I OSK 1413/07

I OSK 1413/07 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2008-12-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-09-06
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Ewa Dzbeńska
Joanna Runge - Lissowska /przewodniczący/
Marek Stojanowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6291 Nacjonalizacja przemysłu
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
IV SA/Wa 2116/06 - Wyrok WSA w Warszawie z 2007-04-19
Skarżony organ
Minister Budownictwa
Treść wyniku
Oddalono skargi kasacyjne
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art.145 § 1 ,art.63,128,7,9
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art.145 § 1 pkt 1 lit.c,art.153,art.184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 1946 nr 3 poz 17
art.ust.1 i 5 .art 6 ust.1
Ustawa z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Runge – Lissowska Sędziowie NSA Ewa Dzbeńska NSA Marek Stojanowski (spr.) Protokolant Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych Prezydenta Miasta Poznania i Ministra Budownictwa od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 kwietnia 2007 r. sygn. akt IV SA/Wa 2116/06 w sprawie ze skarg A. R., M. N. i B. N. na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia zatwierdzającego protokół zdawczo – odbiorczy oddala skargi kasacyjne.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2007 r., sygn. akt IV S.A./Wa 2116/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] sierpnia 2006 r., nr [...], oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] lutego 2006r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia zatwierdzającego protokół zdawczo – odbiorczy.
W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd wskazał na następujący stan faktyczny i prawny sprawy: zarządzeniem Przewodniczącego Wojewódzkiej Komisji do spraw upaństwowienia przedsiębiorstw w Poznaniu z dnia [...] grudnia 1946r., przedsiębiorstwo pn. Cegielnia Parowa, R. i W., J., pow. Poznań zostało umieszczone w wykazie nr 12 przedsiębiorstw podlegających przejęciu na własność Państwa na podstawie art. 3 ustawy z dnia 3 stycznia 1946r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz. U. Nr 3, poz. 17 ze zm.), ogłoszonym w Poznańskim Dzienniku Wojewódzkim z dnia 4 grudnia 1946r. Nr 30, poz. 290.
Minister Przemysłu i Handlu orzeczeniem Nr 30 z dnia 24 maja 1948r., opublikowanym w Monitorze Polskim z dnia 26 czerwca 1948r. Nr 58, poz. 351, orzekł o przejściu na własność Państwa przedsiębiorstwa pn. Cegielnia Parowa, R. i W., J..
Minister Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych orzeczeniem z dnia [...] stycznia 1963r., Nr [...] ustalił, że składniki majątkowe objęte protokołem zdawczo-odbiorczym sporządzonym w dniu [...] maja 1949r., w dniu [...] października 1950r. oraz w dniu [...] grudnia 1962r. przez Poznańskie Zakłady Ceramiki Czerwonej stanowią część składową przedsiębiorstwa pn. Cegielnia Parowa, R. i W., J., pow. Poznań i przechodzą na własność Państwa z wyłączeniem nieruchomości gruntowych: parcela nr [...] KW –[...] – G., parcela nr [...] KW – [...] – G., parcela nr [...] KW –[...]- J., część parceli nr [...] KW – [...] – Ł., parcele nr [...], [...], [...], KW – [...] -Poznań [...] ( [...] ), KW –[...] – J. oraz zatwierdził wskazane wyżej protokoły zdawczo-odbiorcze.
W dniu [...] stycznia 1998r. A. R. wystąpił do Ministra Przemysłu i Handlu z pismem informującym, że jako jedyny spadkobierca po zmarłym S. R. podtrzymuje roszczenia dotyczące przypadającej na niego idealnej połowy byłej Cegielni Parowej J.
W kolejnym piśmie z dnia [...] stycznia 1999 r., skierowanym do Ministerstwa Gospodarki, A. R. zwrócił się z żądaniem wydania decyzji o stwierdzeniu nieważności orzeczeń Nr 30 Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] maja 1948r. oraz Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia [...] stycznia 1963 r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo – odbiorczego, ponieważ decyzje te zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa.
Pismem z dnia [...] stycznia 2002 r. do wniosku A. R. dołączyli się M. N. i B. N..
W dniu [...] sierpnia 2002 r. Ministerstwo Gospodarki formalnie zawiadomiło, że zostało wszczęte postępowanie administracyjne z wniosku A. R., M. N. i B. N. o ocenę legalności orzeczenia Nr 30 Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] maja 1948r.
Minister Gospodarki i Pracy decyzją z dnia [...] listopada 2004r., Nr [...], stwierdził nieważność orzeczenia Nr 30 Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] maja 1948 r.
Minister Transportu i Budownictwa decyzją z dnia [...] lutego 2006r., Nr [...]5, na podstawie art. 157 § 1 i § 2 oraz art. 158 § 1 k.p.a. odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia [...] stycznia 1963r. Nr [...].
Minister Budownictwa decyzją z dnia [...] sierpnia 2006r., nr [...], utrzymał w mocy wyżej wskazaną decyzję.
Organ wskazał, że decyzja Ministra Gospodarki i Pracy z dnia [...] listopada 2004r. stwierdzająca nieważność orzeczenia Nr 30 Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] maja 1948r.o przejęciu przedsiębiorstwa na własność Państwa w części dotyczącej przedsiębiorstwa pn. Cegielnia Parowa, R. i W., J., pow. Poznań, nie może być podstawą do stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia [...] stycznia 1963r., bowiem stwierdzenie nieważności decyzji w oparciu, o którą została wydana decyzja w innej sprawie, stanowi podstawę wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., nie uzasadnia natomiast stwierdzenia nieważności tej drugiej decyzji.
Na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] sierpnia 2006r., A. R., M. N. i B. N. złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, podnosząc, że skoro Minister Gospodarki i Pracy stwierdził nieważność orzeczenia Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] maja 1948r. o przejściu przedsiębiorstw na własność Państwa, w części dotyczącej przedsiębiorstwa pn. Cegielnia Parowa, R. i W., J., pow. Poznań, to tym samym orzekł, iż w niniejszej sprawie nie mają zastosowania przepisy ustawy z dnia 3 stycznia 1946r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej. Nie mają zatem zastosowania także przepisy rozporządzenia wykonawczego wydanego na podstawie delegacji ustawowej zawartej w ustawie z dnia 3 stycznia 1946r. W tej sytuacji, zdaniem skarżących, zaskarżona decyzja nie została wydana w oparciu o nieważną decyzję, a na podstawie przepisów rozporządzenia wykonawczego, które nie ma zastosowania w sprawie. Niesłusznie, zatem organ uznał, że nie można stwierdzić nieważności zaskarżonej decyzji tylko dlatego, że została wydana na podstawie nieważnej decyzji.
Wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2007 r., sygn. akt IV S.A./Wa 2116/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] sierpnia 2006 r., oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] lutego 2006r.
W ocenie Sądu pierwszej instancji, stwierdzenie nieważności dopiero w dniu [...] listopada 2004r. orzeczenia Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] maja 1948r, które było podstawą wydania orzeczenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia [...] stycznia 1963r, nie uprawnia do stwierdzenia kwalifikowanej wadliwości tego orzeczenia w chwili obecnej. Jest to sytuacja, którą należy rozwiązać we właściwym dla niej trybie wznowienia postępowania w oparciu o art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a.
Sąd podkreślił, że w dacie składania wniosku, tj. [...] stycznia 1999r., decyzja nacjonalizacyjna Ministra Przemysłu i Handlu Nr 30 z dnia [...] maja 1948r. była w obiegu prawnym. W tej sytuacji sformułowanie przez A. R. żądania jako stwierdzenia nieważności orzeczeń: Nr 30 Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] maja 1948 r. i Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia [...] stycznia 1963r było uzasadnione, zwłaszcza, że żądanie dotyczące stwierdzenia nieważności obu orzeczeń zostało skierowane do jednego adresata, jakim było wówczas Ministerstwo Gospodarki.
Sytuacja uległa zmianie, kiedy z obrotu prawnego, jako nieważne zostało wyeliminowane orzeczenie Nr 30 Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] maja 1948 r. na podstawie decyzji Ministra Gospodarki i Pracy z dnia [...] listopada 2004r., a do zbadania legalności orzeczenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia [...] stycznia 1963 r. właściwy okazał się inny organ, tj. Minister Infrastruktury.
Sąd wskazał, że organ nie poinformował wnioskodawców o zaistniałej sytuacji, jaka powstała po wydaniu przez Ministra Gospodarki i Pracy decyzji z dnia [...] listopada 2004r., zatem organ nie działał w interesie wnioskodawców naruszając tym samym art. 7, 8 i 9 k.p.a., co miało wpływ na wynik sprawy. Organ bowiem zdecydował, że sprawa toczy się w trybie stwierdzenia nieważności, kierując się literalnym sformułowaniem wniosku z dnia [...] stycznia 1999 r., nie biorąc pod uwagę celu postępowania, jaki zawarła w tym wniosku strona. W ocenie Sądu, gdyby organ wziął pod uwagę ten cel, tj. wyeliminowanie z obrotu prawnego wymienionych we wniosku decyzji, które w ocenie strony były wydane z naruszeniem prawa, to musiałby mieć wątpliwości jak należy interpretować wniosek z dnia [...] stycznia 1999 r. Tryb nieważnościowy, który przyjął organ, okazał się następnie właściwy do wyeliminowania z obrotu prawnego orzeczenia Nr 30 Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] maja 1948 r., co uczynił Minister Gospodarki i Pracy, ale jednocześnie okazał się niewłaściwy w zaistniałej sytuacji prawnej do wyeliminowania z obrotu prawnego orzeczenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia [...] stycznia 1963r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zwrócił uwagę, że organ po otrzymaniu przy piśmie z dnia [...] stycznia 2005r. decyzji Ministra Gospodarki i Pracy z dnia [...] listopada 2004r. wraz z aktami sprawy Cegielni Parowej, R. i W., J., celem zajęcia stanowiska, zgodnie z właściwością rzeczową, w zakresie oceny legalności orzeczenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia [...] stycznia 1963r., nie informował wnioskodawców, że dalsze postępowanie w sprawie ich wniosku z dnia [...] stycznia 1999r. powinno się toczyć w trybie wznowienia postępowania administracyjnego. W tej sytuacji wnioskodawcy ponieśli szkodę z powodu nieznajomości prawa, do czego organ nie powinien był dopuścić. Organ nie badał, czy zachodzą przesłanki do wznowienia na żądanie strony postępowania administracyjnego zakończonego orzeczeniem Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia [...] stycznia 1963 r. w oparciu o art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a.
Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożono dwie skargi kasacyjne. Pierwszą skargę kasacyjną złożyło Miasto Poznań, a drugą Minister Budownictwa.
Miasto Poznań, składając niniejszą skargę kasacyjną wniosło o rozpoznanie sprawy na podstawie art. 188 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz.120 ze zm.) i uchylenie zaskarżonego wyroku oraz oddalenie skargi A. R. M. N. i B. N. Wniesiono także o zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego, to jest art. 3 ust. 1 i 5 oraz art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 3 stycznia 1946r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że ze zgromadzonych w sprawie akt wynika, iż protokoły zdawczo-odbiorcze z dnia [...] lipca 1946 r., z dnia [...] maja 1949 r. oraz z dnia [...] grudnia 1962 r. przedsiębiorstwa spełniały wszystkie warunki zawarte w § 75 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu na własność Państwa (Dz. U. Nr 16, poz. 62), tj. dokładny opis przedsiębiorstwa, wymienienie wszystkich jego składników majątkowych, opis urządzeń technicznych przedsiębiorstwa, spis inwentarza, prawa i zobowiązania przedsiębiorstwa, w związku z czym uznać należy, że decyzja Ministra Budownictwa jest słuszna, a zatem uchylający ją wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie może się ostać.
Natomiast Minister Budownictwa w złożonej skardze kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego wg norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, to jest :
a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz. 1271 ze zm.) w związku z art. 7, art. 61 ust. 1 w zw. z art. 147 k.p.a., poprzez nieprawidłowe stwierdzenie, iż niewyjaśniając sprawy, organ rozpatrzył wniosek powodów o stwierdzenie nieważności zamiast potraktować złożony wniosek jako wniosek o wznowienie postępowania,
b) art. 133 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b powołanej ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez podjęcie zaskarżonego rozstrzygnięcia z dnia [...] kwietnia 2007 r. z pominięciem całokształtu okoliczności sprawy i zgromadzonego materiału dowodowego, w szczególności nie uwzględniając brzmienia wniosku o stwierdzenie nieważności,
c) art. 133 § 1 w związku z art. 141 § 4 i art. 153 wskazanej ustawy oraz art. 147 k.p.a., poprzez sformułowanie w uzasadnieniu kwestionowanego orzeczenia wadliwych wskazań co do dalszego postępowania organu, do których organ nie może się zastosować,
d) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c wskazanej ustawy w związku z art. 7, 8, 9 k.p.a. poprzez nieprawidłowe stwierdzenie, że organ administracji naruszył powyższe przepisy postępowania nienależycie wyjaśniając stan faktyczny sprawy, co miało wpływ na wynik sprawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że A. R. , przez cały czas wskazywał na rażące naruszenie prawa i we wniosku z dnia [...] stycznia 1999 r. wskazał tryb postępowania na stwierdzenie nieważności. Również przystępujący w toku postępowania zawodowy pełnomocnik wnioskodawcy i innych stron nie zmienił trybu i postępowania, ani nie doprecyzował w inny sposób wniosku. Ponadto w uzasadnieniu wniosku wskazywano istniejące, zdaniem wnioskodawcy, przesłanki na rzecz stwierdzenia nieważności wynikające z rażącego naruszenia prawa.
Wskazano, że organ administracji dysponując precyzyjną treścią wniosku co do trybu, jak również z uwagi na reprezentowanie wnioskodawców przez radcę prawnego, nie był upoważniony do ustalania odmiennej treści żądania, czy też podważania woli wnioskodawców i zwracania się do nich o ewentualną zmianę trybu z uwagi na bezzasadność zarzutów, bowiem organ jest związany żądaniem strony. Jedynie w sytuacji, gdy treść żądania jest niejasna lub budzi wątpliwości, organ powinien wyjaśnić intencje wnioskodawców, co w przedmiotowej sprawie nie było wymagane.
W związku z tym autor skargi kasacyjnej podkreślił, że rozpatrując wniosek, stosując ogólne zasady kodeksu postępowania administracyjnego i podejmując postępowanie w trybie wznowienia wbrew woli wnioskodawców, organ dopuściłby się rażącego naruszenia prawa skutkującego wadliwością wydanej w takim trybie decyzji. Również wyjaśnianie i sugerowanie zmiany trybu postępowania przez wnioskodawców na podstawie informacji organu przekazanych w związku z art. 8 i 9 k.p.a., jest zdaniem organu niezasadne i nieprawidłowe, gdyż wykraczałoby poza jego kompetencje i prowadziłoby do ingerencji samego organu w wynik postępowania.
W dalszej części uzasadnienia skargi kasacyjnej podniesiono, że zgodnie z dyspozycją art. 133 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie całokształtu okoliczności sprawy. Ustalenia odnośnie treści wniosku wskazane przez Sąd, jako odmienne od materiału dowodowego, nie uprawniały Sądu do uchylenia decyzji, gdyż wniosek ten uniemożliwiał organowi prowadzenie postępowania w trybie wznowienia przewidzianym w art. 145 § 1 k.p.a.
Podniesiono ponadto, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie wskazał w jakim trybie należy zakończyć błędnie, zdaniem Sądu, wszczęte postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności, które w toku miałoby zostać zmienione na tryb wznowienia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zaskarżony wyrok, pomimo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu zaś podnoszone w skargach kasacyjnych zarzuty nie są uzasadnione.
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p. p. s. a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. Dokonując tej kontroli Sąd nie jest uprawniony do badania ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia wykraczającej poza ramy wyznaczone zarzutami skargi kasacyjnej. Oznacza to związanie zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej. A zatem zakres rozpoznania sprawy wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie.
Skargi kasacyjne wniesione w niniejszej sprawie nie zawierają usprawiedliwionych podstaw zaskarżenia.
Na wstępie wskazać należy, iż system weryfikacji decyzji na drodze administracyjnej oparty jest na zasadzie niekonkurencyjności tzn. że poszczególne tryby nadzwyczajne mają na celu usunięcie tylko określonego rodzaju wadliwości decyzji i nie mogą być stosowane zamiennie ( por. J. Borkowski [w:] B.Adamiak, J. Borkowski - Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, C.H. Beck Warszawa 1996, s. 702, B. Adamiak, tamże, s. 612- 613, wyrok Naczelnego sądu Administracyjnego z dnia 9 sierpnia 1990 r., IV SA 543/90 z glosą B. Adamiak, J. Borkowskiego – OSP 1992/5/120, wyrok Naczelnego sądu Administracyjnego z dnia 29 marca 1988 r., I SA 636/87, ONSA 1988/1/45, E. Mzyk, Wznowienie postępowania administracyjnego, Warszawa- Zielona Góra 1994, s. 23- 24 ).
Uruchomienie trybu stwierdzenia nieważności decyzji i trybu wznowieniowego powoduje odmienne następstwa dla weryfikowanej decyzji i sprawy administracyjnej. Wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte co najmniej jedną z kwalifikowanych wadliwości procesowych wyliczonych wyczerpująco w art. 145 § 1 k.p.a. Stwierdzenie nieważności zaś jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość eliminacji z obrotu prawnego decyzji dotkniętych wadami materialnoprawnymi, a zatem wadami wyliczonymi w art. 156 § 1 k.p.a. Stwierdzenie nieważności decyzji oznacza, iż weryfikowana decyzja jest dotknięta ciężką wadliwością od chwili jej wydania - skutek ex tunc ( por. J. Borkowski [w:] B.Adamiak, J. Borkowski - Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, C.H. Beck Warszawa 1996, s.699 ).
Hipotetycznie nie można wykluczyć, że twierdzenie strony o nieważności decyzji okaże się chybione a uwzględnione zostaną twierdzenia strony o zaistnieniu przesłanek do wznowienia postępowania bądź odwrotnie – chybione okażą się twierdzenia strony o zaistnieniu przesłanek do wznowienia postępowania a uwzględnione zostanie żądanie o stwierdzenie nieważności decyzji. Dopuszczalność wszczęcia postępowania w tych trybach nie przesądza jednakże jakie merytoryczne rozstrzygnięcia zapadną w każdym z tych postępowań.
Należy przy tym mieć na względzie to, iż wprawdzie zasadą postępowania administracyjnego, wyrażoną m.in. w art. 63 i art. 128 k.p.a., jest jego odformalizowanie, tak aby sprawa mogła być rozpoznana zgodnie z intencją i interesem strony właśnie bez zbędnego formalizmu, to jednak nie można przyjąć, że organ uprawniony został do dowolnej oceny żądania strony. Jeżeli zatem żądanie strony jest zredagowane niezręcznie i mało zrozumiale, to organ administracji publicznej nie jest uprawniony do precyzowania treści tego żądania. Jest to niedopuszczalne chociażby dlatego, że mogłoby to doprowadzić do niedopuszczalnej zmiany żądania, wbrew intencji wnoszącego podanie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 kwietnia 2002 r., sygn. akt I SA 2188/00, niepubl.).
Niedopuszczalna jest również samowolna zmiana przez organ administracji publicznej żądania wyraźnie i jednoznacznie sprecyzowanego przez stronę.
Stosownie do treści art. 61 § 1 k.p.a. żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego określa przedmiot tego postępowania, a w razie wątpliwości sprecyzowanie żądania należy do strony, nie zaś do sfery ocennej organu administracji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 czerwca 1990 r. sygn. akt I SA 367/90, ONSA z 1990, Nr 2-3, poz. 47).
Wniosek wszczynający postępowanie administracyjne, w przypadku wątpliwości co do treści żądania, stanowi podstawę do podjęcia przez organ ustaleń w zakresie rzeczywistej woli osoby, od której pochodzi. Postępowaniu temu towarzyszy należyte i wyczerpujące poinformowanie strony o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. W przeciwnym razie mamy do czynienia z naruszeniem art. 7 i art. 9 k.p.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na istotę rozstrzygnięcia. Takie obowiązki nie obciążają jednak organu, gdy strona jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika a wniosek strony jest w swej treści jednoznaczny.
W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji nie zwrócił dostatecznej uwagi na treść wniosku skarżących z dnia [...] stycznia 1999 r. Postępowanie, w wyniku którego wydana została decyzja zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zostało wszczęte i przeprowadzone na skutek wniosku z dnia [...] stycznia 1999 r. złożonego przez A. R. (do którego dołączyli się w dniu [...] stycznia 2002 r. M. N. i B. N.) o stwierdzenie nieważności orzeczeń: Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] maja 1948r. Nr 30 o przejściu na własność Państwa przedsiębiorstwa pn. Cegielnia Parowa, R. i W., J. oraz Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia [...] stycznia 1963 r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo – odbiorczego, ponieważ decyzje te zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa.
Z treści omawianego wniosku w sposób niebudzący żadnych wątpliwości wynika, że wnioskodawca domaga się stwierdzenia nieważności wyżej opisanych orzeczeń. Wniosek jest jasny, więc tylko w tym trybie należało prowadzić postępowanie administracyjne tj. w trybie nadzorczym. Skoro zaś charakter powyższego pisma nie budził wątpliwości co do zawartego w nich żądania, to organ administracji miał obowiązek rozpatrzyć sprawę, jak już wspomniano, w trybie nadzorczym - odnośnie orzeczenia z dnia [...] stycznia 1963 r. - zgodnie z wolą strony wyrażoną jednoznacznie we wniosku.
Z tych też względów nie znajduje uzasadnienia stanowisko Sądu pierwszej instancji nakazujące jednoznaczny wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia [...] stycznia 1963 r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo – odbiorczego potraktować jako podanie strony o wznowienie postępowania administracyjnego i załatwić je w tym trybie.
Tym samym, zaskarżone decyzje Ministra Budownictwa z dnia [...] sierpnia 2006 r. oraz poprzedzająca ją decyzja Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] lutego 2006r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia zatwierdzającego protokół zdawczo – odbiorczy, prawidłowo zostały przez Sąd pierwszej instancji uchylone. Jednakże należało je uchylić z tego powodu, że w świetle wyżej przedstawionych wywodów, koniecznym było stwierdzenie nieważności również i orzeczenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia [...] stycznia 1963 r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo – odbiorczego, ponieważ jego podstawą było orzeczenie Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] maja 1948r. Nr 30 o przejściu na własność Państwa przedsiębiorstwa pn. Cegielnia Parowa, R. i W., J., którego to nieważność została prawomocnie stwierdzona.
W tych okolicznościach nie znajdują usprawiedliwienia zarzuty skargi kasacyjnej Ministra Budownictwa dotyczące naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 61 ust. 1 i 147 k.p.a., art. 133 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt.1 lit. b, art. 141 § 4, art. 153 p.p.s.a., i art. 147 kpa. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 8, 9 k.p.a. jak i Miasta Poznania odnośnie naruszenia art. 3 ust. 1 i 5 oraz art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 3 stycznia 1946r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej, ponieważ Sąd pierwszej instancji nakazał wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia rozpatrzyć jako wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego. Jest to tym bardziej istotne, iż stosownie do art. 141 § 4 zdanie drugie p. p. s. a., jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania zaś ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu - zgodnie z art. 153 p.p.s.a. - wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.
Zwrócić należy natomiast uwagę także na stanowisko prezentowane w sprawach dotyczących orzeczeń nacjonalizacyjnych i orzeczeń o zatwierdzeniu protokołu zdawczo-odbiorczego. A mianowicie, w uzasadnieniu wyroku z dnia 18 maja 2004 roku, sygn. akt. OSK 232/04, LEX nr 148891 Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, iż decyzja nacjonalizacyjna oraz decyzja o zatwierdzeniu protokołu zdawczo-odbiorczego są ze sobą nierozerwalnie związane i dlatego oczywiste jest, iż ostateczne stwierdzenie nieważności w odniesieniu do decyzji nacjonalizacyjnej przesądza o konieczności stwierdzenia nieważności również orzeczenia zatwierdzającego protokół zdawczo-odbiorczy tego przedsiębiorstwa.
Skoro Sąd pierwszej instancji uznał, że w niniejszej sprawie właściwym jest tryb wznowienia postępowania, to należy zadać pytanie, jakie w zasadzie są przyczyny uchylenia zaskarżonych decyzji skoro, zdaniem Sądu, te przyczyny nie miały wpływu na wynik postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny powinien był bowiem odnieść się jedynie do tego czy organ trafnie odmówił stwierdzenia nieważności, a nie do tego czego dotyczył wniosek z dnia [...] stycznia 1999 r., ponieważ on był jasny.
W związku z tym, pomimo błędnego uzasadnienia rozstrzygnięcie Sądu jest prawidłowe.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.