I OSK 141/15

I OSK 141/15 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2016-11-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2015-01-19
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Elżbieta Kremer /sprawozdawca/
Marzenna Glabas
Zbigniew Ślusarczyk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I SA/Wa 924/13 - Wyrok WSA w Warszawie z 2014-08-29
Skarżony organ
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 1945 nr 10 poz 51
§ 5
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.
Dz.U. 1945 nr 3 poz 13
art. 2 ust. 1 lit. e
Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędziowie: Sędzia NSA Elżbieta Kremer (spr.) Sędzia del. WSA Marzenna Glabas Protokolant st. inspektor sądowy Tomasz Zieliński po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. S.A. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 sierpnia 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 924/13 w sprawie ze skarg Instytutu [...] w W. oraz B. S.A. w W. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie reformy rolnej oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 29 sierpnia 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 924/13 oddalił skargi Instytutu [...] w W. oraz B. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie reformy rolnej.
Wyrok zapadł na tle następujących okoliczności sprawy:
Nieruchomość ziemska "[...]" o powierzchni [...]ha została objęta przez Skarb Państwa na podstawie dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.
W dniu 1 kwietnia 1958 r. Sąd Powiatowy w Pruszkowie wyrokiem z dnia Pruszkowie z dnia 1 kwietnia 1958 r., sygn. akt C 1215/57 odtworzono zapadły w 1939 r. wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie, dotyczący podziału majątku "[...]", o ogólnej powierzchni [...]ha.
Wojewoda Mazowiecki decyzją z dnia [...] lutego 2002 r. nr [...] stwierdził, że wydzielona część nieruchomości pod nazwą "[...]" o pow. [...]ha, stanowiąca poprzednio własność S. M., nie podpadała pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] utrzymał w mocy ww. decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że w pierwszej połowie czerwca 1939 r. wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie orzeczony został dział majątku ziemskiego "[...]" w ten sposób, że wydzielono i przeniesiono na spadkobierców po S. M. własność poszczególnych działek o łącznej powierzchni [...]ha. W wyniku dokonanego działu S. M. została przyznana na własność nieruchomość o pow. [...]ha, oznaczoną na planie sporządzonym przez mierniczego przysięgłego M. D. jako dział 2-a i 2-b o pow. [...]ha i dział 12 o pow. [...]ha, łącznie o powierzchni [...]ha. Nieruchomość jako całość o powierzchni [...]ha stanowiąca własność S. M. została przejęta na własność Państwa na podstawie przepisów dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, co potwierdzają ustalenia protokołu przejęcia sporządzonego w dniu 24 marca 1945 r.
Mając na uwadze przepisy dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, w szczególności art. 2 ust. 1 lit. e oraz art. 2 ust. 2, Minister stwierdził, że nieruchomość o powierzchni [...]ha jako wydzielona fizycznie i prawnie przed dniem 1 września 1939 r. na własność S. M. z nieruchomości ziemskiej pn. "[...]" oraz jako niespełniająca norm obszarowych uzasadniających przejęcie, nie podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej.
Na powyższą decyzję skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli: Instytut [...] w W. oraz B. S.A. w W.
Instytut [...] w W. zaskarżonej decyzji zarzucił, że postępowanie w przedmiocie przejęcia majątku [...] toczyło się w oparciu o rozporządzenie Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. Nr 36, poz. 341 ze zm.). W oparciu o te przepisy organ winien orzekać w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy. W materiale tym nie było najmniejszego śladu tego, że przed 1 września 1939 r. został dokonany podział nieruchomości, w szczególności żadna ze stron tego nie podniosła. Także po odtworzeniu w 1958 r. orzeczenia sądu o podziale majątku, żadna ze stron nie podniosła tego faktu i nie wnosiła o wznowienie postępowania.
B. S.A. w W. w skardze zarzucił natomiast naruszenie:
1) art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. w zw. z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz. U. Nr 17, poz. 71 ze zm.);
2) art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. w zw. z art. 9 ust. 1 ustawy o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego;
3) art. 10 § 1 k.p.a., art. 81 w zw. z art. 140 k.p.a.;
4) art. 7 i 77 k.p.a.;
5) art. 9 ust. 1 ustawy w zw. z art. 16 k.p.a.;
6) § 5 ust. 1 rozporządzenia z dnia 1 marca 1945 r. Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51 ze zm.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargi powołał się na art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej oraz § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej i stwierdził, że nieruchomość "[...]" została fizycznie i prawnie wydzielona przed dniem 1 września 1939 r. Wyrokiem Sądu Powiatowego w Pruszkowie z dnia 1 kwietnia 1958 r., sygn. C 1215/57 odtworzono bowiem akta byłego Sądu Okręgowego w Warszawie, dotyczącego podziału majątku "[...]", o ogólnej powierzchni [...]ha. Wyrok ten zapadł w połowie czerwca 1939 r. i w myśl jego postanowień S. M. stał się w dniu podziału nieruchomości właścicielem działek o łącznej powierzchni [...]ha. Skoro majątek "[...]" został fizycznie i prawnie wydzielony przed dniem 1 września 1939 r. i nie spełniał wskazanych kryteriów obszarowych, nie mógł zostać przejęty na cele reformy rolnej, o których mowa w dekrecie PKWN z dnia 6 września 1944 r. Tym samym Sąd stwierdził, że rozstrzygnięcia organów są w tym zakresie prawidłowe.
Nieruchomość "[...]" położona była na terenie województwa warszawskiego, wobec tego musiała spełniać ogólne normy obszarowe, by mogła zostać przejęta. Musiałaby więc mieć ponad 100ha powierzchni ogólnej, bądź 50ha użytków rolnych. Zgodnie ze wskazanym dekretem wszystkie nieruchomości ziemskie, wymienione w punktach b, c, d i e, przechodziły bezzwłocznie, bez żadnego wynagrodzenia w całości, na własność Skarbu Państwa z przeznaczeniem na cele reformy rolnej. Jednocześnie art. 2 ust. 2 cyt. dekretu stanowił, że nieważne są wszystkie prawne lub fizyczne działy nieruchomości ziemskich, wymienionych w art. 2 ust. pkt e, dokonane po dniu 1 września 1939 r. Wobec powyższego nie podzielono poglądu o podstawach do wznowienia postępowania nacjonalizacyjnego. Nacjonalizacja następowała z mocy prawa, a zatem przepisy prawa nie dawały podstaw do orzekania w formie decyzji. Wyklucza to dopuszczalność wznowienia postępowania nacjonalizacyjnego. Czynności podejmowane w związku z nacjonalizacją stanowią materiał dowodowy przy ustalaniu czy nieruchomość podpadała pod działanie dekretu. Zdaniem Sądu wywody w uzasadnieniu skargi co do wznowienia postępowania nie są zatem trafne.
Odnosząc się do zarzutu nieuwzględnienia przy wydawaniu zaskarżonej decyzji, decyzji Naczelnika Miasta i Gminy Ożarów Mazowiecki z dnia [...] kwietnia 1988 r. Sąd wskazał, że decyzja ta została wydana w innym stanie faktycznym i prawnym. Badanie jej legalności stanowi odrębną sprawę administracyjną. W tym też celu może być prowadzone odrębne postępowanie. Orzekała ona o przejęciu na rzecz Państwa dz. ew. nr [...]ha dz. ew. nr [...] o pow. [...]ha ze względu na pozostawanie tych nieruchomości w nieprzerwanym władaniu Państwa od 1945 r. Wobec tego, mimo że decyzja z 1988 r. dotyczy tej samej nieruchomości, stanowi inną sprawę administracyjną. Nie mającą nadto wpływu na możliwość prowadzenia postępowania tak administracyjnego, jak i sądowego co do legalności przejęcia majątku "[...]" na cele reformy rolnej, a więc jego "podpadania" pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej.
W ocenie Sądu nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut naruszenia art. art. 10 § 1 k.p.a., art. 81 w zw. z art. 140 k.p.a. W orzecznictwie wskazuje się, że w sytuacji przedstawienia organom administracji publicznej zarzutu dotyczącego braku zawiadomienia strony przed wydaniem decyzji o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków dowodowych, koniecznym jest ustalenie, jakiej konkretnie czynności procesowej nie mogła strona dokonać, jakiego dowodu w sprawie nie mogła przedstawić i jaki wpływ na wynik sprawy mogło mieć tak stwierdzone uchybienie. Dopiero wykazanie, że naruszenie przez organ administracji publicznej zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym poprzez niepowiadomienie jej o zgromadzeniu materiału dowodowego i możliwości zapoznania się z tym materiałem oraz o możliwości składania wniosków dowodowych, uniemożliwiło stronie podjęcie konkretnie wskazanej czynności, a także wykazanie, że uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, daje podstawy do przyjęcia, że doszło do naruszenia art. 10 k.p.a. (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2012r., sygn. akt II OSK 1122/11, Lex Omega nr 1234121; podobnie – Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 grudnia 2012r., sygn. akt II OSK 1490/11, Lex Omega nr 1286271).
Sąd nie uwzględnił również zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania, poprzez brak analizy materiału dowodowego. Minister, jak też Wojewoda szczegółowo przeanalizowali materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, wyciągnęli z niego właściwe wnioski i dali temu wyraz z uzasadnieniach swoich rozstrzygnięć.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł B. S.A. z siedzibą w W., zarzucając:
1) naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, tj.:
a) naruszenie art. 28 k.p.a. w zw. z § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51 ze zm.) w zw. z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), dalej jako: "P.u.s.a.", art. 3 § 1, art. 3 § 2 pkt 1, art. 151, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na nieprawidłowym uznaniu, że D. M., R. Ś. i E. B. były uprawnione do wszczęcia postępowania, o którym mowa § 5 ust. 1 rozporządzenia z 1945 r., w sytuacji, gdy nie posiadały one w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a., lecz jedynie interes faktyczny;
2) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w z w. z art. 1 § 2 P.u.s.a., art. 3 § 1, art. 3 § 2 pkt 1, art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 2 oraz art. 151 P.p.s.a. poprzez błędną kontrolę sądowoadministracyjną decyzji i oddalenie skargi w sytuacji, gdy kontrolowana decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz poprzedzająca ją decyzja zostały wydane na wniosek podmiotów niemających przymiotu stron w inicjowanych postępowania, tj. zostały wydane bez podstawy prawnej;
b) naruszenie art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 1 § 2 P.u.s.a., art. 3 § 1, art. 3 § 2 pkt 1, art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 151 P.p.s.a. poprzez błędną kontrolę sądowoadministracyjną zaskarżonej decyzji i uznanie, że została ona wydana po szczegółowej analizie materiału dowodowego oraz wyciągnięciu z niego właściwych wniosków, w sytuacji, gdy nie uwzględniała ona w swej treści decyzji Naczelnika Miasta i Gminy Ożarów Mazowiecki z dnia [...] kwietnia 1988 r., mającej kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy administracyjnej;
c) naruszenie art. 106 § 3 oraz art. 106 § 5 P.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1, art. 217 § 1, art. 227 k.p.c., art. 1 § 2 P.u.s.a., art. 3 § 1, art. 3 § 2 pkt 1, art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez pominięcie wniosku B. S.A. zawartego w skardze z dnia 26 kwietnia 2013 r. o przeprowadzenie uzupełniającego z decyzji z 1988 r. na okoliczność tamże wskazaną i brak odniesienia się do niego w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, a ponadto poczynienie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny własnych ustaleń faktycznych co do braku związku tej decyzji z kontrolowaną decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi niemających oparcia w aktach sprawy;
d) naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez brak odniesienia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do zarzutów podniesionych przez B. S.A. dotyczących braku interesu prawnego osób, na wniosek których wszczęte zostało postępowanie w sprawie podpadania nieruchomości "[...]" pod przepisy dekretu PKWN zakończone wydaniem decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o:
1) uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i stwierdzenie nieważności w całości decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody Mazowieckiego na podstawie art. 188 w zw. z art. 145 § 1 pkt 2 oraz art. 135 w zw. z art. 193 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi;
względnie - na wypadek gdyby Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności ww. decyzji - wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku oraz uchylenie decyzji I i II instancji na podstawie art. 188 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz c oraz art. 135 w zw. z art. 193 P.p.s.a.;
2) przyznanie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
Ewentualnie - na wypadek gdyby Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie zachodzą przesłanki do zastosowania w sprawie art. 188 P.p.s.a. – skarżący kasacyjnie wniósł o:
3) uchylenie w całości zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a.;
4) przyznanie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny skontrolował więc zgodność zaskarżonego wyroku z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Zarzuty skargi kasacyjnej oparte zostały na obu podstawach z art.174 p.p.s.a. tj. naruszeniu prawa materialnego i naruszeniu przepisów postępowania. Zarzut naruszenia prawa materialnego polega na naruszeniu art. 28 k.p.a. w zw. z § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na nieprawidłowym uznaniu, że D. M., R. Ś. i E. B. były uprawnione do wszczęcia postępowania o którym mowa w § 5 ust.1 rozporządzenia, w sytuacji gdy nie posiadały one w postepowaniu zakończonym wydaniem decyzji interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a., lecz jedynie interes faktyczny.
Zarzut ten jest niezasadny.
Na wstępie wspomnieć należy, że dekret z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej wszedł w życie z dniem jego ogłoszenia, co nastąpiło w dniu 13 września 1944 r. (Dz. U. Nr 4, poz. 17). Z tym też dniem wszystkie nieruchomości ziemskie objęte dekretem przeszły (ex lege) bez żadnego odszkodowania na własność Skarbu Państwa. Ówczesny prawodawca przewidział jednak możliwość orzekania w drodze decyzji administracyjnej o tym, czy dana nieruchomość podpada pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu, na podstawie § 5 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Powołane rozporządzenie w § 6 przewidywało dopuszczalność złożenia przez osobę zainteresowaną wniosku o uznanie, że nieruchomość jest wyłączona spod działań postanowień zawartych w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu.
Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale w składzie siedmiu sędziów z 5 czerwca 2006 r., sygn. akt I OPS 2/06, wyraził pogląd prawny, że przepis § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51 ze zm.), może stanowić podstawę do orzekania w drodze decyzji administracyjnej o tym, czy dana nieruchomość lub jej część wchodzi w skład nieruchomości ziemskiej, o której mowa w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 ze zm.). Wniosek o stwierdzenie, iż nieruchomość nie podlegała pod działanie dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 ze zm.) może być złożony przez uprawnionych tj byłych właścicieli lub ich następców prawnych także obecnie, o ile nieruchomość przejęta została na rzecz Skarbu Państwa w trybie dekretu o reformie rolnej. Istotne jest więc szczegółowe zbadanie, czy obecnie zgłaszane roszczenia spadkobierców byłych właścicieli ziemskich są słuszne w świetle postanowień dekretu. Przepis art. 2 ust. 1 lit. e wyżej wskazanego dekretu stanowił, że na cele reformy rolnej przejęciu będą podlegały stanowiące własność czy współwłasność osób fizycznych lub prawnych nieruchomości ziemskie o określonym areale. Decyzja administracyjna, o której stanowi § 5 rozporządzenia z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51), stanowi wyłączną podstawę do uzyskania przez byłych właścicieli lub ich spadkobierców wiedzy, że Skarb Państwa nie nabył z mocy prawa własności nieruchomości na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu z 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Uzyskanie takiej decyzji jest też niezbędne dla ewentualnego dochodzenia roszczenia odszkodowawczego.
W sprawie bezsporne jest, że Skarb Państwa wszedł w posiadanie majątku "[...]" na cele reformy rolnej na podstawie protokołu z dnia 24 marca 1945 r. w związku z zastosowaniem dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o reformie rolnej. Bezspornym jest również, że przedmiotowy majątek zarówno na dzień wejścia w życie dekretu jak i na dzień 1 września 1939 r. nie stanowił własności, ani współwłasności rodziny M., lecz składał się z nieruchomości z których każda była przedmiotem własności innej osoby, właścicielem jednej z tych nieruchomości o pow. [...]ha [...]m2 był S. M., którego spadkobiercami są: D. M., R. Ś., E. B., a po śmierci D. M. spadkobiercami jej są: R. Ś. i D. B. Mając na uwadze, że Skarb Państwa, powołując się na dekret o reformie rolnej objął we władanie nieruchomości stanowiące własność różnych osób, w tym nieruchomość stanowiącą własność S. M., która nie spełniała kryterium obszarowego określonego w dekrecie o reformie rolnej, spadkobiercy S. M. posiadali interes prawny w wszczęciu postępowania na podstawie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych, albowiem uzyskana w tym postępowaniu decyzja rozstrzyga, że nieruchomość nie podpadała pod dekret o reformie rolnej.
Odnosząc się do zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących naruszenia przepisów postepowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy to w pierwszej kolejności należy zauważyć, że zarzuty zawarte w pkt 2 lit. a do lit. d i dotyczą dwóch zagadnień i tak: zarzuty zawarte w lit. a i lit. d nawiązują do prezentowanego już wcześniej stanowiska, że decyzje zostały wydane na wniosek podmiotów niemających przymiotu strony, tj. zostały wydane bez podstawy prawnej, co powoduje naruszenie art. 156 § 2 pkt 2 k.p.a., oraz naruszeniu art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak odniesienia w uzasadnieniu wyroku do kwestii braku interesu prawnego osób na wniosek których postępowanie zostało wszczęte, zaś zarzuty zawarte w pkt 2 lit. b i lit. c dotyczą nieuwzględnienia w niniejszym postępowaniu decyzji Naczelnika Miasta i Gminy Ożarów Mazowiecki z dnia [...] kwietnia 1988 r., mającej kluczowe znaczenie w sprawie. Twierdzenia skargi, że decyzje administracyjne w przedmiotowym postępowaniu wydane zostały na wniosek podmiotów nie mających przymiotu strony jest niezasadny. Jak wskazywano już wcześniej, przepis § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51 ze zm.), może stanowić podstawę do orzekania w drodze decyzji administracyjnej o tym, czy dana nieruchomość lub jej część wchodzi w skład nieruchomości ziemskiej, o której mowa w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. Bezspornym w sprawie jest równie, że prowadzone postępowanie dotyczyło nieruchomości o pow. [...]ha [...]m2, która została fizycznie i prawnie wydzielona przed dniem 1 września 1939 r. z podziału majątku "[...]", a właścicielem jej był S. M., którego spadkobiercami są: D. M., R. Ś., E. B., a po śmierci D. M. spadkobiercami jej są: R. Ś. i D. B. Tym samym spadkobiercy S. M. posiadają interes prawny w wszczęciu przedmiotowego postępowania. Faktem jest, że w uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji nie odniósł się do podmiotów na wniosek których zostało wszczęte postępowanie, jednak z akt sprawy i ustaleń poczynionych przez organ wynika bezspornie, że postępowanie zostało wszczęte na wniosek spadkobierców S. M. właściciela przedmiotowej nieruchomości. Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy z dnia 26 lutego 1997 r. sygn. akt II Ns 87/97 spadek po S. M. nabyły: D. M., R. Ś. i E. B. Ponadto na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy z dnia 21 września 2006 r., sygn. akt II Ns 913/06 spadek po D. M. nabyły: E. B. i R. Ś. W takich bezspornych okolicznościach sprawy, nie odniesienie się przez Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku do osoby strony na wniosek, której wszczęte zostało postępowanie nie stanowi takiego naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., które mogłoby stanowić podstawę uwzględnienia skargi.
Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut skargi kasacyjnej zawarty w pkt 2 lit. b i lit. c, a dotyczący nie uwzględnienia decyzji Naczelnika Gminy Ożarów Mazowiecki z dnia [...] kwietnia 1988 r. Decyzja ta wydana została na podstawie art. 9 ust.1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego. Zdaniem skarżącego kasacyjnie, skoro nieruchomość została przejęta na podstawie dekretu o reformie rolnej, to nie mogło być później przejęte na podstawie art. 9 ust. 1 ustawy z 1958 r., a w konsekwencji wnioskodawcy nie mieli interesu prawnego w zainicjowaniu przedmiotowego postępowania. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji odniósł się do powyższej kwestii, zasadnie wskazując, że badanie legalności decyzji z [...] kwietnia 1988 r. stanowi odrębną sprawę administracyjną. Mimo, że wspomniana decyzja dotyczy tej samej nieruchomości, stanowi jednak inną sprawę administracyjną, nie mającą wpływu na zasadność prowadzenia postępowania administracyjnego jak i sądowego co do legalności przejęcia przedmiotowej nieruchomości na cele reformy rolnej, a więc "podpadania" jej pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej. Należy zatem stwierdzić, że przedmiotowa sprawa nie jest bezprzedmiotowa ze względu na wydaną decyzję z dnia [...] kwietnia 1988 r. Rozstrzygnięcie tej sprawy wywołuje bowiem określone następstwa prawne w przypadku ewentualnej oceny decyzji z [...] kwietnia 1988 r.
Należy jeszcze wspomnieć, że stanowisko prawne Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie jest tożsame ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego sprawie I OSK 472/12 wyrok z dnia 4 września 2013 r., której przedmiot był tożsamy z przedmiotem rozpoznawanej sprawy, z tym że dotyczył nieruchomości o pow. [...]ha stanowiącej własność E. M., która również została wydzielona fizycznie i prawnie przed dniem 1 września 1939 r. z majątku "[...]".
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.