I OSK 1411/20

Naczelny Sąd Administracyjny2023-11-17
NSAAdministracyjneŚredniansa
spółka z o.o.KRSutrata bytu prawnegomienieSkarb Państwainteres prawnystrona postępowaniapostępowanie administracyjneskarga kasacyjna

NSA oddalił skargę kasacyjną K.K. od wyroku WSA w Poznaniu, uznając, że skarżący nie był stroną postępowania dotyczącego nabycia przez Skarb Państwa mienia po zlikwidowanej spółce, ponieważ nie posiadał jej udziałów w kluczowym momencie.

Sprawa dotyczyła nabycia przez Skarb Państwa mienia po spółce "R." sp. z o.o., która utraciła byt prawny z dniem 1 stycznia 2016 r. K.K. twierdził, że jest stroną postępowania, ponieważ posiadał udziały w spółce. WSA w Poznaniu oddalił jego skargę, a NSA utrzymał ten wyrok w mocy. Sąd uznał, że K.K. nie wykazał swojego statusu wspólnika na dzień 31 grudnia 2015 r., co pozbawiało go interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną K.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który oddalił skargę K.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu o umorzeniu postępowania odwoławczego. Sprawa dotyczyła stwierdzenia przez Starostę nabycia z mocy prawa przez Skarb Państwa mienia po spółce "R." sp. z o.o., która została wykreślona z rejestru z dniem 1 stycznia 2016 r. K.K. był uznany za stronę postępowania przez Starostę, jednak SKO uznało, że błędnie. SKO umorzyło postępowanie odwoławcze, stwierdzając, że K.K. nie był wspólnikiem spółki w dniu 31 grudnia 2015 r., co pozbawiało go interesu prawnego. WSA w Poznaniu podzielił to stanowisko, wskazując na umowy z 1992 r., zgodnie z którymi K.K. zbył udziały w spółce "R.". NSA, rozpoznając skargę kasacyjną, potwierdził prawidłowość ustaleń WSA. Sąd podkreślił, że utrata bytu prawnego przez spółkę nastąpiła z mocy prawa z dniem 1 stycznia 2016 r. z powodu niezłożenia wniosku o przerejestrowanie do KRS. NSA uznał, że K.K. nie wykazał swojego statusu wspólnika na ten dzień, a tym samym nie posiadał interesu prawnego w postępowaniu, co uzasadniało umorzenie postępowania odwoławczego i oddalenie skargi kasacyjnej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, osoba taka nie posiada interesu prawnego, jeśli nie wykazała, że nadal jest wspólnikiem w kluczowym momencie utraty bytu prawnego przez spółkę.

Uzasadnienie

Status strony postępowania administracyjnego wynika z posiadania interesu prawnego, który musi być powiązany z obowiązującym przepisem prawa. W przypadku nabycia mienia po spółce, która utraciła byt prawny, interes prawny mają jej wspólnicy na dzień utraty bytu prawnego. Skarżący nie wykazał, że był wspólnikiem spółki w tym terminie, mimo wcześniejszych umów zbycia udziałów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (8)

Główne

Dz.U. 1997 nr 121 poz 770 art. 9 § ust. 2a i 2

Ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym

Podmioty wpisane do rejestru handlowego, które nie złożyły wniosku o wpis do KRS do 31 grudnia 2015 r., uznaje się za wykreślone z rejestru z dniem 1 stycznia 2016 r. z mocy prawa.

k.p.a. art. 28

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

K.K. nie wykazał, że był wspólnikiem spółki "R." na dzień 31 grudnia 2015 r. Utrata bytu prawnego przez spółkę nastąpiła z mocy prawa z dniem 1 stycznia 2016 r. Brak interesu prawnego K.K. w postępowaniu administracyjnym.

Odrzucone argumenty

K.K. był stroną postępowania administracyjnego. Wykreślenie spółki z rejestru nie nastąpiło zgodnie z prawem. Naruszenie przepisów K.p.a. i P.p.s.a. przez sądy niższych instancji.

Godne uwagi sformułowania

podmioty... które były wpisane do rejestru sądowego na podstawie przepisów obowiązujących do dnia wejścia w życie tej ustawy i które do dnia 31 grudnia 2015 r. nie złożyły wniosku o wpis do rejestru, uznaje się za wykreślone z rejestru z dniem 1 stycznia 2016 r. Skutek powyższy nastąpił z mocy prawa, wobec ziszczenia się dyspozycji normy wyrażonej w art. 9 ust. 2a powołanej ustawy. Sąd Wojewódzki prawidłowo również przyjął, że interes prawny w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym posiadają osoby (podmioty) będące wspólnikami Spółki R. na dzień 31 grudnia 2015 r.

Skład orzekający

Aleksandra Łaskarzewska

sprawozdawca

Arkadiusz Blewązka

członek

Mariola Kowalska

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących utraty bytu prawnego przez spółki z powodu niezłożenia wniosku o przerejestrowanie do KRS oraz ustalanie kręgu stron postępowania administracyjnego w takich przypadkach."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej spółek wpisanych do rejestru handlowego przed wejściem w życie ustawy o KRS i niezłożenia wniosku o przerejestrowanie do 31.12.2015 r.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy złożonej kwestii prawnej związanej z utratą bytu prawnego przez spółkę i ustalaniem stron postępowania administracyjnego, co jest istotne dla praktyków prawa, ale może być mniej zrozumiałe dla szerokiej publiczności.

Czy możesz stracić prawo do mienia swojej firmy z powodu biurokracji? Sąd Najwyższy Administracyjny wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 1411/20 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-11-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-07-17
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Aleksandra Łaskarzewska /sprawozdawca/
Arkadiusz Blewązka
Mariola Kowalska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II SA/Po 741/19 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2019-12-19
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze~Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 1997 nr 121 poz 770
art. 9 ust. 2a i 2
Ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 28
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mariola Kowalska Sędziowie: sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka Protokolant: asystent sędziego Karolina Kubik po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 grudnia 2019 r. sygn. akt II SA/Po 741/19 w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 25 czerwca 2019 r. nr SKO.GN.4001.524.2019 w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 19 grudnia 2019 r. oddalił skargę K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z 25 czerwca 2019 r. nr SKO.GN.4001.524.2019 w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przyjął następujące okoliczności faktyczne i prawne.
Starosta G. decyzją z 19 lipca 2018 r. stwierdził nieodpłatne nabycie przez Skarb Państwa, z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 2016r., prawa własności nieruchomości położonej w G.., oznaczonej geodezyjnie jako działka nr [...] o pow.0,7180 ha, zapisanej w KW [...], stanowiącej mienie pozostałe po spółce pod firmą: Przedsiębiorstwo Usługowo- Produkcyjno - Handlowe "R." sp. z o.o. z siedzibą w G.., która została z mocy prawa uznana za wykreśloną z rejestru sądowego. W uzasadnieniu Starosta odwołał się do treści art. 9 ust 2a ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz.U. Nr 121. poz. 770 ze zm.) wskazując, że w oparciu o ten przepis Przedsiębiorstwo "R." Sp. z o.o. z siedzibą w G. zostało uznane za wykreślone z rejestru i uległo rozwiązaniu. Jako podmiot nieistniejący nie może być stroną postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzającej nabycie z mocy prawa przez Skarb Państwa własności ww. nieruchomości.
Następnie Starosta przytoczył treść art. 9 ust. 2b ww. ustawy, który stanowi, że z dniem 1 stycznia 2016 r. Skarb Państwa nabywa nieodpłatnie z mocy prawa mienie podmiotów, o których mowa w ust. 2a. Nabycie przez Skarb Państwa własności nieruchomości albo użytkowania wieczystego stwierdza, w drodze decyzji, starosta właściwy ze względu na miejsce położenia nieruchomości, który jest również właściwy w sprawach dotyczących mienia i zobowiązań, pozostałych po podmiotach wykreślonych z Krajowego Rejestru Sądowego (art. 9 ust. 2i ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym). Starosta wyjaśnił, że podjął czynności mające na celu ustalenie kręgu podmiotów, które w przeszłości posiadały udziały w spółce PUPH R. sp. z o.o. Zgodnie z aktami rejestrowymi był taki okres w jej historii, w którym właścicielem wszystkich udziałów w kapitale zakładowym była spółka "I." sp. z o.o. W późniejszym okresie jednak, zgodnie z treścią akt rejestrowych jedynym wspólnikiem PUPH R. sp. z o.o. był K. K.. Akta rejestrowe "I." sp. z o.o. nie zawierają żadnych informacji o PPHU R.. Ostatni figurujący w rejestrze prezes zarządu tej spółki i jej jedyny wspólnik to A. S., który zmarł [...] lutego 2011 r. Spółka "I." utraciła byt prawny wskutek nie złożenia w określonym przepisami terminie wniosku o wpis do Krajowego Rejestru Sądowego.
Organ wskazał, że analiza akt rejestrowych obu ww. spółek pokazuje, iż ostatnim dokumentem mówiącym do kogo należą udziały PUPH R. sp. z o.o., jest sporządzony w formie aktu notarialnego protokół Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Spółki z 22 kwietnia 2011 r., Rep. A. nr [...]. W zgromadzeniu tym uczestniczył K. K. jako jedyny wspólnik reprezentujący cały kapitał zakładowy. Z tego też względu K. K. został uznany przez organ za stronę postępowania. W toku całego postępowania K. K. nie negował powyższej okoliczności, cały czas konsekwentnie twierdził, że to on jest jedynym wspólnikiem PUPH R. sp. z o.o., a w zgromadzonym materiale dowodowym brak jest jakiegokolwiek dowodu przeciwnego.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł K. K. podnosząc, iż od 1992 r. do 03 lutego 2011 r. jedynym wspólnikiem w spółce PUPH R. sp. z o.o. była spółka "I." sp. z o.o., której jedynym udziałowcem był A. S., po którego śmierci udziały w spółce PUPH R. weszły w skład masy spadkowej ww. zamarłego. Wyjaśnił też, iż notarialny protokół Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Spółki "R." z dnia 22 kwietnia 2011 r. (repertorium A nr [...]) świadczący o tym, że udziały w Spółce "R." należą do K. K., protokół ten został mu przedłożony w Zakładzie Karnym w [...], w którym odbywał bezwzględną karę pozbawienia wolności. Nie miał wpływu na treść tego dokumentu. Zdaniem K. K. dokument ten sporządziła M. S.
Decyzją z 25 czerwca 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu umorzyło postępowanie odwoławcze. Według organu odwoławczego Starosta błędnie uznał K. K. za stronę postępowania. W rozpatrywanej sprawie kluczowe znaczenie ma ustalenie, kto posiadał udziały w Spółce "R." w dniu 31 grudnia 2015 r., czyli w ostatnim dniu jej istnienia. Zauważono, iż podczas przesłuchania w dniu 28 lutego 2017 r. przed organem I instancji K. K., pouczony o odpowiedzialności karnej za składanie nieprawdziwych zeznań z art. 233 § 1 K.p.a., oświadczył, że przy ul. [...] zameldowany został w 1997 r. za zgodą pełnomocnika firmy "I.". Nadto z umowy notarialnej zawartej w dniu 17 sierpnia 1992 r. (repertorium A numer [...]) w P. przed notariuszem O. P. wynika, iż K. K. sprzedał wszystkie objęte w Spółce "R." udziały na rzecz "E." Sp. z o.o. Z kolei z umowy notarialnej zawartej w dniu 01 września 1992 r. (repertorium A numer [...]) w P. przed notariuszem O. P., wynika, iż M. Z. oświadczył, że firma "R." Sp. z o.o. z siedzibą w L. jest jedynym udziałowcem Spółki "R." i że objął w niej 100 udziałów. Mocą wskazanej umowy stawiający sprzedał wszystkie objęte w Spółce "R." udziały na rzecz "I." Sp. z o.o. Pismem z dnia 2 września 1992 r. (załącznik do protokołu przesłuchania z dnia 28 lutego 2017 r.) K. K. poinformował Spółkę "I." o zrzeczeniu się funkcji członka jednoosobowego zarządu Spółki "R.", a nadto wystąpił do Sądu Rejonowego w P. o wykreślenie go z rejestru jako członka jednoosobowego zarządu Spółki "R." wskazując, że aktualnym i wyłącznym posiadaczem udziałów w Spółce "R." jest spółka "I." z siedzibą w P. przy ul. [...].
Dalej SKO zauważyło, że w piśmie z 8 sierpnia 2017 r. K. K. oświadczył, iż 31 grudnia 2015 r. był jedynym członkiem zarządu Spółki "R." a ponadto był właścicielem wszystkich udziałów w tej Spółce. Oświadczenie powyższe pozostaje w sprzeczności z wcześniej przytoczonymi ustaleniami. Zdaniem SKO, we wszystkich przedłożonych do pisma z 8 sierpnia 2017 r. kopiach dokumentów wytworzonych po 1 września 1992 r. K. K. wskazywany jest jako osoba umocowana do jednoosobowego reprezentowania Spółki "R.". Natomiast K. K. nie występuje jako właściciel udziałów w Spółce "R.". W udostępnionych dokumentach jako jedyny właściciel udziałów w Spółce "R." występuje Spółka "I." z siedzibą w P. SKO zwróciło uwagę, iż w odwołaniu K. K. ponownie zaprzeczył, aby w dniu 31 grudnia 2015 r. był udziałowcem w spółce "R.".
Zdaniem organu odwoławczego, w dniu 31 grudnia 2015 r. wyłącznym posiadaczem udziałów w Spółce "R." była Spółka "I." z siedzibą w P.
Według Kolegium zagadnienie utraty bytu prawnego przez Spółkę "R." zostało wyjaśnione w piśmie Sądu Rejonowego P. z dnia 6 marca 2017 r. sygn. [...], podpisanym przez SSR [...]. Sąd Rejonowy poinformował, że Spółka "R." nie została wpisana do Krajowego Rejestru Sądowego do 31 grudnia 2015 r., jak również do tego dnia nie złożyła wniosku o przerejestrowanie z rejestru handlowego. W związku z powyższym Spółka "R." uznana została za podmiot wykreślony z rejestru z dniem 1 stycznia 2016 r., co jest równoznaczne z utratą przezeń zdolności prawnej. Ponadto Sąd Rejonowy w P., VIII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego w piśmie z dnia 13 kwietnia 2018 r. poinformował, że podmiot o nazwie "I." Sp. z o.o. (rejestr handlowy nr [...]) nie został wpisany do Krajowego Rejestru Sądowego do 31 grudnia 2015 r., jak również do tego dnia nie złożył wniosku o przerejestrowanie. W związku z powyższym podmiot ten należy uznać za wykreślony z rejestru z dniem 1 stycznia 2016 r., co jest równoznaczne z utratą przezeń zdolności prawnej. Sąd Rejonowy podkreślił, że skutek powyższy nastąpił z mocy prawa, a zatem nie ma konieczności wydania żadnego postanowienia lub zarządzenia w tym przedmiocie. Sąd Rejonowy wyjaśnił, że ostatnim członkiem zarządu i jedynym wspólnikiem Spółki "I." Sp. z o.o. był A. S., który zmarł [...] lutego 2011 r. K. K. w chwili utraty bytu prawnego przez Spółkę "R." nie posiadał udziałów w Spółce "R.", co powoduje, że nie może być stroną przedmiotowego postępowania administracyjnego. Na powyższe ustalenia nie ma wpływu fakt, że wyjaśnienia pisemne K. K. nie były konsekwentne we wszystkich punktach. Niemniej całokształt ustalonych okoliczności prowadzi do wniosku, że K. K. w 1992 r. sprzedał przynależne mu udziały w Spółce "R." na rzecz Spółki "E." Sp. z o.o., która pod nową firmą "R." Sp. z o.o. sprzedała wszystkie 100 udziałów w firmie "R." Sp. z o.o. na rzecz Spółki "I." Sp. z o.o. Ta ostatnia Spółka utraciła byt prawny w dniu 31 grudnia 2015 r. K. K. nie był zatem legitymowany do złożenia odwołania, gdyż nie posiada przymiotu strony niniejszego postępowania administracyjnego. Zgodnie ze stanowiskiem sądów administracyjnych, jeśli osoba wnosząca odwołanie nie posiada przymiotu strony postępowania, to postępowanie odwoławcze podlega umorzeniu.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł K. K..
Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i oddalił ją na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej w skrócie: "P.p.s.a."). Sąd I instancji za bezsporne uznał, iż Przedsiębiorstwo Usługowo- Produkcyjno - Handlowe "R." sp. z o.o. z siedzibą w G. (dalej w skrócie: "Spółka R.") z dniem 1 stycznia 2016 r. utraciła byt prawny. Wskutek nieprzerejestrowania ww. Spółki (która była wpisana do Rejestru Handlowego znak nr [...]) do Krajowego Rejestru Sądowego do dnia 31 grudnia 2015 r., należy uznać ten podmiot za wykreślony rejestru, co potwierdza informacja Sądu Rejonowego w P. VIII Wydziału Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego z 6 marca 2017 r. (karta nr 104 akt admin. organu I instancji). Skutek ten zaistniał z mocy prawa i nie było konieczności wydania żadnego postanowienia lub zarządzenia w tym przedmiocie. Wynika to wprost z powołanego art. 9 ust. 2a ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym, gdzie użyto zwrotu "uznaje się za wykreślone z rejestru" , a nie np. "wykreśla się". Powołany w skardze przepis ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego, tj. art. 6945, nie znajdzie w tej sytuacji zastosowania. Przepis ten dotyczy przede wszystkim wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego, podczas, gdy Spółka R. była wpisana do dotychczasowego rejestru sądowego.
Sąd I instancji za słuszne uznał stanowisko Kolegium, że interes prawny w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym posiadają osoby (podmioty) będące wspólnikami Spółki R. na dzień 31 grudnia 2015r. Sąd podzielił także zapatrywanie tego organu, że brak jest podstaw do przyjęcia, iż skarżący K. K. był w tej dacie współwłaścicielem Spółki R..
W ocenie Sądu I instancji, ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż K. K. był w przeszłości wspólnikiem Spółka R.. Stan taki miał miejsce przed 17 sierpnia 1992 r. Z tej daty pochodzi umowa notarialna (repertorium A numer [...]) zawarta w P. przed notariuszem O. P., z której wynika, iż K. K. sprzedał wszystkie objęte w Spółce "R." udziały na rzecz "E." Sp. z o.o. Z kolei z umowy notarialnej zawartej w dniu 01 września 1992 r. (repertorium A numer [...]) w P., wynika, iż M. Z. oświadczył, że firma "R." Sp. z o. o. z siedzibą w L. jest jedynym udziałowcem Spółki "R." i że objął w niej 100 udziałów. Mocą wskazanej umowy M. Z. sprzedał wszystkie objęte w Spółce "R." udziały na rzecz "I." Sp. z o.o. Zgodnie z powyższymi umowami K. K. zbył swoje udziały w Spółce R., które przeszły na rzecz "I." Sp. z o.o. w P. i przestał być wspólnikiem tej pierwszej spółki. Powyższe skarżący potwierdził m.in. w swoim odwołaniu od decyzji Starosty G. z 19 lipca 2018r. o nr GN.680.3.65.2016.
Pismem z 24 października 2017r. Sąd Rejonowy w P., Wydział VIII Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego poinformował, iż z aktu notarialnego z 11 czerwca 1991 r. wynika, iż jedynym wspólnikiem Spółki R. jest K. K.. Sąd zaznaczył jednocześnie, iż K. K. złożył datowany na 2 września 1992 r. wniosek o wykreślenie jego osoby jako wspólnika ze względu na przeniesienie praw co do udziałów na rzecz "I." Sp. z o.o. w P. Przedmiotowy wniosek został jednak prawomocnie zwrócony z uwagi na nieuzupełnienie jego braków formalnych (brak opłaty oraz brak przedłożenia oświadczenia o zrzeczeniu się stanowiska prezesa zarządu Spółki R. – k. 194 akt organu I instancji). W tym miejscu zauważyć należy, iż domniemanie zgodności z rzeczywistym stanem faktycznym i prawnym prawdziwości wpisu w rejestrze sądowym, zarównano na gruncie obowiązujących do 2001 r. przepisów rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 czerwca 1934 r. Kodeks Handlowy (art. 23 i 24 ) jak też przepisów ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (art. 17), jest wzruszalne. W ocenie Sądu opisane wyżej akty notarialne oraz następujące po nich działania K. K. – jego wnioski do sądu rejestrowego o dokonanie wpisów związanych z tymi aktami, jednoznacznie wskazują, iż po 17 sierpnia 1992 r. przesłał on być wspólnikiem Spółki R., a informacje zawarte w rejestrze sądowym nie odpowiadały sytuacji faktycznej (czego zresztą o nie wykluczył Sąd Rejonowy w P. w swoim piśmie z 24 października 2017 r. ).
WSA w Poznaniu dostrzegł, iż w aktach sprawy znajduje się również sporządzony w formie aktu notarialnego protokół Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Spółki R. z 22 kwietnia 2011 r., Rep. A. nr [...]. W zgromadzeniu tym uczestniczył K. K., który oświadczył, iż jest jedynym wspólnikiem reprezentujący cały kapitał zakładowy. Z akt sprawy nie wynika jednak na jakiej podstawie K. K. nabył udziały w Spółce R. po 1992 r. Okoliczności tej nie wyjaśnia również skarżący, mimo stosownego wezwania w tym przedmiocie wystosowanego przez Starostę G. w dniu 9 listopada 2017r. Ponadto, w odwołaniu skarżący kwestionuje swoje umocowanie do wyrażenia w 2011 r. zgody na sprzedaż nieruchomości należącej do Spółki R., twierdząc, iż został do tego namówiony przez pełnomocnika nabywcy, który sugerował mu, iż skoro sąd rejestrowy nie dokonał wpisu wspólnika spółki R. do rejestru sądowego, to ww. akty notarialne z 1992 r. nie wywołują skutków.
W ocenie Sądu I instancji, SKO w Poznaniu słusznie przyjęło, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na przyjęcie, iż po 17 sierpnia 1992 r. K. K. posiadał status wspólnika Spółki R.. Brak jest jednoznacznych dowodów, iż po tej dacie uzyskał ponowne (bezpośrednio lub pośrednio) udziały w tej spółce. Brak jest też dowodów na uznanie, iż umowy sprzedaży zwarte aktami notarialnymi z 17 sierpnia 1992 r. i 1 września 1992 r. były nieskuteczne.
W związku z powyższym Sąd uznał, że zasadnie organ II instancji, stwierdzając brak interesu prawnego K. K. w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym, umorzył postępowanie odwoławcze z uwagi na jego bezprzedmiotowość w znaczeniu podmiotowym.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł K. K. wnosząc o jego o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżanemu wyrokowi skarżący zarzucił:
1. naruszenie art. 28 K.p.a. poprzez niezasadne przyjęcie, że skarżący nie jest stroną postępowania administracyjnego prowadzonego przed Starostą G. pod sygnaturą akt: GN.680.3.65.2016 oraz przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu i w konsekwencji mylne przyjęcie, że wymieniony nie był legitymowany do złożenia odwołania od wyżej przywołanej decyzji administracyjnej do organu administracyjnego drugiej instancji, a także do wniesienia skargi do ww. Sądu administracyjnego;
2. naruszenie art. 9 ust. 2 oraz ust. 2a ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym, poprzez niezasadne przyjęcie, iż wykreślenie spółki R. Sp. z.o.o. z krajowego rejestru sądowego nastąpiło zgodnie z przepisami obowiązującego prawa i nie wymagało wydania przez właściwy sąd rejestrowy postanowienia o wykreśleniu ww. podmiotu z krajowego rejestru sądowego oraz dokonania ogłoszenia tego zdarzenia prawnego w Monitorze Sądowym i Gospodarczym, co w konsekwencji doprowadziło do niezasadnego przyjęcia, że R. Sp. z.o.o. utraciła byt prawny z dniem 31.12.2015 r.;
3. naruszenie art. 7 K.p.a. w związku z art. 75 K.p.a. i art. 80 K.p.a. poprzez bezpodstawne przecenienie wartości dowodowej zeznań skarżącego K. K. zawartych, w odebranych od wymienionego do protokołu wyjaśnieniach i w konsekwencji niezasadne uznanie, że wymieniony dowód winien stanowić podstawę ustaleń faktycznych w sprawie, zamiast zestawić ten dowód z innymi dowodami zebranymi w toku postępowania administracyjnego, a zwłaszcza z dowodami z dokumentów - co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem skutkowało umorzeniem przez organ administracyjny II-instancji postępowania odwoławczego, zamiast doprowadzić do wydania merytorycznej decyzji określającej zasadność odwołania K. K.,
4. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:
a) art. 141 § 4 P.p.s.a. polegające na przedstawieniu sprawy niezgodnie ze stanem faktycznym i błędne uznanie, że organ I i II instancji spełnił wymagania określone w art. 7, art.77 i art. 107 § 3 K.p.a.,
b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. polegające na nieuwzględnieniu skargi pomimo naruszenia przez organ I i II instancji przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu wniosło o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634; dalej: "P.p.s.a.") Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W sprawie niniejszej nie występują enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu przy rozpoznaniu tej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Przepis art. 28 k.p.a. wskazuje, iż stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Mieć interes prawny to tyle, co ustalić powszechnie obowiązujący przepis prawa, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danego podmiotu – strony postępowania (vide: wyrok NSA z dnia 7 czerwca 2013 r., akt I OSK 2226/12, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Tym samym stwierdzenie istnienia interesu prawnego to nic innego jak ustalenie związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawą, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającego na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu.
Badając zaskarżoną decyzję w kontekście interesu prawnego K. K. w sprawie nieodpłatnego nabycia przez Skarb Państwa, z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 2016 r., prawa własności nieruchomości stanowiącej mienie pozostałe po spółce pod firmą: Przedsiębiorstwo Usługowo- Produkcyjno - Handlowe "R." sp. z o.o. z siedzibą w G., Sąd I instancji dokonał trafnej oceny prawnej, co do ustania bytu prawnego ww. Spółki. W świetle art. 9 ust. 2a ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym, podmioty podlegające obowiązkowi wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego zgodnie z przepisami ustawy, o której mowa w art. 1, które były wpisane do rejestru sądowego na podstawie przepisów obowiązujących do dnia wejścia w życie tej ustawy i które do dnia 31 grudnia 2015 r. nie złożyły wniosku o wpis do rejestru, uznaje się za wykreślone z rejestru z dniem 1 stycznia 2016 r. W przypadku gdy wniosek o wpis złożony przed dniem 1 stycznia 2016 r. został po tej dacie zwrócony, odrzucony, oddalony albo postępowanie o wpis zostało umorzone, skutki określone w niniejszym przepisie oraz przepisach ust. 2b-2g i 2i powstają z dniem następującym po dniu zwrotu, odrzucenia, oddalenia wniosku albo umorzenia postępowania. W prawidłowo ustalonych okolicznościach kontrolowanej sprawy nie ulega wątpliwości, że postępowanie o przerejestrowanie R. Sp. z o.o. nie zostało zainicjowane i nie toczyło się, a wskutek nieprzerejestrowania tego podmiotu do Krajowego Rejestru Sądowego do dnia 31 grudnia 2015 r., utracił on byt prawny. Skutek powyższy nastąpił z mocy prawa, wobec ziszczenia się dyspozycji normy wyrażonej w art. 9 ust. 2a powołanej ustawy. Sąd Rejestrowy nie wydaje w tym przedmiocie potwierdzającego ten stan faktyczny i prawny postanowienia, jak również nie ma obowiązku dokonania ogłoszenia tego zdarzenia prawnego w Monitorze Sądowym i Gospodarczym, co jednoznacznie wynika z treści tego przepisu.
Sąd Wojewódzki prawidłowo również przyjął, że interes prawny w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym posiadają osoby (podmioty) będące wspólnikami Spółki R. na dzień 31 grudnia 2015 r. Ich status strony w postępowaniu administracyjnym wynika z art. 28 K.p.a. w powiązaniu z art. 9 ust. 2b ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym (v. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 11 grudnia 2019 r., sygn. akt P 13/18 - Dz.U. z 2019r., poz. 2421).
W tym względzie Sąd I instancji zasadnie podzielił zapatrywanie organu, że brak jest podstaw do przyjęcia, iż K. K. był w tej dacie współwłaścicielem Spółki R.. Odnoszący się do tej kwestii zarzut naruszenia art.145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., nie zasługuje na uwzględnienie. Z akt sprawy wyraźnie bowiem wynika, że organ podjął wszechstronne, zakrojone na szeroką skalę poszukiwania dokumentów dotyczących ww. Spółki i jej składu właścicielskiego. Ustalenia i konkluzje wynikające ze zgromadzonego materiału dowodowego, których prawidłowość potwierdzona została przez Sąd I instancji, nie budzą zastrzeżeń. Wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej Sąd Wojewódzki nie dał prymatu dowodowi z wyjaśnień skarżącego złożonych do protokołu, a ocenił jego treść w kontekście innych zgromadzonych dowodów, które w większości z tymi wyjaśnieniami korelowały. Stan faktyczny sprawy został ustalony zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 7 K.p.a., rozwiniętą w art. 77 § 1 kpa, tj. w oparciu o zasadę prawdy obiektywnej. Zgodzić bowiem należy się z Sądem Wojewódzkim, że nie ma jednoznacznych dowodów na to, że po 17 sierpnia 1992 r. skarżący kasacyjnie był wspólnikiem Spółki R., a umowy sprzedaży zwarte aktami notarialnymi z 17 sierpnia 1992 r. i 1 września 1992 r. były nieskuteczne.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przyczyny prawne i faktyczne, które legły u podstaw ustalenia o braku interesu prawnego skarżącego kasacyjnie w sprawie dotyczącej nieodpłatnego przejęcia przez Skarb Państwa nieruchomości należącej do zlikwidowanej Spółki R., zostały w zaskarżonym wyroku wyjaśnione w sposób prawidłowy, rzeczowy i kompletny. Ustalenie to nie narusza art. 28 K.p.a. Uzasadnienie wyroku spełnia również standardy wynikające z art. 141 § 4 P.p.s.a.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI