają opieki nieprzerwanej 24/7, ale muszą być na tyle absorbujące, by uniemożliwiać jakiekolwiek zatrudnienie. Skarga kasacyjna została oddalona.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, w szczególności związku przyczynowego między rezygnacją z pracy a opieką nad niepełnosprawnym, oraz ocena charakteru opieki jako przeszkody w podjęciu zatrudnienia.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, gdzie stan zdrowia wnioskodawcy był kluczowym czynnikiem decydującym o braku związku przyczynowego z opieką nad małżonkiem.
Zagadnienia prawne (2)
Czy rezygnacja z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym małżonkiem może być podstawą do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jeśli główną przyczyną braku aktywności zawodowej wnioskodawcy jest jego własny stan zdrowia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje tylko wtedy, gdy opieka nad osobą niepełnosprawną stanowi obiektywną i bezpośrednią przeszkodę w podjęciu zatrudnienia. Jeśli główną przyczyną braku aktywności zawodowej jest stan zdrowia wnioskodawcy, a nie sama opieka, świadczenie nie przysługuje.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że związek przyczynowy między rezygnacją z pracy a opieką musi być ścisły i bezpośredni. W tej sprawie ustalono, że główną przyczyną bierności zawodowej skarżącej był jej stan zdrowia, a nie konieczność sprawowania opieki nad mężem, która nie była na tyle absorbująca, by uniemożliwić jakiekolwiek zatrudnienie.
Jak należy interpretować pojęcia "stała" lub "długotrwała" opieka w kontekście art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Pojęcia te oznaczają opiekę o charakterze na tyle absorbującym, że jej sprawowanie pozostaje nie do pogodzenia z wykonywaniem jakiegokolwiek zatrudnienia. Nie oznacza to jednak opieki świadczonej nieprzerwanie przez 24 godziny na dobę, lecz opiekę codzienną, która obiektywnie uniemożliwia podjęcie pracy.
Uzasadnienie
Sąd wyjaśnił, że "stała" lub "długotrwała" opieka nie musi być nieprzerwana, ale musi być na tyle intensywna, aby uniemożliwiać podjęcie zatrudnienia. W analizowanej sprawie stwierdzono, że zakres opieki nie spełniał tego kryterium.
Przepisy (6)
Główne
u.ś.r. art. 17 § ust. 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, jeżeli osoba sprawująca opiekę nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Kluczowe jest istnienie bezpośredniego i ścisłego związku przyczynowego między rezygnacją z pracy a sprawowaną opieką, która musi stanowić obiektywną przeszkodę w podjęciu zatrudnienia.
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.
P.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 182 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.r.o.
Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Obowiązek alimentacyjny.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że: istnienie związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia tudzież jego niepodejmowaniem a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną związane jest z momentem złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych, oraz że warunkiem wykonywania stałej oraz długotrwałej opieki nad osobą niepełnosprawną jest wykonywanie opieki nieprzerwanej, w konsekwencji zaś uznanie, że niepodejmowanie przez skarżącą zatrudnienia nie ma na celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem.
Godne uwagi sformułowania
Opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. • Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły. • Rodzaj bądź ilość czynności z zakresu faktycznie sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wykonywanych przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego uniemożliwia tej osobie podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej. • Opieka taka winna natomiast mieć charakter na tyle absorbujący, iż jej sprawowanie pozostaje nie do pogodzenia z wykonywaniem jakiegokolwiek zatrudnienia.
Skład orzekający
Aleksandra Łaskarzewska
sprawozdawca
Elżbieta Kremer
przewodniczący
Maria Grzymisławska-Cybulska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, w szczególności związku przyczynowego między rezygnacją z pracy a opieką nad niepełnosprawnym, oraz ocena charakteru opieki jako przeszkody w podjęciu zatrudnienia."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, gdzie stan zdrowia wnioskodawcy był kluczowym czynnikiem decydującym o braku związku przyczynowego z opieką nad małżonkiem.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego społecznie świadczenia, jakim jest świadczenie pielęgnacyjne, i wyjaśnia kluczowe kryteria jego przyznawania, co jest istotne dla wielu osób w podobnej sytuacji.
“Czy własna choroba uniemożliwia otrzymanie świadczenia na opiekę nad bliskim? NSA wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.