I OSK 1425/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną A.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który utrzymał w mocy postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego odmawiające wydania zaświadczenia o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności. Skarżący kasacyjnie podnosił zarzuty naruszenia prawa materialnego, w tym błędnej wykładni przepisów ustawy o przekształceniu, argumentując, że o charakterze nieruchomości decydują wpisy w księgach wieczystych i ewidencji gruntów, a nie dokumentacja architektoniczno-budowlana czy decyzje nadzoru budowlanego. Zarzucał również naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 141 § 4 p.p.s.a. i przepisów k.p.a. dotyczących wyjaśnienia stanu faktycznego. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając zarzuty za niezasadne. Sąd podkreślił, że ustawa o przekształceniu nie traktuje ewidencji gruntów i ksiąg wieczystych jako wyłącznego źródła informacji, a organ wydający zaświadczenie ma prawo weryfikować przesłanki przekształcenia na podstawie wszystkich posiadanych danych, w tym dokumentacji architektoniczno-budowlanej i decyzji PINB. Sąd wskazał, że w dacie 1 stycznia 2019 r. sporna nieruchomość nie była zabudowana budynkiem mieszkalnym w rozumieniu ustawy, gdyż pomieszczenia były wykorzystywane w celach biurowo-magazynowych. NSA potwierdził również, że organy administracji prawidłowo zebrały i oceniły materiał dowodowy, a Sąd pierwszej instancji nie naruszył przepisów postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że organ administracji ma prawo weryfikować faktyczne przeznaczenie budynku na potrzeby przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, opierając się na wszelkich dostępnych dowodach, a nie tylko na wpisach w księgach wieczystych czy ewidencji gruntów. Potwierdzenie, że domniemanie z art. 3 ust. 1 u.k.w.h. nie ma zastosowania do ustalenia sposobu użytkowania obiektu budowlanego.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji przekształcenia prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe i może wymagać uwzględnienia specyfiki innych rodzajów nieruchomości lub postępowań.
Zagadnienia prawne (3)
Czy organ wydający zaświadczenie o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności ma prawo weryfikować przesłanki przekształcenia (np. przeznaczenie budynku) na podstawie wszystkich posiadanych dokumentów, czy też powinien opierać się wyłącznie na danych z ewidencji gruntów i budynków lub księgi wieczystej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Organ ma prawo weryfikować przesłanki przekształcenia na podstawie wszystkich posiadanych danych, a nie tylko danych z ewidencji gruntów i budynków lub księgi wieczystej.
Uzasadnienie
Ustawa o przekształceniu nie wyłącza możliwości badania faktycznego przeznaczenia budynku na podstawie dokumentacji architektoniczno-budowlanej, decyzji nadzoru budowlanego czy innych dowodów, które mogą być bardziej aktualne i odzwierciedlać rzeczywisty stan rzeczy niż wpisy w księgach wieczystych czy ewidencji gruntów.
Czy domniemanie z art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece dotyczące wpisów w księdze wieczystej ma zastosowanie do ustalenia faktycznego sposobu użytkowania obiektu budowlanego na potrzeby ustawy o przekształceniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, domniemanie z art. 3 ust. 1 u.k.w.h. dotyczy praw, a nie danych faktycznych stanowiących przedmiot wpisów, takich jak sposób użytkowania obiektu, który może ulegać zmianom i nie zawsze jest aktualizowany w księgach wieczystych.
Uzasadnienie
Spór dotyczy faktycznego przeznaczenia budynku, a nie formalnego prawa własności czy użytkowania wieczystego. Sposób użytkowania obiektu budowlanego jest kwestią faktyczną, regulowaną przez prawo budowlane, i nie podlega domniemaniu z art. 3 ust. 1 u.k.w.h.
Czy Sąd pierwszej instancji naruszył art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niewyczerpujące ustosunkowanie się w uzasadnieniu wyroku do zarzutów skargi kasacyjnej?
Odpowiedź sądu
Nie, zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie jest zasadny, ponieważ uzasadnienie wyroku nie musi zawierać kazuistycznego odniesienia się do wszelkich tez i zarzutów strony, a skarżący nie wykazał istotnego wpływu ewentualnego uchybienia na wynik sprawy.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że wyrok sądu pierwszej instancji nie musi szczegółowo odnosić się do każdego zarzutu, a skarżący nie wykazał, że ewentualne uchybienia w uzasadnieniu miały istotny wpływ na wynik sprawy.
Przepisy (15)
Główne
u.p.u.w. art. 1 § ust. 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów
Przekształcenie prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności następuje z mocy prawa z dniem 1 stycznia 2019 r.
u.p.u.w. art. 1 § ust. 2 pkt 2
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów
Przez grunty zabudowane na cele mieszkaniowe należy rozumieć nieruchomości zabudowane wyłącznie budynkami mieszkalnymi wielorodzinnymi, w których co najmniej połowę liczby lokali stanowią lokale mieszkalne.
u.p.u.w. art. 4 § ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów
Podstawą ujawnienia prawa własności gruntu w księdze wieczystej oraz w ewidencji gruntów i budynków stanowi zaświadczenie potwierdzające przekształcenie.
u.p.u.w. art. 4 § ust. 3 i 5
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów
Zaświadczenie powinno zawierać oznaczenie nieruchomości gruntowej lub lokalowej oraz określenie jego adresatów. Organ wydający zaświadczenie powinien dążyć do potwierdzenia przesłanek przedmiotowych z uwzględnieniem wszystkich posiadanych danych.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymogi dotyczące koniecznych elementów uzasadnienia wyroku.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 174 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa skargi kasacyjnej - naruszenie prawa materialnego.
p.p.s.a. art. 174 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa skargi kasacyjnej - naruszenie przepisów postępowania.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.
k.p.a. art. 75 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Dopuszczenie wszystkiego, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek udokumentowania poczynionych ustaleń w aktach sprawy.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada swobodnej oceny dowodów.
k.p.a. art. 217
Kodeks postępowania administracyjnego
Wydawanie zaświadczeń.
k.p.a. art. 218 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wydania zaświadczenia potwierdzającego fakty lub stan prawny wynikający z ewidencji, rejestrów lub innych danych.
u.k.w.h. art. 3 § ust. 1
Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece
Domniemanie prawdziwości wpisów w księdze wieczystej.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie art. 1 ust. 1, ust. 2 pkt 2, art. 4 ust. 1 pkt 3, art. 4 ust. 3 i 5 ustawy o przekształceniu, polegające na uznaniu, że o przeznaczeniu gruntu decyduje dokumentacja architektoniczno-budowlana, a nie przepisy ustawy. • Naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 4 ust. 3 i 6 ustawy o przekształceniu, polegające na uznaniu, że wydanie zaświadczenia ma bazować na danych z ewidencji gruntów i budynków. • Naruszenie art. 3 ust. 1 u.k.w.h. i art. 1 ust. 4 ustawy o przekształceniu poprzez niewłaściwe zastosowanie, skutkujące uznaniem, że organ miał prawo odmówić wydania zaświadczenia mimo wpisów w księdze wieczystej. • Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nieustosunkowanie się w uzasadnieniu wyroku do zarzutów skargi. • Naruszenie art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie, skutkujące nieprawidłową kontrolą legalności działalności administracji i nierozpatrzeniem materiału dowodowego. • Naruszenie art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 217 i 218 k.p.a. poprzez błędną interpretację, skutkującą nieprawidłowym uznaniem braku podstaw do wydania zaświadczenia.
Godne uwagi sformułowania
ustawa o przekształceniu nie zawiera odwołania do ewidencji gruntów i budynków jako do wyłącznego źródła pozwalającego na odpowiednie zakwalifikowanie danego obiektu • organ wydający zaświadczenie powinien dążyć do potwierdzenia przesłanek przedmiotowych zawartych w art. 1 ust. 2 ustawy o przekształceniu, z uwzględnieniem wszystkich danych, jakie są w jego posiadaniu • w dniu 1 stycznia 2019 r. sporna nieruchomość nie była zabudowana budynkiem mieszkalnym w rozumieniu art. 1 ust. 2 ustawy o przekształceniu • dane z ewidencji są istotne, nie mają one jednak bezwzględnego waloru przesądzającego, w sytuacji gdy okazują się niezgodne z obiektywnym stanem rzeczy • domniemanie płynące z art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece nie dotyczy zatem ustalenia sposobu użytkowania obiektu budowlanego
Skład orzekający
Maria Grzymisławska-Cybulska
sprawozdawca
Piotr Niczyporuk
członek
Piotr Przybysz
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że organ administracji ma prawo weryfikować faktyczne przeznaczenie budynku na potrzeby przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, opierając się na wszelkich dostępnych dowodach, a nie tylko na wpisach w księgach wieczystych czy ewidencji gruntów. Potwierdzenie, że domniemanie z art. 3 ust. 1 u.k.w.h. nie ma zastosowania do ustalenia sposobu użytkowania obiektu budowlanego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji przekształcenia prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe i może wymagać uwzględnienia specyfiki innych rodzajów nieruchomości lub postępowań.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego dla wielu właścicieli nieruchomości, a mianowicie kryteriów przekształcenia użytkowania wieczystego we własność. Interpretacja przepisów przez NSA ma istotne znaczenie praktyczne.
“Czy wpis w księdze wieczystej zawsze przesądza o przekształceniu użytkowania wieczystego we własność? NSA wyjaśnia.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.