I OSK 1423/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną D.T. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego. Sprawa dotyczyła wniosku D.T. o zmianę oznaczenia użytku gruntowego w ewidencji gruntów z 'droga' na 'użytek rolny' dla działki stanowiącej własność Gminy. Starosta odmówił wszczęcia postępowania, powołując się na pierwszeństwo właściciela w aktualizacji danych i fakt, że wnioskodawca był jedynie posiadaczem, a nawet naruszał prawo własności Gminy. Mazowiecki WINGK utrzymał to postanowienie w mocy. WSA w Warszawie oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo odmówiły wszczęcia postępowania, ponieważ właściciel (Gmina) ma pierwszeństwo w aktualizacji danych, a wnioskodawca nie wykazał swojego interesu prawnego. NSA uchylił zaskarżony wyrok, uznając, że odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. była przedwczesna. Sąd wskazał, że dopuszczalność odmowy wszczęcia postępowania jest ograniczona do sytuacji oczywistego braku przymiotu strony, a w tej sprawie kwestia ta, podobnie jak interpretacja art. 24 ust. 2a pkt 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego (dopuszczającego wniosek samoistnego posiadacza), wymagała wyjaśnienia w toku postępowania administracyjnego. NSA nakazał organowi I instancji wszczęcie postępowania i zbadanie tych okoliczności.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie kręgu stron postępowania administracyjnego w sprawach dotyczących ewidencji gruntów, interpretacja art. 24 ust. 2a pkt 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, stosowanie art. 61a k.p.a. w kontekście oczywistości braku przymiotu strony.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której wnioskodawca jest posiadaczem, a właściciel jest ujawniony w księdze wieczystej i pozostaje w sporze z posiadaczem. Interpretacja może być odmienna w przypadku braku ujawnionego właściciela lub braku sporu.
Zagadnienia prawne (2)
Czy samoistny posiadacz nieruchomości, która ma ujawnionego właściciela w księdze wieczystej, może skutecznie żądać aktualizacji danych w ewidencji gruntów i budynków na podstawie art. 24 ust. 2a pkt 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, literalna treść przepisu dopuszcza takie żądanie zarówno od właściciela, jak i od samoistnego posiadacza. Organy i sąd niższej instancji błędnie przyjęły pierwszeństwo właściciela i odmówiły wszczęcia postępowania bez jego przeprowadzenia.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że odmowa wszczęcia postępowania była przedwczesna, ponieważ przepis art. 24 ust. 2a pkt 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego literalnie dopuszcza możliwość złożenia wniosku o aktualizację danych zarówno przez właściciela, jak i przez samoistnego posiadacza. Kwestia, czy wnioskodawca był samoistnym posiadaczem i czy miał interes prawny do żądania zmiany danych, powinna zostać zbadana w toku postępowania administracyjnego, a nie przesądzona na etapie odmowy wszczęcia postępowania.
Czy organ administracji może odmówić wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. z powodu rzekomego braku przymiotu strony, jeśli ustalenie tego przymiotu wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i wykładni prawa materialnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. jest dopuszczalna tylko w przypadku oczywistego braku przymiotu strony, który można stwierdzić na wstępnej analizie wniosku. W sytuacji, gdy ustalenie statusu strony wymaga postępowania wyjaśniającego i wykładni prawa, organ powinien wszcząć postępowanie.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że art. 61a § 1 k.p.a. służy odróżnieniu postępowania wstępnego od merytorycznego. Odmowa wszczęcia postępowania jest możliwa tylko w przypadku oczywistego braku legitymacji strony. W tej sprawie ustalenie, czy D.T. był stroną, wymagało zbadania kwestii samoistnego posiadania i wykładni przepisów, co powinno nastąpić w toku postępowania administracyjnego, a nie poprzez arbitralne uznanie braku przymiotu strony.
Przepisy (19)
Główne
p.g.k. art. 24 § ust. 2a pkt 2
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne
Przepis ten dopuszcza możliwość złożenia wniosku o aktualizację danych w ewidencji gruntów i budynków zarówno przez właściciela nieruchomości, jak i przez samoistnego posiadacza.
k.p.a. art. 61a § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Określa przesłanki odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego, w tym wniesienie żądania przez osobę niebędącą stroną lub inne uzasadnione przyczyny.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 203 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.g.k. art. 20 § ust. 2 pkt 1
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne
p.g.k. art. 22 § ust. 2
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne
p.g.k. art. 22 § ust. 3 i 4
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne
Konstytucja RP art. 21 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
k.p.a. art. 28
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 144
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Odmowa wszczęcia postępowania była przedwczesna, ponieważ ustalenie przymiotu strony wymagało postępowania wyjaśniającego. • Literalna wykładnia art. 24 ust. 2a pkt 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego dopuszcza możliwość złożenia wniosku o aktualizację danych przez samoistnego posiadacza, nawet jeśli istnieje ujawniony właściciel.
Odrzucone argumenty
Właściciel nieruchomości (Gmina) ma pierwszeństwo w aktualizacji danych w ewidencji gruntów. • Wnioskodawca nie był stroną postępowania, ponieważ nie był właścicielem nieruchomości, a jedynie jej posiadaczem, który naruszał prawo własności. • Sąd Wojewódzki prawidłowo oddalił skargę, podzielając stanowisko organów administracji.
Godne uwagi sformułowania
dopuszczalność odmowy wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. jest ograniczona do sytuacji oczywistego braku przymiotu strony • pierwszeństwo aktualizacji danych w ewidencji gruntów ma właściciel nieruchomości • literalna treść wspomnianego unormowania prawnego, zawartego w ustawie - Prawo geodezyjne i kartograficzne, kwestią podlegającą wyjaśnieniu w tym przypadku winno być najpierw ustalenie, czy skarżący był posiadaczem samoistnym w/w nieruchomości a następnie ewentualnie dopiero wyjaśnienie, czy jeśli wnioskodawca był samoistnym posiadaczem danej nieruchomości to - w przypadku, w którym w księdze wieczystej prowadzonej dla tej nieruchomości był ujawniony jej właściciel (Gmina) - mógł on również skutecznie wystąpić z przedmiotowym wnioskiem.
Skład orzekający
Monika Nowicka
przewodniczący sprawozdawca
Aleksandra Łaskarzewska
sędzia
Arkadiusz Blewązka
sędzia del. WSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie kręgu stron postępowania administracyjnego w sprawach dotyczących ewidencji gruntów, interpretacja art. 24 ust. 2a pkt 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, stosowanie art. 61a k.p.a. w kontekście oczywistości braku przymiotu strony."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której wnioskodawca jest posiadaczem, a właściciel jest ujawniony w księdze wieczystej i pozostaje w sporze z posiadaczem. Interpretacja może być odmienna w przypadku braku ujawnionego właściciela lub braku sporu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnej kwestii ustalania stron postępowania administracyjnego i interpretacji przepisów dotyczących ewidencji gruntów, co jest istotne dla wielu prawników i osób zajmujących się nieruchomościami. Pokazuje, jak ważne jest prawidłowe przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego.
“Kto ma prawo do zmiany danych w ewidencji gruntów? NSA wyjaśnia rolę posiadacza i właściciela.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.