I OSK 1405/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną M.W. od wyroku WSA we Wrocławiu, który oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu. Sprawa dotyczyła uznania świadczenia wychowawczego za nienależnie pobrane i zobowiązania do jego zwrotu. M.W. pobierała świadczenie wychowawcze na czwórkę dzieci w podwójnej wysokości przez okres od września 2021 r. do marca 2022 r. (łącznie 14 000 zł), co było wynikiem błędu organów administracji – MOPS w Szczawnie nadal wypłacał świadczenie mimo zgłoszenia przez skarżącą zmiany miejsca zamieszkania i rozpoczęcia wypłaty przez MOPS w Wałbrzychu. Organy administracji oraz WSA uznały świadczenie za nienależnie pobrane, argumentując, że pojęcie to ma charakter obiektywny, a skarżąca miała lub powinna mieć świadomość otrzymywania środków w podwójnej wysokości, co uchyla zarzut braku winy. NSA podzielił to stanowisko, podkreślając, że skarżąca, znając wysokość świadczenia na jedno dziecko, powinna zauważyć podwójną wypłatę i poinformować o tym organ. Sąd oddalił skargę kasacyjną, jednocześnie potwierdzając, że odsetki nie zostały naliczone zgodnie z art. 25 ust. 3 u.p.p.w.d. z uwagi na błąd organu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 25 ust. 2 pkt 6 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci w kontekście błędów organów i świadomości strony, a także kwestia naliczania odsetek od nienależnie pobranych świadczeń.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji podwójnej wypłaty świadczenia wychowawczego z powodu błędu organu, ale z jednoczesnym brakiem reakcji ze strony świadczeniobiorcy mimo możliwości zauważenia nadpłaty.
Zagadnienia prawne (2)
Czy świadczenie wychowawcze wypłacone mimo braku prawa do niego, w wyniku błędu organu, może być uznane za nienależnie pobrane, jeśli osoba pobierająca miała lub powinna mieć świadomość jego nadpłaty?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, świadczenie wychowawcze wypłacone mimo braku prawa do niego, nawet w wyniku błędu organu, może być uznane za nienależnie pobrane, jeśli osoba pobierająca miała lub powinna mieć świadomość otrzymywania środków w podwójnej wysokości.
Uzasadnienie
NSA uznał, że art. 25 ust. 2 pkt 6 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci traktuje pojęcie nienależnie pobranego świadczenia jako obiektywne, niezależne od świadomości strony. Skarżąca, znając wysokość świadczenia na jedno dziecko, powinna zauważyć podwójną wypłatę i zareagować.
Czy w przypadku nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego, gdy przyznanie było następstwem błędu organu, naliczane są odsetki za zwłokę?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, odsetki ustawowe za opóźnienie nie są naliczane, jeżeli przyznanie świadczenia wychowawczego było następstwem błędu organu przyznającego świadczenie.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 25 ust. 3 u.p.p.w.d., odsetki nie są naliczane, gdy przyznanie świadczenia było następstwem błędu organu. W tej sprawie taka sytuacja miała miejsce, dlatego odsetki zasadnie nie zostały naliczone.
Przepisy (13)
Główne
u.p.p.w.d. art. 25 § 1
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Osoba, która pobrała nienależnie świadczenie wychowawcze, jest obowiązana do jego zwrotu.
u.p.p.w.d. art. 25 § 2
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Za nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze uważa się świadczenie wychowawcze wypłacone mimo braku prawa do tego świadczenia (pkt 6).
Pomocnicze
u.p.p.w.d. art. 25 § 3
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Od kwot nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego, o którym mowa w ust. 2 pkt 2, 5 i 6, są naliczane odsetki ustawowe za opóźnienie, chyba że przyznanie świadczenia wychowawczego było następstwem błędu organu przyznającego świadczenie wychowawcze.
u.p.p.w.d. art. 5 § 1
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, w wysokości 500,00 zł miesięcznie na dziecko.
k.p.a. art. 183 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania.
k.p.a. art. 183 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 182 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy.
k.p.a. art. 184
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 209
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 210
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 250
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 258
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 261
Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Odrzucone argumenty
Argumentacja skarżącej, że nie ponosi winy i nie dopuściła się świadomego wprowadzenia w błąd organu, a do wypłaty doszło wyłącznie na skutek wadliwej organizacji pracy organu.
Godne uwagi sformułowania
pojęcie nienależnie pobrane świadczenie jest pojęciem o charakterze obiektywnym • nie branie pod uwagę świadomości strony, co do spełnienia przesłanek ustawowych • skarżąca miała lub co najmniej winna mieć świadomość, że wypłacone jej jako kolejne (równoległe) świadczenia są jej nienależne • skarżąca miała świadomość o treści art. 5 ust. 1 u.p.p.w.d. statuującym o wysokości świadczenia przysługującego miesięcznie na jedno dziecko – 500 zł • skarżąca, mając świadomość, że na jej konto wpływa nie 2000 zł a 4000 zł winna była tę różnicę zauważyć i poczynić odpowiednie kroki
Skład orzekający
Karol Kiczka
przewodniczący sprawozdawca
Piotr Przybysz
sędzia
Agnieszka Miernik
sędzia del. WSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 25 ust. 2 pkt 6 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci w kontekście błędów organów i świadomości strony, a także kwestia naliczania odsetek od nienależnie pobranych świadczeń."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji podwójnej wypłaty świadczenia wychowawczego z powodu błędu organu, ale z jednoczesnym brakiem reakcji ze strony świadczeniobiorcy mimo możliwości zauważenia nadpłaty.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak błędy organów administracji mogą prowadzić do skomplikowanych sytuacji prawnych, a także podkreśla odpowiedzialność obywatela za weryfikację otrzymywanych świadczeń, nawet jeśli popełniono błąd proceduralny.
“Błąd urzędu, podwójne 500+ i obowiązek zwrotu. Czy obywatel musi pilnować urzędnika?”
Sektor
administracyjne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.