I OSK 1407/21

I OSK 1407/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-10-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-08-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dariusz Chaciński
Elżbieta Kremer
Iwona Bogucka /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne
Mienie zabużańskie
Sygn. powiązane
I SA/Wa 1532/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-12-07
I OSK 978/21 - Wyrok NSA z 2024-09-05
I SA/Wa 2068/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-02-28
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2005 nr 169 poz 1418
art. 8, art. 27
Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej   Polskiej
Dz.U. 2024 poz 935
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Iwona Bogucka (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędzia del. WSA Dariusz Chaciński Protokolant sekretarz sądowy Dominik Więckowski po rozpoznaniu w dniu 3 października 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej H.S., A.H., J.S. i J.R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 grudnia 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 1532/20 w sprawie ze skargi H.S., A.H., J.S. i J.R. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 maja 2020 r. nr DAP-WOSR-7281-18/2020/AM w przedmiocie umorzenia postępowania 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza na rzecz Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji od H.S., A.H., J.S. i J.R. solidarnie 360 złotych (trzysta sześćdziesiąt) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 7 grudnia 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 1532/20 oddalił skargę H.S., A.H., J.S. i J.R. (dalej: skarżące) na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 20 maja 2020 r., nr DAP-WOSR-7281-18/2020/AM, którym uchylono postanowienie Wojewody Lubuskiego z 27 lutego 2020 r., nr GN-II.7541.296.2019.ASza o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez T.S. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w miejscowości K., gm. H., pow. b., woj. nowogródzkie i umorzono postępowanie przed organem I instancji.
W skardze kasacyjnej skarżące wniosły o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, uchylenie w całości zaskarżonego wyroku oraz postanowień organów obu instancji, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania wraz kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Sądowi I instancji zarzucono:
I. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- naruszenie art. 145 § 1 lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.) w zw. z art. 144 k.p.a. przez oddalenie skargi na postanowienie ministra pomimo niewykazania żadnej z przesłanek do umorzenia postępowania pozostającego w toku od 1957 r.,
- naruszenie art. 145 § 1 lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 27 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: ustawa z 2005 r.) przez oddalenie skargi na postanowienie ministra umarzające postępowanie na skutek przyjęcia, że wnioski składane w trybie uprzednio obowiązujących ustaw należy "ponawiać", podczas gdy z art. 27 ww. ustawy z 2005 r. wynika, że postępowania wszczęte i niezakończone należy prowadzić w reżimie ustawy z 2005 r.,
- naruszenie art. 145 § 1 lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 6 k.p.a. w zw. z art. 71 i art. 72 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (dalej także jako: Rozporządzenie) i art. 105 § 1 k.p.a. przez oddalenie skargi na postanowienie ministra umarzające postępowanie, na skutek przyjęcia, że sprawa z wniosku T.S. z dnia 29.10.1957 r. mogła zostać załatwiona w trybie nieprzewidzianym przepisami prawa, podczas gdy ww. przepisy wymagają by postępowanie administracyjne zakończone zostało umorzeniem postępowania lub adnotacją,
- naruszenie art. 145 § 1 lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 16 ust. 3 i ust. 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym i art. 64 k.p.a. przez oddalenie skargi na skutek przyjęcia, że organy administracji publicznej mają prawo umorzyć postępowanie z wniosku, który uznają za "niejasny", podczas gdy przepisy postępowania administracyjnego nakładały i nakładają na organy administracji obowiązek wezwania wnoszącego podanie do usunięcia jego braków,
- naruszenie art. 145 § 1 lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 107 k.p.a. przez oddalenie skargi na skutek stwierdzenia, że nie złożono wniosku o ekwiwalent i nie da się określić nieruchomości za jaką wnioskodawca żądał rekompensaty, podczas gdy wynika to w sposób jednoznaczny z materiału zgromadzonego w sprawie, w konsekwencji przyjęcie, że organy administracji publicznej mogą odmawiać merytorycznego załatwienia spławy bez zbadania okoliczności dotyczących wniosku, a także przez brak wskazania jaki stan faktyczny sąd przyjął jako podstawę rozstrzygnięcia - na skutek sprzecznych twierdzeń sądu, że złożono wniosek "niejasny" i jednoczesne twierdzenie, że wniosku nie złożono,
- naruszenie art. 3 § 1 w zw. z art. 141 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez niedokonanie rzeczywistej kontroli legalności zaskarżonego postanowienia ministra na skutek nieodniesienia się do części zarzutów, a także na skutek uzasadnienia zaskarżonego wyroku w oparciu o twierdzenia nieznajdujące potwierdzenia w przepisach prawa, a więc uzasadnienia nieodpowiadającego ustawowemu wzorcowi, oraz przez uzasadnienie wyroku w sposób wewnętrznie sprzeczny - a to jednoczesne twierdzenie, że złożono wniosek "niejasny" oraz, że wniosku nie złożono.
II. naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie, tj.:
- art. 14 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (dalej jako: ustawa z 1958 r.) przez przyjęcie, że ww. przepis zakończył postępowania administracyjne prowadzone z wniosków o ekwiwalent za nieruchomości pozostawione poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej pomimo nieumorzenia postępowania w sprawie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że Sąd, oddalając skargę nie wskazał na podstawę prawną umorzenia postępowania z wniosku T.S. Ponadto gołosłownie stwierdził, że wnioski składane w trybie ustaw obowiązujących przed ustawą z 2005 r. należy ponawiać, podczas gdy obowiązku takiego nie tworzą przepisy prawa. Sąd nie wyjaśnił jak wniosek może utracić swój byt prawny, ani nie wyjaśnił dlaczego wniosek uznał za niejasny czy nieprawidłowo sformułowany - nie można zatem stwierdzić, jaki stan faktyczny przyjął Sąd za podstawę wyrokowania. Ponadto, nie odniesiono się do części zarzutów skarżących, wyrok został uzasadniony w oparciu o pojęcia pozaustawowe, co oznacza, że uzasadnienie wyroku nie odpowiada ustawowemu wzorcowi. W odniesieniu do zarzutu naruszenia prawa materialnego, w skardze kasacyjnej stwierdzono, że niezakończone postępowanie winno być kontynuowane w reżimie ustawy z 2005 r.
We wniesionej odpowiedzi Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości i zasądzenie od skarżących na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935; dalej: p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej. Stosownie do przepisu art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna winna zawierać zarówno przytoczenie podstaw kasacyjnych, jak i ich uzasadnienie. Przytoczenie podstaw kasacyjnych oznacza konieczność konkretnego wskazania tych przepisów, które zostały naruszone w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, co ma istotne znaczenie ze względu na zasadę związania Sądu II instancji granicami skargi kasacyjnej.
Rozpoznana w tych granicach skarga kasacyjna nie podlega uwzględnieniu.
Sąd I instancji dwutorowo przedstawił argumentację, wskazując, że umorzenie postępowania jest uzasadnione, niezależnie czy poprzednik prawnych skarżących złożył wniosek dotyczący majątku w K. w 1957 r., czy też takiego wniosku nie złożył. Mimo pewnych niedoskonałości w sferze argumentacji, na co zwrócono uwagę w skardze kasacyjnej, rozstrzygnięcie Sądu I instancji odpowiada prawu.
Punktem wyjścia do rozpoznania skargi kasacyjnej jest rozważenie zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. (wadliwie oznaczonego w skardze kasacyjnej jako art. 145 § 1 lit. c p.p.s.a.) w zw. z art. 7, 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., odnoszącego się do tego, czy został złożony przez T.S. wniosek o przyznanie mu ekwiwalentu za mienie pozostawione poza aktualnymi granicami Polski w K. Należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., sąd uwzględnia skargę i uchyla zaskarżony akt, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W okolicznościach prawnych niniejszej sprawy, nawet ustalenie, że wniosek taki został złożony w okolicznościach podnoszonych przez skarżące, nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy.
Skarżące wskazują, że ich poprzednik prawny pozostawił za granicami Polski majątek w K. Jak wynika z protokołu sporządzonego 28 kwietnia 1945 r., jako repatriantowi zostało mu przyznane w użytkowanie gospodarstwo w K., którego posiadania został pozbawiony, w konsekwencji czego skierował pismo z 29 października 1957 r. do Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Poznaniu, w którym zwrócił się o przyznanie innego gospodarstwa. To pismo skarżące kwalifikują jak wniosek o przyznanie ekwiwalentu za mienie pozostawione w miejscowości K. Jak wynika z udzielonej odpowiedzi z 16 listopada 1957 r., ze względu na brak wolnego gospodarstwa, ówczesne władze nie przyznały T.S. żadnego mienia w ramach ekwiwalentu za mienie pozostawione poza granicami państwa.
Nawet przyjęcie, że pismo z 29 października 1957 r. stanowiło wniosek o przyznanie w ówczesnym stanie prawnym mienia z tytułu pozostawienia gospodarstwa poza aktualnymi granicami Polski, nie może mieć jednak wpływu na wynik sprawy i nie uzasadnia uchylenia decyzji umarzającej postępowanie czy też przyjęcia, że wniosek ten podlega aktualnie rozpoznaniu w oparciu o obowiązującą ustawę. Rozstrzygają o tym przedstawione poniżej okoliczności.
Jak wskazuje się w piśmiennictwie, w okresie 1945–2005 zagadnienie mienia zabużańskiego występowało wyłącznie jako jeden z elementów aktów prawnych dotyczących przekształceń własnościowych. W szczególności, w okresie największego natężenia akcji repatriacyjnej (lata 1945–1946) brakowało aktów normatywnych pozwalających na gruncie ustawodawstwa krajowego skonkretyzować uprawnienia Zabużan. W okresie późniejszym kilkukrotnie występowali oni w aktach normatywnych jako potencjalna grupa beneficjentów świadczeń ze strony Skarbu Państwa. Były to takie akty, jak: dekret z 6 września 1946 r. o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych i byłego Wolnego Miasta Gdańska; dekret z 6 grudnia 1946 r. o przekazywaniu przez Państwo mienia nierolniczego na obszarze Ziem Odzyskanych i b. Wolnego Miasta Gdańska; dekret z 10 grudnia 1952 r. o odstępowaniu przez Państwo nieruchomego mienia nierolniczego na cele mieszkaniowe oraz na cele budownictwa indywidualnych domów jednorodzinnych; dekret z 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym, ustawa z 28 maja 1957 r. o sprzedaży przez Państwo domów mieszkalnych i działek budowlanych wraz z rozporządzeniem Rady Ministrów z 31 lipca 1957 r. w sprawie sposobu zaliczania na pokrycie ceny nabywanych od Państwa nieruchomości wartości pozostawionego za granicą mienia nieruchomego oraz sposobu ustalania wartości tego mienia; ustawa z 12 marca 1958 r. o uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego; ustawa z 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach.
Uprawnienia przyznane Zabużanom na podstawie tych aktów prawnych miały charakter bardzo ogólny i obejmowały: pierwszeństwo do otrzymania gospodarstwa (działki), zwolnienie repatriantów od obowiązku zapłaty ceny nabycia uprzednio nadanych im nieruchomości państwowych, zaliczenie wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnym terytorium państwa polskiego na poczet ceny nabycia jednej nieruchomości od państwa (tak: J. Wittlin, 1.8. Lata 1945–2005 – problematyka mienia zabużańskiego w porządku prawnym PRL i III Rzeczypospolitej Polskiej w okresie poprzedzającym ustawę zabużańską [w:] Mienie zabużańskie. Realizacja prawa do rekompensaty, Warszawa 2019).
Przenosząc te ustalenia na grunt rozpoznawanego przypadku należy stwierdzić, że w protokole z 28 kwietnia 1945 r. jako podstawę prawną wskazano jedynie dekret PKWN z 7 października 1944 r. o utworzeniu Państwowego Urzędu Repatriacyjnego (Dz. U. z 1945 r., nr 24, poz. 145). Przydzielenie nastąpiło do "tymczasowego użytkowania" i jak wynika z okoliczności sprawy, użytkowanie to zostało utracone. W dacie kierowania przez repatrianta pisma z 29 października 1957 r. i dacie otrzymanej odpowiedzi z 16 listopada 1957 r., obowiązywał dekret z 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. Nr 18, poz. 107 ze zm.). Zgodnie z art. 12 tego dekretu, repatriantów, którzy stosownie do umów międzynarodowych mają otrzymać nieruchomości w zamian za nieruchomości pozostawione poza granicami Państwa, zwalnia się - bez rozrachunku i oszacowania - od obowiązku uiszczenia ceny nabycia nadanych im nieruchomości państwowych.
Obowiązywała również ustawa z dnia 28 maja 1957 r. o sprzedaży przez Państwo domów mieszkalnych i działek budowlanych (Dz. U. Nr 31, poz. 132 z późn. zm.), jej art. 8 przewidywał, że na pokrycie ceny za nieruchomości sprzedawane osobom, które w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. pozostawiły majątek nieruchomy na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru Państwa, a które na mocy umów międzynarodowych zawartych przez Państwo mają otrzymać ekwiwalent za mienie pozostawione za granicą, zalicza się wartość pozostawionego za granicą mienia nieruchomego. Na podstawie przepisów wykonawczych do tej ustawy, osoba ubiegająca się o zaliczenie na pokrycie ceny nabywanej od Państwa nieruchomości wartości pozostawionego za granicą mienia nieruchomego obowiązana jest przedłożyć prezydium rady narodowej, do którego zgłosiła wniosek o sprzedaż nieruchomości, urzędowy opis mienia nieruchomego pozostawionego za granicą lub odpis zaświadczenia odszkodowawczego, wydanego przez były Państwowy Urząd Repatriacyjny. Z okoliczności sprawy i treści pisma z 29 października 1957 r. nie wynika, aby repatriant nabył od Państwa dom lub działkę budowlaną i ubiegał się o zaliczanie na poczet ceny wartości pozostawionego mienia. W tym zakresie złożone przez niego pismo nie mogło wszcząć postępowania.
Z okoliczności sprawy, w tym również z twierdzeń skarżących nie wynika także, aby ich poprzednik prawny, w związku z pozostawieniem mienia w miejscowości K., zrealizował uprawnienie do bezpłatnego nabycia nieruchomości. Ubiegał się o przydzielenie mu jako repatriantowi gospodarstwa rolnego, żadne gospodarstwo, za nabycie którego mógłby zostać zwolniony z zapłaty ceny, nie zostało mu jednak przydzielone.
Istotne znaczenie dla sytuacji prawnej poprzednika prawnego skarżących ma fakt wejścia w życie z dniem 5 kwietnia 1958 r. ustawy z 12 marca 1958 r. o uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego ( Dz. U. nr 17, poz. 71). Przepis art. 14 tej ustawy (art. 20 w wersji tekstu jednolitego obowiązującej od 31 października 1989 r.) stanowił, że uznaje się za wygasłe uprawnienia repatriantów do otrzymania państwowych nieruchomości rolnych, przysługujących im stosownie do umów międzynarodowych w zamian za mienie pozostawione poza granicami Państwa, jeżeli do dnia wejścia w życie ustawy nie zostali wprowadzeni w posiadanie takich nieruchomości. Z ustalonych okoliczności sprawy wynika, że do daty wejścia w życie tej ustawy, poprzednik prawny skarżących nie został skutecznie wprowadzony w posiadanie żadnej nieruchomości rolnej, choć się o to ubiegał. W tej sytuacji, nawet uznanie, że pismo repatrianta dotyczyło zrealizowania prawa do bezpłatnego nabycia gospodarstwa rolnego, to skoro przewidziane w dotychczasowych przepisach uprawnienie Zabużan do otrzymania państwowych nieruchomości rolnych wygasło, to prawidłowe jest stanowisko organu II instancji, że złożony w tym zakresie wniosek w 1957 r. nie skutkuje aktualnie stanem zawisłości postępowania administracyjnego. Trzeba bowiem zwrócić uwagę, że dekret z 18 kwietnia 1955 r., jako formę zadośćuczynienia Zabużanom, wprowadził ustawowe zwolnienie z obowiązku uiszczenia ceny nabycia nadanych im nieruchomości, a o zwolnieniu tym orzekało prezydium powiatowej rady narodowej (J. Forystek, 1.4.1. Ustawodawstwo PRL [w:] Mienie zabużańskie. Studium historyczno-prawne, Gdańsk 2020). Postępowanie mogło być zatem wszczęte w ówczesnym stanie prawnym w przedmiocie zwolnienia z obowiązku uiszczenia ceny nabycia. Skoro żadne gospodarstwo nie zostało repatriantowi nadane i na skutek wygaszenia uprawnień do otrzymania państwowych nieruchomości rolnych nadane być nie mogło, to jego wniosek nie mógł wszcząć postępowania administracyjnego o zwolnienie z obowiązku uiszczenia ceny nabycia.
Z tych względów nawet przyjęcie, że w piśmie z 29 października 1947 r, repatriant domagał się przyznania mu gospodarstwa rolnego z tytułu pozostawienia mienia w K., nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy. Wniosek taki nie mógł bowiem wywołać skutku pod postacią wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie zwolnienia z zapłaty ceny, skoro gospodarstwo bezspornie nie zostało nadane, a uprawnienie do jego otrzymania zostało wygaszone. Zadośćuczynienie dla repatrianta w tej formie nie mogło zatem zostać rozpoznane, zaś o inną formę, w postaci prawa zaliczenia, repatriant się nie ubiegał.
W takim stanie rzeczy nie ma podstaw do stawiania tezy, że istniały podstawy do wzywania strony do sprecyzowania wniosku czy też, że wszczęte wnioskiem postępowanie wymagało umorzenia, nie są zatem uzasadnione zarzuty naruszenia art. 14 ustawy z 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw, związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego. Przepis ten miał wpływ na rodzaj uprawnień przysługujących repatriantom, a w okolicznościach sprawy spowodował, że wniosek repatrianta o przyznanie gospodarstwa rolnego nie mógł uruchomić, po wejściu w życie tego przepisu, postępowania w sprawie zwolnienia z zapłaty ceny, skoro do nadania gospodarstwa nie doszło. Nie zaistniały podstawy do wzywania stron do usunięcia braków wniosku.
Skoro wniosek repatrianta o przyznanie gospodarstwa nie uruchomił postępowania administracyjnego w przedmiocie zwolnienia z zapłaty ceny, to nie jest też uzasadniona teza, jakoby wymagało ono uprzedniego umorzenia i brak umorzenia świadczy o trwającej zawisłości postępowania. Wniosek organów i Sądu I instancji, że z taki stanem zawisłości nie mamy do czynienia w sprawie, jest prawidłowy, nie doszło do naruszenia art. 71 i 72 rozporządzenia prezydenta RP z 22 marca 1928 r., jak też art. 105 § 1 k.p.a.
Nie naruszono w sprawie również art. 27 ustawy z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty (...). Przepis ten dotyczy kontynuacji postępowań w sprawach potwierdzenia prawa do rekompensaty, które zostały wszczęte ale niezakończone do dnia jej wejścia w życie. W stanie faktycznym sprawy, wniosek repatrianta o nadanie mu gospodarstwa nie wszczął postępowania w przedmiocie zwolnienia z ceny nabycia, co było ówczesną formą realizacji praw Zabużan, jak też nie dotyczył zrealizowania prawa zaliczenia. W poszczególnych reżimach prawnych, obowiązujących na przestrzeni lat, wszczęcie postępowania wymagało złożenia wniosku o przyznanie określonego w tych przepisach świadczenia, a brak realizacji tego wniosku w danym reżimie prawnym skutkował na podstawie przepisów intertemporalnych kolejnych ustaw, przejęciem sprawy do rozpoznania w nowym stanie prawnym. Co do zasady nie jest zatem trafna teza Sądu I instancji, że każdorazowo wniosek podlegał ponowieniu. Jak kształtowała się sytuacja nierozpoznanego wniosku po zmianie prawa, rozstrzygają przepisy intertemporalne. W niniejszej sprawie wniosek z 29 października 1957 r. nie uruchomił jednak postępowania w przedmiocie zwolnienia z zapłaty ceny za przyznane gospodarstwo, kwestia intertemporalna zatem w ogóle nie zaistniała.
W konsekwencji, oddalając skargę, Sąd I instancji nie naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), albowiem nie miał podstaw do przyjęcia, że w postępowaniu administracyjnym doszło do naruszenia art. 105 § 1 , art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 k.p.a.
Nie uzasadnia uchylenia wyroku zarzut naruszenia art. 141 § 4 w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. Przedmiotem kontroli było rozstrzygnięcie organu administracji, a oddalając skargę Sąd I instancji zastosował środek przewidziany w ustawie. Uzasadnienie wyroku zawiera też wymagane elementy i pozwala na jego instancyjna kontrolę.
Mając na uwadze podane argumenty, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji o oddaleniu skargi kasacyjnej. O zasądzeniu od skarżących na rzecz Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego postanowiono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie oddalenia skargi kasacyjnej strona, która wniosła skargę kasacyjną, obowiązana jest zwrócić niezbędne koszty postępowania kasacyjnego poniesione przez organ – jeżeli zaskarżono skargą kasacyjną wyrok sądu pierwszej instancji oddalający skargę. Koszty te w niniejszej sprawie ograniczają się do kosztów zastępstwa procesowego przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, który sporządził odpowiedź na skargę kasacyjną (art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych - Dz. U. z 2023 r., poz. 1935 ze zm.).
Uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego zostało sporządzone z uwzględnieniem przepisu art. 193 in fine p.p.s.a., zgodnie z którym uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej.