I OSK 1420/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Polskich Kolei Państwowych S.A. w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę PKP na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej. Decyzja ta uchyliła wcześniejszą decyzję Wojewody i stwierdziła nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa, z dniem 27 maja 1990 r., nieodpłatnie, prawa własności nieruchomości. Nieruchomość ta, będąca wcześniej w zarządzie PKP, miała stać się własnością gminy w ramach procesu komunalizacji. Polskie Koleje Państwowe S.A. zarzuciły sądowi niższej instancji naruszenie prawa materialnego, w tym błędną wykładnię przepisów dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi w ich zarządzie lub użytkowaniu, a także przepisów ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości oraz przepisów wprowadzających ustawę o samorządzie terytorialnym. Skarżąca podnosiła, że brak formalnych dokumentów potwierdzających zarząd nie wyklucza jego istnienia, a nieruchomość powinna być wyłączona z komunalizacji. Kwestionowano również sposób dowodzenia zarządu i zarzucano naruszenie przepisów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, odwołał się do uchwały składu 7 sędziów NSA z dnia 27 lutego 2017 r. (sygn. akt I OPS 2/16). Uchwała ta jednoznacznie stwierdziła, że pozostawanie nieruchomości we władaniu przedsiębiorstwa PKP bez udokumentowanego przysługiwania prawa zarządu, zgodnie z art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, oznacza, że nieruchomość ta należała na dzień 27 maja 1990 r. do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym. Sąd podkreślił, że przepis art. 38 ust. 2 ustawy gruntowej jest jasny i nie budzi wątpliwości interpretacyjnych, a zarząd musi mieć podstawę prawną, którą w tym przypadku nie było udokumentowane prawo. Sąd uznał również, że przepisy wykonawcze, w tym rozporządzenie z 1998 r., stanowią lex specialis do ogólnych zasad dowodzenia i nie naruszają zasady równej mocy środków dowodowych. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną jako nieuzasadnioną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej NSA dotyczącej komunalizacji nieruchomości pozostających w zarządzie PKP bez udokumentowanego prawa.
Dotyczy specyficznego stanu prawnego i faktycznego związanego z komunalizacją nieruchomości w okresie transformacji ustrojowej, z uwzględnieniem przepisów z lat 80. i 90. XX wieku.
Zagadnienia prawne (3)
Czy brak udokumentowanego prawa zarządu nieruchomością w dniu 27 maja 1990 r. przez państwowe jednostki organizacyjne, w tym PKP, wyklucza możliwość stwierdzenia, że nieruchomość ta nie przeszła z mocy prawa w zarząd tych jednostek i podlega komunalizacji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, brak udokumentowanego prawa zarządu zgodnie z przepisami ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (art. 38 ust. 2) oznacza, że nieruchomość nie przeszła w zarząd PKP i podlega komunalizacji.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na uchwale 7 sędziów NSA, która jednoznacznie stwierdziła, że brak udokumentowanego zarządu nieruchomością na dzień 27 maja 1990 r. zgodnie z wymogami ustawy gruntowej skutkuje tym, że nieruchomość należała do organów administracji państwowej i podlega komunalizacji.
Czy przepisy wykonawcze, w tym rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r., mogą stanowić podstawę do oceny stanu prawnego nieruchomości z dnia 27 maja 1990 r. i czy ograniczają one zasadę równej mocy środków dowodowych w postępowaniu administracyjnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przepisy wykonawcze stanowią lex specialis do ogólnych zasad dowodzenia i określają katalog dowodów dopuszczalnych w sprawach uwłaszczeniowych, nie naruszając przy tym zasady równej mocy środków dowodowych.
Uzasadnienie
Sąd wyjaśnił, że rozporządzenie wykonawcze jest aktem delegowanym do ustawy o gospodarce nieruchomościami i określa szczegółowe zasady dowodzenia zarządu, co jest dopuszczalne i nie stanowi naruszenia przepisów k.p.a.
Czy mienie przedsiębiorstwa państwowego PKP, które znajdowało się w jego posiadaniu, powinno być wyłączone z komunalizacji na podstawie art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli nie udokumentowano prawa zarządu lub użytkowania na dzień 27 maja 1990 r. zgodnie z przepisami, nieruchomość nie podlega wyłączeniu z komunalizacji.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że brak udokumentowania zarządu zgodnie z przepisami ustawy gruntowej uniemożliwia zastosowanie przepisów wyłączających mienie z komunalizacji.
Przepisy (12)
Główne
Dz.U. 1985 nr 22 poz 99 art. art. 38 ust. 2
Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości
Państwowe jednostki organizacyjne uzyskują grunty państwowe w zarząd na podstawie decyzji terenowego organu administracji państwowej albo na podstawie zawartej, za zezwoleniem tego organu, umowy o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi bądź umowy o nabyciu nieruchomości. Brak takiego udokumentowania oznacza, że nieruchomość nie przeszła w zarząd.
Dz.U. 1990 nr 32 poz 191 art. art. 5 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych
Przyjęcie, że w okolicznościach sprawy występuje przesłanka komunalizacji, gdyż grunt należący do przedsiębiorstwa państwowego wykonującego zadania o charakterze ogólnokrajowym nie został wyłączony spod komunalizacji.
Pomocnicze
Dz.U. 1998 nr 23 poz 120 art. § 4 ust. 3
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu
Wykazanie zarządu nie może odbyć się inaczej niż przy pomocy dokumentów wskazanych w § 4 ust. 1 rozporządzenia, pomimo że takie ograniczenie nie wynika z tego przepisu.
Dz.U. 1985 nr 22 poz 99 art. art. 4 ust. 1 pkt b1
Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości
Uznano, że tylko decyzja o oddaniu gruntu w zarząd może stanowić podstawę stwierdzenia przez właściwy organ dotychczasowego prawa zarządu.
Dz.U. 1985 nr 22 poz 99 art. art. 87 ust. 1
Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości
Niezastosowanie przepisu, który stanowił, że grunty które w dniu wejścia w życie ustawy znajdowały się w posiadaniu przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe przeszły z mocy prawa w zarząd tego przedsiębiorstwa.
Dz.U. 1990 nr 32 poz 191 art. art. 11 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych
Niezastosowanie przepisu wyłączającego mienie z komunalizacji, gdy grunt należał do przedsiębiorstwa państwowego wykonującego zadania o charakterze ogólnokrajowym.
p.p.s.a. art. art. 145 §1 pkt 1 lit. c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Niezastosowanie przepisu, który mógłby prowadzić do uwzględnienia skargi.
p.p.s.a. art. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Błędne zastosowanie przepisu, skutkujące oddaleniem skargi.
k.p.a. art. art. 75 §1
Kodeks postępowania administracyjnego
Naruszenie zasady równej mocy środków dowodowych poprzez ograniczenie możliwości dowodzenia zarządu.
k.p.a. art. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Naruszenie zasady prawdy obiektywnej.
k.p.a. art. art. 77 §1
Kodeks postępowania administracyjnego
Naruszenie zasady wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak udokumentowanego prawa zarządu nieruchomością na dzień 27 maja 1990 r. zgodnie z przepisami ustawy gruntowej skutkuje tym, że nieruchomość należała do organów administracji państwowej i podlega komunalizacji. • Przepisy wykonawcze, w tym rozporządzenie z 1998 r., stanowią lex specialis do ogólnych zasad dowodzenia i określają katalog dowodów dopuszczalnych w sprawach uwłaszczeniowych.
Odrzucone argumenty
Argumentacja PKP S.A. o istnieniu zarządu mimo braku formalnych dokumentów. • Argumentacja PKP S.A. o wyłączeniu nieruchomości z komunalizacji na podstawie art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy komunalizacyjnej. • Zarzut naruszenia zasady równej mocy środków dowodowych w postępowaniu administracyjnym.
Godne uwagi sformułowania
pozostawanie nieruchomości we władaniu przedsiębiorstwa PKP bez udokumentowanego przysługiwania prawa, w sposób określony w art 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (...) oznacza, że nieruchomość ta należała na dzień 27 maja 1990 r. do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego • treść przepisu art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami (...) jest jasna i nie budzi żadnych wątpliwości interpretacyjnych • żadna wykładnia przepisu prawa nie może bowiem prowadzić do skutków oczywiście sprzecznych z wyraźnym brzmieniem danego przepisu, czy też do odmowy jego zastosowania w brzmieniu ustalonym przez ustawodawcę • przepisy te stanowią w takim przypadku lex specialis do ogólnych zasad dowodzenia określonych w kodeksie postepowania administracyjnego
Skład orzekający
Monika Nowicka
przewodniczący sprawozdawca
Karol Kiczka
sędzia
Arkadiusz Blewązka
sędzia del. WSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej NSA dotyczącej komunalizacji nieruchomości pozostających w zarządzie PKP bez udokumentowanego prawa."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu prawnego i faktycznego związanego z komunalizacją nieruchomości w okresie transformacji ustrojowej, z uwzględnieniem przepisów z lat 80. i 90. XX wieku.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy historycznego procesu komunalizacji i interpretacji przepisów z okresu transformacji ustrojowej, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie nieruchomości i administracyjnym.
“PKP straciło nieruchomość na rzecz gminy. NSA potwierdza: brak dokumentów to brak prawa.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.