I OSK 1412/06

I OSK 1412/06 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2007-10-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-09-14
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Elżbieta Stebnicka
Janina Antosiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Małgorzata Borowiec
Tomasz Zbrojewski
Symbol z opisem
6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
IV SA/Po 1194/04 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2006-05-10
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 12 poz 136
art. 13 ust. 2a i 2b, art. 40b ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 21 stycznia 2000 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z funkcjonowaniem administracji publicznej.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Janina Antosiewicz (spr.) Sędziowie sędzia NSA Elżbieta Stebnicka sędzia NSA Tomasz Zbrojewski Protokolant Anna Krakowiecka po rozpoznaniu w dniu 2 października 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [..] Spółka z o.o. w Z.G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 10 maja 2006 r. sygn. akt IV SA/Po 1194/04 w sprawie ze skargi [...] Spółka z o.o. w Z.G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w R. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, wyrokiem z dnia 10 maja 2006 r. sygn. akt IV SA/Po 1194/04, oddalił skargę [...] Spółka z o.o. w Z. G., na decyzję Dyrektora Izby Celnej w R. z [...] nr [...], utrzymującą w mocy decyzję o wymierzeniu kary pieniężnej w kwocie 720,00 zł.
W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył ustalenia organów, z których wynikało, iż w toku kontroli [...] czerwca 2002 r. na przejściu granicznym w G., ustalono przekroczenie dopuszczalnej wartości o [...] kN nacisku na drugą oś pojazdu w ciągniku [...] nr rej. [...] (wraz z naczepą nr rej. [...]). Wynik ważenia odnotowano w sporządzonym protokole.
Naczelnik Urzędu Celnego w Z. G. decyzją z dnia [...]. nr [...], wydaną m.in. na podstawie art. 13 ust. 2a i 2b, 40b ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, nałożył na Spółkę [...]karę pieniężną w kwocie 720 zł. W tym samym dniu decyzję doręczono kierowcy P. P.
Od decyzji tej odwołała się Spółka zarzucając naruszenie konstytucyjnej zasady proporcjonalności, za czym przemawia aktualność rozważań Trybunału Konstytucyjnego w wyroku P7/98 z 27 kwietnia 1997 r. (OTK 4/99/72). Strona powołała się na załączoną do odwołania ekspertyzę dr inż. J. R., wywodzącą, iż nie jest możliwe uzyskanie dopuszczalnej mocy pojazdu członowego bez przekroczenia nacisku osi napędowych. Ponadto zarzucono, że obowiązujący art. 103a § 1 pkt 6 kodeksu wykroczeń sprawia, że obywatel może być ukarany dwukrotnie za ten sam czyn, zaś w tej sprawie Spółka nie miała możliwości uczestniczenia w pierwszej fazie postępowania; decyzja zawiera lakoniczne uzasadnienie, co sprawia, że decyzja została wydana z naruszeniem art. 8, 9, 10 i 15 k.p.a.
Dyrektor Izby Celnej w dniu [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, a odnosząc się do zarzutów stwierdził, iż powołany wyrok TK odnosił się do innego stanu prawnego, w procesie ważenia nie odnotowano żadnych nieprawidłowości, a kierowca nie zgłaszał zastrzeżeń do jego przebiegu, zaś okoliczność, iż nie została przekroczona masa całkowita pojazdu nie ma znaczenia.
W skardze na powyższą decyzję Spółka [...] zarzuciła naruszenie przepisu art. 13 ust. 2a ustawy o drogach publicznych (zw. dalej w skrócie u.d.p.), który to przepis narusza zasadę proporcjonalności, wynikającą z art. 2 i 92 Konstytucji.
Nadto zarzucono naruszenie przepisów postępowania przez:
– utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, mimo jej podpisania przez osobę z upoważnienia dyrektora urzędu celnego, a z art. 40b u.d.p. uprawnionymi do kontroli pojazdów są osoby upoważnione przez naczelnika urzędu celnego (art. 19, 20, 107 § 1 i art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.); przyjęcie (z naruszeniem art. 7 k.p.a.), że istnieje możliwość nieprzekroczenia dopuszczalnej masy pojazdu przy jednoczesnym przekroczeniu nacisków na osie pojazdu, przeprowadzenie w sposób wadliwy dowodu z pomiarów nacisków na osie pojazdu, gdyż kierowca nie został pouczony o sposobie przejazdu (art. 9 i 77 k.p.a.); jednokrotny przejazd przez wagę; niedopuszczenie dowodu z opinii biegłego dla oceny poprawności uzyskanych nacisków na osie pojazdu zawartych w protokole nr 228/01-06-17 i wpływu sposobu przejazdu przez wagę na uzyskiwane wyniki nacisku na osie; utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, w której uzasadnieniu pominięto okoliczność dynamicznego ważenia pojazdu (z naruszeniem art. 8, 9, 15 i 107 § 3 k.p.a.). Skarżąca nie miała możliwości wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, zaś kierowca nie był umocowany do reprezentowania strony.
W skardze wniesiono o przeprowadzenie dowodów z dokumentów dotyczących wagi, na której dokonano ważenia oraz zobowiązanie organu do wykazania, iż pracownik podpisujący decyzję Z. B. działał z upoważnienia Naczelnika Urzędu Celnego w Z. G.
Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił ustalenia faktyczne i ocenę prawną organu odwoławczego.
Rozpatrując zarzut dotyczący braku umocowania do wydania decyzji przez osobę upoważnioną, Sąd odniósł się do regulacji zamieszczonej w ustawie z 20 marca 2002 r. o przekształceniach w administracji celnej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 41, poz. 365 z późn. zm.). Ustawa ta z dniem 30 kwietnia 2002 r. zniosła organ dyrektora urzędu celnego (art. 2 pkt i art. 39) tworząc organ naczelnika urzędu celnego (art. 3 pkt 2), do którego zakresu działania przeszły dotychczasowe zadania i kompetencje dyrektorów urzędów celnych w zakresie indywidualnych postępowań celnych (art. 5 ust. 1).
W toku postępowania na wezwanie Sądu, Naczelnik Urzędu Celnego w Z. G. wskazał, że zakres obowiązków i uprawnień starszego kontrolera celnego Z. B. jest określony w Karcie zakresu obowiązków i uprawnień funkcjonariuszy z dnia 6 listopada 2000 r., a zgodnie z decyzją nr 2 z 10 maja 2002 r. Naczelnika Urzędu Celnego i częścią 7 § 2 regulaminu organizacyjnego, wejście w życie owej decyzji nie spowodowało zmiany dotychczasowych zakresów obowiązków pracowników pozostawiając je w mocy.
Sąd na podstawie art. 106 § 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) zw. dalej ustawą P.p.s.a. przeprowadził uzupełniający dowód z dokumentów, uznając na ich podstawie, iż starszy kontroler celny Z. B. był upoważniony do podpisania decyzji na podstawie pkt I.1 ppkt 3 Karty zakresu obowiązków i uprawnień, wydanej na podstawie art. 284 Kodeksu celnego. W zakresie ustalonym dla kierownika zmiany w pkt II Karty, funkcjonariusz posiadał uprawnienia do podejmowania i wydawania decyzji oraz podpisywania pism w ramach właściwości rzeczowej w sprawach załatwianych w toku służby. Zdaniem Sądu, nie ma więc przesłanki nieważności decyzji.
Odnosząc się do zarzutów dotyczących poprawności ważenia Sąd potwierdził, iż ważenia pojazdu dokonano przy pomocy dynamicznej wagi samochodowej typu RPT 98-142, posiadającej ważne świadectwo legalizacji wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Z. G. w dniu [...] stycznia 2002 r., a wagi tego typu zostały zatwierdzone do wyznaczania dynamicznego obciążenia osi pojazdów, decyzją Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia [...] czerwca 1998 r. nr [...]. Pomiaru rozstawu osi dokonano przy pomocy przymiaru stalowego nr fabryczny [...], posiadającego również ważne świadectwo legalizacji z dnia [...] czerwca 2001 r.
Wydając to świadectwo Naczelnik Obwodowego Urzędu Miar w Z. G., powołał zarządzenie nr [...] Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 22 grudnia 2000 r. (Dz. Urz. Miar i Probiernictwa 6/00/400), które m.in. określa konstrukcję, wykonanie i zainstalowanie wagi, a także jej właściwe stosowanie. Sąd stwierdził, że opisany szczegółowo przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a niezakwestionowany przez skarżącą opis przebiegu ważenia, odpowiada warunkom określonym w cytowanym zarządzeniu. Legalizacja wagi świadczy o prawidłowości jej działania w każdym miejscu i w każdych warunkach opisanych w instrukcji wagi (wyrok NSA z dnia 12 lutego 1998 r. sygn. II SA 1409/97). Mimo, że zarządzenie nr 39 Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 22 grudnia 2000 r. utraciło moc w dniu 30 czerwca 2002 r., to z mocy art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 3 kwietnia 1993 r. o miarach (Dz. U. 53/93/248 ze zm.) zatwierdzenie przyrządu pomiarowego jest decyzją administracyjną Prezesa GUM – pomiarów na wadze, można dokonywać do 31 stycznia 2004 r. – póki waga ma ważne świadectwo legalizacji. Nie można skutecznie powoływać się na utratę mocy zarządzenia nr 39 po dniu 30 czerwca 2002 r. bowiem obowiązuje decyzja nr [...] i świadectwo legalizacji, wykazujące parametry urządzenia. Utrata mocy zarządzenia nr 39, jako aktu generalnego, nie skutkuje wygaśnięciem decyzji administracyjnych, wydanych na podstawie tego zarządzenia, gdy jeszcze obowiązywało. W szczególności nie doszło do naruszenia art. 8 ustawy z dnia 3 kwietnia 1993 r. – Prawo o pomiarach (Dz. U. z 1993 r. Nr 55, poz. 248) w zw. z art. 11 i art. 51 ustawy z dnia 21 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o organizacji i trybie pracy Rady Ministrów oraz o zakresie działania ministrów. (Dz. U. z 2001 Nr 154, poz. 1800).
Sąd nie przeprowadził dowodów uzupełniających zgłoszonych w skardze w postaci dokumentacji dotyczącej wagi, bowiem akta administracyjne zawierały wskazane dokumenty.
W sprawie nie zachodziły przesłanki do dokonania ponownego ważenia, zaś kierowca nie zgłaszał zastrzeżeń poza tym, że nie miał wpływu na załadowanie towaru, co wynika z protokółu znajdującego się w aktach. Protokół jako dokument urzędowy stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone (art. 76 k.p.a.), nie uległ sprostowaniu, ani nie przeprowadzono dowodów przeciw niemu, mimo pouczenia Spółki o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz prawie do przeglądania akt sprawy (art. 10 § 1 i art. 73 § 1 k.p.a.).
Sąd nie uznał za zasadny zarzutu naruszenia art. 6 k.p.a. Zasada praworządności określona w tym przepisie odnosi się do postępowania jurysdykcyjnego, a nie oznacza, że przebieg wszystkich czynności dokonywanych przez organ administracji publicznej musi być drobiazgowo uregulowany przepisami prawa.
Zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o materialnoprawne przepisy ustawy o drogach publicznych, zaś nie stanowiły takiej podstawy przepisy regulujące sposób ważenia pojazdów.
Szereg regulacji zamieszczonych w zarządzeniu nr 39 ma charakter dyrektyw celowościowych, wskazujących co należy czynić, aby osiągnąć zamierzony rezultat prawidłowego ważenia. Po 30 czerwca 2002 r. mimo utraty mocy zarządzenie nr 39, organy celne nadal realizowały wypracowane reguły postępowania.
Odnośnie zarzutu nieprawidłowej reprezentacji, Sąd zwrócił uwagę na zaniedbanie Spółki w kwestii udzielenia stosownego pełnomocnictwa osobie dokonującej przewozu, co zapewniłoby udział strony już w postępowaniu przed organem I instancji. Wprawdzie w tej sytuacji strona nie była zawiadomiona o wszczęciu postępowania i nie brała czynnego udziału, lecz nie mogło to mieć istotnego wpływu na wynik postępowania w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy P.p.s.a. Ponadto te braki w postępowaniu wynikały ze specyfiki, bowiem przy dużym natężeniu ruchu przy przejściach granicznych, nie jest możliwe dopełnienie wszystkich wymogów formalnych zapewniających udział pracowników w postępowaniu. W postępowaniu odwoławczym strona mogła korzystać ze wszelkich praw, stąd zarzut braku jej udziału Sąd uznał za bezzasadny.
Błędnie Spółka powołuje się na ustalenia ekspertów, skoro to organ dokonuje ustaleń, a ponadto ekspertyza odnosi się do zestawów transportowych – [...] i [...] typ [...]; w objętych analizą rzeczoznawców nie było naczepy wchodzącej w skład zestawu. Ponadto analiza nie jest opinią biegłego, a jedynie dokumentem prywatnym.
W ocenie Sądu nie doszło do naruszenia art. 9 k.p.a. Z akt nie wynika też aby w trakcie przejazdu doszło do nieprawidłowości, bowiem przed wjazdem na wagę umieszczony jest znak drogowy określający prędkość przejazdu. Jednokrotny wjazd na wagę z wysoko wyspecjalizowanym oprogramowaniem wystarcza do sprawdzenia czy pojazd nie narusza ustalonych norm.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa materialnego Sąd stwierdził, iż to strona naruszyła przepisy art. 13 ust. 2 pkt 3, ust. 2a i 2b ustawy – Prawo o ruchu drogowym, które nakazują uzyskanie zezwolenia na przejazd pojazdem zarejestrowanym w kraju o masie i naciskach osi przekraczających wielkości określone w odrębnych przepisach.
Przejazd bez zezwolenia w takich warunkach zagrożony jest karą pieniężną (art. 13 ust. 2b u.d.p.), zaś celem tej kary jest nakłonienie podmiotów korzystających z dróg do uiszczenia opłaty drogowej. Nałożenie na Spółkę kary w kwocie 720 zł, a więc w kwocie niższej niż najniższa płaca w gospodarce narodowej, nie stanowi nadmiernego obciążenia i jest adekwatne do celu jaki ustawodawca chciał osiągnąć.
Zdaniem Sądu, wbrew zarzutom skargi nie doszło do naruszenia zasady proporcjonalności (przy czym zasada ta znajduje uzasadnienie w art. 2, bowiem art. 92 dotyczy jedynie zakresu delegacji ustawowej). Przywołany przez stronę wyrok TK z dnia 27 kwietnia 1997 r. sygn. P7/98 dotyczy aktu prawnego, który nie miał zastosowania w sprawie. Przepisy prawa materialnego zastosowane w tej sprawie nie nasuwają wątpliwości co do zgodności z Konstytucją.
Podwyższona opłata za przejazd pojazdem ponadnormatywnym (istniejąca w dacie orzekania TK) pełniła rolę swoistej kary administracyjnej. Taką też konstrukcję przejął ustawodawca w znowelizowanej ustawie o drogach publicznych (art. 13c ust. 2 i art. 13g ust. 1 i 2) wskazując w załączniku nr 2 do ustawy wysokość kar za każde z naruszeń.
Sąd przedstawiając przeprowadzone zmiany legislacyjne oraz przywołując wyrok TK z 10 grudnia 2002 r. sygn. P 6/02 i zawartą tam argumentację odnoszącą się do istniejących uprzednio niekonstytucyjnych regulacji stwierdził, iż naprawianie prawa nie może służyć legitymizowaniu zachowań naruszających prawo.
Zasada proporcjonalności, chociaż mająca podstawowe znaczenie dla demokratycznego państwa prawa, nie wyklucza wprowadzenia ograniczeń praw i wolności. Możliwa jest więc ingerencja normodawcy, chociaż każdorazowe ograniczenie musi spełniać określone przesłanki. W sprawie P 6/02 TK nie wykluczył możliwości obciążania przewoźników opłatą o charakterze sankcji z tytułu przejazdu pojazdem nienormatywnym.
Zarzut podwójnego ukarania nie jest w ocenie Sądu zasadny, skoro na mocy art. 97 ustawy o transporcie drogowym przepis art. 103a z dniem 1 stycznia 2002 r. utracił moc, a ponadto strona nie wykazała, aby została ukarana grzywną za wykroczenie, zatem rozważania w skardze mają charakter abstrakcyjny i nie odnoszą się do tej sprawy.
Art. 13 ust. 2a u.d.p. nie pozostawia wątpliwości, że nałożenie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym jest obligatoryjne, niezależne od winy sprawy jak też od zachowania wymaganej masy pojazdu, a jedynym i decydującym kryterium nałożenia kary jest fakt przekroczenia dopuszczalnego nacisku na oś pojazdu (na co Sąd przywołuje liczne orzeczenia NSA).
Naruszenie przepisu art. 107 § 3 k.p.a. przez organ I instancji zostało naprawione przez organ odwoławczy, a więc nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy. Z tych względów Sąd na podstawie art. 151 ustawy P.p.s.a. oddalił skargę.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła [...] Sp. z o.o., reprezentowana przez radcę prawnego D. P. i zaskarżając wyrok w całości zarzuciła naruszenie prawa procesowego:
– art. 145 § 1 lit. c/ ustawy P.p.s.a. poprzez niestwierdzenie naruszenia przez organy celne przepisu art. 6 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa przez organy celne, doszłoby do uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji przez WSA;
- art. 268a k.p.a. i 107 § 1 k.p.a. w zw. z art. 40b u.d.p., stanowiących o obowiązku podpisania decyzji jedynie przez osobę upoważnioną przez naczelnika urzędu celnego, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy;
- art. 97 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę P.p.s.a. w zw. z art. 13 § 3 i § 4 i art. 59 ustawy P.p.s.a. przez uznanie, że właściwym do rozpoznania skargi był WSA w Poznaniu w sytuacji gdy z przepisów wynika, że właściwym był WSA w G. W., co doprowadziło do wydania wyroku przez Sąd niewłaściwy i stanowi podstawę nieważności uwzględnioną z urzędu.
Naruszenie prawa materialnego stanowiło niewłaściwe zastosowanie art. 13 ust. 2 pkt 3 oraz ust. 2a i ust. 2b u.d.p. przez ich zastosowanie, podczas gdy są one sprzeczne z art. 2 Konstytucji RP.
Skarga kasacyjna domaga się uchylenia wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania względnie uchylenia wyroku, rozpoznania skargi oraz uchylenia zaskarżonej decyzji lub stwierdzenia jej nieważności oraz zasądzenia kosztów postępowania za obie instancje.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej powołując się na art. 6 k.p.a. stanowiący o podstawie działania organów władzy publicznej (na podstawie i w granicach prawa), strona kwestionuje działania organów celnych. WSA ustalił zaś poprawność wykonania ważenia pojazdu, jednak nie wskazał w oparciu o jakie przepisy dokonano przebiegu ważenia pojazdu. W chwili dokonywania pomiaru nacisków osi na drogę, obowiązywało zarządzenie Prezesa GUM z 22 sierpnia 2000 r., a więc akt, który na podstawie art. 87 Konstytucji nie zawiera przepisów powszechnie obowiązujących. Powyższe jest o tyle istotne, że przedmiotem postępowania było nałożenie na stronę obowiązku, tj. zapłaty kary pieniężnej.
Prawidłowym aktem regulującym tę materię było dopiero rozporządzenie z 10 lutego 2004 r. w sprawie wymagań metrologicznych do ważenia pojazdów w ruchu (Dz. U. Nr 35, poz. 316). W chwili ważenia, nie obowiązywały więc przepisy powszechnie obowiązujące, które regulowałyby sposób ważenia pojazdu pod kątem nacisków osi na drogę, a obowiązujące uprzednio regulacje nie mogą stanowić podstawy prawnej do wydania decyzji.
Sąd nie porównał kompetencji do podpisania decyzji w zakresie przekroczenia nacisków osi na drogę i nałożenia kary pieniężnej, z zakresem uprawnień określonym w karcie zakresu obowiązków i uprawnień funkcjonariusza Z. B. Analiza WSA ograniczyła się do wskazania gdzie tego rodzaju uprawnienia zostały uregulowane, lecz nie rozstrzygnęła czy sprawy z zakresu ruchu po drodze publicznej, dokonywanie kontroli i wydawanie decyzji, zostały ujęte w zakresie uprawnień tego pracownika. Zdaniem skarżącej, z raportów ważenia i samej decyzji nie sposób odczytać osobę wykonującą czynności i podpisującą decyzję. Narusza to art. 107 k.p.a. i art. 268a k.p.a., gdyż wynika z nich obowiązek podpisania decyzji przez osobę upoważnioną oraz pisemnego upoważnienia. Brak ustaleń organów celnych – czego nie uwzględnił Sąd – ma znaczenie dla wyniku sprawy i uzasadniać może uchylenie decyzji, a nawet stwierdzenie jej nieważności.
Powoływany art. 284 Kodeksu celnego nie ma znaczenia, bowiem kontrolerzy celni mogą być uprawnieni do dozoru i kontroli celnej, nie zaś do kontroli, która została uregulowana w ustawie o drogach publicznych. Kontrola ta stanowi dodatkowe uprawnienie dla naczelnika urzędu celnego i swą podstawę może ona wywieść jedynie z art. 40b ustawy o drogach publicznych.
Zgodnie z tym przepisem, osoby upoważnione (pisemnie) przez naczelnika urzędu celnego są uprawnione do kontroli pojazdów wykonujących międzynarodowy transport drogowy w zakresie masy, nacisków osi lub wymiarów. Kontrole te mają odmienny charakter co sprawia, że regulacje Kodeksu celnego nie są wystarczające, zaś uprawnienia pracowników winny być rozszerzone zgodnie z art. 40b ustawy o drogach publicznych.
Postępowanie sądowe toczyło się przed sądem niewłaściwym, co oznacza nieważność postępowania (art. 183 ustawy P.p.s.a.) i konieczność uchylenia wyroku. W myśl art. 97 ust. 1 ustawy – Przepisy wprowadzające... "sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy P.p.s.a.". Z kolei art. 13 § 3 stanowi, że do rozpoznania sprawy właściwy jest WSA, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. W rozporządzeniu Prezydenta RP z 13 sierpnia 2004 r. sprawy niezakończone do dnia 1 lipca 2005 r. przed WSA w Poznaniu, nakazano przekazać do WSA w Gorzowie Wielkopolskim. W sprawie występuje więc niewłaściwość Sądu, bowiem sprawę winien rozpoznać WSA w Gorzowie Wielkopolskim, zaś wydany wyrok należy uchylić (art. 183 § 2 pkt 2 ).
Uzasadniając zarzut niekonstytucyjności art. 13 ust. 2a ustawy o drogach publicznych strona wywodzi, iż nie kwestionuje zasadności wprowadzania kar, ale samej konstrukcji przepisów, które nakładają jednakową karę bez względu na liczbę przejechanych (lub planowanych) kilometrów.
Z powyższych względów TK już raz uznał, za niekonstytucyjne wcześniejsze regulacje (wyrok TK z 27 kwietnia 1997 r. P 7/98 OTK 1999/4/72), gdyż podwyższone opłaty są niewspółmiernie wyższe od zwykłych opłat drogowych oraz uznał, że opłata ta nie jest co do zasady powiązana z zagadnieniem korzystania z dróg publicznych, do czego nawiązuje art. 13 ustawy. TK uznał, że przepis, na podstawie którego ustala się podwyższoną opłatę, narusza zasadę proporcjonalności, bowiem ustanawia bardzo wysokie sankcje, które nie odnoszą zamierzonego celu. Kara pieniężna posiada represyjny charakter, bowiem nie stanowi ekwiwalentu za straty wynikłe ze zniszczeń dróg publicznych, powstałych na skutek rzeczywistego przejazdu pojazdami nienormatywnymi. Państwo nakłada więc na obywatela obowiązek przestrzegania dopuszczalnych norm nacisku na osie, któremu nie jest on w stanie sprostać, bowiem przewoźnik nie ma technicznej możliwości sprawdzenia po każdym załadunku kontrolowanych parametrów technicznych. Nawet bowiem w przypadku prawidłowego ułożenia ładunku nie można wykluczyć jego przesunięcia podczas przejazdu do granicy.
Naczelny Sad Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) zw. dalej P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.
Skarga kasacyjna podnosi zarzut nieważności postępowania, zatem zarzut ten jako najdalej idący podlega ocenie w pierwszej kolejności. Sąd odwoławczy uznał, iż w sprawie Sąd dopuścił się naruszenia przepisów wskazanych w pkt 3 petitum skargi i w konsekwencji skargę rozpoznał Sąd niewłaściwy miejscowo.
Skarga strony skierowana do NSA Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu pod rządami ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, z dniem 1 stycznia 2004 r. na podstawie ar. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę P.p.s.a., podlegała rozpatrzeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu. Jednakże na mocy § 1 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 13 sierpnia 2004 r. w sprawie przekazania Wojewódzkim Sądom Administracyjnym w Gorzowie Wielkopolskim i Kielcach rozpoznanie spraw z obszaru województwa lubuskiego i świętokrzyskiego, należących do właściwości Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Poznaniu i Krakowie (Dz. U. Nr 187, poz. 1926) sprawy nieukończone do dnia 1 lipca 2005 r., w których skargi wniesiono na działalność organu mającego siedzibę na terenie województwa lubuskiego, podlegały przekazaniu do WSA w Gorzowie Wlkp. Sprawę niniejszą należało więc przekazać do rozpoznania temu Sądowi.
Naruszenie przepisów o właściwości nie powoduje jednak nieważności postępowania, gdyż art. 183 § 2 pkt 6 ustawy P.p.s.a. jako przesłankę nieważności wskazuje sytuację, w której wojewódzki sąd administracyjny orzekał w sprawie, w której właściwy jest NSA. Przesłanki nieważności zostały określone w art. 183 § 2 ustawy w sposób ścisły, a zatem niedopuszczalne jest jakiekolwiek rozszerzenie ich katalogu na inne, nieprzewidziane w ustawie przypadki.
Powołując jako naruszony, przepis art. 59 ustawy P.p.s.a. skarga kasacyjna pomija, iż składa się on z kilku jednostek redakcyjnych, a Sąd odwoławczy nie jest zobowiązany, ani uprawniony do doprecyzowania zarzutów. Nadto strona skarżąca nie dostrzegła, iż w § 3 tegoż artykułu ustawodawca czynnościom dokonanym w Sądzie niewłaściwym, nadał moc prawną.
Z powyższych względów zarzut ten należało ocenić jako niezasadny.
Zarzut naruszenia prawa procesowego strona skarżąca sformułowała w sposób mało precyzyjny, gdyż w ustawie nie ma przepisu art. 145 § 1 lit. c/, zaś treść zarzutów wskazuje, iż stronie zarzuca naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy. Mimo powyższego mankamentu, gdyby wskazanie nieistniejącego przepisu traktować w kategoriach oczywistej pomyłki to i tak zarzut niedostrzeżenia przez Sąd wydania decyzji na podstawie przepisów niemających mocy obowiązującej nie mógłby się ostać.
Błędnym jest twierdzenie skarżącej Spółki, iż podstawą wydania decyzji było zarządzenie GUM nr 39 z dnia 22 sierpnia 2000 r.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, iż zarządzenie nr 39 Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie wprowadzenia przepisów metrologicznych o wagach samochodowych (Dz. Urz. Miar i Prob. Nr 6, poz. 40), wydane na podstawie delegacji ustawowej z art. 8 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 3 kwietnia 1993 r. – Prawo o miarach (Dz. U. Nr 55, poz. 248 z późn. zm.), w myśl przepisów Konstytucji RP jest aktem o charakterze wewnętrznym. Zawarte w nim przepisy nie mogą stanowić podstawy prawnej do wydania decyzji, nie są one też stosowane przez organy wydające decyzje o nakładaniu podwyższonych opłat.
Przepisy zarządzenia regulowały zasady prawnej kontroli metrologicznej, jakiej poddawane były przyrządy pomiarowe przez organy administracji i miały zastosowanie m. in. przy dokonywaniu legalizacji przyrządów pomiarowych.
Jak wynika z akt sprawy waga, której użyto w toku kontroli w dniu 16 czerwca 2002 r. posiadała ważne świadectwo legalizacji z dnia 15 stycznia 2002 r. wydane na podstawie zarządzenia nr 39 Prezesa GUM z dnia 22 grudnia 2000 r.
Podkreślić należy, iż przepisy ww. aktu nie stanowiły podstawy decyzji administracyjnej, zaś Sąd I instancji w sposób wyczerpujący przedstawił charakter prawny tego aktu i jego znaczenie przy dokonywaniu czynności ważenia, a stanowisko to zasługuje na aprobatę.
Nie uznał Naczelny Sąd Administracyjny zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ P.p.s.a., art. 268a k.p.a. oraz art. 107 § 1 k.p.a., zaś co do upoważnienia starszego kontrolera celnego Z. B. do wykonywania czynności w postępowaniu administracyjnym i wydania decyzji, Sąd podzielił w pełni stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Zarzut, iż Sąd I instancji nie zajął stanowiska co do uprawnień pracownika działającego z upoważnienia Naczelnika Urzędu Celnego w świetle stwierdzeń zawartych w uzasadnieniu, należy ocenić jako gołosłowny.
W tej kwestii Sąd dokonał dogłębnej analizy stanu prawnego oraz dokumentacji wewnętrznej urzędu wyciągając prawidłowe wnioski w kwestii umocowania pracownika do działania z upoważnienia naczelnika urzędu celnego.
Nie jest trafnym zarzut skargi kasacyjnej, iż z dokumentacji z ważenia i decyzji nie wynika kto dokonywał czynności oraz podpisał decyzję, co narusza przepis art. 107 § 1 i 268a k.p.a.
Przeczą temu wyraźne zapisy oraz pieczęć imienna kontrolera i własnoręczny podpis z powołaniem się na upoważnienie dyrektora urzędu celnego. Upoważnienie to – w świetle przepisu art. 37 ustawy z 20 czerwca 2002 r. o przekształceniach w administracji celnej oraz o zmianie niektórych ustaw, stało się z mocy prawa upoważnieniem naczelnika urzędu celnego. Oznacza to, iż pracownik był prawidłowo umocowany do działania w imieniu organu.
W odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego, skarga kasacyjna powołuje się na argumentację zamieszczoną w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 kwietnia 1997 r. P 7/98 i przywołuje ten wyrok, w którym Trybunał stwierdził niezgodność § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 14 października 1996 r. w sprawie opłat drogowych z art. 2 i 92 ust. 1 Konstytucji oraz z art. 13 ust. 4 ustawy o drogach publicznych w brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 21 stycznia 2000 r. (Dz. U. Nr 12, poz. 136). Argumentacja skargi kasacyjnej dotycząca naruszenia zasady proporcjonalności w stanie prawnym obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji utraciła aktualność, bowiem podstawę wydania decyzji nie stanowią przepisy rozporządzenia poddanego kontroli Trybunału, lecz znowelizowany przepis art. 13 ust. 2a ustawy o drogach publicznych. Przepis ten, przewidujący karę pieniężną określoną w ustawie, stanowi podstawę wymierzenia kary i w niniejszej sprawie nie doszło do jego naruszenia.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 ustawy P.p.s.a.